(DEFENCE SECURITY ASIA) — Hubungan semakin erat antara Putera Mahkota Arab Saudi, Mohammed bin Salman, dengan Presiden Donald Trump kini berdepan ujian besar apabila serangan kumpulan Houthi terhadap infrastruktur kerajaan negara Arab yang kaya dengan minyak itu memperlihatkan jurang antara kerjasama pertahanan bernilai tinggi dengan perlindungan berkesan daripada ancaman berterusan.

Tekanan itu meningkat susulan serangan baharu Houthi, termasuk serangan terbaharu yang dilaporkan terhadap Lapangan Terbang Antarabangsa King Khalid di Riyadh, yang dilaporkan meragut 12 nyawa dan mencederakan ratusan orang, sekali gus mendedahkan rangkaian penerbangan serta cita-cita pelaburan Saudi kepada konflik yang masih gagal dibendung.

Setakat 11 Oktober 2026, perkembangan semasa menunjukkan Riyadh menanggung kos keselamatan dan ekonomi yang semakin meningkat, namun belum membuktikan dakwaan lebih besar bahawa pemerintahan keluarga diraja Saudi menghampiri kejatuhan atau kerajaan itu telah meninggalkan seluruh pilihan dasar luar alternatifnya.

Persoalan utama ialah jurang keselamatan yang menyebabkan Arab Saudi, walaupun mempunyai hubungan rapat dengan ekosistem pertahanan Washington, tidak boleh menganggap bantuan perisikan, pemindahan persenjataan dan hubungan langsung dengan presiden Amerika akan secara automatik menjamin campur tangan terhadap musuhnya.

Keengganan Trump mengerahkan tentera Amerika untuk menghadapi Houthi menyerlahkan jurang tersebut, meskipun kenyataan berikutnya bahawa campur tangan sedang dipertimbangkan menunjukkan pendirian Washington masih terbuka dan belum menjadi penolakan muktamad terhadap sokongan bagi operasi Saudi di Yemen.

Bagi Mohammed bin Salman, pertaruhannya melangkaui pertahanan udara kerana kejayaan Wawasan 2030 bergantung pada keyakinan antarabangsa bahawa lapangan terbang, infrastruktur komersial dan rangkaian pengangkutan Saudi mampu menyokong pelaburan berterusan ketika kerajaan itu terdedah kepada konflik ketenteraan serantau.

Jaminan Ketua Pegawai Eksekutif Future Investment Initiative, Maha Al Saud, bahawa “langkah keselamatan menyeluruh akan dilaksanakan” memperlihatkan tindak balas kerajaan, namun perlindungan khusus bagi persidangan tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa ancaman strategik terhadap negara sudah dineutralkan.

Hubungan Saudi dengan Iran turut merosot dengan ketara, menunjukkan pemulihan saluran diplomatik boleh berjalan seiring dengan konfrontasi baharu apabila peningkatan konflik mengatasi persefahaman politik yang sebelum ini mendorong kedua-dua kerajaan mengurangkan permusuhan dan memulihkan hubungan dua hala.

Bagaimanapun, gambaran bahawa kemerosotan itu berpunca semata-mata daripada keputusan Saudi meninggalkan perdamaian mengetepikan serangan Iran yang disebut Riyadh serta usaha Saudi menggalakkan dialog, sekali gus merumitkan naratif bahawa penjajaran dengan Amerika merupakan tindakan sengaja untuk meningkatkan konflik.

Kedudukan Saudi dalam BRICS juga perlu dinilai secara berhati-hati kerana maklumat tidak seragam mengenai status keanggotaannya dan penyertaan yang berterusan tidak membolehkan kesimpulan muktamad bahawa Riyadh secara rasmi meninggalkan kumpulan tersebut atau tindakan sedemikian menyebabkan kerentanannya.

Penilaian DSA yang lebih kukuh ialah usaha Saudi menggabungkan kerjasama ketenteraan Amerika, diplomasi dan perkongsian keselamatan alternatif masih belum memberikan perlindungan menyeluruh daripada musuh yang mampu menyerang infrastruktur penunjang cita-cita ekonomi serta pengaruh geopolitiknya.

Keadaan itu menjadikan daya tahan logistik, kesiagaan pasukan dan penyampaian isyarat strategik sebagai persoalan utama kerana Riyadh perlu mengekalkan kelancaran hubungan pengangkutan serta kebebasan operasi tanpa terlalu bergantung pada keputusan kuasa luar mengenai peningkatan tindakan ketenteraan.

