(DEFENCE SECURITY ASIA) — Gabungan peluru berpandu balistik berkemampuan  manuver pada fasa terminal, dron serangan sehala dan tekanan pelbagai paksi Iran mengubah konflik 2026 menjadi perang penghakisan industri yang menguji kemampuan pertahanan udara Amerika Syarikat bertahan lebih pantas daripada keupayaan Tehran menghasilkan ancaman.

The New York Times melaporkan bahawa Iran menyesuaikan taktik serangannya ketika menggempur pangkalan Amerika Syarikat di Jordan pada Julai, sekali gus mencabar seni bina pertahanan dan meningkatkan tekanan terhadap stok peluru pemintas canggih yang semakin menyusut.

Dalam serangan sengit selama lima hari, Iran dilaporkan menggabungkan gelombang dron dengan peluru berpandu balistik berkeupayaan melakukan manuver terminal terhadap tiga pangkalan Amerika Syarikat bagi memenuhi ruang pengesanan dan mewujudkan kelemahan dalam pertahanan berlapis.

Pada 17 Julai, sebuah peluru berpandu menembusi pertahanan Pangkalan Udara Muwaffaq Salti (MSAB) sebelum menghentam penempatan pasang siap, mengorbankan tiga anggota tentera Amerika Syarikat dan mencederakan lebih 100 yang lain.

Setiausaha Negara Amerika Syarikat, Marco Rubio, menyifatkan kejadian maut itu sebagai “sebuah terlepas,” namun kenyataan ringkas berkenaan menyerlahkan realiti pertahanan peluru berpandu apabila satu kegagalan pemintasan mampu mencetuskan kesan strategik besar.

Tiga anggota yang terkorban ialah Leftenan Muda Tyler James Feehan, Prebet Isabella Gonzales dan Sarjan Angel S. Rampersad, yang kesemuanya berkhidmat dengan unit pertahanan udara dan peluru berpandu Amerika Syarikat.

Insiden berkenaan menjadi antara serangan langsung Iran paling membawa maut terhadap pasukan Amerika Syarikat sepanjang konflik itu, sekali gus membuktikan kadar pemintasan keseluruhan yang tinggi tidak semestinya dapat menghapuskan risiko kemusnahan besar.

Angkatan Amerika Syarikat dilaporkan telah melancarkan lebih 1,500 peluru pemintas Patriot sepanjang perang dan kini memiliki kurang daripada 1,700 unit, namun jumlah sebenar kekal dirahsiakan serta berbeza mengikut varian dan kaedah pengiraan.

Dalam satu hari ketika serangan di Jordan, tentera Amerika Syarikat dilaporkan melepaskan kira-kira 50 peluru pemintas Patriot, mewakili perbelanjaan hampir AS$200 juta (RM800 juta) berdasarkan anggaran harga AS$4 juta (RM16 juta) setiap unit.

Pertukaran kos itu memberikan Iran kelebihan operasi kerana dron dan peluru berpandu yang lebih murah boleh memaksa pertahanan Amerika menggunakan peluru pemintas bernilai jutaan dolar, meskipun sebahagian besar ancaman berjaya dimusnahkan.

Pentagon menafikan Amerika Syarikat berdepan kekurangan kritikal persenjataan, manakala Setiausaha Pertahanan, Pete Hegseth, menegaskan angkatan negara itu memiliki bekalan mencukupi untuk melaksanakan misi ditetapkan walaupun inventori keseluruhannya semakin berkurangan.

Kesan geopolitiknya melangkaui Jordan kerana Patriot dan Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) yang digunakan di Asia Barat turut diperlukan bagi mempertahankan pangkalan, hab logistik dan pusat pemerintahan Amerika dalam kemungkinan konflik berintensiti tinggi dengan China.

Serangan Jordan Dedah Matematik Ketepuan Pertahanan

Serangan Iran di Jordan menggabungkan profil penerbangan, kelajuan dan jejak radar berbeza, memaksa sistem pengurusan tempur mengesan, mengelaskan serta menetapkan peluru pemintas dalam tempoh singkat sambil mengekalkan bekalan bagi menghadapi serangan susulan.

Dron serangan sehala boleh terbang pada altitud rendah untuk mengalih perhatian sebelum peluru berpandu lebih pantas tiba, manakala kenderaan kemasukan semula berkeupayaan manuver menyukarkan sistem pertahanan menentukan titik pemintasan yang tepat.

Peluru berpandu bahan api pepejal seperti Kheibar Shekan yang berjarak kira-kira 1,450 kilometer boleh dilancarkan tanpa proses pengisian bahan api panjang, meningkatkan kebolehmandirian pelancar dan mempercepatkan penjanaan semula gelombang serangan Iran.

