Turkiye Berjaya Laksana Ujian Pelancaran Peluru Berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan, Bakal Tamatkan Kebergantungan Pada Amerika

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Dalam satu lonjakan penting ke arah keupayaan pembuatan peluru berpandu udara-ke-udara, Türkiye telah berjaya melaksanakan ujian tembakan sebenar peluru berpandu udara-ke-udara buatan dalam negara, Bozdoğan dan Gökdoğan, dari pesawat pejuang F-16, sekali gus mengukuhkan kedudukannya dalam kelompok negara yang mampu menghasilkan senjata udara bertaraf dunia.

Ujian tersebut membuktikan kematangan ekosistem peluru berpandu domestik Ankara dan menandakan fasa baharu dalam evolusi keupayaan tempur udara Tentera Udara Türkiye (TuAF).

Menteri Industri dan Teknologi Türkiye, Mehmet Fatih Kacır, menyatakan di platform X bahawa ujian tersebut telah mengesahkan sepenuhnya prestasi peluru berpandu itu dalam keadaan operasi yang mencabar, sekali gus membuktikan kesediaannya untuk dimasukkan ke dalam inventori tempur barisan hadapan Tentera Udara Türkiye.

Peluru berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan — yang dibangunkan di bawah program GÖKTUĞ oleh TÜBİTAK SAGE — melambangkan usaha strategik Türkiye untuk menamatkan kebergantungan kepada pembekal Barat, khususnya Amerika Syarikat, bagi peluru berpandu udara-ke-udara penting seperti AIM-9X Sidewinder dan AIM-120 AMRAAM.

Pengesahan melalui ujian tembakan sebenar itu bukan sahaja menunjukkan kejayaan teknikal, malah turut mencerminkan keyakinan strategik sebuah negara yang kini membentuk doktrin peperangan udaranya sendiri melalui inovasi tempatan.

Bozdoğan dan Gökdoğan: Tunjang Utama Projek GÖKTUĞ

Peluru berpandu Bozdoğan (Merlin) dan Gökdoğan (Peregrine) merupakan dua tunjang utama dalam projek GÖKTUĞ, sebuah program yang dilancarkan untuk melengkapkan pesawat pejuang Türkiye dengan keupayaan serangan dalam jarak penglihatan (Within Visual Range – WVR) dan di luar jarak penglihatan (Beyond Visual Range – BVR).

Peluru berpandu Bozdoğan ialah sistem berpandu inframerah jarak dekat yang dioptimumkan untuk pertempuran udara jarak dekat atau dogfight, dilengkapi dengan kawalan vektor tujahan (thrust vector control) bagi memberikan keupayaan manuver yang luar biasa dalam keadaan tekanan g yang tinggi.

Pencari inframerah imejan (IIR seeker) canggihnya mampu menjejak sasaran dengan ketepatan tinggi walaupun dalam situasi pertempuran rapat yang sengit, menjadikannya setanding dengan peluru berpandu AIM-9X Sidewinder dan IRIS-T keluaran Eropah.

Dengan kemampuan untuk memintas sasaran dalam jarak 20–30 kilometer, Bozdoğan boleh digabungkan secara menyeluruh dengan pesawat F-16C/D Block 40 dan Block 50 milik Türkiye, dan turut direka untuk keserasian masa depan dengan HÜRJET, pesawat latihan lanjutan, serta dron pejuang siluman KIZILELMA.

Sebaliknya, Gökdoğan merupakan peluru berpandu BVR pertama yang dibangunkan sepenuhnya di Türkiye, direka untuk memusnahkan sasaran pada jarak melebihi 65 kilometer dengan menggunakan pencari radar aktif serta algoritma panduan pertengahan penerbangan yang canggih.

Ia mempunyai ketepatan “hit-to-kill”, iaitu mampu menghentam terus sasaran tanpa hanya bergantung pada letupan berhampiran (proximity detonation) — satu pencapaian kejuruteraan yang menggambarkan kecanggihan teknologi pencari dan pendorong yang dibangunkan oleh Türkiye.

Keupayaan manuver Gökdoğan dalam serangan sudut luar biasa (high off-boresight) dan dalam persekitaran berbilang sasaran meletakkannya sebaris dengan peluru berpandu BVR canggih Barat seperti MBDA Meteor dan Raytheon AIM-120D.

Kedua-dua peluru berpandu ini telah melalui proses pembangunan berulang selama beberapa tahun, termasuk ujian terowong angin dan integrasi avionik yang intensif, sejak prototaip awalnya diperkenalkan pada tahun 2024.

Ujian pada Oktober 2025 ini menandakan kemuncak kepada beberapa pencapaian sebelumnya, termasuk kejayaan pelancaran Gökdoğan pada Februari 2025 dan ujian varian Bozdoğan berkeupayaan sea-skimming (GÖKSUR IIR) terhadap sasaran altitud rendah di kawasan maritim awal bulan ini.

