(DEFENCE SECURITY ASIA) — Malaysia merancang menempatkan sistem anti-drone dari Jepun di beberapa lokasi strategik, termasuk Sepanggar dan Labuan, bagi memperkukuh perlindungan kemudahan yang menyokong operasi maritim negara ketika ancaman dron kos rendah semakin mencabar pengawasan, keselamatan pangkalan dan kesiagaan tentera.

Perjanjian yang ditandatangani di Tokyo pada 20 Oktober 2026 oleh Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin, dan Menteri Luar Jepun, Toshimitsu Motegi, memperluas kerjasama keselamatan kedua-dua negara dalam perlindungan akses maritim serta daya tahan operasi.

Disalurkan menerusi program Bantuan Keselamatan Rasmi (OSA) Jepun, pakej sistem pencegahan pesawat tanpa pemandu (C-UAS) itu diperuntukkan kepada Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) bagi melindungi kemudahan daripada ancaman dron, sekali gus memastikan infrastruktur tentera laut terus menyokong operasi di perairan strategik negara.

Kepentingannya terletak pada hubungan antara keselamatan infrastruktur dengan keupayaan armada, memandangkan rondaan maritim berterusan bergantung pada kemudahan darat yang menyediakan penyelenggaraan, bekalan semula dan pemerintahan tanpa gangguan berulang daripada pesawat tidak dikenal pasti atau kegiatan pengawasan yang disyaki bermusuhan.

Khaled mengaitkan keperluan itu dengan kedudukan geografi negara apabila menegaskan, “Sebagaimana kita mempertahankan daratan, kita juga mesti melindungi keseluruhan domain maritim kita,” sekali gus menghubungkan perlindungan aset dengan keupayaan Malaysia mengekalkan kehadiran di laut.

Kenyataan beliau bahawa “Kita sedang berdepan situasi geopolitik yang sangat berbeza” turut meletakkan perolehan itu dalam konteks ancaman yang berubah, walaupun maklumat tersedia tidak mengenal pasti musuh tertentu, serangan dron yang hampir berlaku atau insiden khusus yang mencetuskan keperluan tersebut.

Pakej yang diperincikan menggabungkan radar jarak sederhana, kamera berprestasi tinggi dan dron pemintas berjaring, membentuk rantaian pengesanan hingga pemintasan bagi mengenal pasti penceroboh udara kecil serta melumpuhkan sasaran bersesuaian sambil mengehadkan risiko terhadap kemudahan dan anggota tentera.

Bagaimanapun, pembekal belum disahkan secara rasmi, manakala persamaan dengan seni bina sistem antidrone Toshiba tidak membuktikan Malaysia akan menerima semua penderia, kaedah pemintasan atau ciri prestasi yang ditawarkan dalam keseluruhan rangkaian produk syarikat berkenaan.

Penghantaran diunjurkan dalam tempoh kira-kira setahun, bermakna keupayaan itu masih pada peringkat perancangan, dengan keberkesanan penempatannya kelak bergantung pada konfigurasi akhir, latihan anggota dan sokongan yang memastikan peralatan sentiasa tersedia untuk digunakan.

Kedudukan Sepanggar sebagai pangkalan utama Armada Timur dan lokasi penempatan pasukan kapal selam negara memberikan kepentingan operasi yang besar, kerana perlindungan pusat sokongan itu membantu mengekalkan kesiagaan aset yang melaksanakan misi jauh di luar perimeter pangkalan.

Labuan pula menyediakan satu lagi lokasi strategik yang menyokong kegiatan udara dan maritim di Malaysia Timur, namun kemudahan khusus yang akan dilindungi, jumlah sistem diperuntukkan serta hubungannya dengan aturan keselamatan sedia ada masih belum didedahkan.

Pada penilaian DSA, perolehan itu memperkukuh infrastruktur sokongan operasi maritim tanpa mengubah secara langsung kuasa tempur di laut, sementara Jepun memperoleh saluran praktikal untuk menyokong keselamatan laluan perkapalan yang penting kepada kepentingan ekonominya.

(BACA) Jepun Bekal Sistem Anti-Dron kepada TLDM, Perkukuh Keselamatan Maritim Indo-Pasifik

Sepanggar dan Labuan: Nadi Kesiagaan Armada Malaysia

Sepanggar menghubungkan kehadiran tentera laut di Malaysia Timur dengan keperluan sokongan kapal permukaan dan kapal selam, menjadikan keselamatan pangkalan itu penting walaupun sesuatu pencerobohan dron hanya berlaku dalam kawasan terhad tanpa mengancam secara langsung kapal yang sedang beroperasi di laut.

