(DEFENCE SECURITY ASIA) — Malaysia memilih Atmaca keluaran Roketsan dari Türkiye sebagai peluru berpandu anti-kapal pilihan bagi Kapal Tempur Pesisir (LCS) Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM), sekali gus membuka rundingan eksklusif selepas Norway menarik balik lesen eksport peluru berpandu dan pelancar asal.

Keputusan itu membuka jalan untuk memulihkan keupayaan peperangan permukaan yang dirancang bagi LCS, dengan Malaysia memanfaatkan tempahan sedia ada daripada pembekal yang sudah dikontrak untuk mempersenjatai satu lagi kelas kapal perang TLDM.

Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin, berkata “harga, tempoh penghantaran dan kos awal yang perlu ditanggung” menjadi faktor penentu selepas Malaysia menilai cadangan daripada Türkiye, Perancis dan Itali.

Türkiye menjadi satu-satunya pihak yang akan dirunding bagi perolehan pengganti itu, manakala Malaysia masih perlu memuktamadkan jumlah peluru berpandu dan pelancar, kos integrasi serta jadual penerimaan sistem.

Khaled menyebut 2029 sebagai kemungkinan tahun penghantaran, dengan tempahan Atmaca bagi tiga korvet Kapal Misi Pesisir (LMS) Batch 2 membuka ruang untuk mempercepat bekalan, sementara pembahagian peluru berpandu antara kedua-dua program masih perlu diputuskan.

Sasaran penyerahan kapal pertama kelas Maharaja Lela yang disemak kepada April 2027 membuka kemungkinan TLDM menerima kapal berkenaan ketika sistem peluru berpandu antikapal penggantinya masih melalui proses integrasi dan penerimaan.

Perbezaan jadual itu penting kepada kesiagaan maritim Malaysia kerana kapal yang ditauliahkan boleh melaksanakan tugas rutin, manakala keupayaan peperangan permukaan yang dirancang bergantung pada penerimaan sistem peluru berpandu pengganti dan kelayakan kru untuk mengendalikannya.

Kontrak dengan Norway yang dimeterai pada 2018 dan dianggarkan bernilai AS$145 juta meliputi Naval Strike Missile (NSM) serta pelancarnya, dengan kira-kira 95 peratus nilai kontrak sudah dibayar sebelum lesen ditarik balik, sekali gus menunjukkan risiko keputusan eksport pada saat akhir.

Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, berkata Malaysia memenuhi tanggungjawabnya “dengan teliti, setia dan tanpa sebarang keraguan”, sambil mengaitkan pembatalan bekalan NSM dengan risiko terhadap kesiagaan TLDM dan keyakinan Malaysia terhadap pembekal pertahanan Eropah.

Norway menyifatkan langkah itu sebagai sebahagian daripada pengetatan kawalan eksport teknologi pertahanan sensitif yang dibangunkannya susulan perubahan landskap keselamatan Eropah, menunjukkan bagaimana keputusan dasar di sebuah negara pembekal boleh mengubah rancangan pemodenan tentera laut di Asia Tenggara.

Risiko teknikal terdekat kini tertumpu pada penyepaduan Atmaca dengan sistem pengurusan tempur SETIS yang dibangunkan berasaskan teknologi Perancis, satu proses yang akan mempengaruhi bila kapal kelas Maharaja Lela boleh melaksanakan peranan peperangan permukaan yang dirancang.

Penggunaan Atmaca pada korvet baharu dan LCS berpotensi memudahkan latihan serta pengurusan inventori, di samping menumpukan bekalan semula dan sokongan teknikal dalam hubungan pertahanan dengan Türkiye yang kini melangkaui pembinaan kapal perang.