(BACA): Trump Umum Jualan F-35 Kepada Arab Saudi, Ubah Keseimbangan Kuasa Udara Timur Tengah

Kerjasama Keselamatan Trump Berdepan Batas Campur Tangan

Skala hubungan Saudi dengan Washington menjelaskan kepentingan jurang perlindungan semasa kerana komitmen pelaburan dan perjanjian pertahanan yang diumumkan telah membentuk jangkaan terhadap perkongsian strategik berkekalan, yang kini diuji oleh tekanan ketenteraan berulang.

Pada Mei 2025, pentadbiran Amerika mengumumkan komitmen pelaburan Saudi sebanyak US$600 bilion bersama pakej pertahanan bernilai hampir US$142 bilion, memperlihatkan skala komersial perkongsian yang bertujuan memperkukuh kerjasama dan hubungan ekonomi kedua-dua negara.

Menjelang November 2025, komitmen pelaburan Saudi yang diumumkan meningkat kepada hampir US$1 trilion, namun angka tersebut merujuk kepada janji pelaburan, bukannya perbelanjaan yang disahkan, penghantaran kelengkapan yang selesai atau keupayaan operasi yang sudah tersedia untuk mempertahankan wilayah Saudi.

Perbezaan itu penting kerana pengumuman perolehan tidak membuktikan kesiagaan tempur tanpa maklumat mengenai jadual penghantaran, latihan, penyelenggaraan, integrasi dan penempatan, yang semuanya tidak boleh disimpulkan hanya berdasarkan nilai keseluruhan sesuatu perjanjian dua hala.

Bantuan perisikan dan persenjataan Washington merupakan sokongan penting, tetapi kesannya berbeza daripada pengerahan pesawat, anggota serta sumber pemerintahan Amerika untuk melancarkan serangan yang bertujuan mengekang pelancaran senjata atau mengubah perkiraan musuh terhadap penerusan konflik.

Permintaan Saudi supaya Amerika melancarkan serangan langsung memperlihatkan perbezaan mengenai pembahagian risiko, apabila Riyadh mahukan tekanan ketenteraan tambahan sedangkan Washington mengekalkan kuasa menentukan sama ada keutamaan keselamatan Saudi mewajarkan peluasan penglibatan tempurnya sendiri.

Maklumat tersedia tidak membuktikan kewajipan automatik Amerika untuk memerangi musuh Arab Saudi, sekali gus menuntut pemisahan jelas antara jaminan politik serta perdagangan pertahanan dengan komitmen khusus yang menentukan campur tangan ketika krisis ketenteraan semakin memuncak.

Kenyataan Trump pada 10 Oktober bahawa penyertaan Amerika sedang dipertimbangkan membuka kemungkinan perubahan, namun pertimbangan itu belum boleh dianggap sebagai pengerahan sebenar, persetujuan terhadap kempen ketenteraan atau penerimaan Washington terhadap bentuk tindak balas yang dikehendaki Riyadh.

Bagi perancang pertahanan Saudi, ketidakpastian tersebut meningkatkan keperluan bersiap menghadapi serangan berterusan melalui bantuan sedia ada kerana perlindungan negara dan kesinambungan operasi infrastruktur tidak boleh bergantung sepenuhnya pada keputusan Amerika yang masa serta skopnya belum jelas.

DSA menilai kewibawaan perkongsian itu akan semakin diukur melalui hasilnya, khususnya sama ada bantuan mampu mengurangkan gangguan, memperluas kebebasan tindakan Saudi dan mengehadkan keupayaan musuh mengenakan kos ekonomi berulang terhadap kerajaan tersebut.

(BACA): Saudi Pertimbang Serangan Houthi: Laluan Minyak Laut Merah Terancam

Serangan Houthi Dedahkan Kerentanan Rangkaian Pengangkutan Saudi

Penggantungan operasi Lapangan Terbang Antarabangsa King Khalid selepas serangan 10 Oktober menunjukkan bagaimana serangan terhadap rangkaian pengangkutan awam boleh mencetuskan kesan strategik melangkaui korban manusia, termasuk menjejaskan mobiliti, keyakinan komersial dan akses antarabangsa Arab Saudi.

Bagaimanapun, tiada pihak segera mengaku bertanggungjawab terhadap serangan tersebut dalam laporan yang tersedia, menyebabkan insiden terbaharu itu perlu dibezakan daripada serangan Houthi terdahulu dan tidak boleh dikaitkan secara automatik dengan kumpulan berkenaan hanya berdasarkan andaian atau jarak masa.

