(DEFENCE SECURITY ASIA) — Kerosakan pada Menara Aramco di Riyadh membawa kesan perang rentas sempadan Yemen ke daerah kewangan utama ibu negara Arab Saudi, memperlihatkan risiko kepada prasarana awam meskipun pertahanan udara Saudi melaporkan kejayaan memintas peluru berpandu Houthi.

Kementerian Tenaga Arab Saudi menyifatkan kejadian itu sebagai “cubaan serangan” dan berkata serpihan yang jatuh menyebabkan kerosakan kecil tanpa kecederaan atau kematian dilaporkan, manakala rakaman menunjukkan tingkap pecah di beberapa tingkat tanpa menjelaskan objek yang mengenai bangunan itu.

Jika kerosakan berpunca daripada serpihan pintasan, tumpuan beralih kepada risiko yang masih dihadapi penduduk di kawasan bandar padat, manakala hentaman langsung akan menimbulkan persoalan tentang urutan pintasan dan keluasan liputan pertahanan udara Riyadh.

Menara setinggi 32 tingkat itu menempatkan pejabat pentadbiran Aramco dan unit kediaman di Daerah Kewangan Raja Abdullah, hab perniagaan penting kepada Wawasan Saudi 2030, manakala maklumat setakat ini tidak menunjukkan sebarang gangguan terhadap pengeluaran minyak.

Pertahanan Awam Arab Saudi mengeluarkan amaran untuk Riyadh dan beberapa kawasan di Wilayah Timur sebelum penduduk ibu negara mendengar beberapa dentuman kuat, menyebabkan kawasan pejabat dan pusat tenaga tertakluk pada langkah perlindungan pada pagi pintasan dilaporkan.

Jurucakap pakatan pimpinan Arab Saudi, Mejar Jeneral Turki al-Maliki, berkata dua peluru berpandu balistik yang menghala ke Riyadh dimusnahkan, namun kenyataan pakatan itu belum menjelaskan kaitan antara laluan setiap peluru berpandu, pintasan dan kerosakan pada menara.

Pakatan itu turut melaporkan pemusnahan satu peluru berpandu balistik yang menghala ke Wilayah Timur serta dua peluru berpandu jelajah di ruang udara Riyadh dan wilayah selatan, sementara masa dan kaitan satu lagi pintasan dron yang dilaporkan masih belum jelas.

Jurucakap tentera Houthi, Yahya Saree, mendakwa kumpulan itu melancarkan enam operasi menggunakan peluru berpandu balistik, peluru berpandu jelajah dan dron terhadap sasaran di Arab Saudi dan Yemen, termasuk lapangan terbang Riyadh, kemudahan tenaga Saudi serta pasukan darat.

Saree menyebut tangki minyak Aramco dan sebuah menara penyulingan di ibu negara tanpa menamakan bangunan tinggi di daerah kewangan itu, menyebabkan status Menara Aramco sebagai sasaran yang disengajakan masih belum dapat dipastikan daripada kerosakan yang kelihatan.

Sehari sebelum kejadian, pihak berkuasa Riyadh mengumumkan penyambungan semula persekolahan secara bersemuka selepas tempoh pembelajaran jarak jauh, memperlihatkan bagaimana penilaian ancaman ketenteraan boleh menentukan rutin penduduk sebelum serangan menyebabkan kerosakan besar atau mengakibatkan korban.

Cabaran ketenteraan segera Arab Saudi terletak pada keluasan kawasan dan keupayaan mengekalkan kesiagaan, kerana ancaman terhadap ibu negara, kawasan pengeluaran minyak di timur dan sempadan selatan memerlukan pengawasan berterusan, anggota terlatih serta bekalan peluru berpandu pemintas yang mencukupi.

Kesan geopolitik merangkumi prasarana tenaga di Teluk dan perkapalan di Laut Merah, apabila pertempuran yang tercetus semula antara Arab Saudi dengan Houthi membuka ruang untuk tekanan ekonomi dan mendorong kedua-dua pihak menggunakan dakwaan yang dipertikaikan bagi mempengaruhi pendirian kerajaan luar.

(BACA) Houthi Dakwa Tembak Jatuh AH-64 Apache Saudi, Cabar Keunggulan Udara Riyadh

Kerosakan Menara Aramco Dedah Cabaran Pertahanan Udara Saudi

Seorang saksi mendakwa melihat objek mengenai bangunan itu, manakala Kementerian Tenaga Arab Saudi menegaskan kerosakan berpunca daripada serpihan yang jatuh, sehingga masih belum jelas sama ada objek itu sebahagian daripada senjata penyerang, serpihan pintasan atau cebisan lain.

Tingkap pecah di beberapa tingkat menunjukkan keluasan kerosakan yang dapat dilihat, namun rakaman bahagian luar sahaja tidak dapat mengenal pasti kepala peledak, menentukan laluan objek atau mengesahkan sama ada bangunan di daerah kewangan itu sengaja dijadikan sasaran.

Penilaian lebih kukuh memerlukan perbandingan masa dan lokasi pintasan dengan corak kerosakan serta serpihan yang ditemukan, kerana peluru berpandu boleh berjaya dipintas dan serpihannya masih boleh jatuh serta merosakkan bangunan dalam kejadian sama.

Peluru berpandu balistik menghampiri sasaran pada sudut curam dalam fasa akhir penerbangan, manakala peluru berpandu jelajah dan dron boleh terbang rendah sehingga memendekkan tempoh amaran radar darat serta menuntut liputan pengesan, penyelarasan penjejakan antara radar dan pengagihan pemintas yang berbeza mengikut sektor.