(BACA) Krisis Peluru Berpandu Anti-Kapal TLDM: ATMACA, Exocet atau Haeseong? Perebutan Pengganti NSM Malaysia Mampu Ubah Keseimbangan Kuasa Laut China Selatan

Mengapa Malaysia Memilih Atmaca

Khaled menganggarkan perolehan peluru berpandu baharu dari awal mengambil masa kira-kira 30 bulan, menjadikan tempahan Atmaca pada April 2026 bagi program LMS Batch 2 asas untuk merundingkan bekalan lebih awal.

Beliau berkata “sebahagian peluru berpandu boleh dibekalkan lebih awal daripada jadual”, satu kelebihan bagi program LCS sekiranya penghantaran dapat diselaraskan dengan pemasangan pelancar dan integrasi sistem di atas kapal.

Tiga korvet berasaskan reka bentuk kelas Ada sedang dibina oleh STM di Türkiye dan disasarkan untuk diserahkan menjelang akhir 2027, maka jadual pembekalan senjata bagi korvet itu perlu diambil kira ketika Malaysia merancang untuk mempersenjatai kapal kelas Maharaja Lela.

Sekiranya bekalan awal diambil daripada tempahan untuk korvet berkenaan, TLDM perlu mengimbangi keperluan kedua-dua kelas kapal berdasarkan stok yang tersedia, penghantaran yang boleh dipercepat dan jumlah peluru berpandu tambahan yang dapat diperoleh.

Ketibaan kelompok pertama akan menandakan kemajuan program penggantian, manakala ketersediaan peluru berpandu di seluruh armada bergantung pada jumlah kapal yang menerima pelancar, turutan pemasangan dan baki stok selepas keperluan latihan serta penerimaan sistem dipenuhi.

Sasaran April 2027 bagi kapal pertama dan kemungkinan penghantaran peluru berpandu pada 2029 merujuk kepada dua peringkat berbeza, membolehkan penyerahan kapal diteruskan sementara TLDM memuktamadkan kelengkapan peperangan permukaan bagi kelas berkenaan.

Khaled menjelaskan bahawa tempahan sedia ada boleh mengehadkan perbelanjaan tambahan terutamanya kepada pelancar dan integrasi sistem tempur, dengan kos akhir bergantung pada skop kerja serta kuantiti peralatan yang dipersetujui.

Kelebihan menggunakan peluru berpandu yang sama merentas dua kelas kapal boleh mengatasi manfaat memilih sistem yang lebih hampir dengan reka bentuk asal LCS, kerana setiap tawaran turut dinilai dari segi kos, jadual penghantaran dan kebolehlaksanaan integrasi.

Keputusan Malaysia meneruskan perolehan sementara pertikaian dengan Norway masih belum selesai membolehkan kementerian merundingkan pembelian peralatan dan kerja integrasi tanpa menunggu keputusan mengenai pampasan bagi kontrak yang dibatalkan.

Kesan penghantaran seawal 2029 terhadap kesiagaan TLDM akan bergantung pada penyelarasan bekalan dengan kerja pengubahsuaian dan penerimaan kapal, kerana peluru berpandu yang tiba lebih awal hanya boleh digunakan selepas pemasangannya pada kapal diperakui.

(BACA) (VIDEO) Peluru Berpandu Kruis Atmaca UM Turkiye Pecah Rekod Jarak dan Tempoh Penerbangannya

Integrasi SETIS Menentukan Kesiagaan LCS

Khaled berkata Malaysia sudah menerima “jaminan mengenai keserasian, integrasi dan perkara berkaitan”, sekali gus memberi asas untuk memulakan rundingan sebelum keserasian Atmaca dengan sistem SETIS pada kapal kelas Maharaja Lela disahkan secara terperinci.

Tempahan Atmaca bagi LMS Batch 2 memberi Malaysia asas perolehan yang sedia ada, manakala penggunaan sistem pengurusan tempur HAVELSAN pada korvet dan SETIS pada LCS mewujudkan keperluan integrasi serta pensijilan tersendiri bagi setiap kelas kapal.

