(DEFENCE SECURITY ASIA) – Perdana Menteri Bangladesh, Tarique Rahman, dilaporkan telah meluluskan pembelian 20 pesawat pejuang J-10CE buatan China bernilai AS$2.13 bilion yang berpotensi meluaskan jangkauan pertahanan udara Dhaka di Teluk Bengal dan meningkatkan kebergantungannya kepada Beijing.

Kelulusan dasar dan kewangan itu dilaporkan susulan pertemuan Rahman dengan delegasi China pimpinan Liu Haixing pada 4 November, sekali gus membawa cadangan Forces Goal 2030 ke peringkat komitmen kerajaan walaupun pelaksanaan kontrak dan jadual penghantaran belum dimuktamadkan.

Pakej antara kerajaan itu merangkumi pesawat varian eksport Chengdu, radar tatasusunan imbasan elektronik aktif (AESA), peluru berpandu udara ke udara siri PL-15, latihan dan sokongan jangka panjang bagi membina keupayaan pemintasan melangkaui jarak penglihatan.

Penghantaran boleh bermula pada 2027 sekiranya perolehan selesai, dengan kelompok pertama menyokong latihan peralihan juruterbang sementara Tentera Udara Bangladesh menambah bilangan pesawat dan stok persenjataan bagi melaksanakan tugas siaga.

Penggantian F-7 yang semakin berusia membolehkan Dhaka memintas sasaran lebih awal, terutama jika radar darat dapat membekalkan data kepada juruterbang untuk mengenal pasti pesawat dan bersedia melancarkan peluru berpandu.

J-10CE juga boleh memperluas liputan pertahanan udara Bangladesh di Teluk Bengal, namun liputan sebenar bergantung pada tempoh pesawat mampu meronda dan keupayaan rangkaian pengawasan menjejaki sasaran secara berterusan.

Pembiayaan yang dilaporkan menggabungkan pokok sekitar AS$1.96 bilion dan faedah AS$170 juta, dengan ansuran yang membebankan belanjawan pertahanan ketika perbelanjaan latihan dan penyelenggaraan pesawat baharu dijangka meningkat.

Jaminan kerajaan akan mengikat Dhaka untuk membayar China National Aero-Technology Import & Export Corporation (CATIC), manakala pakej sokongan memberi pembekal China peranan berterusan dalam mengekalkan kesiagaan pesawat.

Penasihat Penerangan dan Penyiaran Perdana Menteri, Zahed Ur Rahman, menyifatkan dakwaan Rafale ditembak jatuh sebagai “maklumat yang sudah disahkan”, mencerminkan pengaruh pengalaman tempur Pakistan terhadap pilihan Dhaka, sedangkan India mempertikaikan dakwaan Pakistan mengenai kerugian pesawat.

Bagi India, keupayaan pemintasan Bangladesh yang lebih baik boleh merumitkan perancangan laluan penerbangan dan kedudukan pesawat sokongan di sektor timur ketika krisis, walaupun armada tempurnya lebih besar.

Bagi Beijing, keputusan yang dilaporkan itu membuka satu lagi pasaran Asia Selatan bagi pesawat yang sudah dibeli Pakistan, manakala pembiayaan, latihan dan penyelenggaraan boleh memberi industri China peranan jangka panjang dalam kesiagaan udara Bangladesh.

Ukuran kekuatan Dhaka ialah jumlah pesawat yang bersenjata, mempunyai kru dan tersambung kepada rangkaian pertahanan udara pada satu-satu masa, memandangkan 20 pesawat itu perlu dibahagikan antara latihan, penyelenggaraan dan tugas siaga.

(BACA) Bangladesh Bakal Beli J-10CE China, Imbangan Kuasa Udara Asia Selatan Berubah?

