(DEFENCE SECURITY ASIA) — Amerika Syarikat secara rasmi mengemukakan cadangan penjualan 48 pesawat pejuang siluman F-35 Lightning II bernilai AS$24.3 bilion kepada Arab Saudi, sekali gus berpotensi mengubah seni bina pencegahan Teluk ketika persaingan strategik Washington-Beijing semakin memuncak.

Notifikasi kepada Kongres pada 17 September 2026 itu menandakan pembelian pertama F-35 oleh Riyadh, merangkumi pesawat varian berlepas dan mendarat konvensional, 49 enjin Pratt & Whitney F135-PW-100 serta ekosistem sokongan bagi membentuk keupayaan operasi jangka panjang.

Melangkaui jumlah pesawat, pakej berkenaan menghubungkan kekuatan udara Arab Saudi dengan latihan, perisian, kriptografi, sokongan peperangan elektronik, simulasi, penyelenggaraan, komunikasi selamat, navigasi, alat ganti, pengangkutan dan perkhidmatan teknikal Amerika Syarikat.

Washington menegaskan penjualan itu akan memperkukuh keselamatan sekutu utama bukan NATO, meningkatkan pertahanan tanah air, mencegah ancaman semasa dan masa depan serta memperdalam kesalingoperasian dengan angkatan Amerika Syarikat, negara serantau dan NATO.

Bagaimanapun, penjelasan rasmi tersebut mengecilkan skala strategik kemasukan 48 pesawat siluman ke rantau yang menyaksikan Israel kekal sebagai satu-satunya pengendali F-35, Iran membentuk persepsi ancaman jarak jauh dan negara Teluk mempelbagaikan hubungan keselamatan mereka.

Cadangan pemindahan itu melaksanakan komitmen hasil lawatan Putera Mahkota Mohammed bin Salman ke Rumah Putih pada 18 November 2025, apabila kedua-dua negara menandatangani Perjanjian Pertahanan Strategik bagi meningkatkan pencegahan, perkongsian beban dan integrasi ketenteraan.

Presiden Donald Trump pada masa sama menetapkan Arab Saudi sebagai sekutu utama bukan NATO ke-20, status yang tidak mewujudkan jaminan pertahanan bersama tetapi memudahkan akses kepada aset pertahanan, stok simpanan perang, lebihan peralatan, latihan dan pengeluaran bersama.

Trump menyifatkan keputusan itu sebagai pemberian akses kepada kelengkapan terbaik untuk Arab Saudi dan Israel, manakala pakej lebih luas dilaporkan merangkumi penghantaran F-35 pada masa depan serta hampir 300 kereta kebal M1 Abrams.

Namun, penilaian perisikan dilaporkan memberi amaran bahawa hubungan ketenteraan Saudi-China, akses Beijing kepada kemudahan tertentu serta penggunaan infrastruktur telekomunikasi Huawei dan ZTE boleh mendedahkan teknologi radar, ciri siluman, gabungan sensor, perisian dan data operasi F-35.

Pertembungan dasar itu melangkaui kelulusan Kongres kerana Washington perlu menentukan sama ada pengasingan fizikal, kawalan kakitangan, pemisahan rangkaian dan penyingkiran peralatan tertentu mampu melindungi pesawat tanpa memaksa Riyadh meninggalkan hubungan strategiknya dengan Beijing.

Keperluan undang-undang Amerika Syarikat untuk mengekalkan kelebihan ketenteraan kualitatif Israel menambah satu lagi kekangan kerana F-35I Adir milik negara itu dilengkapi sistem peperangan elektronik tempatan, integrasi persenjataan khusus dan pengalaman operasi tempur.

Justeru, cadangan penjualan F-35 kepada Arab Saudi bukan sekadar program pemodenan kuasa udara, tetapi turut menjadi instrumen penjajaran bagi mengekang China, ujian terhadap keselamatan Israel dan komitmen logistik jangka panjang yang boleh membentuk semula perkongsian pertahanan Asia Barat.

(KLIK SINI): [VIDEO] F-35 Berbendera Arab Saudi Muncul di World Defense Show 2026, Petanda Riyadh Hampiri Kelab Eksklusif Pejuang Generasi Kelima

Armada 48 Pesawat Siluman Berteraskan Logistik, Perisian dan Rangkaian Selamat

Dokumen Transmittal 26-69 menyenaraikan 48 pesawat F-35 konvensional dan 49 enjin F135-PW-100 termasuk sebuah enjin gantian, memberikan Arab Saudi kekuatan mencukupi bagi mengekalkan skuadron operasi, latihan, kitaran penyelenggaraan dan kesiagaan menghadapi kontingensi.