Kejayaan konsisten ini menonjolkan kebolehpercayaan seni bina teknologi TÜBİTAK SAGE, yang memanfaatkan kematangan ekosistem Türkiye dalam bidang pendorong pepejal (solid-propellant propulsion), miniaturisasi sistem pencari, serta teknologi counter-countermeasure (ECCM) buatan tempatan.

Langkah Strategik ke Arah Dominasi Udara Nasional

Kejayaan peluru berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan memperkukuh kedudukan Türkiye sebagai kuasa serantau yang bukan sahaja bergantung kepada kuasa luar, malah mampu mencipta sistem pertahanan udara tersendiri setanding negara maju.

Dengan kemampuan melaksanakan pembangunan dari peringkat reka bentuk sehingga ujian lapangan, Türkiye kini berada di barisan hadapan dalam teknologi peluru berpandu udara-ke-udara, sekali gus menempatkannya bersama Amerika Syarikat, Rusia, China, Perancis dan Britain yang sudah lama menguasai teknologi ini.

Program GÖKTUĞ juga menyokong pelan jangka panjang Türkiye untuk mempertingkat keupayaan pertahanan negaranya secara menyeluruh melalui pendekatan integrasi antara peluru berpandu, radar, sistem peperangan elektronik dan dron tempur.

Kemajuan ini bukan sahaja menambah keupayaan tempur Tentera Udara Türkiye, malah mengukuhkan kedudukan geopolitik Ankara di kawasan Mediterranean Timur dan Laut Aegean, yang sering menjadi tumpuan ketegangan udara dengan negara jiran seperti Greece.

Dengan ujian berjaya ini, Türkiye bukan sekadar menunjukkan kemampuan teknologi, tetapi juga menyampaikan mesej strategik bahawa ia kini mampu berdikari dalam menghadapi sekatan atau tekanan eksport senjata daripada kuasa besar.

Kesan Terhadap Industri Pertahanan dan Rangkaian Serantau

Industri pertahanan Türkiye kini menikmati manfaat besar hasil kejayaan GÖKTUĞ, dengan syarikat-syarikat utama seperti ROKETSAN, ASELSAN, dan TUSAŞ memainkan peranan penting dalam pembangunan avionik, sistem pendorong dan struktur aerodinamik peluru berpandu tersebut.

Integrasi menyeluruh ini membuka laluan kepada pembangunan pelbagai sistem baharu termasuk pesawat pejuang generasi kelima KAAN, dron tempur siluman KIZILELMA, dan pesawat tanpa pemandu bersayap terbang ANKA-3, yang semuanya dijangka akan menggunakan peluru berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan sebagai sebahagian daripada persenjataan mereka.

Selain daripada memenuhi keperluan pertahanan dalam negeri, Türkiye turut berpotensi menjadi pengeksport utama sistem peluru berpandu ke negara-negara sahabat seperti Pakistan, Azerbaijan, Qatar dan Malaysia, yang sedang mencari alternatif kepada sistem Barat.

Minat yang semakin meningkat daripada Pakistan khususnya, dalam kemungkinan kerjasama membangunkan versi jarak jauh Gökdoğan-Er, memperkukuh lagi hubungan pertahanan strategik antara kedua-dua negara Islam tersebut.

Langkah ini dijangka akan membuka peluang kepada lebih banyak projek bersama dalam bidang teknologi tinggi, termasuk pembangunan pesawat pejuang, dron dan peluru berpandu generasi akan datang.

Ke Arah Kemandirian Teknologi Pertahanan Udara Türkiye

Pencapaian yang diraih melalui peluru berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan bukan sekadar kemenangan teknologi, tetapi simbol kemandirian dan kedaulatan negara dalam bidang pertahanan udara moden.

Program GÖKTUĞ kini menjadi asas kepada pembangunan peluru berpandu yang lebih jauh dan canggih, termasuk varian Gökdoğan-Er berjarak lebih 180 kilometer serta Gökhan yang menggunakan enjin ramjet untuk mencapai kelajuan melebihi Mach 4.

Pembangunan ini akan menjadikan Türkiye sebagai antara segelintir negara di dunia yang mampu menghasilkan peluru berpandu udara-ke-udara berkuasa tinggi dengan keupayaan operasi pelbagai domain — udara, darat dan laut.

Kejayaan ini sekaligus menandakan kebangkitan era baharu dalam strategi udara Türkiye, di mana setiap peluru berpandu yang ditembak bukan sahaja membawa mesej kekuatan teknologi, tetapi juga keyakinan sebuah negara yang kini benar-benar berdikari dalam mempertahankan langitnya sendiri.

