Tiga Prototaip KAAN Serentak di TAI: Türkiye Pecut Program Pesawat Pejuang Halimunan Generasi Kelima Bernilai AS$40 Bilion (RM188 Bilion)

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Program pesawat pejuang halimunan generasi kelima Türkiye mencapai titik perubahan yang penting apabila pegawai kanan daripada Presidency of Defence Industries (SSB) menyaksikan sendiri tiga prototaip KAAN yang berbeza di fasiliti Turkish Aerospace Industries (TAI), sekali gus mengesahkan bahawa inisiatif National Combat Aircraft Ankara telah beralih daripada aspirasi konseptual kepada ekosistem pembangunan dan pengeluaran yang diselaraskan secara strategik merentasi NATO dan Timur Tengah.

“Pelancaran pesawat ujian statik dan prototaip terbang kedua merupakan satu langkah yang amat bernilai bagi program National Combat Aircraft,” tegas Prof. Dr. Haluk Görgün, Presiden SSB, sambil menyifatkan KAAN sebagai “salah satu projek terbesar industri pertahanan nasional kami,” dan menekankan bahawa pembangunan serta pengeluaran bersiri kini bergerak secara selari dalam fasa yang lebih agresif.

Kenyataan tersebut bukan sekadar menggambarkan momentum teknikal, malah mencerminkan keyakinan institusi terhadap program bernilai puluhan bilion dolar Amerika Syarikat, berpotensi melebihi AS$40 bilion atau kira-kira RM188 bilion sepanjang kitaran hayat pengeluaran dan penyelenggaraan strategiknya.

 

Kehadiran serentak P0, kerangka ujian statik dan prototaip terbang kedua P1 dalam satu hangar membayangkan strategi pemecutan terancang yang memampatkan proses ujian berperingkat tradisional kepada fasa bertindih bagi mengurangkan risiko jadual, sambil mengekalkan kedaulatan teknologi dalam landskap global yang semakin dipengaruhi sekatan eksport dan gangguan rantaian bekalan.

Dengan prototaip pertama sudah terbang sejak 21 Februari 2024 dan beberapa kerangka tambahan menjalani pengesahan struktur serta integrasi sistem, Türkiye kini memasuki kelompok eksklusif negara yang membangunkan pesawat pejuang generasi kelima secara domestik, meletakkan KAAN setara dalam wacana strategik bersama F-35, J-20 dan Su-57.

Evolusi program daripada konsep TF-X kepada nama rasmi KAAN di bawah Presiden Recep Tayyip Erdoğan pada Mei 2023 mencerminkan penyesuaian strategik susulan penyingkiran Türkiye daripada konsortium F-35 pada 2019, satu peristiwa geopolitik yang mempercepatkan tekad Ankara untuk menguasai sepenuhnya teknologi kritikal pertahanan udara barisan hadapan.

Melalui pengujian penerbangan, pengesahan beban struktur dan penyediaan perkakas pengeluaran secara serentak, Türkiye berusaha memendekkan kitaran kematangan yang lazimnya mengambil sedekad kepada garis masa lebih agresif dengan keupayaan operasi awal disasarkan pada 2028 dan kadar pengeluaran dua pesawat sebulan menjelang 2029.

Unjuran Pengurus Besar TAI Mehmet Demiroğlu bahawa “Kami akan membekalkan lebih 100 pesawat pejuang KAAN kepada Tentera Udara Turki berdasarkan unjuran semasa,” serta kenyataan lanjut beliau bahawa “Secara keseluruhan, kami menjangka menerima tempahan antara 250 hingga 300 pesawat KAAN,” meletakkan program ini sebagai platform eksport bernilai AS$25–30 bilion atau sekitar RM117–RM141 bilion.

Penggabungan pertambahan prototaip, rundingan eksport, pembangunan enjin domestik dan pematangan seni bina gabungan sensor menandakan transformasi struktur industri aeroangkasa Türkiye, di mana KAAN kini berfungsi sebagai instrumen peperangan dan enjin dasar industri yang berpotensi mengangkat negara itu ke kelompok elit pengeluar pesawat tempur global.

Dari TF-X ke KAAN: Autonomi Strategik Melalui Ketahanan Aeroangkasa

Asal-usul program National Combat Aircraft bermula daripada keputusan 2010 oleh Defence Industry Executive Committee untuk membangunkan pesawat pejuang penguasaan udara rekaan tempatan bagi menggantikan lebih 200 F-16 Fighting Falcon Tentera Udara Turki yang semakin terhad dari segi naik taraf dan bergantung kepada sokongan luar.

Kontrak rasmi bernilai AS$1.18 bilion atau kira-kira RM5.5 bilion dianugerahkan kepada TAI pada 2016, meletakkan asas industri kukuh dan membuktikan kesediaan Ankara menanggung beban kewangan pembangunan pesawat tempur berdaulat yang lazimnya hanya diusahakan kuasa aeroangkasa utama dunia.