Bagi kelas Maharaja Lela, pelancar dan sistem pengurusan tempur perlu disepadukan dalam konfigurasi yang diluluskan, dengan pengesahan keserasian antara muka menjadi satu daripada langkah untuk menentukan sama ada keseluruhan pemasangan layak digunakan dalam perkhidmatan TLDM.

Pembatalan bekalan Norway turut melibatkan pelancar NSM, maka penggantian dengan Atmaca memerlukan perubahan pada kelengkapan senjata kapal, kerja perisian dan pensijilan, dengan skop pengubahsuaian bergantung pada konfigurasi yang dipersetujui bersama Türkiye.

Exocet dari Perancis menjadi pilihan yang wajar dibandingkan berdasarkan reka bentuk Gowind dan asal usul sistem tempur LCS, manakala kos serta jadual pemasangan tetap bergantung pada butiran setiap tawaran yang dinilai kementerian.

Setakat maklumat yang diketahui umum, belum ada contoh terdahulu integrasi Atmaca dengan SETIS, menjadikan program Malaysia ujian penting terhadap keupayaan reka bentuk LCS menerima sistem peluru berpandu daripada pembekal baharu tanpa menjejaskan kelebihan jadual yang ditawarkan Türkiye.

Pembahagian tanggungjawab antara Roketsan, pembekal sistem tempur dan pasukan integrasi akan mempengaruhi pensijilan kerana TLDM perlu mengesahkan konfigurasi yang menghubungkan peralatan serta perisian daripada beberapa pembekal.

Selepas pelancar pertama diterima, TLDM perlu menentukan sama ada kapal berikutnya boleh menggunakan konfigurasi dan aturan sokongan yang sama atau memerlukan kerja tambahan susulan perbezaan jadual pembinaan serta penyerahan.

Inventori peluru berpandu yang sama membuka ruang untuk menyeragamkan pengendalian dan sokongan, manakala perbezaan sistem pengurusan tempur memerlukan latihan kru serta penyelenggaraan peralatan kawalan senjata mengikut konfigurasi setiap kelas kapal.

Ukuran kemajuan sebenar ialah keupayaan Malaysia menyelaraskan pemuktamadan kontrak, pemasangan pelancar, pengesahan sistem dan penerimaan TLDM dengan jadual penghantaran, kerana kelewatan pada mana-mana peringkat boleh menangguhkan penggunaan Atmaca pada kapal kelas Maharaja Lela.

Atmaca dan Keupayaan Peperangan Permukaan TLDM

Atmaca varian kapal ialah peluru berpandu kruis antikapal berkelajuan subsonik tinggi yang terbang rendah menghampiri permukaan laut, menggunakan penderia radar aktif dan mempunyai jarak sekitar 240 hingga 250 kilometer, sekali gus mengisi peranan peperangan permukaan yang dirancang untuk sistem Norway.

Hulu ledak seberat kira-kira 220 kilogram direka untuk menembusi struktur kapal dan menghasilkan kesan letupan, manakala prestasi dalam konfigurasi pilihan Malaysia akan dinilai menerusi proses perolehan dan ujian penerimaan.

Roketsan menyenaraikan navigasi inersia dan satelit, penderia altitud serta pautan data sebagai ciri Atmaca, dengan fungsi yang boleh digunakan pada Kapal Tempur Pesisir (LCS) bergantung pada varian yang dipersetujui dan antara muka kapal yang diperakui.

Varian lebih baharu Naval Strike Missile (NSM) Norway dilaporkan mempunyai jarak melebihi 300 kilometer, namun jarak bagi varian yang asalnya ditempah Malaysia masih belum jelas, sekali gus mengehadkan perbandingan langsung berdasarkan angka yang diterbitkan.

Nilai operasi jarak peluru berpandu bergantung pada sistem tempur kapal dan mutu maklumat situasi maritim yang diterima kru, terutama apabila kapal sasaran berada di luar jangkauan pemerhatian langsung.