Serangan terdahulu meragut empat nyawa dan merosakkan sebuah pesawat penumpang, manakala gangguan operasi memperlihatkan kerentanan pusat pengangkutan utama yang menyokong usaha Saudi menarik perniagaan antarabangsa, pelaburan dan pelawat melalui hubungan penerbangan berterusan dengan pasaran global.

Kepentingan strategiknya terletak pada hubungan antara kerosakan fizikal dengan gangguan operasi kerana penyerang tidak perlu memusnahkan lapangan terbang secara kekal untuk mengenakan kos sekiranya ancaman berulang sudah memaksa pembatalan penerbangan, lencongan dan ketidakpastian jadual perjalanan.

Dari sudut logistik negara, gangguan penerbangan boleh menyekat pergerakan anggota serta bekalan komersial, namun maklumat tersedia tidak membuktikan kehilangan kapasiti pengangkutan tertentu, gangguan penghantaran peluru atau kemerosotan yang boleh diukur terhadap keupayaan Saudi mengekalkan operasi tempur.

Batas bukti itu penting kerana gangguan awam menunjukkan kerentanan tanpa membuktikan kegagalan seluruh rangkaian pertahanan, yang daya tahannya memerlukan maklumat berasingan mengenai kemudahan alternatif, kapasiti pengangkutan, stok bekalan dan ketersediaan laluan terlindung ketika serangan berlaku.

Arab Saudi menyatakan ia telah memintas banyak peluru berpandu balistik dan menyerang lokasi pelancar, menunjukkan tindak balas defensif serta ofensif yang tetap perlu dinilai berdasarkan tahap gangguan sebenar, bukannya dianggap telah menghapuskan ancaman hanya melalui kenyataan rasmi.

Maklumat tersedia tidak memperincikan kadar pemintasan, liputan pertahanan, tempoh amaran atau stok peluru berpandu pemintas, sekali gus menghalang penilaian kukuh sama ada serangan yang menembusi pertahanan berpunca daripada ketepuan sistem, jurang liputan, kegagalan teknikal atau faktor lain.

Oleh itu, keutamaan tindak balas perlu merangkumi perlindungan berlapis, prosedur operasi yang berdaya tahan dan keupayaan pemulihan, sementara dakwaan bahawa radar, peluru berpandu pemintas atau sistem pemerintahan tertentu telah gagal memerlukan bukti teknikal serta maklumat penempatan yang berkaitan.

Secara strategik, gangguan berulang terhadap rangkaian pengangkutan Saudi membolehkan musuh mencabar agenda ekonominya melalui serangan terhad, menjadikan kesinambungan operasi infrastruktur sebagai ukuran keberkesanan pencegahan selain pencapaian medan tempur dan jumlah peluru berpandu yang dilaporkan berjaya dipintas.

(BACA): [VIDEO] Houthi Dakwa Tembak Jatuh F-15 Saudi—Penguasaan Udara Riyadh Tergugat?

Wawasan 2030 Berdepan Kos Ekonomi Ketidakpastian Keselamatan

Keputusan Arab Saudi meneruskan persidangan utama tenaga dan pelaburan meskipun lapangan terbangnya diserang memperlihatkan usaha kerajaan mengekalkan kesinambungan ekonomi serta meyakinkan dunia bahawa hubungan antarabangsa masih dapat diteruskan ketika keadaan keselamatan semakin meruncing.

Penganjuran Kongres Petroleum Dunia dan Future Investment Initiative penting untuk mengekalkan peluang kerjasama komersial, namun gangguan perjalanan menguji sejauh mana jaminan penganjur mampu mengekalkan penyertaan apabila delegasi berdepan ketidakpastian mengenai akses yang selamat dan boleh dipercayai.

Penekanan Maha Al Saud terhadap keselamatan peserta merupakan komitmen penganjur, bukannya bukti perlindungan menyeluruh negara, kerana keselamatan persidangan dan perlindungan infrastruktur pengangkutan yang membolehkan kehadiran antarabangsa merupakan dua cabaran berbeza.

Pembatalan penerbangan dan amaran perjalanan dari negara Eropah menambahkan tekanan dengan menjejaskan akses serta persepsi risiko, sekali gus berpotensi melemahkan usaha Saudi menampilkan Riyadh sebagai destinasi yang diyakini pelabur, pemimpin perniagaan dan komuniti profesional antarabangsa.

