Malaysia Pamer Kuasa Cegah Rintang Baharu: Pelancaran Torpedo Berat Black Shark Dari KD Tun Razak Ubah Keseimbangan Strategik Laut China Selatan

(DEFENCE SECURITY ASIA) – Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) telah mencatat sejarah pertahanan maritim negara dan Asia Tenggara apabila berjaya melaksanakan pelancaran torpedo berat Black Shark secara langsung dari kapal selam kelas Perdana Menteri (Scorpène-class) buat kali pertama sejak ia ditauliahkan 16 tahun lalu.

Pelancaran bersejarah ini berlangsung semasa Eksesais Taming Sari 23/25 yang berintensiti tinggi, diadakan di Zon Ekonomi Eksklusif (ZEE) Malaysia dalam perairan strategik Laut China Selatan.

Kejayaan ini bukan sekadar pencapaian teknikal, malah menjadi lonjakan besar dalam keupayaan peperangan dasar laut negara, menghantar mesej jelas kepada kuasa-kuasa serantau bahawa armada kapal selam Malaysia kini sudah mencapai tahap sedia tempur dan berupaya melaksanakan serangan tepat dari kedalaman laut terhadap sasaran maritim bernilai tinggi.

TLDM mengesahkan pencapaian ini pada 5 Ogos 2025 selepas penutupan rasmi eksesais berkenaan.

KD Tun Razak, kapal selam kedua daripada dua kapal selam kelas Scorpène TLDM, telah melancarkan satu torpedo Black Shark dalam konfigurasi peperangan sebenar dalam senario tembakan langsung untuk mengesahkan sistem kawalan tembakan, kesiapsiagaan kru, serta keberkesanan operasi kapal selam itu.

Sebelum ini, Malaysia hanya menjalankan latihan simulasi pelancaran torpedo, menjadikan penembakan ini sebagai operasi langsung pertama torpedo berat bersenjata penuh oleh kapal selam negara, sekali gus menjadi pengesahan kritikal terhadap keupayaan serangan bawah permukaan TLDM.

Pelancaran torpedo Black Shark ini dilaksanakan sebagai sebahagian daripada demonstrasi kekuatan pelbagai domain dalam Eksesais Taming Sari 23/25, yang turut merangkumi penembakan langsung peluru berpandu anti-kapal Exocet MM40 Blok 2 dari frigat KD Lekiu dan KD Lekir, serta pelancaran varian bawah permukaan Exocet SM39 dari kapal selam KD Tunku Abdul Rahman.

Secara keseluruhan, eksesais ini mengerahkan 17 kapal perang TLDM, dua pesawat Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM), dan tiga helikopter TLDM, menjadikannya antara latihan kesiapsiagaan tempur maritim paling besar dan kompleks pernah dilaksanakan oleh negara.

Kehadiran Menteri Pertahanan Malaysia Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin, yang menyaksikan sendiri pelancaran tersebut, memberikan nilai simbolik dan strategik yang besar, bukan sahaja kepada rakyat Malaysia tetapi juga kepada pemerhati serantau.

Menurut beliau, eksesais ini adalah penting bagi meningkatkan kesiapsiagaan, keupayaan, dan kompetensi TLDM, sambil menegaskan bahawa doktrin pertahanan negara bukan berasaskan serangan, sebaliknya untuk mempertahankan kedaulatan negara.

“Kita perlu faham kepentingan kesiapsiagaan. Doktrin pertahanan kita bukan untuk menyerang negara lain, tetapi untuk mempertahankan negara, dan pertahanan memerlukan bukan sahaja aset tetapi juga keupayaan anggota untuk melaksanakan tanggungjawab mereka,” katanya dalam sidang media di Kota Kinabalu baru-baru ini.

BLACK SHARK – KUASA PEMUSNAH DARI DASAR LAUT

Torpedo berat Black Shark, dibangunkan oleh syarikat pertahanan Itali Leonardo S.p.A., merupakan antara sistem senjata bawah laut paling maju di dunia.

