(DEFENCE SECURITY ASIA) — Gabungan pemerintah Jepun memulakan rundingan pada November mengenai kapal selam serangan berkuasa nuklear, dengan senario tiga kapal selam bernilai sekitar US$25 bilion dibincangkan menjelang semakan keselamatan Disember susulan peluasan operasi tentera laut China melangkaui Rantaian Kepulauan Pertama dan keterbatasan jangkauan pengawasan Jepun.

Semakan dasar yang dijangka pada Disember 2026 boleh menyenaraikan teknologi pendorongan nuklear untuk kapal tentera laut secara jelas dalam agenda penyelidikan ketiga-tiga dokumen teras keselamatan Jepun, manakala keputusan rasmi perolehan memerlukan penilaian berasingan terhadap kos, perundangan dan keperluan armada.

Perkembangan armada kapal induk dan kapal selam berkuasa nuklear China menimbulkan persoalan tentang tempoh Pasukan Pertahanan Diri Maritim Jepun mampu mengekalkan kehadiran di bawah permukaan laut di Pasifik Barat, apabila semakin banyak operasi tentera laut China berlangsung jauh dari perairan yang menjadi laluan masuk ke Jepun.

Kapal selam diesel-elektrik kelas Taigei menggunakan bateri litium-ion untuk beroperasi secara senyap ketika menyelam, manakala reaktor nuklear membolehkan kapal mengekalkan kelajuan lebih tinggi di bawah permukaan untuk jarak lebih jauh, sekali gus memendekkan perjalanan dan menambah masa di kawasan operasi.

Perdana Menteri Sanae Takaichi memberitahu Parlimen pada 14 Oktober bahawa kerajaannya akan “mempertimbangkan secara serius” pilihan kapal selam berkuasa nuklear “secara konkrit dan realistik”, dengan memberi tumpuan kepada keupayaan Jepun mengumpul risikan di Pasifik ketika kegiatan ketenteraan negara jiran meningkat.

Menteri Pertahanan Shinjiro Koizumi menyebut tempoh selaman, mobiliti dan keselamatan kru sebagai sebab Jepun terus mempertimbangkan reaktor nuklear untuk kapal selam, sambil mengakui bahawa badan kapal lebih besar, keperluan tenaga pakar dan kos lebih tinggi boleh mengehadkan kesesuaiannya untuk misi sedia ada.

Rundingan gabungan pada November menguji sejauh mana keperluan operasi itu boleh diterjemahkan kepada dasar kerajaan, dengan Parti Inovasi Jepun menggesa kapal selam berkenaan diperkenalkan “segera”, manakala Parti Demokratik Liberal menimbang kos dan implikasi undang-undang jika Tokyo komited kepada perolehan itu.

Anggaran awal US$8.4 bilion bagi setiap kapal meletakkan kos tiga kapal pada sekitar US$25 bilion, sementara kaedah membiayai kemudahan darat, melatih kru dan menyelenggara armada sepanjang tempoh perkhidmatannya masih perlu diperincikan.

Pengoperasian kapal selam itu memerlukan kemudahan sokongan di darat, petugas terlatih dalam pengendalian reaktor, penyelenggaraan khusus dan pengawasan bahan api nuklear, sekali gus memaksa Tokyo menilai sejauh mana kapasiti industrinya boleh digembleng sebelum kru pertama bersedia untuk dikerah.

Program AUKUS Australia dan rancangan kapal selam Korea Selatan yang lebih maju menjadi rujukan kepada Tokyo, dengan aturan berbeza antara kedua-dua negara itu dengan Washington memperlihatkan bagaimana kapasiti industri dan akses kepada teknologi boleh menentukan pilihan armada sesebuah sekutu.