Lockheed Martin Aeronautics di Fort Worth dan Pratt & Whitney Military Engines di East Hartford akan menjadi kontraktor utama, sekali gus mengikat keupayaan tempur udara masa depan Riyadh kepada kapasiti pengeluaran, rantaian bekalan dan sistem sokongan Amerika Syarikat.

Pakej berkenaan merangkumi pemuat kunci ringkas AN/PYQ-10 dan peranti kriptografi KIV-78, menunjukkan keberkesanan pesawat generasi kelima bergantung kepada perlindungan data misi, pengurusan kunci, komunikasi selamat dan jaminan maklumat selain prestasi aerodinamik serta muatan senjata.

Sokongan peperangan elektronik, sistem navigasi, simulator, kelengkapan latihan, perisian, penerbitan teknikal, naik taraf enjin, alat ganti dan peralatan sokongan akan membentuk infrastruktur institusi yang diperlukan untuk menjana penerbangan operasi serta mengekalkan tahap kesiagaan.

Walaupun tiada penambahan anggota Amerika Syarikat diperlukan secara rasmi di Arab Saudi, kenyataan itu tidak menghapuskan kebergantungan terhadap perisian, pematuhan keselamatan, sokongan kontraktor, akses rantaian bekalan, latihan kepakaran dan pengawasan berterusan Washington.

Keupayaan Arab Saudi menyerap sistem berkenaan bukan sekadar bergantung kepada juruterbang dan hangar diperkukuh kerana pengoperasian F-35 memerlukan kemudahan selamat, kawasan penyelenggaraan terkawal, seni bina data berdaya tahan, pengurusan salutan siluman dan tenaga teknikal ditapis ketat.

Jejak logistiknya akan melangkaui pangkalan udara Saudi hingga merangkumi depot, kontraktor, saluran latihan, sokongan enjin, komponen gantian dan tadbir urus perisian Amerika Syarikat, menjadikan kedaulatan operasi bergantung kepada keyakinan politik antara Riyadh dengan Washington.

Bagi perancang pertahanan Saudi, F-35 akan memperkukuh keupayaan pertahanan udara-ke-udara dan udara-ke-darat menerusi ciri sukar dikesan, sensor canggih, keupayaan pengawasan dan penentuan sasaran berangkaian, namun keberkesanannya bergantung kepada integrasi bersama aset sokongan sedia ada.

Ketiadaan perjanjian timbal balas industri menimbulkan persoalan mengenai tahap penyertaan syarikat Saudi dalam pengeluaran atau penyelenggaraan, meskipun Perjanjian Pertahanan Strategik memudahkan operasi syarikat Amerika dan Riyadh terus membangunkan industri pertahanan domestiknya.

Ukuran sebenar penjualan itu ialah keupayaan tempur yang sentiasa tersedia, bukannya jumlah pesawat diterima kerana kekurangan alat ganti, kelemahan rangkaian, kesesakan penyelenggaraan atau sekatan keselamatan boleh mengurangkan kesiagaan dan nilai strategik keseluruhan armada.

(KLIK SINI): F-35 Arab Saudi: Amerika Syarikat Letak Had Teknologi Demi Kekalkan Kelebihan Ketenteraan Israel (QME)

Pencegahan Teluk Berubah Ketika Riyadh Memperoleh Jangkauan Generasi Kelima

Washington menyatakan F-35 akan mencegah ancaman semasa dan masa depan sambil memperkukuh pertahanan Arab Saudi, namun gabungan teknologi siluman, sensor bersepadu dan serangan tepat secara semula jadi turut memperluas pilihan untuk menembusi ruang udara dipertahankan.

Dalam menghadapi peluru berpandu, dron, pesawat dan infrastruktur ketenteraan Iran, F-35 Saudi berpotensi meningkatkan pengesanan, penentuan sasaran, pengiring, penindasan pertahanan serta penyelarasan serangan, bergantung kepada persenjataan, konfigurasi misi dan sokongan perisikan yang dibekalkan.

Pesawat itu juga boleh bertindak sebagai sensor hadapan dalam rangkaian serantau lebih luas dengan menyalurkan data ancaman kepada platform dan pusat pemerintahan lain, sekali gus menggandakan keberkesanan pesawat konvensional serta sistem pertahanan udara bersekutu.

