(DEFENCE SECURITY ASIA) — Pembinaan sebuah lagi kapal induk (mothership) yang dipercayai untuk menyokong dron bawah air sebesar kapal selam menunjukkan potensi peluasan rangkaian logistik maritim China, sekali gus membuka ruang operasi berterusan jauh dari pangkalan pesisir sambil mewujudkan kebergantungan baharu yang boleh dieksploitasi pihak lawan.

Gambar yang tersebar pada pertengahan Oktober 2026 memperlihatkan sebuah kapal belum siap ditunda berhampiran daerah Panyu, Guangzhou, dengan susunan sistem pengendalian di buritannya mengukuhkan penilaian bahawa China sedang membangunkan satu lagi platform bergerak untuk mengatur gerak dan menyelenggara kenderaan bawah air tanpa kru bersaiz besar.

Reka bentuk itu penting kerana kapal sokongan bergerak boleh mengambil alih perjalanan jarak jauh yang sebaliknya perlu ditempuh dron, sekali gus menjimatkan ketahanan operasinya untuk misi pengawasan, aktiviti dasar laut atau kemungkinan penggunaan persenjataan berhampiran perairan berkepentingan strategik.

Kemunculannya menyusuli pengesanan sebuah kapal lebih besar di limbungan Hudong-Zhonghua, Shanghai, yang membayangkan pelaburan selari dalam infrastruktur sokongan khusus, namun dua badan kapal berlainan konfigurasi belum memadai untuk membuktikan kewujudan armada beroperasi atau doktrin China yang sudah dimuktamadkan.

Nama kelas, bakal pengendali dan skop misi kedua-dua kapal belum disahkan secara rasmi, menjadikan pengenalpastiannya sebagai kapal induk dron tentera suatu penilaian berdasarkan reka bentuk, bukannya pengesahan bahawa platform berkenaan sudah menyertai kekuatan bawah laut China.

Ruang dalaman yang luas serta sistem buritan tersendiri kelihatan sesuai untuk mengendalikan kenderaan sepanjang 35 hingga 45 meter, iaitu saiz yang memerlukan kaedah penyelenggaraan dan pengambilan semula berbeza daripada kenderaan bawah air autonomi lebih kecil yang mudah dipindahkan.

Persoalan strategiknya bukan sekadar sama ada China mampu membina dron bawah air besar, tetapi sama ada negara itu boleh mengatur gerak, mengambil semula dan menyokong operasinya secara berulang jauh dari pangkalan sehingga platform percubaan menjadi instrumen kehadiran serta pengaruh maritim berterusan.

Bagi perancang keselamatan Lautan Hindi, implikasinya ialah kewujudan pusat sokongan bergerak yang berpotensi mengurangkan pergantungan kepada infrastruktur tetap di luar negara, membolehkan sistem bawah air China beroperasi berhampiran laluan pendekatan dan laluan sempit strategik tanpa kemudahan pengendalian khusus di lokasi berkenaan.

Bagi Taiwan dan Pasifik Barat, kelebihan konsep itu lebih bersyarat kerana infrastruktur China yang berhampiran sudah menyokong ujian dron, sedangkan kapal sokongan yang mudah dikesan dalam perairan dipantau rapi boleh mendedahkan aktiviti penempatan dan menjejaskan keselamatan operasi.

Penilaian DSA melihat pertukaran asasnya sebagai mengorbankan sebahagian kelebihan kerahsiaan akustik demi ketahanan logistik, kerana peluasan jangkauan kenderaan bawah air melalui sokongan permukaan turut memasukkan sebuah platform yang boleh dikesan ke dalam rantaian operasi yang sepatutnya terlindung.

Peranan pengawasan, penaburan periuk api dan serangan masih berupa penilaian, bukannya keupayaan yang sudah dibuktikan oleh kapal dalam pembinaan itu, manakala anggaran sesaran, ketahanan operasi dan muatan dron perlu dibezakan daripada bukti prestasi misi atau kesiagaan ketenteraan sebenar.