Bagaimana Dhaka Membiayai Pembelian J-10CE

Pendahuluan AS$391.9 juta yang dilaporkan bersamaan sekitar 20 peratus daripada jumlah pokok, diikuti tempoh tangguh dua tahun dan enam ansuran tahunan berlainan amaun ketika Bangladesh menyediakan prasarana dan tenaga kerja.

Draf awal menganggarkan kos antara AS$2.20 bilion dengan AS$2.30 bilion serta tempoh bayaran balik lebih panjang, justeru perbandingan dengan pakej November perlu membezakan perubahan terma pembiayaan daripada sebarang perubahan skop persenjataan atau sokongan.

Anggaran awal AS$62.7 juta seunit merujuk kepada pesawat, manakala pakej lebih luas meliputi kos operasi awal, termasuk latihan peralihan juruterbang, bantuan teknikal, pengangkutan dan kemudahan seluruh armada.

Peruntukan awal kira-kira AS$888 juta untuk latihan, bantuan teknikal, peralatan operasi, logistik dan pengangkutan menggambarkan skala persediaan, namun agihan muktamad dalam pakej November masih belum jelas.

Jaminan kerajaan mengurangkan risiko pembekal tidak dibayar, sementara Bangladesh perlu mengimbangi jadual pembayaran hutang dengan kos mengekalkan kesiagaan pesawat apabila unit pertama memulakan operasi rutin.

“Jika peruntukan tersedia pada tahun kewangan semasa,” perolehan boleh diteruskan, kata Penasihat Penerangan dan Penyiaran Perdana Menteri, Zahed Ur Rahman, pada Ogos, menunjukkan pengaruh jadual belanjawan terhadap permulaan latihan peralihan.

Saluran perolehan tunggal melalui CATIC boleh memudahkan penyelarasan penghantaran pesawat, peluru berpandu dan peralatan darat, tetapi kelewatan dalam rantaian bekalan boleh menjejaskan beberapa peringkat persediaan operasi serentak.

Nilai kontrak sokongan turut bergantung pada tempoh pembaikan komponen utama yang ditetapkan, kerana kelewatan memulangkan beberapa unit radar atau modul enjin sahaja boleh menyebabkan sebahagian besar armada itu tersadai.

Kelulusan pembiayaan dalam negara menunjukkan kesediaan politik untuk meneruskan perolehan, manakala jadual penghantaran, syarat penerimaan pesawat dan tanggungjawab sokongan hanya boleh dikuatkuasakan mengikut peruntukan kontrak yang perinciannya belum didedahkan.

Program yang bermula di bawah pentadbiran Ketua Penasihat sementara, Muhammad Yunus, diteruskan oleh Perdana Menteri Tarique Rahman, mencerminkan kesinambungan dasar pemodenan pesawat pejuang daripada penetapan keperluan kepada pembiayaan pesawat dan sistem sokongannya.

(BACA) “Kepungan Strategik China?” J-10CE Bangladesh Buka Medan Tekanan Baharu Terhadap India

Kesan Radar AESA dan Peluru Berpandu PL-15

Radar AESA pada J-10CE membolehkan fungsi carian dan penjejakan diatur dengan lebih anjal berbanding radar lama F-7, memberi kru lebih masa untuk mengenal pasti ancaman, menentukan keutamaan sasaran dan mengambil kedudukan pemintasan.

PL-15E, varian eksport yang lazim dikaitkan dengan J-10CE, menggunakan radar aktif pada fasa akhir penerbangan, membolehkan pesawat pelancar lebih bebas mengubah haluan selepas kepala pencari mengesan sasaran berpandukan data awal yang memadai.

Angka sekitar 145 kilometer ialah jarak rujukan yang lazim disebut, sementara altitud pelancaran, kelajuan pesawat, olah gerak sasaran dan gangguan elektronik menentukan jangkauan serangan juruterbang Bangladesh di pesisir atau lebih jauh di laut.