Kesalingoperasian bersama angkatan Amerika Syarikat, negara serantau dan NATO membolehkan perancangan gabungan lebih kompleks, tetapi memerlukan komunikasi terselaras, pertukaran data selamat, latihan bersama serta prosedur pengelakan konflik yang meningkatkan kebergantungan Riyadh kepada Washington.

Dakwaan Jabatan Negara bahawa 48 F-35 tidak akan mengubah keseimbangan ketenteraan serantau mencerminkan pendirian rasmi, namun kemunculan armada siluman sebesar itu pasti mempengaruhi perolehan, penempatan, kesiagaan dan pengiraan pertahanan antisiluman di seluruh rantau Teluk.

Pesaing serantau perlu mengambil kira kemampuan F-35 mengumpul risikan elektronik, mengenal pasti pemancar, berkongsi maklumat sasaran dan menghampiri ruang udara dipertahankan dengan amaran minimum, sekali gus menjejaskan keselamatan infrastruktur pemerintahan tetap.

Postur ketenteraan Saudi boleh berubah daripada kebergantungan terhadap kekuatan konvensional berskala besar kepada operasi tersebar berintensifkan maklumat, tetapi peralihan itu memerlukan pangkalan diperkukuh, komunikasi berlebihan, stok bahan api dan peluru terlindung serta sistem pengurusan tempur berdaya tahan.

Penghantaran pertama sekitar 2030 atau selepasnya memberikan masa untuk pembinaan infrastruktur, persediaan anggota, pensijilan keselamatan dan pembangunan doktrin, namun program itu kekal terdedah kepada politik Kongres, perubahan ancaman, tekanan pengeluaran dan syarat eksport Washington.

Penjualan itu menandakan keyakinan jangka panjang Amerika Syarikat terhadap Arab Saudi sebagai rakan keselamatan serantau, sambil mendorong Riyadh menempatkan seni bina tempur udaranya yang paling maju dalam ekosistem dikawal Washington dan bukannya pembekal alternatif.

Penjajaran tersebut boleh memperkukuh pencegahan jika musuh menganggap F-35 Saudi memiliki kredibiliti operasi dan hubungan kukuh dengan pasukan gabungan, namun ia juga boleh meningkatkan ketidakstabilan krisis apabila keupayaan siluman memendekkan tempoh amaran pihak lawan.

(KLIK SINI): Penjualan F-35 kepada Arab Saudi Berisiko Bocor Teknologi Halimunan kepada China & Amaran Pentagon

Risiko Pengintipan China Tekan Benteng Teknologi F-35 Amerika Syarikat

Penilaian Agensi Perisikan Pertahanan Amerika Syarikat (DIA) dilaporkan mengenal pasti ancaman pengumpulan risikan berbilang saluran menerusi akses ketenteraan China, peralatan telekomunikasi dan kerjasama keselamatan, sekali gus menimbulkan persoalan sama ada perlindungan yang boleh dikuatkuasakan mampu mengehadkan pendedahan teknologi.

Kebimbangan utama bukanlah kecurian sebuah pesawat secara langsung, sebaliknya pengumpulan beransur-ansur data pancaran radar, prestasi pengawasan, ciri sukar dikesan, gabungan sensor, perisian, corak penyelenggaraan dan prosedur operasi yang boleh memperkukuh keupayaan pengesanan serta teknologi antisiluman China.

Anggota China dilaporkan mempunyai akses ke pangkalan tertentu di Arab Saudi, mewujudkan peluang untuk pemerhatian, risikan manusia dan pengumpulan teknikal melainkan kemudahan F-35 diasingkan secara fizikal serta dikhususkan kepada pegawai, kontraktor dan juruteknik Amerika-Saudi yang ditapis.

Penggunaan peralatan Huawei dan ZTE dalam rangkaian telekomunikasi turut menimbulkan risiko siber serta risikan isyarat kerana penghala atau infrastruktur terjejas boleh mendedahkan aktiviti logistik, rekod penyelenggaraan, jadual misi, kelemahan perisian serta corak kesiagaan pesawat.

Penyingkiran peralatan China daripada kemudahan berkaitan F-35 mungkin boleh dilaksanakan secara teknikal, namun keselamatan rangkaian menyeluruh memerlukan pengesahan rantaian bekalan, pengasingan sistem, pemantauan berterusan, kawalan akses ketat, tindak balas insiden dan pematuhan berpanjangan Riyadh.