Perkembangan ini membayangkan perubahan postur ketenteraan yang bertunjangkan sokongan berterusan, bukan kuasa tembakan semata-mata, dengan ujian penentunya ialah kemampuan kapal induk khusus menjayakan penempatan jarak jauh tanpa menjadi titik kelemahan yang mudah dijangka dan dieksploitasi dalam rangkaian logistik bawah laut China.

(BACA): Singapura Lancar Kapal Perang Mothership Halimunan RSS Valour, RSN Percepat Perlumbaan Senjata Laut Serantau Di Selat Melaka Dan Laut China Selatan

Kapal Kedua Perlihat Pendekatan Berbeza Menyokong Dron Bawah Air

Kapal di selatan China itu dianggarkan sepanjang 150 meter berbanding 205 meter bagi kapal di Shanghai, menunjukkan perbezaan skala platform sokongan tanpa memastikan sama ada reka bentuk lebih kecil membawa bilangan dron lebih sedikit atau kelengkapan misi berlainan.

Imej menunjukkan kapal itu keluar dari kemudahan di Pulau Longxue yang dikaitkan dengan COMEC dan Guangzhou Shipyard International, sekali gus mengenal pasti lokasi pembinaannya, namun hubungan organisasi yang tepat serta pelanggan akhir kapal berkenaan masih belum jelas.

Struktur anjungan hadapan yang tinggi, ruang dalaman menyerupai hangar, bukaan buritan dan saluran ekzos diesel bersebelahan membezakan kapal lebih kecil itu, tetapi ciri operasi terpentingnya ialah keupayaan yang dipercayai membolehkan muatan besar dipindahkan antara ruang simpanan terlindung dengan permukaan air.

Enam menara pengangkat yang disusun berpasangan kelihatan menjadi komponen utama sistem itu, dengan ruang rangka pengendalian dianggarkan boleh memuatkan kenderaan hampir 50 meter, namun kesesuaian dimensi sahaja tidak mengesahkan had beban, toleransi pengambilan semula atau prestasi dalam keadaan laut bergelora.

Reka bentuk lebih besar di Shanghai dilaporkan mempunyai hangar kering berukuran kira-kira 95 kali 17 meter serta ruang pengendalian buritan sepanjang sekitar 55 meter, membayangkan kemudahan penyelenggaraan terlindung bagi kenderaan yang sukar dikendalikan menggunakan kren kapal biasa kerana saiznya.

Sistem rangka pengendaliannya menggunakan 12 lengan atau penyokong pengangkat menegak, manakala pendorong azimut membantu penentuan kedudukan tepat pada kelajuan rendah, menghubungkan kawalan pendorongan secara langsung dengan keperluan menjajarkan kenderaan bawah air berat kepada struktur pengambilan semula yang ruangnya terhad.

Anggaran kapasiti dua hingga empat dron besar pada kapal Shanghai menunjukkan potensi membawa beberapa aset bagi sesuatu penempatan, tetapi pengendalian satu kenderaan pada satu-satu masa mewujudkan perbezaan antara jumlah muatan dengan kepantasan aset itu boleh disediakan untuk operasi.

Kapal lebih kecil itu masih jelas belum siap, dengan perancah serta ketiadaan penderia atau kelengkapan komunikasi dalam imej, bermakna kemajuan pembinaan tidak boleh disamakan dengan penyempurnaan integrasi sistem misi, ujian laut atau kesiagaan menyokong operasi bawah air autonomi.

Pembinaan di limbungan berlainan mungkin mencerminkan persaingan reka bentuk, varian khusus atau pendekatan pengeluaran yang sedang dibangunkan, tetapi tiada penjelasan itu disahkan, justeru menganggap aktiviti industri selari sebagai bukti penempatan besar-besaran akan melampaui kesimpulan yang boleh dibuat daripada gambar tersedia.