Kehadiran dron kecil menghampiri kemudahan tentera laut boleh menimbulkan persoalan sama ada ia menjalankan peninjauan, mengumpul maklumat sasaran atau membawa ancaman segera, menyebabkan pengesanan dan pengenalpastian yang boleh dipercayai penting sebelum keputusan pemintasan dibuat mengikut prosedur operasi.

Matlamat operasinya ialah kesinambungan sokongan, kerana kelancaran kegiatan penting di darat membolehkan rondaan digerakkan, penugasan dikekalkan dan insiden maritim ditangani tanpa membiarkan gangguan udara kecil yang berulang menentukan rentak operasi pangkalan.

Memandangkan Sepanggar menyokong rondaan di perairan Sabah dan Sarawak serta pemantauan laluan menghampiri Laut China Selatan, perlindungan lebih kukuh berpotensi membantu Malaysia mengekalkan kehadiran maritim, walaupun sumbangannya belum dapat diukur tanpa pengesahan tahap kesiagaan dan liputan sistem.

Penyenaraian Labuan menunjukkan perancangan perlindungan melibatkan lebih daripada satu lokasi sokongan, namun maklumat tersedia belum membuktikan pembentukan rangkaian pertahanan bersepadu atau jaminan bahawa semua kemudahan akan menerima tahap liputan yang setara.

Penempatan di lokasi berasingan turut menimbulkan keperluan sokongan berterusan, termasuk akses penyelenggaraan, operator terlatih dan bekalan gantian yang boleh dipercayai, sedangkan jumlah sistem yang belum didedahkan menyukarkan penilaian terhadap kesinambungan perlindungan apabila sesuatu komponen tidak dapat digunakan.

Perbezaan antara pengawasan sekitar pangkalan dengan kesedaran domain maritim perlu diperjelaskan, kerana pengesanan pesawat kecil berhampiran kemudahan tentera tidak dengan sendirinya menyediakan pemantauan berterusan terhadap kapal, pesawat dan kegiatan lain di seluruh kawasan operasi maritim Malaysia.

Sebaliknya, lapisan antidrone boleh melindungi kemudahan yang menyokong misi pengawasan lebih luas, mewujudkan hubungan tidak langsung tetapi penting antara pertahanan setempat di darat dengan keupayaan TLDM memantau perairan dipertikaikan secara berterusan ketika ketegangan serantau meningkat.

Tempoh tindak balas yang panjang dari Sabah ke kawasan operasi jauh seperti Beting Patinggi Ali turut menegaskan kepentingan infrastruktur sokongan yang boleh dipercayai, walaupun sistem antidrone tidak dapat memendekkan jarak atau menggantikan keperluan pangkalan tambahan, aset dan kehadiran berterusan di laut.

Bagi perancang tentera, ukuran kejayaan sebenar ialah keupayaan mengekalkan kesiagaan operasi, dengan nilai strategik pakej itu bergantung pada sejauh mana peningkatan keselamatan pangkalan dapat mengurangkan gangguan terhadap kegiatan penting armada.

(BACA) Kapal-Kapal Perang Malaysia, Jepun Adakan Latihan Bersama di Laut China Selatan

Radar, Kamera dan Dron Berjaring: Bagaimana Sistem Pertahanan Ini Berfungsi

Seni bina yang dicadangkan bermula dengan pengesanan pesawat yang menghampiri, diikuti penjejakan dan pengenalpastian sebelum dron pemintas dilancarkan untuk menangkap sasaran, menjadikan prestasi penderia serta keputusan pemerintahan sama penting dengan keberkesanan kaedah pemintasan.

Radar membolehkan objek udara dikesan tanpa bergantung sepenuhnya pada pancaran isyarat kawalannya, satu kelebihan penting ketika menghadapi dron autonomi, namun prestasi pengesanan sebenar pakej Malaysia terhadap pelbagai jenis sasaran masih belum diperincikan kepada umum.

Kamera kemudian membantu operator menilai objek yang dikesan radar dan membezakan ancaman berpotensi daripada kegiatan udara lain, tetapi ketepatan pengenalpastian bergantung pada keadaan penglihatan, sudut sasaran serta jenis peralatan yang dipilih bagi konfigurasi Malaysia.