Kerjasama awal dengan Saab dan kemudian BAE Systems menyediakan input konseptual dan kejuruteraan, namun Türkiye akhirnya memilih kawalan reka bentuk serta hak harta intelek lebih menyeluruh bagi mengelakkan kekangan politik dan sekatan lesen eksport yang sering membelenggu program multinasional.

Pelancaran prototaip P0 pada Mac 2023 untuk ujian darat menandakan peralihan daripada reka bentuk digital dan simulasi terowong angin kepada pengesahan sistem fizikal, termasuk ujian enjin dan larian teksi yang memperhalusi undang-undang kawalan penerbangan serta parameter aerodinamik sebenar.

Pada 21 Februari 2024, juruterbang ujian Gökhan Bayramoğlu melaksanakan penerbangan sulung selama 13 minit pada ketinggian 8,000 kaki dan kelajuan 230 knot dengan gear pendaratan terbuka, satu profil konservatif yang mengutamakan keyakinan struktur dan keselamatan sebelum memperluaskan prestasi taktikal.

Penerbangan susulan pada 6 Mei 2024 meningkatkan profil kepada 10,000 kaki dan menghasilkan data telemetri penting yang membantu penambahbaikan aerodinamik untuk prototaip seterusnya, sambil menegaskan bahawa misi utama P0 adalah pengesahan kerangka dan bukan integrasi sistem tempur sepenuhnya.

Penjenamaan semula kepada KAAN pada Mei 2023 yang merujuk kepada simbol kepimpinan sejarah Asia Tengah diselaraskan secara strategik dengan naratif kebangkitan teknologi nasional dan kemerdekaan industri pertahanan Türkiye dalam persaingan pesawat pejuang generasi kelima global.

Perjalanan daripada konsep TF-X kepada prototaip KAAN melambangkan bukan sekadar kesinambungan kejuruteraan, tetapi penyusunan semula geopolitik strategi pemodenan kuasa udara Türkiye yang kini semakin berteraskan inovasi domestik dalam bidang enjin, radar AESA, peperangan elektronik dan bahan komposit canggih.

Enam Prototaip dan Kempen Ujian Berstruktur

Pengesahan bahawa enam prototaip akan dibina khusus bagi menyokong kempen pembangunan KAAN mencerminkan metodologi pengurusan risiko tersusun yang mengagihkan ujian aerodinamik, integrasi sistem dan pengesahan ketahanan struktur merentasi beberapa kerangka khusus.

P0 kekal sebagai demonstrator aerodinamik dan struktur, manakala pesawat ujian statik akan menjalani ujian beban menyeluruh bagi mengesahkan integriti fiuslaj, toleransi lenturan sayap serta daya tahan keletihan jangka panjang di bawah simulasi ribuan jam operasi.

P1 yang dijadualkan terbang sekitar April atau Mei 2026 akan menggabungkan sebahagian besar sistem misi varian operasi, menjadikannya jambatan penting antara demonstrator awal dan pesawat tempur berkeupayaan penuh dalam rangka pembangunan generasi kelima Türkiye.

P2 pula dijangka menyertai armada ujian sekitar Julai atau Ogos 2026 bagi memperluas sampul penerbangan dan matriks integrasi sensor, membolehkan penilaian serentak perisian avionik, prestasi radar serta ketahanan peperangan elektronik dalam persekitaran ancaman simulasi.

Tiga prototaip tambahan P3 hingga P5 dirancang pada 2026, satu strategi penggandaan yang meletakkan Türkiye antara program generasi kelima paling agresif dari segi bilangan pesawat ujian terbang serentak di peringkat global.

Menjelang akhir 2026, sekurang-kurangnya tiga pesawat KAAN dijangka terbang secara serentak, mempercepatkan kitaran pengumpulan data dan memampatkan tempoh kematangan perisian serta pensijilan struktur bagi memenuhi sasaran operasi 2028.

Pendekatan serentak ini membawa risiko kewangan kerana komponen jangka panjang perlu ditempah sebelum pengesahan ujian penuh selesai, namun ia turut mencerminkan keyakinan bahawa iterasi reka bentuk awal telah mencapai kestabilan mencukupi untuk pengeluaran selari.

Dari perspektif strategik, pengembangan berstruktur merentasi enam prototaip mengubah KAAN daripada projek eksperimental kepada kempen aeroangkasa sistematik yang mampu menyokong evolusi blok, naik taraf berulang dan penyesuaian eksport sepanjang beberapa dekad.

Halimunan, Sensor dan Senjata Tempatan

KAAN direka sebagai platform penguasaan udara dwi-enjin halimunan semua cuaca dengan fleksibiliti pelbagai peranan, menggabungkan bahan penyerap radar, saluran masuk berbentuk khas, ruang senjata dalaman dan geometri penjajaran tepi untuk meminimumkan keratan rentas radar terhadap ancaman X-band dan S-band.