Hubungan pertahanan Riyadh-Beijing menambah kerumitan kerana China membekalkan peluru berpandu balistik, membantu kemudahan dan latihan berkaitan peluru berpandu, mengadakan pertukaran peringkat tinggi serta menyertai siri latihan tentera laut Blue Sword yang mewujudkan hubungan teknikal secara berterusan.

Transit sebuah pesawat peperangan elektronik China melalui ruang udara Arab Saudi selepas latihan di Mesir pada September 2026 menggambarkan kemungkinan pertindihan aktiviti serantau dengan operasi F-35, walaupun tiada bukti menunjukkan pergerakan itu menyasarkan teknologi Amerika atau kemudahan Saudi.

Penyingkiran Turkiye daripada program F-35 pada 2019 selepas memperoleh sistem pertahanan udara S-400 Rusia membuktikan Washington sanggup mengorbankan kerjasama pakatan dan industri apabila sensor asing berpotensi mengumpul data jejak siluman, pancaran elektronik atau taktik operasi pesawat.

Urus niaga F-35 Emiriah Arab Bersatu yang tergendala menjadi contoh lebih dekat apabila infrastruktur 5G China dan syarat keselamatan ketat Washington merumitkan rundingan, menunjukkan akses kepada teknologi generasi kelima boleh membawa sekatan sensitif terhadap kedaulatan jauh melangkaui pangkalan udara.

Arab Saudi perlu menentukan sama ada memperoleh F-35 berbaloi dengan sekatan terbuka terhadap hubungan ketenteraan dan infrastruktur telekomunikasi China, sementara Washington mesti menilai kebolehpercayaan syarat kontrak ketika Riyadh sengaja mengekalkan hubungan dengan kedua-dua kuasa besar yang bersaing.

Kelebihan Ketenteraan Kualitatif Israel Cetus Pertembungan Politik Serantau

Israel kekal sebagai satu-satunya pengendali F-35 di Asia Barat, manakala varian F-35I Adir yang disesuaikan menggabungkan sistem peperangan elektronik, persenjataan dan pengubahsuaian tempatan yang memberikannya kelebihan mengatasi keupayaan asas mana-mana pesawat Saudi berkonfigurasi standard.

Penggunaan F-35 dalam pertempuran oleh Israel, termasuk serangan yang dilaporkan terhadap Iran, menghasilkan pengalaman operasi yang tidak boleh dibeli bersama pesawat, sekali gus memberikan juruterbang, perancang, juruteknik dan organisasi perisikannya pengetahuan matang untuk mengekalkan kelebihan kualitatif.

Undang-undang Amerika Syarikat sejak 2008 mewajibkan pemeliharaan Kelebihan Ketenteraan Kualitatif (QME) Israel, bermakna Washington perlu menilai bukan sekadar jumlah pesawat tetapi kesan gabungan persenjataan, sensor, pengubahsuaian, latihan, taktik, sokongan perisikan, kesiagaan dan perkembangan ancaman serantau.

Pegawai Tentera Udara Israel dilaporkan membantah urus niaga itu kerana bimbang armada siluman Saudi boleh menghakis keunggulan udara negara berkenaan, manakala pemimpin politiknya pula menekankan jaminan Washington bahawa kelebihan teknologi dan operasi Israel akan terus dipelihara.

Perdana Menteri Benjamin Netanyahu merujuk kepada jaminan Setiausaha Negara Marco Rubio dan pegawai Amerika lain, namun notifikasi terbuka kepada Kongres tidak memperincikan sekatan keupayaan, langkah pampasan, urutan penghantaran atau kawalan naik taraf untuk mengekalkan kelebihan Israel.

Armada Israel yang semakin berkembang dijangka mengekalkan kelebihan jumlah dan keupayaan selama bertahun-tahun kerana penghantaran kepada Arab Saudi mungkin hanya bermula sekitar 2030, namun jangka hayat panjang F-35 menjadikan keputusan hari ini berpengaruh merentasi beberapa pemerintahan.

Konfigurasi standard tidak menjadikan F-35 Saudi tidak signifikan kerana 48 pesawat itu tetap menawarkan sensor canggih, rangkaian data, pengawasan elektronik serta keupayaan menembusi ruang udara dengan jejak rendah yang tidak dimiliki kebanyakan tentera udara serantau.

Sensitiviti politik itu turut berpunca daripada ketidakpastian mengenai hala tuju Arab Saudi kerana hubungan strategik boleh berubah, menjadikan keyakinan Washington terhadap penjajaran semasa tidak mencukupi tanpa sekatan teknologi, kawalan penyelenggaraan dan perlindungan operasi sepanjang hayat perkhidmatan pesawat.