Seni bina rujukan Toshiba menggabungkan penjejakan radar dan kamera dengan pengenalpastian berbantu perisian, namun penggunaan kecerdasan buatan tidak boleh dianggap sebagai pengesahan bahawa sistem Malaysia akan mengelaskan ancaman atau membenarkan pemintasan secara autonomi tanpa keputusan operator penyelia.

Dron pemintas yang diperincikan menggunakan jaring untuk menangkap sasaran tanpa bergantung pada peledak, menyediakan pilihan pemintasan fizikal yang keberkesanannya bergantung pada keupayaan dron berkenaan mencapai kedudukan sesuai berbanding pesawat penceroboh ketika penerbangan.

Konfigurasi rujukan turut menerangkan keupayaan menunda dron yang ditangkap ke lokasi lebih selamat bagi mengurangkan risiko serpihan tidak terkawal dan mengekalkan peralatan untuk pemeriksaan, namun kaedah pemulihan serta kesesuaiannya dengan persekitaran penempatan Malaysia belum disahkan.

Pemulihan dron dalam keadaan utuh berpotensi membolehkan pemeriksaan muatan, imej tersimpan dan rekod penerbangan, tetapi manfaat risikan itu bergantung pada kejayaan mendapatkan semula pesawat serta kebolehcapaian datanya, bukannya hasil yang terjamin bagi setiap pemintasan berjaring.

Konfigurasi Toshiba yang diterbitkan turut merangkumi penderiaan frekuensi radio pasif, pengimejan terma dan beberapa kaedah penangkapan, namun ciri tersebut kekal sebagai keupayaan rujukan sehingga konfigurasi serta kelengkapan akhir yang diperoleh Malaysia disahkan.

Begitu juga, jarak pengesanan radar bagi produk lain tidak boleh dijadikan ukuran liputan pertahanan di Sepanggar atau Labuan, kerana ciri sasaran, bentuk muka bumi, kedudukan penderia dan peralatan dipilih menentukan tempoh amaran serta peluang tindak balas.

Persoalan utamanya ialah sama ada keseluruhan rantaian daripada penderia hingga dron pemintas mampu menangani ancaman yang ditetapkan secara konsisten, dengan penilaian berasaskan keadaan operasi Malaysia dan bukannya semata-mata jarak atau fungsi autonomi yang diiklankan.

Batasan Operasi, Langkah Tindak Balas dan Beban Sokongan Logistik

Pemintasan menggunakan jaring berpotensi menjadi pilihan ekonomik untuk menangani dron kecil yang bersesuaian, namun ketiadaan data kos setiap pemintasan bagi sistem Malaysia menghalang perbandingan tepat dengan peluru berpandu, peperangan elektronik atau kaedah lain bagi melindungi kemudahan tentera laut.

Keberkesanannya juga perlu dinilai berdasarkan kelajuan, saiz dan kebolehgerakan sasaran, kerana penangkapan memerlukan sentuhan fizikal yang berjaya, sekali gus tidak boleh dianggap sama berkesan terhadap semua jenis pesawat tanpa pemandu yang menghampiri kemudahan tentera.

Pencerobohan serentak oleh beberapa dron boleh membebankan penjejakan penderia dan ketersediaan dron pemintas, namun kapasiti pengendalian sasaran, jumlah pemintasan serentak serta kemampuan melaksanakan pelancaran berulang masih belum diketahui, menyebabkan ketahanannya terhadap serangan tepu belum dapat dinilai secara meyakinkan.

Faktor cuaca turut menjadi persoalan kerana keupayaan radar beroperasi dalam keadaan buruk tidak menjamin prestasi setara bagi pengenalpastian optik, penerbangan dron pemintas dan penangkapan berjaring sepanjang keseluruhan proses pemintasan di lokasi penempatan.

Langkah tindak balas elektronik boleh melengkapi pertahanan tersebut, tetapi maklumat tersedia hanya menyatakan modul pengacauan isyarat masih dibangunkan dalam seni bina rujukan yang lebih luas, tanpa asas untuk mengesahkan pakej Malaysia mempunyai keupayaan peperangan elektronik yang sedia beroperasi.