Beijing memberi amaran bahawa kapal selam berkuasa nuklear Jepun akan menjejaskan kestabilan serantau, sambil menyifatkan pemodenan tentera lautnya sendiri sebagai langkah pertahanan, sekali gus memperlihatkan perbezaan pendirian mengenai kesan kehadiran kapal selam yang lebih lama terhadap imbangan kuasa di Pasifik.

Rumusan dokumen pada Disember akan memberi gambaran tentang sejauh mana Tokyo mahu meneruskan usaha itu, kerana mandat khusus untuk mengkaji reaktor kapal selam akan membolehkan perancang menetapkan misi, menganggarkan keperluan infrastruktur dan mengenal pasti bantuan yang diperlukan daripada rakan luar negara.

(BACA) Jepun Lancar Kapal Selam Shōgei Ketujuh, Perdebatan Nuklear Bayangi Strategi Pasifik

Mengapa Pasifik Barat Mengubah Keperluan Kapal Selam Jepun

Kedudukan geografi Jepun memihak kepada penggunaan kapal selam konvensional di sekitar Kepulauan Ryukyu dan Laut China Timur, kerana operasi senyap menggunakan bateri menyokong usaha menyekat pergerakan lawan di perairan berhampiran, dengan manfaat kehadiran setempat mengatasi batas tempoh operasi pada kelajuan tinggi.

Di Pasifik Barat, jarak lebih jauh menyebabkan kapal selam menghabiskan lebih banyak masa setiap rondaan dalam perjalanan, memaksa perancang menimbang faedah menghantar kapal selam konvensional ke kawasan operasi yang jauh dengan tempoh kapal itu boleh bertahan di sana.

Bateri litium-ion membolehkan kapal selam kelas Taigei menyelam lebih lama, namun kapal diesel-elektrik masih perlu naik ke kedalaman snorkel dari semasa ke semasa untuk mengecas bateri, sekali gus meningkatkan risiko dikesan berulang kali sepanjang misi pengawasan apabila operasi armada China semakin meluas.

Pendorongan nuklear boleh membolehkan kapal selam beroperasi di bawah permukaan selama berbulan-bulan, tertakluk antara lain pada bekalan makanan dan ketahanan kru, sekali gus membolehkan pengawasan jarak jauh diteruskan lebih lama apabila masa dan tempoh penugasan armada China sukar dijangka.

Keupayaan mengekalkan kelajuan lebih tinggi ketika menyelam boleh menambah tempoh kapal selam berada di kawasan yang ditetapkan, suatu kelebihan yang lebih bernilai untuk pengawasan merentasi Pasifik Barat berbanding rondaan di laluan masuk ke perairan Jepun.

Perbandingan akustik bergantung pada reka bentuk dan keadaan operasi kerana kapal selam Taigei boleh beroperasi dengan amat senyap menggunakan bateri, manakala tahap bunyi kapal selam nuklear turut bergantung pada kawalan bunyi jentera, menjadikan tempoh selaman dan kebolehkesanan akustik dua ukuran berasingan bagi kesesuaian misi.

Badan kapal selam nuklear yang lebih besar juga boleh mengehadkan keupayaan olah gerak di perairan sempit, menguatkan alasan untuk menilai sama ada pengawasan jarak jauh di Pasifik memerlukan kelas kapal berasingan di samping kapal sedia ada yang sesuai untuk rondaan pesisir dan laluan sempit strategik.

Bekas Menteri Pertahanan Gen Nakatani berpandangan Jepun akhirnya memerlukan pendorongan nuklear kerana kapal selam konvensional mempunyai kekangan kelajuan dan tempoh selaman berbanding armada berkuasa nuklear, dengan kesan pandangan itu terhadap perolehan bergantung pada misi yang ditetapkan Tokyo untuk armada kapal selamnya.

Peluasan operasi tentera laut China menentukan kawasan yang kini menjadi tumpuan perbahasan Jepun, namun skala dan kekerapan penugasan armada China pada masa hadapan masih belum pasti, sekali gus membezakan keperluan pengawasan Tokyo hari ini daripada keperluannya apabila kapal selam nuklear mula berkhidmat.