Sebaliknya, tindakan menyekat atau mengenakan syarat keterlaluan boleh mendorong Riyadh beralih lebih jauh kepada Beijing, sekali gus melemahkan pengaruh Amerika terhadap struktur angkatan, latihan, doktrin dan piawaian keselamatan Saudi serta mewujudkan persekitaran perolehan serantau lebih sukar dijangka.

Cabaran QME memerlukan seni bina perlindungan seimbang menerusi perbezaan konfigurasi, jadual penghantaran, naik taraf Israel, kawalan persenjataan, keselamatan siber dan perundingan politik berterusan, bukannya sekadar jaminan bahawa penjualan tersebut tidak mengubah keseimbangan ketenteraan serantau.

Kongres Tentukan Sama Ada Penjajaran Strategik Mengatasi Risiko Jangka Panjang

Semakan Kongres kini menjadi penentu segera dengan penggubal undang-undang berpeluang meneliti amaran perisikan, kelebihan ketenteraan kualitatif Israel, syarat keselamatan teknologi, kos program, pematuhan Saudi dan implikasi mengikat Riyadh lebih rapat kepada infrastruktur pertahanan Amerika.

Pakej itu memasuki semakan tidak rasmi jawatankuasa pada Jun 2026 sebelum notifikasi rasmi membuka tempoh penelitian selama 30 hari, membolehkan Kongres mempersoalkan perkara yang tidak terkandung dalam justifikasi awam, terutama kebolehlaksanaan perlindungan terhadap akses China.

Penyokong boleh berhujah bahawa kelulusan tersebut memperkukuh perkongsian pertahanan selama 80 tahun, meningkatkan perkongsian beban Saudi, mengukuhkan industri pertahanan Amerika, menyokong pengeluaran Lockheed Martin dan Pratt & Whitney serta menghalang China menguasai ruang strategik rantau tenaga utama.

Kerangka “America First” pentadbiran itu menghubungkan penjualan senjata dengan komitmen pelaburan Saudi menghampiri AS$1 trilion serta perjanjian kecerdasan buatan, mineral kritikal dan nuklear awam, menjadikan transaksi F-35 sebahagian daripada strategi penjajaran geoekonomi lebih luas.

Pengkritik pula boleh berhujah bahawa pembekalan teknologi sangat sensitif kepada rakan yang mengekalkan hubungan rapat dengan China mewujudkan kelemahan perisikan balas berpanjangan, manakala perubahan politik masa depan berpotensi menukar langkah perlindungan kepada instrumen tekanan yang mahal dan mengganggu operasi.

Perjanjian Pertahanan Strategik menetapkan Amerika Syarikat sebagai rakan strategik utama Arab Saudi, namun ia tidak mewujudkan obligasi seperti Artikel 5 NATO, menyebabkan kedua-duanya mempunyai kesalingoperasian dan kebergantungan teknologi lebih mendalam tanpa jaminan pertahanan bersama secara automatik.

Pengaruh Washington berpunca daripada sokongan perisian, alat ganti, naik taraf, akses kontraktor, latihan, persenjataan dan pensijilan, membolehkan pengurusan risiko berterusan tetapi turut mendedahkan tahap kesiagaan Saudi kepada pertikaian politik yang boleh mengganggu rantaian bekalan atau mengehadkan operasi.

Riyadh akan memperoleh armada canggih dan komitmen Amerika lebih kukuh, tetapi perlu menerima pemantauan amalan keselamatan serta batasan akses pihak ketiga, menjadikan urus niaga itu ujian terhadap tahap autonomi strategik yang sanggup ditukar dengan keupayaan tempur generasi kelima.

Belum ada perjanjian timbal balas industri dikenal pasti atau pengesahan terbuka bahawa Arab Saudi menerima perlindungan dicadangkan DIA, menyebabkan penyertaan industri, penyingkiran peralatan China, sekatan kakitangan dan mekanisme pengesahan kekal sebagai ketidakpastian penting.

Cadangan F-35 Saudi bernilai AS$24.3 bilion hanya akan mengubah kuasa udara serantau jika diluluskan Kongres, Riyadh menerima syarat keselamatan ketat, kelebihan Israel dipelihara dan sistem logistik mampu menukar 48 pesawat siluman menjadi kekuatan operasi tanpa menjejaskan teknologi Amerika.