(DEFENCE SECURITY ASIA) — Rusia dan Iran dilaporkan sedang membincangkan kemungkinan pembekalan sistem pertahanan udara S-400 selepas siri serangan menjejaskan rangkaian radar dan peluru berpandu Tehran, perkembangan yang boleh meningkatkan keperluan Amerika Syarikat (AS) dan Israel untuk menggunakan peperangan elektronik, senjata jarak jauh serta operasi penindasan pertahanan udara.

Laporan itu menyusuli pertemuan di Kremlin pada 5 November antara Presiden Rusia, Vladimir Putin, dengan Setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi Iran, Mohsen Rezaei, yang menyampaikan perutusan Pemimpin Tertinggi Iran, Mojtaba Khamenei, ketika Tehran berusaha membina semula pertahanannya.

Permintaan mendapatkan S-400 dilaporkan menjadi perkara utama dalam surat Khamenei, namun kenyataan rasmi kedua-dua kerajaan tertumpu pada keselamatan serantau dan aturan pascaperang, menyebabkan kandungan permintaan itu serta kemungkinan pembekalan bateri dan peluru berpandu pemintas Rusia masih belum disahkan.

Tehran dilaporkan “optimistik” selepas bertahun-tahun berusaha mendapatkan sistem itu, namun kesediaan Moscow untuk membekalkan peluru berpandu pemintas jarak jauh yang terhad, menyediakan kapasiti pengeluaran dan menetapkan jadual penghantaran bagi memulihkan liputan pertahanan Iran ketika perang masih belum jelas.

Rezaei berkata pertemuan itu membincangkan “tempoh pascaperang dan aturan keselamatan serantau”, suatu rumusan yang memberi ruang kepada perancangan ketenteraan, manakala perbincangan berasingan mengenai saluran paip gas memberi kedua-dua kerajaan sebab untuk meneruskan hubungan peringkat tinggi tanpa mengira keputusan mengenai senjata.

Rundingan yang dilaporkan itu menguji dakwaan Presiden AS, Donald Trump, bahawa Moscow memberikan bantuan yang “amat sedikit” kepada Iran, kerana perbincangan mengenai sistem peluru berpandu darat ke udara jarak jauh menandakan kesediaan politik untuk berurusan sebelum sebarang peralatan dapat mengubah kedudukan ketenteraan serantau.

Keperluan Iran berpunca daripada kerosakan pada bateri S-300PMU2, radar dan tapak peluru berpandu lain pada 2024 serta ketika konflik 2026, yang memperlihatkan bagaimana kehilangan fungsi pengawasan dan pemerintahan boleh mengehadkan keupayaan pelancar yang terselamat untuk memintas sasaran pada jarak jauh.

Sebuah bateri S-400 yang beroperasi boleh memulihkan sebahagian keupayaan Iran menyekat operasi udara musuh dari jarak jauh di sektor keutamaan, namun perlindungan serentak untuk Tehran, kemudahan nuklear yang berselerak dan pesisir Teluk memerlukan liputan bertindih, perkongsian data jejak sasaran serta stok pemintas mencukupi.

Pada peringkat ini, laporan berkenaan membolehkan Tehran menunjukkan kesungguhannya membina semula pertahanan udara, sementara Moscow masih boleh menentukan sama ada mahu memperuntukkan peralatan yang terhad, bantuan teknikal dan stok peluru berpandu untuk kegunaan di medan konflik lain.

Bagi perancang AS dan Israel, kesannya paling ketara sekiranya liputan radar yang berterusan dan bekalan pemintas mencukupi memaksa pesawat sokongan beroperasi lebih jauh, sekali gus memendekkan tempoh pengawasan, sokongan elektronik atau pengisian minyak di udara untuk formasi serangan.

Di sekitar Selat Hormuz, bateri Iran boleh meningkatkan risiko kepada pesawat sokongan operasi maritim sekiranya mampu mengekalkan jejak sasaran di laluan udara menghampiri selat, bergantung pada bentuk muka bumi, altitud penerbangan dan keupayaan penderia pesisir untuk terus berfungsi ketika diserang.

