(DEFENCE SECURITY ASIA) — Jepun melancarkan kapal selam ketujuh kelas Taigei, Shōgei, bagi memperkukuh keupayaan mengekang pergerakan musuh di perairan serantau ketika Tokyo menilai sama ada misi lebih jauh di Pasifik memerlukan sistem pendorongan nuklear yang lebih mahal dan kompleks.

Dibina Mitsubishi Heavy Industries di Kobe dengan kos kira-kira US$509 juta, kapal selam itu meneruskan pemodenan armada Jepun, sementara perdebatan mengenai generasi penggantinya membangkitkan persoalan tentang sejauh mana Pasukan Pertahanan Diri Maritim Jepun (JMSDF) perlu beroperasi.

Pelancaran itu menandakan kemajuan pembinaan, namun Shōgei masih perlu menjalani pemasangan kelengkapan dan ujian sebelum penyerahan pada tahun fiskal 2027 serta pentauliahan yang dijangka pada Mac 2028 membolehkannya menyertai operasi.

Kepentingan strategiknya terletak pada kesinambungan penggantian kapal bagi menyokong struktur armada 22 kapal selam Jepun, bukannya pertambahan mendadak yang mampu mengubah imbangan kuasa laut serantau atau menyediakan tindak balas segera terhadap krisis maritim.

Bagi perancang pertahanan yang memantau operasi China di Pasifik, perbezaan utamanya ialah antara kapal selam untuk mengancam kapal yang menghampiri perairan Jepun dengan platform yang mampu meronda jauh, melancarkan peluru berpandu jarak jauh dan berundur tanpa kerap menggunakan snorkel.

Kenyataan Menteri Pertahanan, Shinjiro Koizumi, bahawa Jepun akan “mempertimbangkan semua pilihan tanpa mengetepikan sebarang kemungkinan” membuka ruang perbincangan mengenai pendorongan nuklear, tetapi belum mewujudkan program pemerolehan, pemilihan reka bentuk reaktor atau jadual penempatan yang diluluskan.

Perdana Menteri, Sanae Takaichi, turut menegaskan bahawa belum ada keputusan, menjadikan cadangan semakan tiga dokumen keselamatan Jepun sebagai kemungkinan membuka ruang kajian, bukannya pengesahan bahawa kapal selam berkuasa nuklear sudah menjadi dasar kerajaan.

Perbezaan ini penting kerana pembinaan kelas Taigei dan penyelidikan kapal selam generasi baharu memenuhi keperluan operasi berlainan, dengan Taigei mengekalkan armada konvensional senyap manakala penyelidikan baharu meneliti platform lebih besar dengan sistem pelancaran menegak untuk senjata jarak jauh.

Bateri litium-ion, penjana diesel dipertingkat dan langkah pengurangan bunyi Shōgei menyokong persaingan antara pengesanan dengan penyamaran, apabila keberkesanan rondaan bergantung pada pengurusan tenaga, bunyi jentera dan risiko terdedah, selain sesaran serta kelajuan kapal.

Pada penilaian DSA, pelancaran itu memperkukuh kesiagaan bawah laut Jepun dalam tempoh terdekat menerusi penggantian armada yang terancang, sementara perdebatan nuklear mencerminkan pertimbangan terhadap misi lebih luas dengan tuntutan tenaga kerja, penyelenggaraan, infrastruktur dan perundangan yang lebih rumit.

Implikasinya kepada rantau ini ialah kemungkinan Jepun perlu memilih antara mengekalkan banyak kapal selam konvensional di sekitar selat strategik dengan membiayai armada lebih kecil yang mampu beroperasi lama melangkaui Rantaian Pulau Pertama, walaupun penyusunan semula sedemikian belum diluluskan.

Pilihan itu perlu dinilai berdasarkan kelengkapan sebenar dan jadual penyerahan Shōgei, berasingan daripada kenyataan politik mengenai teknologi masa depan, kerana kapal yang dilancarkan di Kobe itu ialah kapal selam serang konvensional, bukannya platform nuklear atau kapal khusus pelancaran peluru berpandu.

(BACA): Kapal Selam Nuklear Jepun Bakal Ubah Kuasa Bawah Laut Pasifik?

Shōgei Kekalkan Kesinambungan Pembinaan Kapal Selam Jepun

Shōgei, bernombor SS-519 di bawah program kapal selam tahun fiskal 2023, menyusuli Sōgei dalam pembinaan secara bergilir antara Mitsubishi Heavy Industries dengan Kawasaki, sekali gus mengekalkan kesinambungan pengeluaran di limbungan kedua-dua syarikat yang berdekatan di Kobe.