Data penjejakan dari darat boleh memandu J-10CE ke arah sasaran sebelum juruterbang menghidupkan radar pesawat, namun keberkesanan panduan itu bergantung pada ketepatan data, kesinambungan komunikasi dan keserasian antara sistem Dhaka.

Peperangan elektronik boleh menjejaskan gambaran radar atau mengganggu urutan pemintasan, sekali gus meningkatkan kepentingan data penjejakan bebas dan kru yang mampu menyesuaikan taktik apabila keadaan penderia dan komunikasi berbeza daripada latihan.

Sistem carian dan penjejakan inframerah membolehkan kru mengesan pesawat tanpa pancaran radar, namun sudut cerapan, keadaan cuaca dan keperluan pengenalpastian sasaran menentukan sama ada pengesanan pasif itu boleh menyokong serangan.

Bangladesh turut menggunakan MiG-29 selain F-7, namun kemasukan J-10CE akan memusatkan usaha pemodenan pada radar AESA, senjata udara ke udara lebih moden dan pautan data bagi menyelaras pemintasan dengan pengawal darat.

Varian eksport itu boleh berbeza daripada J-10C yang digunakan China dari segi mod radar dan persenjataan, manakala konfigurasi radar, varian peluru berpandu, jumlah stok dan tahap akses perisian untuk Dhaka belum diperincikan.

Keupayaan pelbagai peranan membolehkan Dhaka menggunakan pesawat sama untuk pemintasan atau serangan tepat, tetapi keupayaan serangan sebenar bergantung pada senjata yang diperoleh, latihan pelepasan senjata dan sokongan penentuan sasaran ketika misi.

Dhaka menyifatkan J-10CE sebagai lebih mampu milik berbanding Rafale atau Eurofighter Typhoon, namun nilai operasi setiap pakej bergantung pada jam penerbangan yang mampu ditampung, jenis persenjataan dan sokongan antara baik pulih utama.

Daripada Penghantaran kepada Kesiagaan Tempur

Pelan awal memperuntukkan 10 pesawat pejuang dalam Jadual Perjawatan dan Peralatan rasmi, dengan baki 10 di luar perjawatan, satu pembahagian yang boleh mempengaruhi kelajuan Dhaka menempatkan kru dan mengagihkan sumber penyelenggaraan.

Peranan kumpulan kedua masih terbuka kerana pesawat latihan atau simpanan boleh menyokong operasi apabila diperlukan, dengan syarat tentera udara mempunyai juruterbang bertauliah, juruteknik terlatih dan persenjataan mencukupi untuk menggerakkannya.

Latihan peralihan perlu meliputi pengendalian mod radar, pautan data dan pengenalpastian sasaran ketika beban tugas tinggi, kerana kelebihan J-10CE berbanding F-7 bergantung pada keupayaan kru mengolah maklumat daripada pelbagai sumber dengan pantas.

Enjin siri WS-10 memerlukan peralatan pengendalian, modul gantian dan juruteknik terlatih, yang menentukan tempoh pembaikan sistem pendorongan dan mengembalikan pesawat kepada operasi.

Bilangan peluru berpandu yang diterima akan mempengaruhi kesiagaan armada kecil itu, kerana stok operasi, peruntukan latihan dan keupayaan menambah bekalan menentukan sama ada penerbangan siaga boleh diteruskan ketika ketegangan berpanjangan tanpa menghabiskan simpanan.

Pesawat boleh tiba sebelum pangkalannya dilengkapi juruteknik, peralatan ujian dan kemudahan pengendalian senjata untuk menyokong penerbangan operasi berulang, menjadikan persediaan pasukan darat petunjuk kesiagaan yang lebih tepat daripada tarikh penghantaran kelompok pertama.

Menumpukan latihan peralihan dan penyelenggaraan di satu lokasi memudahkan penugasan tenaga pakar yang terhad, manakala penyebaran pesawat ketika krisis memerlukan bekalan bahan api, petugas persenjataan, alat ganti dan sokongan komunikasi turut dipindahkan.