Fungsi awam dan penyelidikan saintifik dwiguna juga belum boleh diketepikan walaupun bentuk sistem pengendalian serta konteks pembinaan kapal tentera menguatkan tafsiran ketenteraan, menjadikan kesimpulan paling kukuh setakat ini ialah peluasan keupayaan menyokong muatan bawah air besar, bukannya kepastian penggunaan eksklusif tentera laut.

(BACA): Kapal Induk Amerika Hilang dari Laluan Sekatan Iran Selepas Serangan Peluru Berpandu

Dron Sebesar Kapal Selam Alih Cabaran kepada Sokongan Operasi

Kenderaan bawah air yang dikaitkan dengan penilaian kapal induk itu dilaporkan menjalani ujian di perairan Hainan sejak sekitar 2025 menggunakan dok terapung khusus berhampiran Pelabuhan Gangmen dan Yinggezui, meletakkan infrastruktur pengendalian sebagai unsur utama pembangunan program yang dapat diperhatikan.

Dengan panjang 35 hingga 45 meter, dua jenis dron China yang dikenal pasti menerusi penilaian itu menghampiri saiz kapal selam konvensional kecil, manakala ketiadaan menara serta kemudi berbentuk X membezakannya daripada sistem tanpa kru lebih kecil untuk peninjauan pesisir atau kerja ukur.

Anggaran sesaran antara 400 hingga 700 tan menggambarkan besarnya tuntutan pengendalian, tetapi angka itu masih bersifat sementara dan lebih menunjukkan keperluan kemudahan mengangkat, mendok serta menyelenggara berbanding membuktikan kelebihan ketahanan operasi, kerahsiaan, kapasiti muatan atau keberkesanan tempur secara automatik.

Boeing Orca Amerika Syarikat menjadi perbandingan saiz yang berguna dengan panjang kira-kira 26 meter termasuk modul muatan serta sesaran sekitar 80 hingga 85 tan, namun dimensi sahaja tidak menjelaskan perbezaan konsep misi, autonomi, kebolehpercayaan atau infrastruktur sokongan setiap program.

Badan lebih besar boleh menyediakan ruang tambahan bagi penyimpanan tenaga, penderia atau muatan misi, tetapi pembahagian ruang membabitkan kompromi kejuruteraan, sedangkan maklumat tersedia belum mengesahkan konfigurasi dalaman atau kapasiti muatan yang benar-benar boleh digunakan oleh kenderaan yang diuji di Hainan.

Misi berpotensi merangkumi perisikan, pengawasan dan peninjauan, pemetaan dasar laut, penempatan penderia serta penaburan periuk api, manakala penggunaan torpedo atau persenjataan serangan lain memerlukan bukti integrasi senjata, kaedah penentuan sasaran yang disahkan dan prosedur penempatan berulang sebelum dianggap keupayaan operasi berwibawa.

Konsep China untuk pasaran eksport mengetengahkan pilihan membawa torpedo, periuk api, penyelam dan kenderaan bawah air lebih kecil, tetapi pilihan yang diiklankan itu tidak boleh dianggap tersedia pada prototaip Hainan kerana kelengkapan, perisian misi dan status penerimaan operasinya masih belum didedahkan.

Unjuran jangkauan menghampiri 10,000 batu nautika sebahagiannya bersandarkan reka bentuk berkaitan serta andaian gabungan operasi bersnorkel dan menyelam, menjadikannya tidak sesuai dianggap angka ketahanan yang disahkan atau asas mendakwa dron China mampu beroperasi berterusan tanpa sekatan di medan jauh.

Ketahanan operasi yang tinggi sekalipun tidak menghapuskan keperluan penyelenggaraan kerana kenderaan jarak jauh masih memerlukan pemeriksaan, bekalan semula dan pengambilan semula selepas penempatan, manakala kapal sokongan bergerak berpotensi memulihkan kesiagaan misi tanpa perjalanan pulang yang panjang ke pangkalan asal.