Panglima Daerah Kure, Laksamana Madya Yoshihiro Goka, menyempurnakan upacara penamaan dan pelancaran, menghubungkan pencapaian pembinaan itu dengan organisasi tentera laut yang kelak perlu menyepadukan kapal tersebut ke dalam latihan, penyelenggaraan dan penugasan operasi.

Sejak lunasnya diletakkan pada 17 April 2024, Shōgei mengambil masa kira-kira dua tahun setengah untuk dilancarkan, tetapi keperluan pemasangan kelengkapan selepas itu menunjukkan bahawa siapnya badan kapal belum membolehkan keupayaan rondaan dimanfaatkan serta-merta.

Sesaran standard kira-kira 3,000 tan, panjang 84 meter dan lebar 9.1 meter mengekalkan Shōgei dalam reka bentuk kelas Taigei, sekali gus menyokong penggunaan infrastruktur armada sedia ada berbanding konfigurasi lebih besar yang dikaji untuk kapal selam dengan sistem pelancaran menegak (VLS).

Keperluan kira-kira 70 anak kapal menjadikan pengambilan dan pengekalan anggota sebahagian daripada tuntutan operasinya, selain latihan persenjataan, kemahiran kejuruteraan dan penyusunan jadual penugasan berterusan yang perlu ditangani oleh perancang tentera laut.

Mitsubishi Heavy Industries mengenal pasti pengurangan jumlah anak kapal, keselamatan siber dan kos sepanjang hayat sebagai keutamaan pembangunan seterusnya, menegaskan bahawa kesiagaan kapal selam turut bergantung pada organisasi sokongan selain prestasi bateri, sonar dan persenjataan.

Sōgei dijangka diserahkan sekitar Mac 2027 dan Shōgei sekitar Mac 2028, menyediakan penggantian armada secara berperingkat tanpa memerlukan Jepun menunggu keputusan mengenai pendorongan generasi baharu sebelum menamatkan perkhidmatan kapal selam kelas Oyashio yang semakin berusia.

Kapal susulan, termasuk SS-520, sedang dibina, tetapi jumlah akhir kelas Taigei masih tertakluk pada kelulusan dan peruntukan, menyebabkan rancangan sekitar 10 kapal tidak boleh dianggap sebagai komitmen armada jangka panjang yang sudah dimuktamadkan.

Prestasi Shōgei digambarkan secara umumnya setara dengan Sōgei, menjadikan sumbangan utamanya penambahan sebuah kapal moden dengan ciri kesenyapan dan pengesanan dipertingkat, bukannya lonjakan teknologi yang sendirian mampu mengubah perhitungan peperangan antikapal selam di Pasifik Barat.

Kesinambungan pengeluaran itu menghantar isyarat strategik mengenai komitmen Jepun memperbaharui armada bawah laut setiap tahun, tetapi persoalan kekal sama ada misi serangan jarak jauh boleh ditambah tanpa menjejaskan kapasiti industri yang mengekalkan jumlah kapal selam konvensional.

(BACA): Kapal Selam Nuklear: Korea Selatan, Korea Utara dan Jepun Berebut Kelebihan Strategik

Bateri Litium-Ion Perkukuh Keupayaan Bawah Laut, Kebergantungan pada Snorkel Kekal

Shōgei menggunakan dua penjana diesel Kawasaki 12V 25/31 berkuasa lebih tinggi untuk mengecas bateri litium-ion berkapasiti besar yang membekalkan tenaga kepada sistem pendorongan satu aci, tetapi konfigurasi itu masih memerlukan udara luar bagi menjana semula tenaga sepanjang operasi.

Konfigurasi tersebut mengikuti Raigei dan kapal Taigei selepasnya, manakala tiga kapal pertama menggunakan enjin diesel Kawasaki terdahulu, menunjukkan peningkatan berperingkat dalam kelas itu tanpa data awam yang memperincikan perubahan tempoh rondaan, masa pengecasan atau prestasi tempur berterusan.

Kelas Taigei menggantikan sistem pendorongan bebas udara (AIP) Stirling pada kapal Sōryū terdahulu dengan bateri litium-ion, membolehkan operasi senyap di bawah air lebih lama berbanding bateri asid plumbum, tetapi masih memerlukan penggunaan snorkel dalam perancangan laluan dan pengurusan risiko pengesanan.