Menjejak Masa Depan: Evolusi Peluru Berpandu Gökdoğan-Er dan Gökhan

Program GÖKTUĞ kini berkembang pesat menjadi satu ekosistem peluru berpandu pelbagai lapisan yang direka bagi memperluas keupayaan Türkiye untuk melancarkan serangan jauh ke dalam ruang udara musuh.

Varian baharu yang sedang dibangunkan, Gökdoğan-Er, dijangka dilengkapi dengan sistem pendorong dwi-nadi (dual-pulse propulsion) yang mampu mencapai jarak lebih daripada 180 kilometer, menjadikannya setanding dengan peluru berpandu Astra Mk-II dari India dan PL-15 dari China.

Dalam masa yang sama, peluru berpandu Gökhan pula merupakan konsep berpandu jarak jauh berkuasa ramjet, diinspirasikan daripada peluru berpandu Meteor keluaran MBDA, dengan kemampuan untuk terbang pada kelajuan melebihi Mach 4 serta jarak operasi antara 200 hingga 250 kilometer.

Varian lebih canggih, Gökhan-Er, sedang dirancang dengan kemampuan jarak sehingga 400 kilometer, meletakkannya dalam liga sama dengan PL-21 dari China dan R-37M dari Rusia, sekali gus mengukuhkan kedudukan Türkiye sebagai antara peneraju global dalam keupayaan tempur udara jarak jauh.

Kemajuan teknologi ini bukan sekadar meningkatkan keupayaan serangan jauh Tentera Udara Türkiye, malah turut menjadi tulang belakang kepada konsep pertahanan udara negara yang dikenali sebagai “Steel Dome”, iaitu satu sistem pertahanan berlapis yang menggabungkan keupayaan intersepsi dari udara, darat dan laut.

Reka bentuk modular bagi peluru berpandu-peluru berpandu ini memastikan ia boleh diintegrasikan dengan pelbagai platform terkini termasuk pesawat pejuang generasi kelima KAAN, dron tempur KIZILELMA, dan pelancar menegak marin (Vertical Launch System – VLS) di kapal perang, mencerminkan cita-cita Türkiye untuk membangunkan sistem persenjataan yang serba boleh merentasi pelbagai domain peperangan.

Program Gökhan kini telah memasuki fasa ujian darat dan pengesahan aerodinamik, selepas berjaya melepasi ujian terowong angin di Pusat Ujian Supersonik TÜBİTAK SAGE, dengan ujian penerbangan dijadualkan bermula menjelang hujung tahun 2026 menggunakan pesawat ujian F-16 yang telah diubah suai.

Enjin ramjet yang dibangunkan bersama oleh Roketsan dan Institut Pendorongan Aeroangkasa Türkiye (TAPSAN) direka dengan sistem pengambilan udara boleh ubah (variable-flow intake) yang membolehkannya mengekalkan tujahan berterusan di altitud tinggi dan jarak operasi lebih 100 kilometer — menjadikannya antara sistem paling berdaya saing dalam landskap peperangan udara moden.

Apabila beroperasi kelak, varian Gökhan-Er dijangka menjadi peluru berpandu utama bagi pesawat KAAN dan HÜRJET, menggantikan sistem import Barat seperti AIM-120D, sekali gus membolehkan Türkiye memiliki ekosistem peluru berpandu udara-ke-udara yang 100 peratus dibangunkan dalam negara.

Keupayaan ini akan memberikan Ankara kelebihan strategik untuk melaksanakan operasi pencegahan udara (pre-emptive counter-air operations) dan serangan balas strategik pada jarak yang sebelum ini hanya dimonopoli oleh teknologi Amerika Syarikat, China dan Rusia.

Era Baharu Dominasi Udara Türkiye

Kejayaan program GÖKTUĞ dan peluru berpandu Bozdoğan serta Gökdoğan merupakan titik perubahan besar dalam strategi pertahanan udara Türkiye, menandakan peralihan daripada negara pengguna kepada negara pengeluar teknologi persenjataan berteknologi tinggi.

Langkah ini selaras dengan matlamat besar Türkiye di bawah inisiatif “National Technology Move” (Milli Teknoloji Hamlesi) yang bertujuan memastikan setiap komponen kritikal dalam pertahanan negara — termasuk radar, sistem peperangan elektronik, satelit pengesanan, serta peluru berpandu berpandu pintar — dibangunkan sepenuhnya dalam negara.

Dengan pelaksanaan sistem radar AESA keluaran ASELSAN, serta rangkaian komunikasi dan misi digital HAVELSAN, Türkiye kini berada di ambang membentuk sistem peperangan udara berasaskan rangkaian (network-centric warfare) yang mampu menghubungkan pesawat F-16V, KAAN, dan dron KIZILELMA dalam satu sistem tempur digital masa nyata.