Profil penerbangan rendah dan jejak radar yang kecil ialah ciri reka bentuk yang diketengahkan, namun data prestasi yang tersedia masih terhad untuk menilai keberkesanan Atmaca berdepan penderia pertahanan moden dan langkah tindak balas, khususnya bagi konfigurasi yang akan digunakan Malaysia.

Penggunaan Atmaca pada korvet Kapal Misi Pesisir (LMS) Batch 2 dan kapal kelas Maharaja Lela akan memberi Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) lebih kelonggaran untuk mengagihkan kapal bersenjata peluru berpandu mengikut keperluan operasi apabila kedua-dua kelas mula diserahkan.

Fleksibiliti itu bergantung pada pentauliahan kapal, latihan kru dan kecukupan stok peluru berpandu, maka ketibaan kelompok pertama Atmaca atau penyiapan LCS pertama hanya memenuhi sebahagian daripada keperluan untuk mengoperasikan kelas itu secara berterusan.

Keutamaan TLDM ialah memastikan peluru berpandu pengganti dapat memasuki perkhidmatan mengikut jadual yang realistik dan menyokong peranan peperangan permukaan kelas Maharaja Lela apabila lebih banyak kapal diserahkan.

Bagi pemerhati pertahanan Asia Tenggara, perkembangan utama ialah kemungkinan Malaysia mengagihkan keupayaan antikapal merentas dua kelas kapal baharu, dengan kesannya bergantung pada pensijilan sistem, peruntukan untuk membeli stok peluru berpandu dan ketersediaan kapal.

Logistik Armada dan Kebergantungan kepada Pembekal

Malaysia memeterai kontrak Atmaca bagi tiga korvet LMS Batch 2 pada April 2026, dengan tempahan dilaporkan sekitar 24 peluru berpandu, sekali gus menyediakan asas perolehan yang kini boleh dimanfaatkan bagi keperluan kedua-dua kelas kapal.

Perkongsian stok boleh mengurangkan pertindihan kerja sokongan bagi sistem peluru berpandu berasingan, dengan manfaatnya bergantung pada kebolehtukaran peluru berpandu antara kedua-dua kelas serta penyelarasan pemeriksaan, penyimpanan dan penyelenggaraan dalam pakej sokongan.

Latihan berkaitan pengendalian peluru berpandu boleh diseragamkan, manakala kru HAVELSAN dan SETIS masih memerlukan latihan khusus untuk mengendalikan peralatan kawalan senjata serta mengesahkan kesiagaan sistem pada kapal masing-masing.

Penyeragaman peluru berpandu antikapal dapat memudahkan perancangan inventori ketika TLDM membawa dua kelas kapal baharu ke dalam perkhidmatan, terutama jika jadual penyerahan bertindih dan stok perlu diperuntukkan untuk penerimaan kapal, latihan kru serta giliran penugasan seterusnya.

Pembinaan korvet oleh STM serta penggunaan sistem tempur dan penderia buatan Türkiye sudah meletakkan industri negara itu dalam beberapa bidang pemodenan TLDM, dengan pemilihan Atmaca membuka ruang untuk memperluas kerjasama tersebut kepada kelas Maharaja Lela.

Penggunaan pembekal yang sama boleh memudahkan penyelarasan sokongan, namun sebarang kelewatan pengeluaran atau gangguan bekalan akan memberi kesan lebih besar terhadap keupayaan peperangan permukaan TLDM jika kedua-dua kelas bergantung pada sumber yang sama.

Penggunaan Atmaca pada LCS masih memerlukan penyelarasan antara beberapa pembekal bagi integrasi pelancar, perisian kapal dan sokongan teknikal khusus kelas Maharaja Lela, walaupun penggunaan peluru berpandu yang sama dapat memudahkan pengurusan stok.