Keupayaan itu membolehkan pelancar Iran bergerak atau berlindung sebelum aset risikan, pengawasan dan peninjauan Amerika Syarikat melengkapkan rantaian pengesanan, pengenalpastian sasaran serta serangan balas terhadap kedudukan pelancaran.

Manuver pada fasa terminal amat mencabar kerana perubahan trajektori pada saat akhir memaksa peluru pemintas melakukan pembetulan ketika baki tenaga dan masa tindak balas semakin terhad, sekali gus mengurangkan ketepatan pengiraan balistik konvensional.

Bagaimanapun, dakwaan Iran bahawa peluru berpandunya mampu mengubah haluan atau menukar sasaran selepas dilancarkan belum disahkan sepenuhnya, manakala kemungkinan penggunaan pembetulan satelit, teknologi antijamming atau integrasi BeiDou masih memerlukan penilaian lanjut.

Tehran turut beralih daripada serangan besar dan tertumpu kepada gelombang lebih kecil, kerap serta berselerak, memanjangkan tempoh kesiapsiagaan dan memaksa bateri pertahanan kekal aktif tanpa mengetahui masa serangan utama akan berlaku.

Pelancar berselerak, kemudahan bawah tanah dan dakwaan masa pemulihan kurang 30 minit mengukuhkan ketahanan Iran, sementara penggunaan kawasan awam atau industri sebagai perlindungan meningkatkan kesukaran operasi serangan balas Amerika Syarikat.

Penggunaan submunisi gugusan pada sesetengah peluru berpandu menambah kerumitan kerana kesan kemusnahannya boleh berterusan meskipun pembawa utama dipintas, sekali gus mengancam pesawat, kemudahan penginapan, simpanan bahan api dan operasi landasan.

Penembusan di Muwaffaq Salti bukan sekadar kegagalan taktikal terpencil kerana setiap pelancaran memberi Iran data operasi untuk memperhalusi trajektori, masa ketibaan dan komposisi serangan sehingga kelemahan sementara dalam rantaian pertahanan dapat dieksploitasi.

Penyusutan Patriot dan THAAD Ubah Atur Gerak Amerika

Anggaran terbuka menunjukkan Amerika Syarikat memasuki konflik dengan kira-kira 2,330 peluru pemintas Patriot moden, namun jumlah itu mungkin tidak merangkumi peluru PAC-2 lama, menyebabkan perbandingan berbeza mengikut varian dan tahap kesiagaan operasi.

Satu penilaian menganggarkan hanya 759 hingga 827 peluru Patriot berbaki pada akhir Julai, menunjukkan hampir dua pertiga inventori sebelum perang mungkin telah digunakan, berbanding laporan kurang 1,700 unit selepas lebih 1,500 pelancaran.

Perbezaan angka itu mungkin berpunca daripada tarikh penilaian, kategori peluru pemintas, penghantaran ketika perang dan kaedah perakaunan berlainan, menyebabkan data inventori terperingkat wajar dianggap sebagai julat anggaran, bukannya jumlah operasi muktamad.

Patriot, khususnya PAC-3 MSE, menyediakan pertahanan titik terhadap peluru berpandu balistik, peluru berpandu kruis, pesawat dan ancaman dron tertentu, manakala THAAD melaksanakan pemintasan balistik kawasan luas pada altitud lebih tinggi.

Kedua-dua sistem saling melengkapi dalam pertahanan berlapis dan tidak boleh digantikan sesuka hati, kerana setiap satunya memiliki liputan, ketinggian pemintasan, konfigurasi penderia dan peranan operasi yang berbeza.

Inventori THAAD turut dilaporkan menyusut, dengan satu anggaran meletakkan baki pada 234 hingga 278 unit berbanding garis dasar sekitar 452, walaupun laporan lain menghasilkan kadar penyusutan berbeza yang ditolak oleh pegawai Amerika.

Dengan harga dianggarkan antara AS$12 juta hingga AS$15.5 juta (RM48 juta hingga RM62 juta) setiap unit, penggunaan THAAD terhadap ancaman lebih murah memperbesarkan ketidakseimbangan kos yang cuba dieksploitasi Iran menerusi peperangan penghakisan.

Pengurangan stok tidak semestinya menjadikan misi semasa tidak mampan, tetapi boleh memaksa pemerintah mengutamakan pangkalan berpenduduk, pusat pemerintahan dan aset penting sambil menerima tahap risiko lebih tinggi terhadap infrastruktur kurang kritikal.

Keutamaan itu mempengaruhi atur gerak kerana setiap bateri memerlukan kenderaan pengisian semula, stor terlindung, anggota terlatih, penyelenggaraan dan komunikasi selamat, manakala pemindahannya boleh mewujudkan jurang perlindungan serta jejak logistik yang mudah dikesan.