Tangki bahan api luaran boleh memanjangkan tempoh rondaan di Teluk Bengal, namun jumlah bahan api, muatan persenjataan dan profil penerbangan bagi setiap misi menentukan daya tahan pesawat serta ruang kru menerima tugasan baharu.

Rondaan lebih panjang akan menggunakan jam penerbangan yang turut diperlukan untuk latihan dan tugas siaga, justeru Dhaka perlu menggilirkan pesawat mengikut jadual penyelenggaraan sambil mengekalkan kru bertauliah untuk misi maritim dan pertahanan udara.

Peralihan daripada F-7 kepada J-10CE boleh membahagikan anggota dan peruntukan penyelenggaraan antara dua armada buat sementara waktu, menjadikan jadual persaraan F-7 penting untuk mengekalkan liputan siaga semasa kru beralih kepada pesawat baharu.

Sektor Timur India dan Pertahanan Udara Teluk Bengal

Keupayaan Bangladesh menjejak dan menyerang sasaran dari jarak lebih jauh boleh menyukarkan pesawat lain menilai risiko ketika menghampiri ruang udara negara itu, kerana ancaman pemintasan lebih ditentukan oleh kedudukan pesawat pemintas dan ketepatan data sasaran berbanding jarak dari pantai.

Kesan itu tertumpu di sekitar Bangladesh kerana India mempunyai armada lebih besar untuk melaksanakan pelbagai misi, manakala Dhaka perlu membahagikan pesawatnya antara tugas mempertahankan ruang udara, latihan kru dan penyelenggaraan bagi memastikan operasi dapat diteruskan.

Bagi perancang tentera India, senario lebih mencabar ialah J-10CE yang menerima data sasaran daripada radar darat sambil mengehadkan pancaran radarnya sendiri, kerana pancaran yang dapat dikesan hanya memberi petunjuk terhad tentang kedudukan dan jangkauan serangan pesawat itu.

Laporan penggunaan J-10CE oleh Pakistan pada Mei 2025 memberi perancang tentera Asia Selatan bahan kajian, namun dakwaan bercanggah mengenai kehilangan Rafale menyukarkan penilaian sama ada Bangladesh mampu mencapai hasil serupa tanpa maklumat setara mengenai penderia, varian peluru berpandu dan keadaan pertempuran.

Peningkatan keupayaan pertahanan udara maritim Dhaka bergantung pada penyepaduan pesawat pejuang dengan rangkaian pengawasan yang boleh dipercayai, terutama apabila sasaran di luar liputan radar pesisir perlu dikesan, dikenal pasti dan dijejak sehingga pesawat pemintas dapat bertindak.

J-10CE berpotensi memberi Bangladesh pilihan serangan maritim jika dilengkapi senjata antikapal buatan China, namun pakej yang dilaporkan belum memperincikan sama ada senjata itu turut diperoleh, manakala serangan terhadap kapal yang sedang bergerak memerlukan data sasaran yang boleh dipercayai.

Rondaan maritim dan tugas siaga di daratan perlu berkongsi armada yang kecil, justeru penggunaan penderia di darat atau di kapal untuk mengarahkan pesawat pemintas kepada sasaran tertentu boleh mengurangkan keperluan mengekalkan rondaan udara berterusan.

Armada campuran dan penderia dari negara selain China boleh menambah pilihan Dhaka, namun keserasian antara muka dan penggunaan piawaian penjejakan yang sama akan menentukan sama ada data daripada sistem pelbagai pembekal dapat dikongsi cukup pantas untuk menyelaras pemintasan ketika krisis.

Jangkauan pemintasan yang lebih jauh boleh mengukuhkan daya cegah dengan merumitkan perancangan pencerobohan ruang udara, manakala pengenalpastian sasaran yang tepat dan rantaian arahan yang jelas menjadi semakin penting apabila pesawat beroperasi berdekatan ketika krisis serantau.