Varian awal menggunakan dua enjin General Electric F110-GE-129 dengan tujahan 76.3 kN tanpa pembakar lanjut dan 131 kN dengan pembakar lanjut, sementara pembangunan enjin domestik TF35000 berkuasa lebih 36,000 lbf atau kira-kira 160 kN disasarkan untuk ujian darat sekitar 2029–2030.

“Selepas 2030, KAAN akan terbang dengan enjin sepenuhnya domestik,” kata Prof. Dr. Haluk Görgün, satu kenyataan yang menegaskan objektif kedaulatan enjin Türkiye serta potensi penjimatan berbilion dolar Amerika atau berbilion ringgit Malaysia sepanjang hayat operasi tanpa pergantungan luar.

Teras seni bina tempur KAAN ialah radar AESA MURAD keluaran ASELSAN berteknologi gallium nitride yang diintegrasikan dalam Integrated Radio Frequency System bersama IRST, sistem penjejak elektro-optik dan Distributed Aperture System untuk penggabungan sensor menyeluruh.

Seni bina gabungan sensor ini menukar data mentah kepada gambaran taktikal bersepadu bagi menyokong peperangan rangkaian dalam persekitaran elektromagnetik yang dipertandingkan, sambil meningkatkan kebolehmandirian terhadap sistem pertahanan udara canggih di Mediterranean Timur dan Timur Tengah.

Suite peperangan elektronik komprehensif termasuk penerima amaran radar, sistem amaran peluru berpandu, penerima amaran laser, DIRCM, suar dan gangguan DRFM memastikan KAAN mampu beroperasi dalam sistem pertahanan udara berlapis tanpa kebergantungan berlebihan kepada platform sokongan luaran.

Lapan titik gantungan dalaman menyokong peluru berpandu jarak jauh Gökhan, peluru berpandu inframerah Bozdoğan, peluru berpandu kruis SOM-J, munisi jarak jauh KUZGUN serta bom berpandu ketepatan tinggi, memastikan kedaulatan sistem senjata melengkapi keupayaan halimunan generasi kelima.

Integrasi geometri halimunan, sensor tempatan, senjata domestik dan enjin nasional masa depan membentuk tuntutan kredibiliti generasi kelima KAAN bukan hanya melalui bentuk aerodinamik, tetapi melalui autonomi sistemik sepanjang keseluruhan rantaian pemusnah.

Integrasi Berawak-Tanpa Pemandu dan Strategi Industri

Salah satu ciri paling transformatif KAAN ialah reka bentuknya sebagai pengurus tempur yang mampu menyelaras platform tanpa pemandu seperti dron tempur halimunan Anka-3 dan Kızılelma dalam formasi serangan terkoordinasi yang memperluas konsep peperangan udara moden.

Seni bina berawak-tanpa pemandu ini mengurangkan risiko juruterbang dengan mengagihkan misi penembusan ancaman tinggi atau umpan kepada aset tanpa pemandu, sambil mengekalkan penilaian strategik manusia dalam membuat keputusan adaptif di medan pertempuran kompleks.

Dengan memautkan pelbagai nod udara melalui pautan data selamat, KAAN memperluas capaian sensor melangkaui garis pandang dan merumitkan pengiraan sasaran musuh dalam teater yang dipertandingkan, sekaligus meningkatkan nilai sebagai pengganda kuasa udara generasi kelima.

Model kuasa udara teragih ini memberi Türkiye pencegahan boleh skala di Mediterranean Timur, Laut Hitam dan Timur Tengah tanpa keperluan segera pengerahan formasi berawak berskala besar yang berpotensi mencetuskan eskalasi geopolitik.

Pendekatan selari antara pembangunan dan pengeluaran menyaksikan komponen utama ditempah lebih awal, dengan sasaran penghantaran Block 10 pada 2028 dan peningkatan kepada dua pesawat sebulan menjelang 2029 sebagai bukti keyakinan industri aeroangkasa Türkiye.

Kontrak Indonesia pada Julai 2025 bagi 48 pesawat KAAN yang dianggarkan bernilai lebih AS$8–10 bilion atau sekitar RM37–RM47 bilion mengukuhkan daya saing eksport, manakala rundingan lanjut dengan Arab Saudi, Pakistan dan negara lain memperluas potensi pasaran global.

Gabungan pengeluaran selari, peluasan eksport dan pemantapan teknologi domestik menjadikan KAAN bukan sekadar pesawat tempur halimunan generasi kelima, tetapi strategi industri komprehensif yang memperkukuh kedaulatan aeroangkasa, hasil ekonomi dan pengaruh geopolitik Türkiye.

Kehadiran tiga prototaip dalam satu hangar TAI melambangkan realiti baharu bahawa pesawat pejuang halimunan generasi kelima Türkiye kini bergerak pantas daripada visi pembangunan kepada aset kuasa udara operasi dan eksport yang berpotensi mentakrifkan semula imbangan kuasa serantau untuk dekad akan datang.

— DEFENCE SECURITY ASIA