(DEFENCE SECURITY ASIA) — Keputusan dasar pertahanan Norway yang secara mengejut mengganggu program pemodenan tentera laut Malaysia, tetapi pada masa sama mempercepat kemunculan Australia sebagai kuasa pembuatan peluru berpandu serantau, sekali gus mewujudkan perbezaan strategik paling ketara dalam landskap perolehan pertahanan Indo-Pasifik tahun ini.

Perbezaan tersebut membawa implikasi jauh melangkaui penghantaran peluru berpandu kerana ia mendedahkan bagaimana struktur pakatan, peraturan akses teknologi dan penjajaran geopolitik semakin menentukan keputusan industri pertahanan dalam era persaingan strategik serta rantaian bekalan ketenteraan yang semakin ketat.

Perdana Menteri Malaysia Datuk Seri Anwar Ibrahim menyuarakan pertikaian itu dengan nada luar biasa tegas selepas menyatakan bahawa “kontrak yang ditandatangani ialah instrumen yang suci” dan “bukan cebisan kertas yang boleh diperlakukan sesuka hati,” sekali gus memperlihatkan kebimbangan bahawa kawalan eksport mula mengubah pengiraan kesiapsiagaan ketenteraan dalam pasaran pertahanan negara berkecuali.

Keputusan Norway dibuat hanya beberapa hari sebelum penghantaran sistem Naval Strike Missile kepada Tentera Laut Diraja Malaysia, sekali gus mengubah isu perolehan yang sebelum ini bersifat operasi kepada perbahasan lebih besar mengenai kebolehpercayaan dalam rangkaian kerjasama pertahanan antarabangsa.

Pada masa sama, Australia dan Norway menandatangani Memorandum Persefahaman Strike Missile Family yang bertujuan memperluaskan perkongsian maklumat, kerjasama industri, integrasi teknologi dan keupayaan pembuatan peluru berpandu domestik melibatkan negara rakan terpilih.

Situasi itu mewujudkan perbandingan luar biasa apabila sebuah negara Indo-Pasifik tiba-tiba kehilangan akses kepada keupayaan strategik anti-kapal, manakala sebuah lagi menerima akses lebih luas kepada pengeluaran, penyelenggaraan dan penyertaan industri melibatkan keluarga peluru berpandu sama.

Perkembangan berkembar ini semakin menggambarkan bahawa ekosistem pertahanan baharu kini memberi ganjaran kepada penjajaran strategik jangka panjang setanding dengan kuasa kewangan serta keperluan perolehan ketenteraan sesebuah negara.

Insiden tersebut turut memperlihatkan kewujudan hierarki yang semakin jelas dalam sistem eksport pertahanan moden apabila akses kepada teknologi ketenteraan kini semakin sukar dipisahkan daripada integrasi risikan, kebolehpercayaan pakatan dan keserasian strategik jangka panjang.

Bagi perancang pertahanan Indo-Pasifik yang memerhatikan episod tersebut, pengecualian Malaysia dan kemasukan Australia secara serentak mengukuhkan persepsi bahawa kedudukan geopolitik kini mempengaruhi hasil perolehan sama kuat dengan keperluan operasi serta kemampuan perbelanjaan pertahanan.

Perbezaan keputusan tersebut turut menunjukkan bagaimana ekosistem industri pertahanan Barat sedang beralih daripada model eksport komersial semata-mata kepada seni bina keselamatan terpilih yang direka melindungi teknologi sensitif dalam komuniti strategik dipercayai.

Perkembangan sedemikian berpotensi mengubah pengiraan negara kuasa sederhana kerana kebimbangan terhadap kebolehpercayaan sokongan ketika peperangan masa depan semakin mempengaruhi strategi pemerolehan selain spesifikasi prestasi peluru berpandu dan keserasian platform operasi.

Isyarat strategik lebih besar daripada perkembangan selari tersebut menunjukkan bahawa kelebihan ketenteraan masa hadapan mungkin tidak lagi dimiliki semata-mata negara berkemampuan kewangan tinggi, sebaliknya oleh negara yang berada dalam rangkaian kerjasama industri pertahanan dipercayai.

Perkembangan selari ini turut mengukuhkan persepsi bahawa landskap keselamatan Indo-Pasifik sedang memasuki fasa baharu apabila akses kepada teknologi strategik semakin ditentukan oleh konfigurasi pakatan serta tahap keserasian geopolitik jangka panjang.

Dalam konteks persaingan kuasa besar global, episod melibatkan Malaysia dan Australia itu berpotensi menjadi kajian rujukan penting mengenai bagaimana perubahan dasar eksport pertahanan mampu menghasilkan kesan langsung terhadap imbangan kuasa serantau.