Armada gabungan boleh mengekalkan kehadiran kapal selam konvensional di perairan Jepun sambil memperluas pengawasan ke kawasan lebih jauh di Pasifik, namun penggunaan dua jenis kapal memerlukan latihan dan penyelenggaraan berasingan ketika Pasukan Pertahanan Diri Jepun sudah berdepan kekangan tenaga kerja.

(BACA) Rondaan Bersama Kapal Selam Rusia-China di Laut Jepun Cetus Kebimbangan Strategik Jepun dan Amerika

Apa yang Boleh Dibenarkan Melalui Semakan Keselamatan Jepun pada Disember

Takaichi mempercepat semakan Strategi Keselamatan Negara, Strategi Pertahanan Negara dan Program Pembangunan Pertahanan yang diterima pakai pada Disember 2022 di bawah Fumio Kishida, selepas kegiatan tentera laut China, perang Rusia di Ukraine, program Korea Utara dan ketidaktentuan mengenai penglibatan Amerika Syarikat mengubah asas perancangan Tokyo.

Panel pakar memulakan tugas pada musim bunga 2026 dan dijangka menyerahkan laporannya pada awal Disember sebelum kerajaan dan parti pemerintah berunding, memberikan pemimpin gabungan tempoh yang singkat untuk mencapai persetujuan tentang sejauh mana pendorongan nuklear bagi kapal tentera laut akan dinyatakan dalam dokumen berkenaan.

Pada September 2025, panel Kementerian Pertahanan mengesyorkan penyelidikan lanjut terhadap kapal selam dengan sistem pelancaran menegak dan “pendorongan generasi baharu”, memberikan asas teknikal kepada semakan semasa sementara gabungan sistem pendorongan dan muatan yang paling sesuai dengan keperluan operasi Jepun masih terbuka untuk dinilai.

Perjanjian gabungan pada Oktober 2025 menyediakan asas bersama kepada Parti Demokratik Liberal dan Parti Inovasi Jepun untuk mengkaji kapal selam, dengan kedua-dua parti masih mempunyai ruang untuk mengambil pendirian berbeza tentang seberapa segera Tokyo perlu mempertimbangkan pendorongan nuklear.

Cadangan Parti Inovasi Jepun pada Jun 2026 menganggap kuasa nuklear penting bagi kapal selam dengan sistem pelancaran menegak yang dikhususkan untuk operasi berpanjangan di Pasifik, suatu penilaian politik dan teknikal yang bergantung pada jarak rondaan, tempoh selaman dan misi kapal berkenaan.

Sistem pelancaran menegak menyediakan ruang untuk peluru berpandu, manakala sistem pendorongan menentukan mobiliti dan tempoh operasi di bawah permukaan, justeru usaha Jepun membangunkan keupayaan serangan balas konvensional memerlukan penilaian berasingan terhadap muatan, daya tahan kapal dan penyelarasan dengan rangkaian pengawasan yang lebih luas.

Sikap berhati-hati Parti Demokratik Liberal mencerminkan persoalan sama ada manfaat operasi setimpal dengan kos program, tafsiran undang-undang yang diperlukan serta kesan mengalihkan tenaga kerja pertahanan dan kapasiti industri yang terhad kepada kelas kapal selam baharu.

Perbincangan keselamatan dalaman Parti Demokratik Liberal pada November berlangsung serentak dengan rundingan gabungan, menjadikan persoalan utama bagi dokumen Disember sama ada Tokyo akan mengkaji teknologi pendorongan itu secara umum atau secara khusus dengan kemungkinan menggunakannya pada masa hadapan.

Perbahasan mengenai perkongsian nuklear dan kemungkinan pengecualian kepada Tiga Prinsip Bukan Nuklear Jepun boleh mempengaruhi penerimaan awam terhadap pendorongan nuklear untuk kapal selam, terutama jika isu keselamatan reaktor dan penempatan pangkalan dikaitkan dengan persoalan sama ada senjata nuklear asing boleh dibawa masuk ke wilayah Jepun.