Implikasinya terhadap struktur angkatan bersifat bersyarat tetapi penting, kerana sokongan kapal induk yang boleh diharap mampu meningkatkan kebolehaturan gerak inventori dron terhad merentas beberapa wilayah, sedangkan sistem pengambilan semula tidak andal atau penyelenggaraan berpanjangan boleh menghalang saiz besar daripada diterjemahkan kepada keupayaan operasi berterusan.

(BACA): Langkah Dramatik China: Kapal Selam Tanpa Krew Terbesar Dunia Dikerahkan ke Laut China Selatan

Mengapa Lautan Hindi Menjadi Tumpuan Strategik Utama

Lautan Hindi memberikan justifikasi logistik paling jelas kerana perjalanan ke kawasan rondaan jauh menggunakan masa dan tenaga sebelum dron memulakan misi, sedangkan kapal sokongan boleh mengangkutnya sepanjang sebahagian besar perjalanan sebelum dilepaskan berhampiran kawasan sasaran.

Laluan melalui Selat Melaka, Sunda atau Lombok turut membawa cabaran navigasi dan risiko dikesan, khususnya jika kenderaan bawah air diesel-elektrik besar perlu bergerak di permukaan atau pada kedalaman snorkel, menjadikan pilihan antara pelayaran sendiri dengan pengangkutan menggunakan kapal suatu pertimbangan operasi yang melangkaui persoalan jarak.

Setakat maklumat tersedia, tiada kemudahan China di luar negara dikenal pasti dilengkapi untuk mengendalikan kenderaan bawah air dalam kelas anggaran 400 hingga 700 tan, justeru kapal induk khusus boleh mengisi jurang infrastruktur tertentu tanpa membuktikan semua keperluan operasi bawah laut jarak jauh sudah dipenuhi.

Platform penyelenggaraan dan pengendalian bergerak amat relevan apabila pangkalan tetap tidak tersedia atau berdepan kekangan politik, namun menggantikan dok tetap dengan kapal memindahkan beban sokongan kepada bekalan bahan api, alat ganti, pengiring dan kesesuaian keadaan operasi.

Kehadiran berterusan kapal pengiring serta aktiviti penyelidikan China membuka kemungkinan penyepaduan dengan penempatan sedia ada, tetapi kedudukan berhampiran kumpulan tugas tidak dengan sendirinya menjamin kawasan pengambilan semula yang selamat, sokongan teknikal sesuai atau asas perundangan bagi setiap misi dasar laut.

Ketika aman, kerja ukur hidrografi, pemantauan infrastruktur dan penempatan penderia boleh meningkatkan pemahaman persekitaran bawah air, manakala nilai ketenteraannya bergantung pada sumbangan maklumat terkumpul kepada navigasi, liputan pengawasan serta perancangan penempatan kapal selam atau dron berikutnya.

Aktiviti berhampiran laluan sempit maritim strategik berpotensi mengundang penelitian kerana penderiaan bawah air berterusan atau keupayaan berkaitan periuk api boleh mempengaruhi perancangan akses, namun imej pembinaan itu tidak mengesahkan lokasi penempatan, muatan periuk api operasi atau niat mengganggu pelayaran komersial.

Perairan Pasifik di luar Guam turut menjadi kemungkinan kawasan operasi, tetapi perjalanan melalui laluan Rantaian Pulau Pertama yang dipantau serta liputan pengawasan dari Guam dan Hawaii boleh menjadikan pergerakan kapal sokongan lebih mudah diperhatikan berbanding dron selepas dilepaskan.

Bagi India dan kuasa maritim serantau lain, implikasi segera terhadap perancangan ialah keperluan membezakan aktiviti kapal bantuan biasa daripada sokongan khusus bawah air berdasarkan operasi pengendalian dan corak penempatan, bukannya menganggap semua kapal penyelidikan atau sokongan China melaksanakan misi serupa.