Kesannya melangkaui kerosakan fizikal kerana ketidakpastian boleh mengubah keputusan perjalanan dan jadual perniagaan, meskipun bukti yang diberikan belum memperincikan pengunduran pelaburan, kenaikan kos insurans atau kerugian pelancongan akibat siri serangan terbaharu terhadap infrastruktur.

Dakwaan bahawa Wawasan 2030 sudah runtuh melampaui bukti tersedia, namun menganggap serangan itu sekadar insiden keselamatan terpencil turut mengetepikan potensinya menjejaskan keyakinan dan mobiliti yang diperlukan untuk menjayakan agenda kepelbagaian ekonomi jangka panjang Saudi.

Prestasi sektor tenaga Saudi memberikan petunjuk daya tahan apabila penghantaran minyak mentah kembali meningkat kepada 6.6 juta tong sehari pada September, menunjukkan kerajaan itu masih berupaya memulihkan eksport dan mengekalkan kegiatan komersial meskipun berdepan tekanan keselamatan.

Pemulihan tersebut merumitkan dakwaan bahawa Riyadh mengalami kemerosotan dalam seluruh sektor ekonomi kerana keupayaan eksport terus menyokong daya tahannya, sedangkan gangguan lapangan terbang memperlihatkan kerentanan rangkaian lain yang memerlukan pendekatan perlindungan dan pemulihan berbeza.

DSA menilai daya tahan ekonomi Saudi perlu diukur mengikut sektor dan rantaian operasinya, dengan membezakan pemulihan penghantaran minyak mentah daripada gangguan penerbangan kerana kedua-duanya tidak membuktikan pemulihan menyeluruh atau kemerosotan negara yang tidak dapat dipulihkan.

Bagi pelabur dan pembuat dasar, ketidakpastian utama ialah tempoh gangguan serta keyakinan terhadap keupayaan pemulihan kerana gangguan sementara yang terkawal dan ancaman berulang terhadap rangkaian pengangkutan membawa implikasi berbeza kepada jadual kepelbagaian ekonomi serta kedudukan Saudi.

Perdamaian Iran dan BRICS Dedahkan Batas Strategi Diplomatik Saudi

Perjanjian Mac 2023 yang memulihkan hubungan diplomatik Saudi dengan Iran membuka ruang mengurangkan permusuhan, namun pemulihan itu tidak menyelesaikan seluruh persaingan atau menjamin bahawa konfrontasi berikutnya tidak akan melibatkan wilayah dan infrastruktur Arab Saudi.

Kemerosotan hubungan menjadi jelas apabila Saudi pada 21 Mac 2026 mengarahkan atase tentera Iran serta empat lagi kakitangan kedutaan meninggalkan negara itu, dengan alasan serangan peluru berpandu dan dron Iran berterusan serta amaran bahawa pencerobohan lanjut akan menjejaskan hubungan dua hala.

Perkembangan tersebut menunjukkan perdamaian gagal menghalang konfrontasi baharu, tetapi belum memberikan asas mencukupi untuk mendakwa Riyadh sengaja meruntuhkan usaha diplomatik itu semata-mata kerana memilih untuk menyokong sepenuhnya pendekatan Trump terhadap Asia Barat.

Laporan bahawa Mohammed bin Salman menggalakkan Trump mengutamakan dialog turut menunjukkan dasar Saudi tidak boleh disamakan dengan sokongan tanpa syarat terhadap peningkatan konflik apabila maklumat tersedia juga merekodkan usaha meredakan ketegangan melalui hubungan langsung dengan presiden Amerika.

Penilaian seimbang perlu mengakui bahawa dakwaan Saudi mengenai pencerobohan Iran dan seruannya untuk berdialog mempunyai tujuan politik, sambil mengelakkan andaian tanpa bukti bahawa hubungan Tehran dengan pihak tertentu membuktikan tanggungjawab operasi langsung Iran terhadap setiap serangan berikutnya.

Batas praktikal perdamaian ialah saluran diplomatik dua hala tidak secara automatik menyelesaikan konflik yang melibatkan pihak lain, kerana keputusan serta keupayaan mereka perlu dinilai secara berasingan dan tidak boleh dianggap bergantung sepenuhnya pada hubungan Saudi dengan kerajaan Iran.

BRICS pula menimbulkan ketidakpastian berbeza kerana bukti tersedia mengandungi keterangan bercanggah mengenai status keanggotaan Saudi di samping penglibatannya yang berterusan, menyebabkan dakwaan muktamad mengenai kedudukan rasminya belum cukup kukuh untuk dijadikan kesimpulan geopolitik.