Daripada pertemuan di Kremlin hingga sebuah bateri bersiap siaga untuk bertempur, kelulusan eksport, penghantaran peralatan, kelayakan kru dan pengesahan penyepaduan rangkaian akan menentukan lokasi serta tempoh Iran mampu meningkatkan risiko kepada pesawat lawan.

(BACA) Pendaratan Misteri Pesawat Gergasi Rusia An-124 di Tehran Cetus Spekulasi Pemindahan Sistem S-400 dan Su-35 ke Iran

Mengapa Kehilangan S-300 Menjadikan Pemulihan Radar Keutamaan Iran

Kerosakan pada sistem S-300PMU2 mengehadkan pilihan Iran untuk memintas sasaran dari jarak jauh, manakala serangan terhadap radar dan tapak peluru berpandu darat ke udara melemahkan rangkaian untuk mengesan ancaman lebih awal, mengatur kedudukan bateri yang terselamat dan menyelaras pemintasan antara sektor.

Sistem Bavar-373 buatan tempatan memberi Tehran pilihan untuk memulihkan keupayaan pemintasan jarak jauh, namun unit yang terselamat memerlukan data jejak sasaran daripada penderia luar serta penyelarasan dengan sistem import jika kedua-duanya hendak mempertahankan sektor bersebelahan ketika diserang serentak.

Pembinaan semula pertahanan udara bersepadu memerlukan rangkaian pengawasan yang mampu terus berfungsi apabila terganggu, kerana amaran yang lewat atau terputus-putus boleh memaksa bateri mengaktifkan radar sendiri lebih awal, sekali gus meningkatkan risiko kedudukannya dikesan dan memendekkan masa untuk memintas sasaran.

S-400 boleh menambah jarak dan keupayaan pemintasan di lokasi terpilih, namun Iran masih perlu menentukan kawasan yang memerlukan pemulihan pengawasan berterusan terlebih dahulu kerana liputan radar dan bilangan pelancar yang boleh digunakan menentukan sama ada perlindungan dapat diperluas ke sektor lain.

Perlindungan pemimpin dan pusat pemerintahan di sekitar Tehran akan mengutamakan liputan di ibu negara, manakala pertahanan infrastruktur nuklear dan peluru berpandu di kawasan lain memerlukan liputan lebih luas, sekali gus menyukarkan pembahagian aset walaupun Rusia membekalkan beberapa unit tembakan.

Pembunuhan bekas Pemimpin Tertinggi Iran, Ali Khamenei, memperlihatkan betapa pentingnya melindungi kepimpinan negara, sementara kesinambungan pemerintahan turut bergantung pada penempatan aset secara berselerak dan penggunaan saluran komunikasi sandaran supaya unit pertahanan udara terus berfungsi apabila ibu pejabat tetap diserang.

Perancangan dalaman Iran dilaporkan mengutamakan “pertahanan udara, peluru berpandu dan dron” dalam usaha mengeratkan hubungan ketenteraan dengan Rusia dan China, kerana perlindungan pusat pemerintahan dan kemudahan pengeluaran membantu mengekalkan keupayaan Iran melancarkan serangan balas terhadap lawan yang memiliki kekuatan udara lebih besar.

Dokumen perancangan itu dilaporkan disediakan sebelum perang 2026, menunjukkan Tehran sudah mencari pembekal luar lebih awal, manakala kerosakan rangkaian radar meningkatkan keperluan mendapatkan peralatan yang boleh digunakan sebelum usaha membina semula pertahanan udara dengan keupayaan tempatan selesai.

Perolehan sistem Verba yang dilaporkan akan memberi pasukan kecil yang ditempatkan secara berselerak pilihan untuk memintas ancaman pada altitud rendah, manakala S-400 meliputi sektor lebih luas dengan keperluan radar, pemerintahan dan penyelenggaraan yang lebih besar untuk terus beroperasi ketika diserang berulang kali.