Tempahan Atmaca oleh Indonesia menambah pelanggan Roketsan di Asia Tenggara dan memperluas jejak industri peluru berpandu maritim Türkiye di rantau ini, manakala sebarang perkongsian stok atau sokongan memerlukan persetujuan berasingan.

Tempahan sedia ada memberi kelebihan awal dari segi kos dan jadual, manakala penjimatan jangka panjang hanya dapat dinilai selepas kos pelancar dan integrasi, syarat bekalan semula serta keperluan sokongan sepanjang hayat kedua-dua kelas diperincikan.

Kuala Lumpur perlu mengimbangi kecekapan mengurus inventori bersama dengan risiko menumpukan bekalan kepada satu sumber, khususnya selepas Malaysia kehilangan akses kepada sistem Norway walaupun sebahagian besar nilai kontraknya sudah dibayar.

Penarikan Balik Lesen Eksport Norway

Perjanjian Malaysia dengan Kongsberg Defence & Aerospace pada 2018 bertujuan melengkapkan LCS berasaskan reka bentuk Gowind dengan NSM dan pelancarnya, namun penarikan balik lesen eksport menjelang penghantaran yang dijadualkan pada 2026 menyebabkan program itu kehilangan sistem senjata asal.

Norway berkata sekatan itu meliputi teknologi sensitif tertentu yang hanya boleh dieksport kepada sekutu NATO dan “rakan kongsi terdekatnya”, satu dasar yang mencerminkan keutamaan keselamatan Oslo dan menjejaskan perolehan TLDM yang sudah berjalan.

Kongsberg menyifatkan penarikan lesen sebagai keadaan force majeure di bawah kontrak, manakala Malaysia menuntut pemulangan bayaran dan pampasan bagi kerugian berkaitan, dengan kesahan tuntutan serta implikasi kewangannya masih tertakluk kepada proses penyelesaian pertikaian.

Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin, menyifatkan episod itu sebagai meninggalkan “parut kekal” pada hubungan dua hala, sementara Malaysia menggantung perolehan pertahanan baharu dari Norway, sekali gus menjejaskan peluang pembekal negara itu dalam pasaran pertahanan Malaysia.

Tuntutan pampasan Malaysia turut meliputi kos berkaitan peralatan yang sudah disepadukan atau dipasang, serta perbelanjaan untuk menukar sistem senjata selepas program pembinaan kapal berada pada peringkat lebih lanjut.

Selepas rundingan secara baik gagal mencapai persetujuan, proses penyelesaian pertikaian kontrak dan kemungkinan timbang tara di Kuala Lumpur masih terbuka, sementara kerajaan meneruskan perancangan penggantian berdasarkan anggaran peruntukan dan jadual sendiri kerana tempoh serta jumlah pampasan masih belum pasti.

Keputusan Norway menunjukkan bahawa kawalan eksport sesebuah negara boleh menghentikan bekalan di bawah kontrak yang sudah berjalan, menjadikan kesinambungan lesen faktor penting dalam menentukan bila kapal perang mencapai keupayaan yang dirancang dan berapa kos akhir persenjataannya.

Kritikan Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, membangkitkan persoalan tentang keyakinan terhadap pembekal Eropah yang bersaing di Asia Tenggara, sementara penilaian tawaran Perancis dan Itali menunjukkan Malaysia terus menimbang harga, jadual penghantaran dan kos awal dalam perolehan pengganti NSM.

Pemilihan Atmaca membuka ruang kepada Türkiye untuk memainkan peranan lebih besar dalam pemodenan TLDM, dengan kredibilitinya sebagai pembekal alternatif bergantung pada penghantaran peluru berpandu dan pelancar serta penyediaan sokongan integrasi mengikut syarat dan jadual yang dipersetujui.

Keputusan Malaysia membuka laluan baharu untuk memulihkan keupayaan antikapal LCS, dengan hasilnya bergantung pada kejayaan memperakui pemasangan Atmaca dan menyediakan stok yang mencukupi untuk menyokong operasi kedua-dua kelas kapal.