BACA: NGPV Kelas-Kedah Dilengkapi NSM: Malaysia Perkukuh Pertahanan Laut China Selatan di Tengah Tekanan China

Malaysia Berdepan Krisis Naval Strike Missile Yang Dedahkan Kelemahan Bekalan Pertahanan

Pada tahun 2018, Kongsberg Defence and Aerospace menandatangani perjanjian bernilai €124 juta bersamaan kira-kira AS$145 juta atau RM551 juta dengan Malaysia bagi membekalkan sistem Naval Strike Missile serta pelancar untuk enam kapal Littoral Combat Ship kelas Maharaja Lela.

Perjanjian susulan bernilai kira-kira AS$11.2 juta atau RM42.6 juta kemudiannya memperluaskan sokongan pelancar peluru berpandu kepada dua frigat kelas Lekiu bagi mengukuhkan keupayaan peperangan anti-permukaan dalam struktur operasi Tentera Laut Diraja Malaysia.

Malaysia dilaporkan telah melengkapkan hampir 95 peratus komitmen pembayaran menjelang awal 2026 sekali gus mewujudkan jangkaan bahawa penghantaran dijadualkan pada Mac akhirnya dapat menyokong garis masa pemodenan tentera laut yang tertangguh.

Naval Strike Missile menjadi komponen kinetik utama dalam program Maharaja Lela kerana kapal tersebut memerlukan keupayaan serangan anti-kapal jarak jauh bagi memenuhi peranan operasi asal yang dirancang.

Norway membatalkan lesen eksport pada Mac di bawah sekatan baharu pertahanan yang mengehadkan eksport peluru berpandu hanya kepada anggota NATO dan negara yang diklasifikasikan sebagai rakan strategik terdekat.

Malaysia tidak memenuhi kerangka kelayakan baharu tersebut walaupun negara mempunyai hubungan pertahanan lama dengan beberapa pembekal utama dari Barat.

Pelaksanaan sekatan itu turut melibatkan peruntukan force majeure yang secara efektif menghentikan penghantaran hanya beberapa hari sebelum jadual pemindahan berlangsung.

Menteri Pertahanan Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin kemudiannya memaklumkan bahawa Malaysia akan menuntut pampasan penuh merangkumi bayaran dibuat serta kerugian tambahan berkaitan.

Pegawai Malaysia turut memberi isyarat bahawa pilihan tindakan undang-undang masih dinilai sambil sistem anti-kapal alternatif dilaporkan sedang dipertimbangkan.

Insiden tersebut secara tidak langsung menimbulkan persoalan sama ada pergantungan terhadap pembekal tunggal bagi sistem persenjataan kritikal boleh meningkatkan risiko strategik terhadap kesinambungan pembangunan keupayaan ketenteraan negara.

Bagi komuniti keselamatan serantau, pembatalan itu turut memperlihatkan bahawa kestabilan rantaian bekalan pertahanan kini mempunyai nilai strategik setanding dengan kelebihan teknikal sesuatu sistem persenjataan.

Australia Perluas Pembuatan Peluru Berpandu Melalui Strategi Berasaskan Pakatan

Ketika Malaysia berdepan ketidaktentuan keupayaan, Australia bergerak lebih jauh ke dalam pengaturan pengeluaran bersama peluru berpandu melalui kerangka yang direka bagi memperkukuhkan kapasiti industri pertahanan berdaulat.

Kerajaan Albanese menandatangani Memorandum Strike Missile Family bersama Norway dan beberapa negara pengguna lain yang memfokuskan kerjasama Naval Strike Missile serta Joint Strike Missile.

Perjanjian itu menyokong pertukaran maklumat, laluan pemerolehan, penyelarasan penyelenggaraan dan integrasi pembuatan merentasi ekosistem pertahanan negara terlibat.

Trajektori Australia selaras secara langsung dengan perancangan strategik lebih luas menerusi National Defence Strategy dan inisiatif Guided Weapons and Explosive Ordnance negara tersebut.

Canberra telah memperuntukkan sehingga A$850 juta bersamaan kira-kira AS$224 juta atau RM851 juta untuk pembinaan serta operasi kemudahan pembuatan Kongsberg di Newcastle.

Kemudahan itu bakal menjadi pusat pengeluaran pertama Naval Strike Missile dan Joint Strike Missile di luar Norway.

Aktiviti pengeluaran dijangka bermula pada 2027 bagi menyokong keperluan inventori Angkatan Pertahanan Australia.

Projek tersebut turut bertujuan menyokong rangkaian bekalan serantau bagi rakan pertahanan terpilih serta pengguna masa depan.

Susunan industri itu sekali gus mengubah Australia daripada pelanggan senjata kepada nod strategik dalam seni bina pengeluaran peluru berpandu pakatan.

Pendekatan Australia memperlihatkan bagaimana pelaburan dalam industri pertahanan domestik semakin dijadikan instrumen strategik untuk mengurangkan kebergantungan kepada rantaian bekalan luar ketika krisis keselamatan global.