Keupayaan Iran mengatasi tahap pertahanannya sebelum perang bergantung pada jumlah sektor yang dapat dipertahankan ketika serangan berulang, kerana pelancar gantian yang masih bergantung pada komunikasi mudah terganggu atau terlalu sedikit radar pengawasan akan mewarisi kelemahan rangkaian terdahulu.

(BACA) India Dijangka Terima S-400 Kelima November Ini, Perkukuh Pertahanan Hadapi China–Pakistan

Apakah Makna Jarak S-400 Sehingga 400 Kilometer dalam Pertempuran?

Sistem bergerak S-400 Triumf buatan Rusia, yang diberi nama kod SA-21 Growler oleh NATO, boleh memintas beberapa sasaran menggunakan pelbagai jenis peluru berpandu, menjadikan jenis pemintas dan mutu data jejak radar lebih penting kepada perancang serangan berbanding angka jarak maksimum semata-mata.

Jarak pengawasan radar sekitar 600 kilometer yang diuar-uarkan mengandaikan keadaan yang memihak kepada sistem itu, sedangkan pemintasan memerlukan data jejak yang cukup tepat, menyebabkan radar boleh mengesan kehadiran objek sebelum kru mampu mengenal pasti dan terus menjejak sasaran bagi membolehkan peluru berpandu dilancarkan.

Peluru berpandu pemintas 40N6 dikatakan mampu memintas pesawat pada jarak 380 hingga 400 kilometer, manakala jenis peluru berpandu lain boleh mencapai sekitar 250 kilometer, menjadikan jenis pemintas yang dibekalkan faktor penentu liputan sebenar Iran terhadap pesawat yang menyokong operasi serangan.

Pesawat dan peluru berpandu kruis yang terbang rendah boleh kekal di bawah garis pandang radar darat sehingga hampir ke sasaran, menjadikan bentuk muka bumi dan kedudukan penderia penting bagi melindungi kemudahan pesisir atau memantau kegiatan udara berhampiran Selat Hormuz.

Pesawat halimunan dan serangan elektronik boleh memendekkan jarak radar memperoleh jejak sasaran yang boleh dipercayai, memaksa kru Iran mengimbangi keperluan pengawasan berterusan dengan risiko pancaran berpanjangan mendedahkan kedudukan radar yang diperlukan untuk memandu peluru berpandu ketika operasi penindasan pertahanan udara.

Jarak pemintasan peluru berpandu balistik lebih pendek daripada jarak yang diuar-uarkan terhadap pesawat, maka penggunaan S-400 untuk memperkukuh pertahanan kemudahan nuklear memerlukan penilaian berasingan terhadap trajektori ancaman serta masa yang ada untuk mengenal pasti dan memintas senjata yang menghampiri.

Sebuah bateri boleh menjejak beberapa sasaran dan memintas sebahagiannya serentak, namun serangan bersepadu masih boleh menghabiskan stok peluru berpandu sedia tembak atau melampaui kapasiti pemintasan, terutama apabila dron, umpan dan senjata berpandu tepat datang dalam beberapa gelombang dan memaksa kru berulang kali mengenal pasti sasaran serta memutuskan sama ada mahu menembak.

Peluru berpandu jarak jauh boleh menyukarkan operasi pesawat sokongan bersaiz besar pada altitud tinggi apabila kedudukan radar dan sasaran memihak kepada pihak bertahan, sekali gus menjejaskan formasi serangan jika pesawat tangki atau pesawat pengawasan perlu beralih kedudukan dan mengambil masa lebih lama untuk sampai ke kawasan operasi.

Serangan Ukraine terhadap aset S-400 Rusia menunjukkan bateri canggih masih terdedah kepada serangan tepat, menjadikan keupayaan memindahkan pelancar sambil mengekalkan fungsi radar, komunikasi dan pengisian semula peluru berpandu penting bagi mana-mana unit Iran yang perlu bertahan ketika diserang berulang kali.