Kelemahan utama bukan sekadar jumlah pelancar, tetapi ketersediaan berterusan peluru gantian, pencari sasaran, motor roket dan pengangkutan yang diperlukan untuk memastikan Patriot serta THAAD kekal beroperasi sepanjang kempen peluru berpandu berpanjangan.

Iran Luaskan Medan Tempur Menerusi Dron, Penderia dan Rakan Sekutu

Pendekatan serangan gabungan dron dan peluru berpandu Iran bukan sahaja menyasarkan aset fizikal, malah menyerang proses membuat keputusan pertahanan dengan memenuhi paparan radar, mencetuskan tindak balas mahal serta mendedahkan corak pemintasan.

Penyesuaian dron dilaporkan merangkumi panduan gentian optik yang tahan gangguan frekuensi radio, kawalan pandangan orang pertama, enjin jet lebih pantas dan laluan altitud rendah, namun skala penggunaan serta keberkesanannya berbeza mengikut platform dan misi.

Iran turut menyasarkan radar amaran awal dan kawalan tembakan, termasuk dakwaan serangan terhadap sistem AN/FPS-132 serta AN/TPY-2, kerana kerosakan pada nod berkenaan boleh mengurangkan ketepatan penjejakan dan memendekkan tempoh amaran serangan susulan.

Operasi sedemikian menjadikan kebolehmandirian penderia sama penting dengan jumlah peluru pemintas, kerana pelancar yang lengkap tidak mampu berfungsi secara berkesan tanpa pengesanan, pengenalpastian, data penjejakan dan rangkaian pemerintahan yang boleh dipercayai.

Insiden pesawat pejuang F-15E Strike Eagle Amerika Syarikat yang dilaporkan ditembak jatuh di barat daya Iran pada 3 April memperlihatkan satu lagi dimensi penyesuaian taktikal Tehran dalam menghadapi operasi udara berteknologi tinggi.

Penilaian awal menunjukkan pesawat itu berkemungkinan ditembak menggunakan peluru berpandu permukaan ke udara lancaran bahu, manakala peranan sebenar dron terselaras yang berada berhampiran lokasi kejadian masih belum dapat dipastikan.

Juruterbangnya dilaporkan melihat formasi dron besar dan kecil menyerupai “obor-obor” sebelum melenting keluar, namun penilaian perisikan belum mengesahkan bahawa kawanan dron berangkaian itu membekalkan data penyasaran secara langsung.

Kedua-dua kru diselamatkan menerusi operasi mencari dan menyelamat tempur berskala besar, membuktikan kehilangan sebuah pesawat boleh menggerakkan aset tambahan serta meningkatkan keperluan risikan, logistik dan perlindungan melangkaui platform yang ditembak jatuh.

Iran pada masa sama meningkatkan beban pertahanan menerusi tekanan Houthi terhadap perkapalan di Laut Merah dan Bab el-Mandeb serta kegiatan militia di Iraq, memaksa Amerika Syarikat dan sekutunya mengawasi laluan ancaman yang berjauhan.

Peluasan mendatar itu menjadikan geografi sebagai senjata asimetri kerana setiap paksi ancaman memerlukan penderia, peluru pemintas, pesawat peronda, kapal perang dan perhatian pemerintah, sekali gus mencairkan sumber pertahanan di Jordan, Teluk serta Israel.

Perlumbaan Pengeluaran Peluru Berpandu Jadi Penentu Strategik

Industri Amerika Syarikat menghasilkan kira-kira 620 peluru pemintas PAC-3 MSE sepanjang 2025, jumlah tertinggi pernah dicatatkan tetapi masih jauh lebih rendah berbanding penggunaan perang melebihi 1,500 unit ketika menghadapi serangan peluru berpandu berintensiti tinggi.

Kapasiti pengeluaran semasa dan jangka pendek kekal sekitar 600 hingga 650 PAC-3 MSE setahun, dengan bekalan perlu dibahagikan antara Amerika Syarikat serta pelanggan sekutu termasuk Ukraine, negara Eropah dan rakan strategik di Teluk.

Pengeluaran tidak boleh ditingkatkan melalui pembiayaan semata-mata kerana bekalan pencari jalur-Ka, motor roket bahan api pepejal, peranti pencucuhan, struktur khusus, tenaga kerja mahir dan komponen tempoh siap panjang terus mengehadkan kapasiti industri.

Tempoh daripada pemeteraian kontrak sehingga peluru pemintas diserahkan kepada unit operasi secara sejarah boleh mencecah kira-kira 42 bulan, menyebabkan peruntukan besar yang diluluskan hari ini tidak dapat segera menyelesaikan tekanan inventori semasa.

Rangka kerja Pentagon-Lockheed Martin pada Januari 2026 menyasarkan peningkatan pengeluaran tahunan PAC-3 MSE daripada kira-kira 600 kepada hampir 2,000 unit menjelang 2030, namun sasaran masa depan itu menawarkan kelegaan terhad kepada pemerintah operasi ketika ini.