Fungsi logistik itu turut membawa isyarat strategik kerana kapal sokongan yang mudah dikenal pasti boleh menunjukkan keupayaan mengekalkan aktiviti bawah air jarak jauh sambil mendedahkan lokasi penumpuan sumber China, sekali gus memperlihatkan keutamaan operasinya walaupun pergerakan setiap dron kekal tidak pasti atau terlindung.

Kapal Permukaan Dedahkan Kelemahan dalam Peperangan Bawah Laut

Kapal induk sepanjang 150 hingga 205 meter mewujudkan jejak pengesanan permukaan yang besar dalam rantaian penempatan, membolehkan pergerakannya diperhatikan melalui imej satelit, pesawat rondaan maritim dan pemantauan permukaan walaupun kenderaan bawah air yang disokongnya lebih sukar dilihat.

Aktiviti pemuatan dan waktu berlepas boleh memberikan petunjuk awal penempatan, tetapi pengesanan petunjuk itu tidak semestinya mendedahkan jumlah dron dibawa, jenis muatan, lokasi pelepasan yang dirancang atau tempoh serta lingkungan geografi misi bawah airnya.

Pihak lawan yang mampu menjejaki kapal sokongan boleh menumpukan pengawasan berhampiran kawasan pelepasan berkemungkinan, sekali gus mengecilkan skop pencarian daripada wilayah lautan luas kepada lokasi dan tempoh tertentu, namun kejayaan mengesan dron yang dilepaskan tetap bergantung pada keadaan persekitaran serta penderia tersedia.

Secara teori, kapal selam berkuasa nuklear pihak sekutu boleh mengekori kapal sokongan dan kenderaan yang dilepaskannya, suatu langkah balas yang mampu menjejaskan kerahsiaan misi China tanpa menjamin penjejakan berterusan atau membuktikan tindakan sedemikian sudah berlaku terhadap platform berkenaan.

Kenderaan diesel-elektrik berdepan satu lagi risiko dikesan apabila perlu bersnorkel, menghubungkan pengurusan tenaga dengan kebolehkesanan serta menjadikan anggaran ketahanan operasi tidak lengkap tanpa pemahaman mengenai tempoh menyelam, corak pengecasan semula dan ciri akustik sistem pendorongannya.

Operasi pengambilan semula membawa kekangan tambahan kerana kapal dan dron perlu bertemu dalam lingkungan keupayaan sistem pengendalian, mewujudkan tempoh apabila olah gerak, kelajuan serta lokasi ditentukan oleh keperluan penjajaran mekanikal, bukannya pertimbangan taktikal formasi tentera laut.

Kaedah pengendalian satu kenderaan pada satu-satu masa yang dinilai digunakan kapal Shanghai boleh mengehadkan kadar pelepasan dan pengambilan semula secara pantas, khususnya apabila beberapa dron memerlukan perhatian, namun tempoh kitaran, had keadaan laut serta keupayaan penyelenggaraan serentak dalam hangar belum diketahui.

Perlindungan kapal sokongan dalam persekitaran yang dipertikaikan mungkin memerlukan pertahanan udara, liputan peperangan antikapal selam dan kapal pengiring, menjadikan penempatan tanpa kru yang menjimatkan suatu komitmen perlindungan angkatan lebih besar yang bersaing dengan keperluan aset serta perancangan tentera laut China.

Beban itu lebih ketara di timur Taiwan atau Laut Filipina kerana kebolehkesanan kapal sokongan boleh menjejaskan kerahsiaan yang diharapkan daripada dron bawah air, namun keupayaan sebenar kapal untuk bertahan belum dapat dinilai tanpa pengesahan sistem pertahanan dan susunan pasukan pengiring.

Operasi di perairan berancaman lebih rendah boleh memperbaiki imbangan antara ketahanan operasi dengan risiko dikesan, tetapi jarak daripada pertempuran tidak menghapuskan risiko pengawasan, sokongan atau pengambilan semula, menjadikan pemilihan misi dan lokasi sokongan penentu utama nilai ketenteraan sebenar konsep kapal induk itu.