Kesan cegah rintang akan berbeza mengikut sektor kerana altitud pesawat, jenis pemintas, ciri sasaran dan kesinambungan penjejakan mempengaruhi peluang pemintasan, walaupun lokasi yang hendak dilindungi berada dalam lingkungan jarak yang sama di atas peta, khususnya apabila menilai liputan di ruang udara Teluk.

Dari Penghantaran Rusia hingga Kesiagaan Tempur Iran

Penempatan S-400 memerlukan kenderaan pelancar, radar pengawasan dan kawalan tembakan, pusat pemerintahan, kenderaan pengisian semula, peralatan sokongan serta stok pemintas, maka pergerakan pelancar yang dapat dilihat hanya menunjukkan sebahagian daripada keperluan logistik untuk mengekalkan kesiagaan tempur.

Penghantaran bagi tujuan latihan boleh berbeza daripada pakej untuk tugas tempur berterusan, yang memerlukan kru berkelayakan, peralatan ujian, alat ganti dan simpanan peluru berpandu mencukupi bagi memastikan sistem boleh digunakan ketika amaran berulang serta memulihkan kesiagaan selepas pertempuran berpanjangan.

Kecekapan kru menentukan kepantasan pengendali Iran untuk menjejak sasaran dan meluluskan pemintasan ketika berdepan gangguan elektronik, sementara latihan juga perlu merangkumi penyelenggaraan dan penyelarasan pemerintahan kerana kegagalan dalam kedua-dua fungsi itu boleh menjejaskan unit tembakan yang masih berfungsi.

Penyepaduan peralatan Rusia dengan rangkaian Iran memerlukan pertukaran data jejak sasaran dan tatacara pengenalpastian yang boleh dipercayai, kerana data lewat atau bercanggah boleh memaksa kru mengulangi semakan ketika masa terhad serta menyukarkan penyelarasan antara unit yang mempertahankan sektor bersebelahan.

Apabila Bavar-373 dan S-400 mempertahankan sektor yang sama, gambaran ruang udara yang dikongsi membolehkan pemerintah mengagihkan sasaran tanpa membazirkan pemintas terhadap sasaran yang sama, manakala sistem pemerintahan berasingan boleh menyebabkan setiap bateri hanya mengetahui sebahagian daripada keadaan sebenar ketika diserang secara elektronik.

Stok simpanan dan aturan pembekalan semula akan mempengaruhi keputusan menembak dalam pertempuran berpanjangan, kerana penggunaan pemintas jarak jauh terlalu awal boleh mengehadkan pilihan menghadapi serangan berikutnya, sementara keputusan untuk menjimatkan stok boleh menyebabkan sebahagian ancaman yang menghampiri terlepas tanpa dipintas.

Mobiliti membantu bateri bertahan jika Iran boleh memindahkan peralatan sambil mengekalkan komunikasi, bekalan kuasa dan akses kepada peluru berpandu gantian, kerana pemindahan pelancar tanpa memulihkan sambungan radar dan pemerintahan boleh mewujudkan jurang liputan sementara yang perlu ditampung unit tembakan berdekatan.

Keperluan pertahanan udara Rusia sendiri dalam perang di Ukraine boleh mengehadkan pakej eksport, kerana walaupun kenderaan tersedia, Moscow mungkin memerlukan pakar terlatih, komponen radar dan peluru berpandu yang sesuai untuk memulihkan unit Rusia selepas mengalami kerugian.

Pakej terhad mungkin membolehkan Tehran mewujudkan satu sektor pertahanan yang beroperasi sebelum meluaskan penempatan, manakala bekalan alat ganti dan pemintas secara berterusan akan memberi Moscow pengaruh lebih besar terhadap tempoh unit Iran mampu mengekalkan kesiagaan tempur.

Bukti paling jelas bahawa keupayaan Iran sudah berubah ialah pengenalpastian konfigurasi eksport, diikuti latihan, penempatan berulang dan operasi siap siaga bersepadu, kerana perkembangan itu menunjukkan sama ada peralatan yang tiba sudah boleh digunakan secara berterusan untuk memintas pesawat dalam kempen serangan baharu.