Kelajuan sekitar 20 knot ketika menyelam memberikan gambaran prestasi, namun kelajuan maksimum sahaja tidak menentukan jangkauan operasi kerana penggunaan kuasa berterusan menghabiskan tenaga bateri dan boleh memendekkan tempoh kapal kekal di bawah air sebelum perlu dicas semula.

Struktur badan yang lebih senyap dan pemasangan jentera dengan pengasingan getaran bertujuan mengurangkan pemindahan bunyi dalaman ke air sekeliling, sekali gus mengehadkan petunjuk akustik yang boleh digunakan sonar musuh untuk mengenal pasti, menjejak dan menentukan kedudukan kapal selam.

Sistem sonar ZQQ-8 melengkapi langkah pengurangan bunyi dengan memperkukuh pengesanan, tetapi maklumat tersedia tidak memberikan perbandingan jarak pengesanan atau data pertempuran yang membolehkan keunggulan mutlak terhadap kapal selam China tertentu disahkan dalam semua keadaan persekitaran dan taktikal.

Pada penilaian DSA, ketahanan bateri dan pengurangan bunyi saling memperkukuh keberkesanan operasi kerana kemampuan kekal senyap lebih lama menyokong pengawasan serta kedudukan serang hendap, sementara pengesanan lebih baik membantu pemerintah menentukan masa sesuai untuk bergerak atau menggunakan senjata.

Risiko terdedah tetap wujud ketika pengecasan, memberikan peluang kepada pasukan antikapal selam lawan bergantung pada tindakan kapal dan keadaan pengawasan sekeliling, namun penggunaan snorkel tidak semestinya membolehkan kedudukannya dikesan setiap kali alat itu dinaikkan.

Rangkaian antikapal selam Jepun yang merangkumi susunan sensor tetap, pesawat peronda P-1 dan perkongsian penjejakan dengan Tentera Laut Amerika Syarikat menyokong operasi armada ini, tetapi penyepaduan tersebut tidak menjamin pengesanan berterusan di semua laluan maritim yang dipertikaikan.

Keupayaan itu amat relevan untuk mengekang pergerakan musuh berhampiran kepulauan barat daya Jepun, apabila kapal selam konvensional yang tersembunyi boleh menyukarkan operasi lawan, tetapi kurang sesuai untuk pergerakan berulang pada kelajuan tinggi dan rondaan jauh berpanjangan yang dibayangkan penyokong pendorongan nuklear.

(BACA): Rondaan Bersama Kapal Selam Rusia-China di Laut Jepun Cetus Kebimbangan Strategik Jepun dan Amerika

Torpedo dan Selat Strategik Tentukan Misi Tempur Kelas Taigei

Enam tiub pelancar HU-606 berkaliber 533 milimeter di haluan Shōgei boleh melancarkan torpedo berat Type 18 dan peluru berpandu antikapal UGM-84L Harpoon Block II, memberikan keupayaan menyerang sasaran maritim tanpa sistem pelancaran menegak yang dirancang untuk reka bentuk generasi baharu.

Type 18 menggantikan Type 89 dengan peningkatan pada pendorongan, pengesanan dan pemprosesan, memastikan pemodenan persenjataan turut memperkukuh keupayaan menyerang sasaran, kerana kesenyapan badan kapal sahaja tidak menentukan keberkesanan kapal selam terhadap operasi tentera laut musuh.

Harpoon menyediakan pilihan serangan antikapal, tetapi maklumat konfigurasi yang tersedia tidak mencukupi untuk mengesahkan jarak tempur secara tepat, sementara peluang pelancaran tetap bergantung pada keupayaan mengesan, mengenal pasti dan mengekalkan maklumat kedudukan sasaran yang boleh digunakan.

Shōgei turut dilengkapi sistem tindak balas terhadap torpedo yang dipasang pada empat kapal terakhir kelas Sōryū, menunjukkan bahawa kelangsungan operasi memerlukan perlindungan selepas dikesan atau diserang, selain penyamaran akustik sebelum musuh memperoleh jejak yang boleh dipercayai.

Selat Miyako, Osumi dan Tsushima penting dalam perancangan operasi bawah laut Jepun kerana laluan itu boleh menumpukan pergerakan kapal dan membuka peluang pengawasan, tetapi kapal selam sahaja tidak mampu menutup semua laluan atau menjamin kawalan berterusan terhadap perairan sekitarnya.