Spesifikasi utama Black Shark:

• Panjang: 6.3 meter

• Berat: ±1,550 kilogram

• Kepala peledak: 250 kilogram bahan letupan berkuasa tinggi

• Jarak serangan maksimum: 50 kilometer

• Kelajuan: Melebihi 50 knot (93 km/j)

• Sistem pendorongan: Motor elektrik kecekapan tinggi dengan bateri aluminium-perak oksida untuk tandatangan akustik rendah

Sistem panduan dan kawalan:

• Inertial Navigation System (INS) untuk fasa awal perjalanan

• Homing sonar aktif dan pasif untuk pengesanan dan penjejakan sasaran

• Pemprosesan akustik digital untuk membezakan sasaran sebenar daripada umpan akustik

• Panduan gentian optik yang membolehkan pengendali kapal selam mengawal torpedo secara masa nyata

Keupayaan menapis bunyi latar laut dan menolak gangguan akustik menjadikannya sukar untuk dipintas atau dihindari oleh kapal permukaan atau kapal selam musuh.

Black Shark direka untuk misi dwifungsi – memburu kapal permukaan bersenjata berat dan kapal selam musuh – dengan keupayaan menjejaki sasaran pada kedalaman, kelajuan, dan profil gerakan yang berbeza.

KONTEKS STRATEGIK – LAUT CHINA SELATAN

Laut China Selatan adalah antara zon maritim paling panas di dunia, menjadi titik pertembungan antara kepentingan perdagangan, keselamatan, dan sumber asli.

Luasnya sekitar 3.5 juta kilometer persegi, kawasan ini menjadi laluan bagi perdagangan laut bernilai lebih AS$3 trilion (RM14.3 trilion) setiap tahun.

Di bawah permukaannya, terdapat simpanan minyak dan gas asli yang besar, menjadikannya rebutan negara-negara pesisir untuk kelangsungan ekonomi dan penguasaan strategik.

Malaysia yang menuntut sebahagian Kepulauan Spratly dan memiliki perairan ZEE yang kaya sumber telah lama mengamalkan pendekatan pertahanan yang tenang tetapi tegas.

Namun, dengan peningkatan ketenteraan di rantau ini – termasuk pembinaan dan ketenteraan pulau oleh China, pemodenan tentera laut Vietnam, serta kerjasama ketenteraan Filipina-Amerika Syarikat – Kuala Lumpur kini perlu mempamerkan keupayaan ketenteraan yang kredibel.

Pelancaran pertama torpedo Black Shark ini adalah isyarat strategik kepada sekutu dan pesaing bahawa Malaysia mampu melaksanakan serangan senyap, jarak jauh, dan mematikan dari dasar laut terhadap sebarang pencerobohan.

Kapal selam, berbeza dengan kapal permukaan, beroperasi dalam ruang ketidakpastian strategik kerana sukar dikesan oleh radar atau satelit.

Kebarangkalian sebuah Scorpène TLDM berada dalam jarak tembakan akan memaksa mana-mana musuh untuk mengira semula risiko operasi, menambah kos strategik mereka, dan memperlahankan tempo tindakan agresif.

PERANAN BLACK SHARK DALAM MEMPERKUKUH KUASA CEGAH RINTANG

Kehadiran torpedo berat Black Shark dalam inventori TLDM memberi negara satu dimensi baru dalam kuasa cegah rintang maritim.

Kapal selam yang dilengkapi senjata ini boleh mengancam kapal permukaan dan kapal selam musuh tanpa perlu mendedahkan kedudukannya, sekali gus memberi tekanan psikologi dan taktikal kepada pihak lawan.

Keupayaan ini juga membolehkan TLDM bertindak sebagai “force multiplier” dalam operasi bersama dengan kapal permukaan, pesawat rondaan maritim, dan helikopter perang anti-kapal selam (ASW).

Dengan integrasi keupayaan ini, Malaysia mampu melaksanakan operasi multi-domain strike – di mana serangan boleh datang dari laut permukaan, dasar laut, dan udara secara serentak.

MEMPERTAHANKAN KEDAULATAN MARITIM DAN SUMBER EKONOMI

Kawasan perairan ZEE Malaysia di Laut China Selatan mengandungi beberapa aset ekonomi yang amat penting, termasuk platform minyak dan gas di kawasan Luconia Shoals yang sering menjadi sasaran pencerobohan kapal penguat kuasa asing.

Kapal selam TLDM yang dilengkapi dengan torpedo berat Black Shark memberi keupayaan untuk mengawasi dan melindungi aset strategik ini secara senyap, serta bertindak jika berlaku ancaman.

Kelebihan utama kapal selam ialah keupayaannya untuk beroperasi tanpa dikesan, membolehkan ia mengekori dan menilai ancaman sebelum membuat keputusan sama ada untuk bertindak.

Dalam konteks keselamatan sumber, kehadiran keupayaan ini meningkatkan kedudukan tawar-menawar strategik Malaysia di pentas diplomasi dan pertahanan.