Peraturan pelancaran dron pemintas penting di sekitar kemudahan aktif kerana pemerintah perlu membezakan penerbangan tanpa kebenaran daripada kegiatan yang dibenarkan serta menilai risiko pengejaran, penangkapan dan pemulihan, sedangkan prosedur serta bidang kuasa pemintasan Malaysia belum didedahkan.

Integrasi pemerintahan dan kawalan juga belum diperincikan kerana terminal kendiri mungkin mencukupi bagi pemintasan setempat, tetapi penyelarasan lebih luas memerlukan penyaluran maklumat kepada pihak berkuasa pangkalan, sementara antara muka dengan sistem pemerintahan TLDM belum disahkan.

Keperluan logistik melangkaui penghantaran awal kepada pemeriksaan peralatan, bekalan kuasa, kesiagaan dron pemintas dan penggantian bahan guna habis, menjadikan sokongan berterusan penentu sama ada sistem mampu memberikan perlindungan konsisten sepanjang kitaran penyelenggaraan serta bekalan semula.

Konfigurasi mudah alih rujukan Toshiba dilaporkan boleh dikendalikan pasukan kecil menggunakan kuasa bateri, namun ciri itu tidak menentukan keperluan anggota Malaysia kerana liputan berterusan, penempatan berasingan dan peralatan dipilih mungkin memerlukan sokongan berbeza daripada demonstrasi atau penugasan terhad.

Justeru, ujian penerimaan perlu mengesahkan kesepadanan antara keupayaan ditawarkan dengan keperluan operasi, manakala aturan latihan, penyelenggaraan dan sokongan yang belum didedahkan kekal menjadi jurang penting dalam menilai tempoh diperlukan TLDM untuk mencapai keupayaan pertahanan yang boleh diandalkan.

Bantuan Keselamatan Jepun Perluas Peranan Maritim Tanpa Pakatan Ketenteraan

Bagi Jepun, penyaluran sistem itu menghubungkan pembangunan keupayaan negara rakan dengan keselamatan laluan perkapalan antara Selat Melaka dan Laut China Selatan, membolehkan pakej peralatan berskala terhad menyokong kepentingan yang melangkaui perlindungan kemudahan Malaysia semata-mata.

Kedudukan Malaysia bersebelahan laluan tersebut menjadikan keupayaan keselamatan maritimnya penting kepada jaminan bekalan tenaga dan rantaian bekalan Jepun, walaupun perlindungan pangkalan daripada dron tidak menjamin perdagangan tanpa gangguan atau menghapuskan risiko ketenteraan terhadap perkapalan serantau.

Kerangka Bantuan Keselamatan Rasmi (OSA) menyediakan peralatan, bekalan dan sokongan infrastruktur kepada angkatan tentera negara rakan, menjadikan perolehan ini sebahagian usaha memperkukuh keupayaan keselamatan praktikal tanpa membentuk komitmen pertahanan bersama baharu antara kedua-dua kerajaan.

Malaysia menerima bantuan menerusi program itu sejak 2023, termasuk pesawat tanpa pemandu dan bot penyelamat, mewujudkan kesinambungan antara pengawasan, sokongan operasi dan penekanan terbaharu terhadap perlindungan infrastruktur daripada pencerobohan udara dalam kerjasama keselamatan dua hala.

Kapal sokongan selaman yang diumumkan sebelum ini pula bakal menambah keupayaan sokongan TLDM, namun jangkaan ketibaannya sekitar 2029 serta fungsi operasi berbeza memerlukan penilaian berasingan daripada jadual penghantaran dan penempatan sistem antidrone.

Perkongsian Strategik Komprehensif yang diwujudkan pada 2023 menyediakan landasan politik bagi bantuan tersebut, sementara latihan, lawatan pelabuhan dan pertukaran anggota memperluas kerjasama peralatan serta meningkatkan persefahaman institusi dan hubungan ketenteraan secara berterusan.

Penyifatkan Malaysia sebagai “rakan yang amat diperlukan” oleh Menteri Pertahanan Jepun, Shinjiro Koizumi, mencerminkan kepentingan maritim negara kepada Tokyo, namun tidak membuktikan persamaan penilaian ancaman, perancangan operasi bersama atau keselarasan Malaysia dengan keseluruhan dasar serantau Jepun.

Lawatan Khaled ke Kompleks Komukai Toshiba ketika kunjungannya pada Oktober memberikan konteks industri kepada perbincangan perolehan, khususnya minat terhadap radar, sistem pemerintahan dan teknologi antidrone, tetapi belum mencukupi untuk mengesahkan Toshiba sebagai pembekal pakej Malaysia.