Jika Kabinet meluluskan penyelidikan pada Disember, ukuran utamanya ialah sama ada kajian itu dapat menetapkan misi, mengenal pasti landasan perundangan dan menyediakan pelan yang boleh dilaksanakan untuk memastikan kapal terus beroperasi, sekali gus memberi Tokyo asas untuk menilai sebarang perolehan pada masa hadapan.

Anggaran US$25 Bilion dan Kos Sebenar Kesiagaan Armada

Persoalan utama bagi Tokyo ialah berapa besar peruntukan awal yang diperlukan, kerana reka bentuk yang banyak bergantung pada pembangunan reaktor tempatan akan menuntut pelaburan bertahun-tahun sebelum Pasukan Pertahanan Diri Maritim Jepun dapat menguji manfaatnya dalam penugasan di Pasifik.

Anggaran lain meletakkan kos sebuah kapal selam berkuasa nuklear antara US$6 bilion hingga US$6.5 bilion, berbanding sekitar US$450 juta hingga US$800 juta bagi kapal selam kelas Taigei, namun perbezaan kaedah pengiraan kos pembangunan dan perbelanjaan berkaitan menyukarkan perbandingan langsung.

Tiga kapal dijadikan asas perancangan untuk mengekalkan kehadiran di laut sepanjang kitaran penyelenggaraan dan latihan, namun liputan sebenar bergantung pada jadual baik pulih, ketersediaan kru bertauliah dan tahap kesiapan kemudahan sokongan di darat.

Kelewatan penyelenggaraan mudah menjejaskan armada kecil kerana sebuah kapal yang tidak dapat dikerah mewakili sebahagian besar keupayaannya, menjadikan kapasiti dok dan pengekalan tenaga pakar sama penting dengan jadual pembinaan awal bagi menjamin kesiagaan jangka panjang.

Jepun sudah mempunyai limbungan pembinaan kapal selam dan industri nuklear awam, namun pembangunan reaktor nuklear kompak untuk kapal selam serta penyepaduannya ke dalam badan kapal memerlukan kepakaran khusus dan proses kawal selia yang boleh menentukan bila armada itu mula berkhidmat.

Kemudahan pembinaan yang diperakui untuk kerja nuklear, dok penyelenggaraan yang sesuai, pengurusan bahan api dan latihan di darat akan menambah kos program, dengan beberapa pelaburan itu perlu dibuat sebelum kapal pertama dapat beroperasi secara konsisten.

Anggaran awal sekitar 100 kru bagi sebuah kapal selam berkuasa nuklear, berbanding kira-kira 70 bagi kelas Taigei, hanya menggambarkan sebahagian daripada keperluan tenaga kerja kerana operasi reaktor, penyelenggaraan dan pengawasan kawal selia turut memerlukan tenaga pakar di darat.

Kekurangan anggota baharu dalam Pasukan Pertahanan Diri Jepun menyukarkan usaha menambah tenaga kerja kapal selam sambil mengekalkan kru sedia ada, manakala sebarang latihan di luar negara tetap memerlukan Tokyo mengekalkan anggota bertauliah cukup lama untuk membina pasukan pakar tempatan.

Kapal pertama yang dibangunkan sebahagian besarnya di Jepun boleh menuntut perbelanjaan besar untuk penyelidikan dan infrastruktur sebelum pembinaan kapal seterusnya, menjadikan penjimatan daripada pengeluaran bersiri bergantung pada sama ada jumlah tempahan mencukupi untuk mengagihkan kos awal ke seluruh armada.