Kekaburan itu melemahkan hujah bahawa Saudi jelas meninggalkan pilihan BRICS kerana penyertaan diplomatiknya tidak selari dengan dakwaan pengunduran menyeluruh tanpa pengumuman rasmi Riyadh yang mengesahkan perubahan hubungan dengan kumpulan tersebut.

Lebih asas, maklumat tersedia tidak membuktikan penglibatan BRICS mampu memberikan perlindungan daripada serangan semasa, menjadikan dakwaan bahawa keanggotaan boleh menghalang masalah keselamatan Saudi sebagai andaian spekulatif yang tidak wajar menjadi asas penilaian fakta.

DSA menafsirkan bahawa usaha Riyadh mempelbagaikan hubungan diplomatik menghasilkan perlindungan yang terhad ketika krisis, namun keadaan itu mencerminkan batas keberkesanan hubungan tertentu dan bukannya membuktikan bahawa hubungan dengan pusat kuasa bersaing tidak mampu memajukan kepentingan Saudi.

Syarat Nuklear dan Pakatan Serantau Uji Autonomi Strategik Saudi

Keputusan Trump mensyaratkan penyertaan Saudi dalam Perjanjian Abraham bagi memeterai perjanjian nuklear awam mewujudkan tekanan baharu, apabila akses kepada teknologi dikaitkan dengan konsesi diplomatik yang menyentuh secara langsung pendirian Riyadh mengenai pembentukan negara Palestin.

“Untuk melaksanakannya, mereka perlu menjadi anggota Perjanjian Abraham,” kata Presiden Donald Trump, menetapkan syarat yang meletakkan inisiatif nuklear itu dalam rundingan lebih luas mengenai pengiktirafan Saudi terhadap Israel dan keutamaan diplomatik Washington.

Tuntutan Saudi terhadap laluan pembentukan negara Palestin yang tidak boleh diundurkan mengehadkan ruang rundingan, menunjukkan hubungan erat dengan Trump tidak menghapuskan kesukaran politik untuk menyelaraskan syarat Amerika dengan pendirian diplomatik yang diumumkan kerajaan itu.

Implikasinya ialah kemungkinan ruang tawar-menawar Saudi semakin sempit, meskipun maklumat tersedia belum membuktikan pembatalan muktamad, kompromi yang dimeterai atau keputusan tidak boleh diubah terhadap inisiatif nuklear tersebut yang membolehkan pertikaian dianggap selesai.

Usaha Riyadh membina perkongsian pertahanan dengan Türkiye dan Pakistan menunjukkan hasrat memperluas pilihan keselamatannya, sekali gus mencabar dakwaan bahawa Mohammed bin Salman menyerahkan seluruh pertahanan Saudi kepada satu hubungan dua hala yang syarat operasinya ditentukan Washington.

Bagaimanapun, perkongsian perlu dinilai berdasarkan keupayaan dan komitmen yang benar-benar dihasilkan kerana kesepakatan diplomatik tidak dengan sendirinya membuktikan pengerahan pasukan, integrasi pertahanan udara, jaminan bantuan tempur atau kewujudan struktur pemerintahan yang mampu bertindak terhadap serangan.

Bukti tersedia tidak memperincikan skala penglibatan operasi dalam perkongsian tersebut, menyebabkan persoalan mengenai pangkalan, sokongan logistik, kesiagaan dan kuasa meluluskan pengerahan masih terbuka tanpa membuktikan bahawa rakan baharu boleh segera menggantikan bantuan serta campur tangan Amerika.

Bagi kesiagaan pasukan Saudi, cabarannya ialah menyelaraskan hubungan dengan rakan yang mempunyai kepentingan politik berbeza kerana pertambahan pilihan keselamatan turut memerlukan kejelasan tanggungjawab pemerintahan, aturan akses dan pembahagian tugas pertahanan ketika konflik meningkat.

Bukti tersedia belum mencukupi untuk menyatakan pemerintahan keluarga diraja Saudi berdepan ancaman kejatuhan dalam masa terdekat, manakala tekanan luar terhadap infrastruktur perlu dibezakan daripada ketidakstabilan dalaman sehingga maklumat yang disahkan membuktikan hubungan antara kedua-duanya.

Pertaruhan Mohammed bin Salman terhadap Trump kini tertekan kerana kerjasama erat masih menghasilkan perlindungan tidak menyeluruh, namun daya tahan Saudi dan perkongsian alternatifnya membiarkan hasil akhir terbuka kepada perubahan operasi, penyesuaian diplomatik serta keputusan yang belum dapat diramalkan.