Integrasi peluru berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan ke dalam pesawat latihan lanjutan HÜRJET dan dron berat Bayraktar AKINCI juga memperluas pengaruh dan keupayaan serangan udara Türkiye ke dalam domain tanpa pemandu, menjadikannya antara segelintir negara di dunia yang berjaya menggabungkan peluru berpandu udara-ke-udara dengan sistem dron pejuang.

Pada masa yang sama, TÜBİTAK SAGE sedang membangunkan seni bina modular bagi sistem pencari dan pendorongan untuk digunakan bukan sahaja pada peluru berpandu udara-ke-udara, tetapi juga pada peluru berpandu darat-ke-udara dan laut-ke-udara bagi menjimatkan kos dan mempercepat proses pengeluaran berskala besar.

Fasa seterusnya dalam pembangunan program ini akan menghubungkan keluarga peluru berpandu GÖKTUĞ dengan rangkaian satelit pengesanan awal (early-warning satellites) Türkiye bagi membolehkan serangan di luar ufuk (over-the-horizon targeting) dilakukan secara bersepadu dengan sistem pertahanan HISAR-O+ dan SİPER.

Gabungan semua keupayaan ini bukan sahaja meningkatkan kuasa tembak udara Türkiye, malah menjadikannya hab aeroangkasa serantau yang mampu menghasilkan, mengendalikan dan mengeksport sistem peperangan udara lengkap di bawah jenama nasionalnya sendiri.

Kebangkitan Kedaulatan Udara Türkiye

Kemuncak kepada segala pencapaian ini adalah hakikat bahawa Türkiye kini berada di ambang kedaulatan udara sepenuhnya.

Kejayaan ujian tembakan sebenar peluru berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan bukan sahaja membuktikan kemahiran teknikal, tetapi juga menandakan kebangkitan sebuah negara yang tidak lagi bergantung pada kekuatan luar untuk mempertahankan langitnya.

Dengan setiap tembakan tepat yang dilancarkan, Türkiye semakin hampir ke arah kemandirian penuh dalam pembangunan peluru berpandu canggih, memastikan keselamatan ruang udaranya serta mengukuhkan kedaulatan industri pertahanannya.

Evolusi program GÖKTUĞ, disokong oleh pembangunan Gökdoğan-Er dan Gökhan berkuasa ramjet, menjamin bahawa Türkiye akan memiliki sistem peluru berpandu pelbagai lapisan yang mampu menandingi kuasa besar dunia dalam tempoh kurang daripada satu dekad.

Dalam suasana geopolitik yang semakin tegang di Mediterranean Timur, Laut Hitam, dan Timur Tengah, mesejnya amat jelas — Türkiye bukan lagi pengikut dalam teknologi pertahanan udara.

Ia kini muncul sebagai pereka, pengeluar, dan pesaing sejati dalam era peperangan udara moden, menandakan kelahiran era baharu dominasi udara Türkiye di pentas global.

Kejayaan peluru berpandu Bozdoğan dan Gökdoğan bukan sahaja memberi impak ketenteraan, tetapi turut membuka lembaran baharu terhadap kebangkitan ekonomi pertahanan Türkiye di peringkat global.

Dengan permintaan pasaran yang meningkat terhadap sistem peluru berpandu buatan tempatan, Türkiye kini bersedia menjadi salah satu pengeksport utama dalam industri pertahanan global menjelang tahun 2030, dengan sasaran eksport tahunan melebihi AS$10 bilion (RM47 bilion).

Negara-negara seperti Pakistan, Qatar, Azerbaijan, Malaysia, dan Indonesia telah dikenal pasti sebagai pelanggan berpotensi tinggi untuk sistem peluru berpandu GÖKTUĞ, hasil daripada hubungan diplomatik dan kerjasama industri pertahanan yang semakin erat.

Selain daripada itu, kerjasama strategik Türkiye dengan negara-negara Islam dan dunia membangun di bawah kerangka “Islamic Defense Cooperation Network” turut memperkukuh kedudukan Ankara sebagai kuasa pertahanan alternatif kepada blok Barat dan Timur.

Kejayaan sistem peluru berpandu udara-ke-udara ini turut memberikan kesan sinergi kepada sektor pembuatan elektronik, aeroangkasa, dan tenaga, dengan penglibatan syarikat seperti ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN, dan TUSAŞ yang memainkan peranan penting dalam ekosistem inovasi pertahanan negara.

Peningkatan kapasiti pengeluaran dalam negeri juga menjadikan Türkiye lebih berdaya tahan terhadap sebarang sekatan eksport atau gangguan geopolitik global, sekaligus meningkatkan daya saing industri tempatan di pasaran antarabangsa.

— DEFENCE SECURITY ASIA