Penamatan perkhidmatan kapal dan pengurusan sisa nuklear jangka panjang akan melanjutkan komitmen kewangan selepas rondaan terakhir, justeru penilaian kesan program terhadap belanjawan pertahanan Jepun perlu mengambil kira tanggungan sepanjang hayat armada dan selepas kapal ditamatkan perkhidmatan.

Reaktor Kapal Selam Jepun Berdepan Halangan Undang-Undang dan Pangkalan

Undang-Undang Asas Tenaga Atom Jepun mengehadkan penggunaan tenaga nuklear kepada “tujuan aman”, manakala tafsiran kerajaan terdahulu menghalang penggunaan reaktor nuklear pada kapal Pasukan Pertahanan Diri, menjadikan asas perundangan yang kukuh prasyarat untuk menentukan hala tuju program.

Pendirian kerajaan pada 1965 mengaitkan penggunaan pendorongan nuklear yang dibenarkan dengan kegunaan awam yang sudah diterima, justeru Tokyo perlu menentukan sama ada tafsiran baharu boleh merangkumi kapal selam tentera atau undang-undang baharu diperlukan untuk memberi program itu asas yang berkekalan.

Jika Jepun mahu menggunakan bahan nuklear untuk pendorongan kapal selam, langkah kawal jamin Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) akan menimbulkan persoalan tentang cara Tokyo memastikan bahan itu dapat diperakaunkan dengan meyakinkan sambil melindungi maklumat sensitif mengenai program reaktor tentera.

Perjanjian kerjasama nuklear Jepun dengan Amerika Syarikat akan menjadi pertimbangan bagi sebarang cadangan yang melibatkan teknologi atau bahan dari negara itu, kerana pilihan rakan kerjasama boleh mempengaruhi kewajipan kawal selia program serta syarat kerjasama industri.

Kepakaran nuklear awam menyediakan asas industri, namun Jepun tetap memerlukan badan kawal selia yang mampu mengawasi pengoperasian reaktor di laut dan ketika penyelenggaraan di darat, dengan tenaga pakar yang mencukupi sepanjang hayat perkhidmatan armada.

Pangkalan induk perlu menyediakan kemudahan penyelenggaraan khusus dan menyokong pengawasan operasi nuklear, menjadikan pemilihan lokasi antara keputusan awal yang penting kerana bantahan terhadap kemudahan setempat boleh menjejaskan jadual walaupun kerajaan pusat sudah memuktamadkan dasar pendorongan.

Insiden kapal berkuasa nuklear Mutsu pada 1974 masih menjadi sebahagian daripada perbahasan di Jepun, dengan keyakinan masyarakat terhadap keselamatan reaktor dan pengawasan kawal selia turut mempengaruhi kemampuan kerajaan mendapatkan sokongan penduduk setempat bagi kemudahan kapal selam berkuasa nuklear.

Pengalaman Jepun diserang dengan senjata nuklear turut membentuk perbahasan politik mengenai sebarang cadangan penggunaan teknologi nuklear oleh tentera, menjadikan perbezaan antara reaktor untuk menggerakkan kapal dan persenjataan nuklear penting dalam penilaian Parlimen, masyarakat setempat serta kerajaan negara jiran.

Sesetengah penilaian menganggarkan pembangunan dan penyepaduan reaktor boleh mengambil masa antara 15 hingga 20 tahun walaupun dengan bantuan luar, suatu tempoh yang masih belum pasti dan menyukarkan usaha mengaitkan armada masa depan Jepun dengan perubahan imbangan kuasa laut serantau dalam jangka pendek.

Keputusan mengenai asas perundangan dan lokasi pangkalan akan mempengaruhi pilihan Tokyo antara program yang sebahagian besarnya dibangunkan dalam negara dengan kerjasama lebih erat bersama rakan asing, kerana setiap pilihan membawa tuntutan berbeza dari segi akses teknologi, pengawasan keselamatan dan keupayaan menyokong armada dalam jangka panjang dari kemudahan di Jepun.