Walaupun penambahan sistem senjata canggih boleh meningkatkan ketegangan, ia juga berfungsi sebagai pemangkin kestabilan jika digunakan untuk mengekalkan keseimbangan kuasa.

Dengan mempamerkan kemampuan melancarkan torpedo berat dalam senario operasi sebenar, Malaysia menghantar mesej bahawa ia bersedia mempertahankan kedaulatan dan tidak akan menjadi pihak yang mudah diugut.

Keupayaan ini juga meningkatkan peranan Malaysia sebagai rakan keselamatan serantau dalam latihan berbilang negara seperti RIMPAC atau operasi keselamatan maritim anjuran ASEAN.

PERBANDINGAN DENGAN KUASA DASAR LAUT SERANTAU

Kapal selam Scorpène TLDM kini boleh dibandingkan secara langsung dengan kapal selam moden milik jiran serantau.

Singapura mengoperasikan kapal selam Type 218SG yang turut dilengkapi torpedo berat, manakala Vietnam mengendalikan kapal selam kelas Kilo dengan keupayaan sama.

Indonesia pula mempunyai kapal selam kelas Nagapasa yang membawa torpedo berat SUT Mod 2.

Walaupun semua negara ini memiliki torpedo berat, integrasi Black Shark dengan sistem peperangan elektronik Scorpène memberi Malaysia kelebihan dalam peperangan littoral kerana torpedo ini direka untuk menangkis sistem penangkis (countermeasure) moden.

Pelancaran langsung ini juga menempatkan Malaysia dalam kumpulan terhad negara yang mampu melakukan penembakan torpedo berat dalam konfigurasi operasi sebenar.

CABARAN MASA DEPAN DAN PEMODENAN BERTERUSAN

Walaupun kejayaan ini amat membanggakan, TLDM berdepan cabaran untuk mengekalkan tahap kesiapsiagaan tinggi.

Banyak aset permukaan TLDM semakin berusia, sementara kos penyelenggaraan kapal selam dan sistem senjatanya adalah tinggi.

Untuk mengekalkan momentum, Malaysia perlu:

• Melaksanakan latihan penembakan langsung secara berkala untuk memastikan kru sentiasa mahir.

• Melabur dalam infrastruktur sokongan dan penyelenggaraan yang membolehkan kapal selam berada pada tahap operasi optimum.

• Memperkukuh keupayaan Intelligence, Surveillance, Reconnaissance (ISR) bagi memanfaatkan jarak serangan Black Shark sepenuhnya.

Eksesais Taming Sari 23/25 turut dijalankan bersama Eksesais Kerismas 28/25, melibatkan Angkatan Tentera Malaysia (ATM) secara menyeluruh – TLDM, Tentera Darat Malaysia, TUDM, dan Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia (APMM).

Sinergi antara agensi ini penting bagi menghadapi ancaman maritim konvensional mahupun hibrid, termasuk operasi “grey-zone” yang melibatkan kapal penguatkuasa asing.

Gabungan keupayaan multi-domain dan senjata canggih seperti Black Shark adalah teras strategi cegah rintang maritim masa depan Malaysia.

Pelancaran ini memberi mesej berganda.

Kepada rakan serantau dan antarabangsa, ia menunjukkan Malaysia mampu menyumbang kepada operasi keselamatan maritim multinasional.

Kepada pihak yang berpotensi menjadi ancaman, ia adalah amaran bahawa sebarang pencerobohan akan berdepan tindak balas senyap tetapi memusnahkan dari bawah permukaan laut.

“SILENT STRATEGIC EDGE” MALAYSIA

Kejayaan pelancaran torpedo berat Black Shark buat kali pertama ini adalah tonggak sejarah dalam evolusi pertahanan maritim Malaysia.

Dalam persekitaran Indo-Pasifik yang semakin berisiko, keupayaan ini menandakan bahawa Malaysia kini mempunyai kuasa cegah rintang dasar laut yang kredibel.

Dari mempertahankan medan minyak dan gas luar pesisir hingga mengawal laluan perdagangan strategik, TLDM kini memiliki keupayaan serangan jarak jauh yang terbukti dan mampu mengubah perhitungan kuasa maritim serantau.

Dengan Black Shark kini menjadi sebahagian daripada doktrin operasi, Malaysia mempunyai kelebihan senyap tetapi berbahaya – jauh dari pandangan mata, namun cukup dekat untuk mempengaruhi sebarang konflik di perairannya. — DEFENCE SECURITY ASIA