Potensi pemindahan teknologi dan kerjasama industri tempatan boleh mempengaruhi model penyelenggaraan kelak, namun perbincangan belum menjadi komitmen kontrak, sementara peranan pengeluaran Malaysia, kemudahan pembaikan tempatan atau akses kepada teknologi proprietari sistem masih belum disahkan.

Dari sudut strategik, bantuan itu membolehkan Tokyo menyumbang secara nyata kepada keselamatan maritim sambil membantu Kuala Lumpur memenuhi keperluan keupayaan tertentu, dengan kepentingan politiknya bertunjangkan kerjasama praktikal tanpa menunjukkan perubahan rasmi pada pendirian atau komitmen pakatan Malaysia.

Isyarat Strategik Laut China Selatan dan Penentu Keberkesanan Penempatan

Kepentingan penempatan itu kepada Laut China Selatan berpunca daripada kemudahan yang dilindungi serta operasi maritim yang disokongnya, bukannya keupayaan yang disahkan untuk mencabar kapal pengawal pantai asing atau menguasai kawasan luar pesisir yang mempunyai tuntutan bertindih.

Kehadiran berulang kapal Pengawal Pantai China di perairan yang dituntut Malaysia memberikan konteks kepada penekanan Kuala Lumpur terhadap pemantauan berterusan, namun maklumat tersedia tidak mengaitkan kegiatan tersebut dengan ancaman dron khusus terhadap Sepanggar, Labuan atau lokasi penempatan lain.

Tuntutan bertindih melibatkan China, Vietnam dan Filipina turut merumitkan persekitaran serantau, menjadikan alasan keselamatan maritim Malaysia perlu dibezakan daripada tanggapan tanpa bukti bahawa peralatan Jepun itu ditujukan secara khusus terhadap sesebuah negara atau angkatan tentera.

Gabungan pengawasan, bantahan diplomatik dan dialog menunjukkan Malaysia menggunakan pelbagai pendekatan untuk mengurus pertikaian maritim, justeru pakej antidrone wajar dilihat sebagai tambahan keupayaan perlindungan tanpa dianggap bukti Kuala Lumpur meninggalkan usaha diplomatik berhubung perairan dan tuntutan bertindih.

Kebimbangan terhadap kemungkinan limpahan konflik serantau berhampiran Sabah menambah ketidakpastian dalam perancangan pertahanan, namun tidak membuktikan serangan bakal berlaku atau mengesahkan penempatan itu sebagai tindak balas operasi secara langsung terhadap perkembangan di Pulau Balabac yang berdekatan.

Isyarat strategik paling jelas ialah peningkatan perhatian terhadap kerentanan infrastruktur sokongan ketika dron kos rendah semakin penting dalam operasi ketenteraan, manakala kesan pencegahan sebenar pakej itu bergantung pada prestasi yang dibuktikan serta kesiagaan berterusan selepas penghantaran.

Pengesahan pembekal, jumlah sistem dan konfigurasi akan membolehkan penilaian lebih kukuh terhadap liputan, keupayaan sokongan gantian dan pilihan pemintasan, sekali gus menggantikan perbandingan berasaskan katalog pengeluar dengan maklumat sebenar mengenai aset yang boleh dioperasikan TLDM.

Pendedahan aturan latihan, tanggungjawab penyelenggaraan dan antara muka pemerintahan pula akan menjelaskan kemampuan mengekalkan operasi di lokasi berasingan, terutama apabila perlindungan memerlukan kesiagaan berterusan dan bukannya demonstrasi sekali-sekala atau peningkatan keselamatan sementara di sebuah kemudahan.

Tempoh sebelum penghantaran turut menyediakan ruang untuk persediaan tapak dan pembangunan prosedur operasi, namun maklumat tersedia belum menjelaskan kemajuan pelaksanaannya atau menetapkan tarikh yang disahkan bagi pencapaian kesiagaan operasi awal.

Perolehan sistem antidrone Jepun berpotensi memperkukuh asas sokongan darat bagi kehadiran maritim Malaysia, tetapi keberkesanannya bergantung pada kemampuan terbukti mengesan, mengenal pasti dan memintas ancaman berkaitan, disokong anggota, penderia serta dron pemintas yang sentiasa bersedia untuk digunakan.