Bagaimana Penempatan S-400 Boleh Mengubah Operasi AS dan Israel serta Risiko di Selat Hormuz

Pertahanan udara jarak jauh yang berkesan boleh memaksa perancang Amerika Syarikat (AS) dan Israel memperuntukkan lebih banyak aset untuk menindas dan memusnahkan pertahanan udara musuh (SEAD dan DEAD), sekali gus mengurangkan aset yang tersedia untuk menyerang kemudahan nuklear, tapak peluru berpandu atau pusat pemerintahan pada fasa awal operasi.

Senjata yang boleh dilancarkan dari luar jangkauan pemintas membolehkan sesetengah pesawat menyerang dari jarak selamat, namun penggunaan yang lebih meluas akan menambah tekanan terhadap stok senjata dan keperluan risikan, terutama jika serangan berulang diperlukan untuk melumpuhkan radar bergerak dan unit tembakan.

Peperangan elektronik dan sasaran umpan boleh menyukarkan kru Iran menentukan bila radar perlu diaktifkan dan peluru berpandu dilancarkan, manakala tindakan mengehadkan pancaran radar boleh meningkatkan peluang peralatan terselamat daripada serangan penindasan dengan mengorbankan sebahagian liputan amaran awal.

Jika operasi penindasan membuka laluan udara sementara, pesawat dalam gelombang susulan masih perlu mengambil kira unit tembakan yang terselamat atau sudah berpindah, menjadikan peninjauan dan sokongan elektronik berterusan penting untuk menggunakan laluan itu sebelum Iran memulihkan liputan radarnya.

Penempatan S-400 di pesisir berhampiran Selat Hormuz boleh meningkatkan risiko kepada sesetengah penerbangan pengawasan maritim, bergantung pada profil penerbangan dan keadaan geografi, manakala kawalan laluan perkapalan masih bergantung pada keupayaan tentera laut dan aset pesisir untuk bertindak secara langsung terhadap kapal.

Negara rakan di Teluk akan berdepan pilihan lebih sukar untuk menyokong operasi udara gabungan jika liputan Iran menjejaskan laluan masuk ke kawasan operasi, kerana akses ke pangkalan, koridor penerbangan dan perlindungan pesawat sokongan akan menentukan tahap risiko kepada pasukan masing-masing.

Dengan jumlah bateri yang terhad, Iran perlu memilih sama ada hendak mempertahankan ibu negara atau memperkukuh pesisir Teluk, kerana penempatan berhampiran Hormuz bagi menunjukkan ketegasan boleh mengurangkan perlindungan kemudahan di pedalaman sekiranya beberapa kawasan diserang serentak.

Pengumuman penempatan ketika rundingan pascaperang boleh mempengaruhi perkiraan ketenteraan sebelum sistem mencapai kesiagaan penuh, kerana pihak lawan mungkin mula mengambil kira keupayaan pemintasan Iran, manakala Tehran boleh melihatnya sebagai pengukuh kedudukan tawar-menawar walaupun kru dan stok peluru berpandu belum mencukupi untuk operasi berpanjangan.

Hubungan Moscow dengan Israel boleh semakin tegang sekiranya pakej S-400 membolehkan Iran mengekalkan keupayaan pemintasan jarak jauh, kerana sokongan teknikal dan penghantaran peluru berpandu secara berkala akan memberikan Rusia peranan langsung dalam memastikan pertahanan udara Iran terus beroperasi.

Imbangan kuasa udara serantau boleh berubah jika unit Iran mampu mengekalkan liputan bertindih selepas serangan penindasan awal, kerana rangkaian yang dapat memulihkan penjejakan sasaran dan mengembalikan unit tembakan kepada tugas akan terus membebankan pihak lawan selepas gelombang serangan pertama.