Dua Kapal Disyaki Kapal Induk Dron Belum Membuktikan Armada Beroperasi

Berhampiran pesisir China, kemudahan pengendalian tetap dan dok terapung khusus sudah menyokong pembangunan dron besar, mengurangkan nilai tambah kapal sokongan laut bagi misi dalam jangkauan Hainan, walaupun platform bergerak boleh menyediakan pilihan tambahan untuk penyebaran aset atau penyelenggaraan.

Pantai timur Taiwan terletak kira-kira 860 batu nautika dari Hainan, tetapi jarak itu sahaja tidak menjamin keupayaan perjalanan pergi balik kerana penilaian berkenaan bergantung pada andaian ketahanan operasi yang belum disahkan, pemilihan laluan, keperluan simpanan tenaga dan tuntutan misi bawah air.

Sistem lebih kecil seperti AJX002 sepanjang 18 hingga 20 meter menawarkan model logistik berbeza melalui pengangkutan darat dan pelepasan menggunakan kren, menunjukkan kegunaan ketenteraan kapal induk lebih besar perlu dinilai berdasarkan keperluan penempatan, bukannya saiz kenderaan atau penampilan yang mengagumkan.

Sistem yang dipamerkan kepada umum, termasuk HSU100 dan AJX002, menunjukkan minat China yang lebih luas terhadap keupayaan bawah laut tanpa kru, tetapi kemunculannya bersama prototaip lebih besar tidak membuktikan keseragaman pemerintahan, kebolehtukaran muatan atau kewujudan armada bersepadu untuk operasi terselaras di medan jauh.

Perbandingan dengan Barat juga memerlukan penelitian kerana Orca menggunakan konsep operasi tanpa kapal induk khusus bagi dron besar, bermakna ketiadaan kapal Amerika Syarikat yang setara tidak dengan sendirinya membuktikan kelemahan teknologi atau keunggulan China dalam peperangan bawah air autonomi.

Sebaliknya, pendekatan China kelihatan bertujuan menangani kekangan pengendalian dan pangkalan tertentu, dengan keberkesanannya bergantung pada kemampuan model sokongan permukaan menghasilkan kehadiran operasi lebih bermakna berbanding pilihan lain selepas mengambil kira keperluan perjalanan, penyelenggaraan, perlindungan dan pengambilan semula.

Gambar pembinaan dan anggaran dimensi tidak membuktikan keberkesanan tempur, manakala persoalan terpenting yang belum terjawab meliputi kebolehpercayaan pelepasan serta pengambilan semula, ketersediaan kenderaan, integrasi sistem misi dan keupayaan mengekalkan penempatan berulang dalam keadaan persekitaran serta pengawasan sebenar di luar negara.

Bukti pemuatan dron secara berkala, ujian laut berpanjangan dan pengambilan semula berulang di luar pesisir akan mengukuhkan tafsiran operasi, manakala pengesahan pengendali, nama kelas serta susunan sokongan dapat menjelaskan sama ada kedua-dua kapal mewakili eksperimen bersaing, varian khusus atau asas pembentukan angkatan lebih besar.

Bagi perancang pertahanan serantau, pendekatan analisis yang wajar ialah meneliti hubungan antara kapal, dron dan infrastruktur darat kerana rangkaian logistik yang saling berkait itu lebih mencerminkan keupayaan sebenar untuk diatur gerak berbanding melihat setiap badan kapal atau prototaip sebagai kejayaan berasingan.

Kapal kedua China yang disyaki berperanan sebagai kapal induk dron itu menandakan pelaburan penting dalam sokongan operasi bawah laut jarak jauh, namun hasil strategiknya bergantung pada keseimbangan antara peluasan operasi autonomi dengan pendedahan rangkaian sokongan permukaan yang diperlukan untuk mengekalkan keberkesanannya.