Kemudahan pengeluaran di Newcastle juga berpotensi mengubah Australia daripada pengguna sistem persenjataan kepada pemain penting dalam ekosistem logistik ketenteraan Indo-Pasifik yang sedang berkembang pesat.

Status Pakatan Kini Menentukan Akses Kepada Teknologi Ketenteraan Sensitif

Perbezaan antara Malaysia dan Australia mendedahkan perubahan lebih besar yang sedang berlaku dalam pengiraan eksport pertahanan global.

Australia menduduki kedudukan dalam seni bina risikan Five Eyes sambil memegang status Major Non-NATO Ally dan menyertai kerangka keselamatan AUKUS.

Hubungan institusi sedemikian mewujudkan lapisan kepercayaan strategik yang jauh melangkaui transaksi perolehan biasa.

Kriteria eksport baharu Norway secara jelas mengutamakan sekutu dan rakan strategik paling rapat ketika persekitaran keselamatan antarabangsa semakin merosot.

Haluan dasar tersebut semakin menunjukkan bahawa teknologi ketenteraan canggih mungkin tertumpu dalam blok strategik yang dipercayai.

Perkembangan sedemikian mencerminkan evolusi besar berbanding tempoh lalu apabila kemampuan kewangan sering memberi pengaruh lebih besar dalam perolehan.

Pemindahan teknologi pertahanan kini semakin bergantung kepada andaian mengenai integrasi risikan, keserasian operasi serta penjajaran politik.

Australia memenuhi pelbagai keperluan strategik yang melangkaui permintaan biasa terhadap pemerolehan peluru berpandu.

Malaysia pula mengekalkan pendekatan dasar luar lebih bebas yang secara tradisional mengimbangi hubungan dengan kuasa antarabangsa bersaing.

Corak baharu tersebut memperlihatkan bahawa akses kepada teknologi pertahanan masa hadapan mungkin semakin bergantung kepada tahap integrasi keselamatan dan perkongsian strategik berbanding hubungan perdagangan tradisional.

Perubahan sedemikian boleh menghasilkan implikasi besar terhadap negara berkecuali yang selama ini mengekalkan pendekatan dasar luar seimbang antara kuasa-kuasa utama dunia.

BACA: KD Maharaja Lela Akhirnya Ke Laut: Ujian Penuh LCS 1 Jadi Penentu Kredibiliti RM11 Bilion TLDM Di Laut China Selatan

Kelewatan TLDM Kini Berdepan Tekanan Strategik Tambahan

Pembatalan peluru berpandu itu menambahkan lagi kesukaran lebih besar yang sudah lama menjejaskan program Littoral Combat Ship Malaysia.

Program tersebut mengalami kelewatan berulang berpunca daripada isu tadbir urus, komplikasi industri serta gangguan berkaitan pandemik.

Garis masa penghantaran kapal pertama turut berubah secara ketara berbanding unjuran awal.

Jangkaan semasa menunjukkan penghantaran kapal pertama hanya dijadualkan sekitar Disember 2026.

Tanpa komponen Naval Strike Missile, nilai operasi keseluruhan program tersebut boleh berdepan penelitian lebih mendalam.

Kapal kombatan permukaan tanpa keupayaan anti-kapal dirancang akan mengalami pengurangan kredibiliti cegah rintang dalam persekitaran maritim dipertikaikan.

Geografi maritim Malaysia memerlukan kapasiti penafian laut secara teragih berikutan kerumitan kawasan operasi serantau.

Cabaran tersebut melangkaui kesulitan perolehan semata-mata dan mula menyentuh pertimbangan struktur postur ketenteraan lebih luas.

Sistem alternatif yang sedang dipertimbangkan dilaporkan merangkumi pelbagai penyelesaian anti-kapal bagi memulihkan keupayaan operasi asal.

Gangguan ini turut memperkenalkan risiko penyelarasan keupayaan kerana doktrin peperangan laut moden semakin bergantung kepada integrasi serentak sensor, sistem pengurusan tempur dan peluru berpandu ketepatan tinggi.

Ketiadaan berpanjangan seni bina peluru berpandu anti-kapal dirancang boleh mewujudkan ketidakseimbangan operasi apabila aset baharu memperluaskan armada fizikal tetapi masih berada di bawah tahap keupayaan tempur asal.

Bagi pemerhati pertahanan serantau, episod ini menimbulkan persoalan lebih besar sama ada perancangan masa hadapan TLDM memerlukan penekanan lebih besar terhadap daya tahan rantaian bekalan dan kepelbagaian sumber senjata.

Situasi tersebut berpotensi meningkatkan tekanan terhadap perancangan transformasi armada kerana garis masa pengoperasian aset baharu tidak lagi bergerak seiring dengan pembangunan keupayaan persenjataan asal.

Perkembangan ini juga boleh mempengaruhi pengiraan strategik mengenai bagaimana TLDM menstrukturkan semula konsep operasi masa hadapan dalam persekitaran maritim yang semakin kompleks dan dipertikaikan.