Bagaimana Perang Ukraine Mempengaruhi Keputusan Moscow

Perjanjian Perkongsian Strategik Komprehensif 2025 yang dimeterai Presiden Rusia, Vladimir Putin, dan Presiden Iran, Masoud Pezeshkian, membolehkan kerjasama pertahanan tanpa mewajibkan kedua-dua negara berperang bagi pihak satu sama lain, menjadikan eksport S-400 bergantung pada perkiraan Moscow mengenai bekalan, risiko konflik meningkat dan hubungan serantau.

Dron jenis Shahed dari Iran dan peningkatan pengeluaran dron Geran membantu Moscow meneruskan serangan di Ukraine, menunjukkan bagaimana kerjasama pembuatan boleh meningkatkan pengeluaran senjata negara rakan dan memperkukuh hubungan pertahanan walaupun kebergantungan pada penghantaran sistem lengkap semakin berkurangan.

Namun, model kerjasama itu sukar diterapkan pada pertahanan udara Iran kerana kesiagaan tempur S-400 bergantung pada radar khusus, peluru berpandu pemintas dan penyelenggaraan, sedangkan ancaman serangan Ukraine memberi Moscow alasan untuk menyimpan komponen dan mengekalkan kapasiti teknikal bagi memulihkan unitnya sendiri.

Rekod industri yang bocor menunjukkan tempahan berasingan bagi 90 pelancar APU-L untuk peluru berpandu LMUR yang dilancarkan dari helikopter di bawah kod K-10 bagi Iran, namun status penghantaran dan penyepaduannya pada pesawat Iran masih belum jelas, sekali gus menyukarkan penilaian keupayaan serangan tepat Tehran.

Perjanjian Verba bernilai AS$589 juta yang dilaporkan merangkumi 500 unit pelancar dan 2,500 peluru berpandu 9M336 untuk dihantar secara berperingkat dari 2027 hingga 2029, memberi Tehran asas merancang pertahanan altitud rendah di beberapa lokasi, dengan kepadatan liputan bergantung pada jumlah yang diterima.

Bantuan Rusia dalam teknologi pendorongan ramjet yang dilaporkan dan usaha Iran memperoleh pesawat pejuang Su-35 menunjukkan Tehran turut membangunkan keupayaan serangan maritim dan penerbangan tempur, masing-masing dengan keperluan pengeluaran dan penyepaduan tersendiri, sementara rundingan S-400 tertumpu pada pertahanan udara darat ke udara jarak jauh.

Perbezaan antara program itu penting dalam penilaian Washington terhadap sokongan Rusia kerana bantuan reka bentuk, tempahan industri dan penempatan senjata untuk operasi memberi kesan ketenteraan yang berbeza, manakala kemajuan dalam satu program memberi petunjuk terhad tentang kesediaan Moscow meneruskan program lain.

Sekiranya Moscow membekalkan pakej S-400 yang siap tempur ketika unitnya berdepan tekanan di Ukraine, langkah itu menunjukkan Rusia sanggup memperuntukkan sumber yang mungkin diperlukan sendiri demi pengaruh di Tehran, terutama jika penghantaran awal turut merangkumi peluru berpandu yang terhad dan kakitangan teknikal.

Meneruskan rundingan membolehkan Moscow mengekalkan pengaruhnya di Tehran dan ruang untuk mengurus hubungan dengan Israel, manakala program eksport berterusan akan menjadikan keputusan industri pertahanan Rusia antara faktor yang menentukan kos operasi ketenteraan AS dan Israel terhadap Iran pada masa hadapan.

Selagi pemindahan belum disahkan dan Iran belum menunjukkan kesiagaan pertahanan udara bersepadu, rundingan yang dilaporkan itu memperlihatkan bagaimana kerugian perang membentuk keutamaan perolehan Tehran, sementara imbangan kuasa udara serantau bergantung pada sistem yang mampu dikerah dan dikekalkan ketika diserang.

Spesifikasi Teknikal Sistem Pertahanan Udara S-400 Triumf