Perjanjian komponen tambahan pula menyasarkan peningkatan tiga kali ganda kapasiti Patriot dan empat kali ganda pengeluaran berkaitan THAAD melalui pembekal kedua, sekali gus mengurangkan kebergantungan terhadap titik kegagalan tunggal dalam rantaian bekalan.

Kontrak Patriot berbilang tahun yang berpotensi bernilai AS$58 bilion hingga AS$59 bilion (RM232 bilion hingga RM236 bilion) mencerminkan mobilisasi industri luar biasa bagi membina semula inventori serta memenuhi permintaan global yang bertindih.

Lockheed Martin turut mencadangkan PAC-3 ACE yang berharga kurang separuh daripada MSE bagi meningkatkan jumlah peluru mampu milik, namun jadual pembangunan, pertukaran prestasi dan kebolehskalaan pengeluaran akan menentukan kesan sebenarnya terhadap kesiagaan pasukan.

Walaupun perolehan dipercepatkan, Amerika Syarikat mungkin memerlukan sekurang-kurangnya tiga tahun untuk memulihkan inventori Patriot dan THAAD kepada paras sebelum perang, menyebabkan keputusan pengeluaran semasa mempengaruhi kredibiliti pencegahan di beberapa medan strategik.

Ukuran terpenting ialah kemampuan mengekalkan pertukaran tempur, iaitu sama ada industri, pengangkutan dan simpanan serantau Amerika boleh menggantikan peluru pemintas lebih pantas daripada Iran membina semula pelancar serta memperhalusi reka bentuk serangannya.

Penghakisan Asia Barat Cetus Dilema Kesiagaan Pasifik Barat

Setiap peluru Patriot atau THAAD yang digunakan di Asia Barat membawa kos peluang kerana sistem sama diperlukan untuk melindungi landasan, depot bahan api, markas dan hab logistik Amerika daripada peluru berpandu balistik serta kruis China.

Berbeza dengan kemudahan tertumpu di Asia Barat, postur Indo-Pasifik bergantung pada pangkalan berselerak yang dipisahkan lautan luas, sekali gus meningkatkan keperluan pengisian semula, pengangkutan laut, pengangkutan udara dan penyelenggaraan ketika perang.

Pasukan peluru berpandu China yang lebih besar dan pelbagai berpotensi melancarkan serangan berskala jauh melebihi operasi Iran, menjadikan pengalaman di Jordan penting dalam menentukan kedalaman inventori bagi mengekalkan operasi kuasa udara ekspedisi.

Sekiranya bateri dan peluru gantian terus digunakan menghadapi Iran, Washington perlu mengimbangi perlindungan pasukan semasa dengan simpanan strategik, pengukuhan Pasifik, komitmen kepada Ukraine serta penghantaran kepada sekutu yang sudah dimasukkan dalam rancangan pengeluaran.

Dilema itu mewujudkan risiko isyarat strategik kerana pemindahan bateri boleh meyakinkan sebuah sekutu tetapi menunjukkan pengurangan perlindungan di lokasi lain, sekali gus membolehkan musuh menilai keutamaan Washington melalui perubahan atur gerak.

Jaminan Pentagon bahawa bekalan mencukupi bagi misi ditetapkan mungkin tepat, tetapi ia tidak menyelesaikan persoalan lebih besar kerana kecukupan untuk operasi semasa dan kesiagaan menghadapi konflik serentak merupakan dua perancangan strategik berbeza.

Penyesuaian Iran secara tidak langsung mempengaruhi pencegahan global dengan menggunakan persenjataan, ketahanan kru dan kapasiti penyelenggaraan yang tidak boleh digantikan segera, sambil memaksa Washington menentukan keutamaan antara medan ketika sumber industri semakin terhad.

Bagi perancang Amerika, pengalaman Jordan menegaskan keperluan peluru pemintas lebih murah, senjata tenaga terarah, peperangan elektronik, perlindungan diperkukuh, pembaikan landasan pantas, logistik berselerak serta doktrin yang menyimpan peluru premium untuk ancaman paling berbahaya.

Bagi Iran, kejayaan penembusan sekali-sekala boleh menghasilkan kesan politik dan operasi tanpa menewaskan keseluruhan sistem pertahanan, tetapi Tehran masih berdepan serangan balas terhadap pelancar, kerosakan infrastruktur serta kadar pemintasan keseluruhan yang tinggi.

Pertarungan utama konflik itu adalah antara penyesuaian dan penjanaan semula, apabila Iran cuba mempelbagaikan ancaman lebih pantas daripada tindak balas pertahanan, sementara Amerika mesti memulihkan inventori sebelum perbelanjaan serantau melemahkan postur globalnya.