Dalam krisis Taiwan atau Senkaku, kapal selam yang ditempatkan di laluan berkaitan boleh menyukarkan pergerakan kapal permukaan dan kapal selam China, dengan keberkesanannya bergantung pada masa penempatan, jumlah kapal tersedia, mutu pengesanan serta penyelarasan pasukan maritim Jepun.

Kapal selam serang yang tersembunyi boleh memaksa musuh memperuntukkan perhatian dan sumber kepada perlindungan antikapal selam, sekali gus mewujudkan kesan penangkalan tidak simetri walaupun tentera laut yang bertahan tidak mampu menyamai jumlah kapal permukaan lawan di seluruh medan operasi serantau.

Penilaian berdasarkan mekanisme itu lebih kukuh berbanding menganggap jumlah kapal sebagai penentu keputusan peperangan, kerana kesiagaan, geografi, pengawasan, ketersediaan senjata dan penglibatan sekutu mempengaruhi sejauh mana kelebihan angka dapat diterjemahkan kepada kuasa tempur ketika krisis.

Gambaran armada yang tersedia merangkumi kira-kira empat kapal Oyashio, 10 kapal Sōryū awal dengan pendorongan Stirling, dua Sōryū menggunakan bateri litium-ion dan lima Taigei yang ditauliahkan, termasuk kapal pertama yang ditugaskan semula untuk ujian dan bukannya rondaan operasi rutin.

Justeru, struktur rasmi 22 kapal perlu dibezakan daripada kira-kira 21 kapal selam operasi, sementara kedua-dua angka itu tidak menunjukkan jumlah yang boleh dikerahkan serta-merta selepas mengambil kira penyelenggaraan, latihan dan tuntutan kesiagaan ketika krisis serantau berkembang pantas.

Perdebatan Pendorongan Nuklear Tertumpu pada VLS dan Ketahanan Operasi Pasifik

Kajian kapal selam generasi baharu meneliti platform dengan sistem pelancaran menegak (VLS), membuka kemungkinan menyepadukan dasar peluru berpandu serangan jarak jauh Jepun dengan keupayaan serangan bawah laut, tetapi pilihan pendorongan dan pembentukan armada operasinya belum dimuktamadkan.

Mitsubishi Heavy Industries menerima kontrak penyelidikan reka bentuk keseluruhan kapal pada Julai 2026 hingga tahun fiskal 2029, mewujudkan kegiatan reka bentuk yang dibiayai tetapi belum memberikan kelulusan untuk membina kapal selam nuklear atau memperoleh kelas baharu berkeupayaan peluru berpandu.

Persoalan dasar kini tertumpu pada kemungkinan memasukkan peruntukan kajian pendorongan dalam Strategi Keselamatan Negara, Strategi Pertahanan Negara dan Program Pembangunan Pertahanan, yang boleh memperluas penyelidikan tanpa secara automatik meluluskan reaktor, perbelanjaan pembinaan kapal atau penempatan operasi.

Menteri Pertahanan, Shinjiro Koizumi, mengemukakan tempoh menyelam lebih lama, kelajuan berterusan lebih tinggi dan keupayaan melepaskan diri sebagai alasan mengkaji pendorongan nuklear, sambil mengakui cabaran kos, penyelenggaraan khusus, badan kapal lebih besar dan kemungkinan kelemahan akustik.

Hujah tersebut berkaitan keperluan tenaga yang meningkat apabila kapal selam perlu bergerak lebih jauh, mengekalkan kehadiran dan berpindah selepas melancarkan senjata, kerana kapal diesel-elektrik mesti mengimbangi pergerakan dengan simpanan tenaga terhad serta keperluan mengecas semula bateri.

Bagi kapal selam VLS masa depan, pertambahan kapasiti persenjataan turut mempengaruhi saiz badan dan permintaan kuasa elektrik, menjadikan pendorongan sebahagian daripada reka bentuk menyeluruh platform, bukannya pertukaran teknologi yang boleh mengekalkan semua ciri kelas Taigei.

Nippon Ishin menyokong pengenalan segera kapal selam berkuasa nuklear, manakala cadangan Parti Demokratik Liberal menggunakan istilah lebih luas, “sistem pendorongan generasi baharu”, memperlihatkan perbezaan komitmen politik sebelum kerajaan menentukan penyelesaian yang memenuhi keperluan Jepun.

Panel pakar dipengerusikan bekas Pengerusi Keidanren, Sadayuki Sakakibara, menggesa penyelidikan yang tidak terikat pada pendekatan terdahulu, tetapi pilihan dibincangkan turut merangkumi bateri keadaan pepejal dan sel bahan api, menunjukkan usaha meningkatkan ketahanan operasi tidak semestinya memerlukan komitmen segera terhadap reaktor.