Perolehan itu selaras dengan usaha Dhaka memperkukuh keupayaannya mengurus pertahanan udara sambil mengekalkan hubungan ekonomi dan rangkaian perhubungan dengan India, namun isyarat strategik kepada New Delhi bergantung pada lokasi pangkalan dan cara Bangladesh menggunakan pesawat berkenaan.

Peranan China dalam Mengekalkan Kesiagaan Armada J-10CE

China sudah membekalkan pesawat dan kelengkapan ketenteraan lain kepada Bangladesh, menyediakan asas bagi perolehan J-10CE yang akan memperluas hubungan pertahanan kedua-dua negara kepada sokongan teknikal lebih rumit melibatkan radar, enjin dan peluru berpandu moden.

Pengalaman mengendalikan kelengkapan China boleh memudahkan penyelarasan dengan pembekal, namun peralihan daripada F-7 kepada J-10CE menuntut peralatan diagnostik, latihan teknikal dan tatacara baharu untuk menyelenggara avionik serta perisian persenjataan sepanjang hayat perkhidmatan pesawat.

Pautan data buatan China boleh memperbaik penyelarasan antara sistem serasi yang sudah digunakan Bangladesh jika antara muka berkaitan disertakan, namun pergantungan pada piawaian yang dikawal pembekal boleh merumitkan penyepaduan kelengkapan dari negara lain ketika Dhaka mempelbagaikan hubungan pertahanannya.

Tahap akses kepada perisian akan menentukan sejauh mana Bangladesh dapat mengawal naik taraf J-10CE, kerana pemasangan senjata baharu atau pengubahsuaian sistem misi bergantung pada kebenaran teknikal, sokongan penyepaduan dan keupayaan fizikal pesawat membawa kelengkapan berkenaan.

Simpanan komponen gantian di Bangladesh boleh mengurangkan kesan gangguan bekalan jangka pendek, manakala keupayaan pembaikan tempatan mengurangkan bilangan komponen yang perlu dihantar ke luar negara dan membantu Dhaka mengekalkan kadar penerbangan sekiranya sokongan luar tertangguh ketika krisis.

Pembiayaan dengan jaminan kerajaan akan mengikat Bangladesh kepada bayaran berbilang tahun, sementara penyelenggaraan dan penambahan stok persenjataan boleh memanjangkan hubungan dengan pembekal China selepas hutang selesai dibayar serta mengekalkan kepentingan komersial Beijing dalam operasi armada pejuang Dhaka.

Bagi program eksport pesawat pejuang China, armada Bangladesh akan menguji keupayaan industrinya membantu negara dengan struktur angkatan yang berbeza daripada Pakistan untuk menempatkan J-10CE dalam perkhidmatan dan mengekalkan kesiagaan selepas penghantaran awal selesai.

Pembelian helikopter, pesawat tanpa pemandu atau radar buatan China boleh memperluas hubungan sokongan sekiranya diteruskan, namun nilai ketenteraan kelengkapan itu bersama J-10CE bergantung pada keupayaan Dhaka menyepadukannya dalam rangkaian pemerintahan dan pengawasan yang terselaras.

Pemuktamadan kontrak, ketibaan pesawat dan persenjataan pertama, pentauliahan kru tempatan serta keupayaan melaksanakan penerbangan operasi secara berulang ialah pencapaian berasingan yang akan menunjukkan kemajuan Bangladesh daripada kelulusan yang dilaporkan kepada pembentukan armada pejuang yang benar-benar beroperasi.

Jika Bangladesh mampu mengekalkan rondaan bersenjata berpandukan data pengawasan yang boleh dipercayai di Teluk Bengal, J-10CE boleh memberi Dhaka kawalan lebih besar ke atas laluan udara ke wilayahnya, sementara sokongan industri China akan semakin penting kepada kesiagaan tempurnya.