AUKUS, Korea Selatan dan China Membentuk Pilihan Tokyo

Australia memberikan gambaran paling jelas di rantau ini tentang tempoh dan infrastruktur yang diperlukan, dengan AUKUS merancang penempatan kapal selam Amerika Syarikat secara bergilir mulai 2027, perolehan kapal selam kelas Virginia pada dekad 2030-an dan penerimaan kapal selam SSN-AUKUS yang dibangunkan bersama pada dekad 2040-an menerusi perjanjian dengan Washington dan London.

Jadual itu menunjukkan latihan, persediaan industri dan sokongan sekutu boleh bermula bertahun-tahun sebelum sesebuah negara mampu mengendalikan armada kapal selamnya sendiri, suatu perbandingan yang relevan ketika Tokyo masih menimbang untuk memulakan kajian manakala Australia membuat persediaan menerima kapal secara berperingkat.

Pelan Jangbogo-N Korea Selatan dilaporkan menggariskan pembinaan kapal selam dalam negara menggunakan uranium diperkaya rendah, dengan kapal pertama disasar dilancarkan pada pertengahan dekad 2030-an dan memasuki perkhidmatan menjelang penghujung dekad itu, tertakluk pada kemajuan pembangunan dan aturan kerjasama bagi program yang memberi tumpuan kepada Korea Utara.

Tumpuan Seoul terhadap Korea Utara berbeza daripada keutamaan Tokyo untuk mengawasi Pasifik Barat, menunjukkan teknologi pendorongan yang sama boleh memenuhi keperluan operasi berlainan dan keputusan sebuah negara sekutu hanya memberi gambaran terhad tentang reka bentuk armada yang sesuai untuk Jepun.

Sesetengah penganalisis Amerika Syarikat melihat rondaan Jepun yang lebih lama di Pasifik sebagai cara berkongsi tanggungjawab dengan sekutu, namun manfaatnya bergantung pada misi yang akhirnya ditetapkan Tokyo, ketersediaan kapal dan sejauh mana pengawasan Jepun melengkapi keupayaan yang sudah digunakan oleh rakan sekutunya.

Kapasiti industri Amerika Syarikat mengehadkan kemungkinan memperluas kerjasama seumpama AUKUS kepada sekutu lain, justeru sebarang andaian Tokyo mengenai akses kepada teknologi, sokongan industri atau latihan perlu dinilai berdasarkan kemampuan Washington memenuhi komitmen sedia ada.

Pegawai China menyifatkan perbahasan Jepun itu sebagai petanda militarisasi semula dan mengaitkannya dengan kebimbangan lebih luas mengenai Taiwan serta pengukuhan pertahanan Tokyo, menunjukkan bagaimana kajian teknologi pendorongan boleh membawa isyarat strategik di rantau ini sebelum sebarang armada diwujudkan.

Beijing menyifatkan pengembangan keupayaan tentera lautnya sebagai langkah pertahanan, namun tugas pengawasan Tokyo tetap berkisar pada persoalan praktikal tentang di mana pasukan China beroperasi dan berapa lama mereka berada di kawasan berkenaan, di tengah-tengah perbezaan tafsiran politik terhadap penugasan itu di Pasifik.

Kehadiran kapal selam berkuasa nuklear Rusia dan cita-cita yang diumumkan Korea Utara menambah kepelbagaian keupayaan bawah laut yang perlu diambil kira oleh Jepun, sementara perbezaan tahap kemajuan dan tujuan strategik setiap program menentukan sejauh mana pengumuman baharu mencerminkan perubahan sebenar dalam imbangan kuasa.

Kepentingan semakan Disember terletak pada keperluan operasi yang akan ditetapkan Tokyo, kerana sebarang cadangan membentuk armada kapal selam berkuasa nuklear perlu menunjukkan di mana pengawasan berterusan di Pasifik Barat memberi manfaat yang setimpal dengan keperluan kru, infrastruktur dan kerjasama luar.