Pada penilaian DSA, Jepun perlu menentukan misi sebelum memilih teknologi, kerana perlindungan laluan maritim berhampiran dan rondaan serangan bawah laut jarak jauh menuntut keupayaan berlainan dari segi kelajuan, ketahanan, kapasiti persenjataan serta corak penempatan armada sokongan.

Pilihan nuklear mencerminkan pertimbangan terhadap peranan lebih luas di Pasifik, tetapi implikasi geopolitiknya bergantung pada kelulusan dasar, pelaburan infrastruktur dan pembangunan angkatan, bukannya pelancaran Shōgei atau sekadar memasukkan peruntukan penyelidikan dalam dokumen keselamatan.

Kos dan Infrastruktur Bentuk Kesiagaan Bawah Laut Jepun

Kos pembinaan Shōgei sekitar US$509 juta memberikan penanda aras kapal selam konvensional, manakala anggaran US$5.8 bilion bagi kapal kelas Virginia keluaran kemudian menggambarkan skala perbelanjaan nuklear yang berbeza, tanpa menentukan harga reka bentuk Jepun atau keseluruhan program pemerolehannya.

Perbandingan harga secara langsung tidak mencukupi untuk menentukan nilai armada, kerana ketahanan operasi kapal selam nuklear perlu dinilai bersama jumlah kapal konvensional, keperluan rondaan dan infrastruktur sokongan yang boleh dibiayai menggunakan peruntukan sama sepanjang tempoh tertentu.

Sokongan reaktor, ujian di darat, pengendalian bahan api dan pembangunan pangkalan akan memperluas keperluan logistik melangkaui pembinaan kapal, memerlukan Jepun menyediakan keupayaan yang belum terbukti hanya melalui penghasilan bateri canggih dan badan kapal diesel-elektrik yang senyap.

Anggaran keperluan kira-kira 100 anak kapal bagi platform nuklear, berbanding sekitar 70 pada Taigei, akan meningkatkan tuntutan tenaga kerja, sementara latihan khusus reaktor dan penyelenggaraan memerlukan keupayaan institusi yang tidak dapat dipenuhi sekadar memindahkan anggota antara unit kapal selam.

Bunyi reaktor dikenal pasti sebagai kemungkinan kelemahan berbanding Taigei yang menggunakan bateri, tetapi ketiadaan ukuran dalam keadaan setara menyebabkan perbandingan akustik bergantung pada reka bentuk, pengoperasian jentera, kelajuan dan persekitaran penugasan setiap kapal selam.

Ketidakpastian undang-undang tertumpu pada Akta Asas Tenaga Atom Jepun dan tafsiran penggunaan untuk tujuan aman, manakala Tiga Prinsip Bukan Nuklear menyentuh senjata nuklear, menjadikan kesahan pendorongan isu berasingan daripada pemilikan atau pembawaan persenjataan nuklear.

Persoalan berasingan yang dibangkitkan Perdana Menteri, Sanae Takaichi, mengenai prinsip melarang kemasukan senjata nuklear menambah sensitiviti politik, tetapi tidak membuktikan Jepun meluluskan persenjataan nuklear atau bahawa kajian pendorongan akan menghasilkan armada kapal selam bersenjata nuklear.

Peace Boat, Citizens’ Nuclear Information Center dan Japan Campaign to Abolish Nuclear Weapons menentang cadangan itu dengan alasan kemajuan bateri boleh mengurangkan keperluannya, namun jangkaan tersebut perlu diteliti sebagaimana dakwaan penyokong mengenai kelebihan operasi pendorongan nuklear.

Penukaran kapal pertama Taigei kepada kapal selam ujian SSE-6201 menyediakan saluran pembangunan dalam tempoh terdekat, membolehkan ujian sonar, pelancar dan pengurangan bunyi tanpa kerap mengeluarkan kapal operasi lain, sekali gus menjelaskan perbezaan antara jumlah keseluruhan dengan armada tempur.

Pilihan utama Jepun ialah sama ada tambahan misi Pasifik mewajarkan sistem sokongan lebih besar di samping keupayaan mengekang musuh menggunakan kapal konvensional, sementara Shōgei membuktikan penggantian armada terus berjalan ketika kerajaan mempertimbangkan kajian terhadap pilihan yang belum diperoleh.