Gabungan senjata yang dilaporkan menunjukkan kepentingan pertahanan udara berlapis, namun urutan kejadian yang diketahui umum belum cukup terperinci untuk menentukan sama ada ancaman tiba serentak atau tempoh untuk memintas ancaman bertindih sehingga menunjukkan cubaan membebankan sistem pertahanan.

Amaran awal melengkapi perlindungan yang disediakan setiap bateri pertahanan udara dengan memberi penduduk, termasuk di luar kawasan liputannya, masa untuk menjauhi tingkap dan kawasan terbuka walaupun asal usul serpihan yang mengenai bangunan masih dipertikaikan.

Penamatan amaran di sekitar Dhahran, Dammam, Abqaiq dan Al-Ahsa memperlihatkan bagaimana Pertahanan Awam boleh menarik balik langkah perlindungan mengikut sektor, membolehkan penduduk dan perniagaan kembali beroperasi di kawasan yang disahkan selamat ketika penilaian ketenteraan diteruskan di tempat lain.

Ketiadaan laporan korban dan kerosakan pada beberapa tingkat menggambarkan dua kesan berbeza, kerana bahagian luar menara boleh rosak di beberapa tempat tanpa mencederakan penghuni, manakala pemeriksaan diperlukan untuk menentukan sama ada fungsi utamanya dapat diteruskan.

Maklumat awal kepada umum belum mengandungi penilaian terperinci Aramco tentang operasi bangunan itu, menyebabkan kesinambungan kerja pentadbiran perlu dinilai secara berasingan daripada keberkesanan pintasan dan kerosakan fizikal yang kelihatan di daerah kewangan pada pagi Ahad.

Bagi Riyadh, keberkesanan perlindungan awam turut bergantung pada keadaan di kawasan darat di bawah laluan pintasan, kerana taburan serpihan, laluan masuk pasukan kecemasan dan perlindungan bangunan mempengaruhi kesan kepada penduduk walaupun senjata yang dipintas dilaporkan musnah ketika di udara.

(BACA) [VIDEO] Houthi Dakwa Tembak Jatuh F-15 Saudi—Penguasaan Udara Riyadh Tergugat?

Senarai Sasaran Houthi Luaskan Beban Pertahanan Arab Saudi

Saree berkata operasi di Riyadh “berjaya mencapai objektifnya”, namun dakwaan itu memerlukan bukti berasingan bagi Lapangan Terbang Antarabangsa Raja Khalid, tangki minyak dan menara penyulingan kerana kerosakan pada bangunan pejabat Aramco tidak membuktikan kesan di lokasi berkenaan.

Kenyataan Houthi meletakkan penerbangan awam dan prasarana tenaga di bawah satu operasi untuk menunjukkan tekanan terhadap perjalanan antarabangsa dan kegiatan perindustrian, walaupun gangguan operasi di setiap lokasi hanya boleh disahkan menerusi bukti khusus di tempat berkenaan.

Ancaman yang menghampiri lapangan terbang boleh mengganggu susunan pendaratan dan pelepasan pesawat serta pergerakan di darat ketika amaran singkat, mewujudkan risiko gangguan yang khusus kepada operasi penerbangan sebelum sebarang kerosakan fizikal dapat dinilai.

Kemudahan Khurais dan Stesen Pam Nombor 8 di kawasan Dawadmi turut disebut, sekali gus memperluas kawasan operasi yang didakwa dan menimbulkan persoalan tentang cara Arab Saudi mengagihkan perlindungan antara kemudahan pengeluaran, prasarana penghantaran minyak dan ibu negara.

Tekanan terhadap tapak pengeluaran minyak dan stesen pam membawa kesan berbeza kepada sistem tenaga kerana pengekstrakan dan penghantaran bergantung pada peralatan berlainan, manakala kesan serangan ditentukan oleh tahap kerosakan, ketersediaan sistem gantian serta tempoh pembaikan.

Dakwaan operasi terhadap kem Pengawal Kebangsaan Arab Saudi di Najran meletakkan sebuah kemudahan tentera berhampiran sempadan selatan dalam senarai sasaran yang sama dengan kemudahan ekonomi lebih jauh di pedalaman, walaupun tempoh amaran dan keperluan bantuan ketenteraan boleh berbeza.

Saree turut mendakwa operasi terhadap kawasan tumpuan pasukan di Al-Jawf dan Marib, mengaitkan serangan rentas sempadan dengan pertempuran di Yemen, sementara dakwaan bahawa pasukan yang berpihak kepada Arab Saudi mengalami kerugian besar masih belum mendapat pengesahan bebas.

Enam operasi yang didakwa merujuk kepada bilangan misi yang diumumkan, manakala Arab Saudi mengira senjata yang dipintas mengikut kejadian dan lokasi, menyebabkan perbandingan langsung mengaburkan kemungkinan beberapa senjata digunakan dalam satu misi atau dilaporkan pada waktu berlainan.

Saree menyifatkan operasi itu sebagai tindak balas terhadap dakwaan serangan Arab Saudi ke atas orang awam di Yemen, termasuk di Taiz dan sekitar Sanaa, namun angka korban yang dipertikaikan membataskan penilaian dakwaan itu dan tidak membuktikan hasil serangan susulan.

Dengan menamakan sasaran awam dan tentera di beberapa wilayah, Houthi memberi isyarat bahawa perancang pertahanan Saudi perlu melindungi beberapa kawasan secara serentak, namun penentuan jenis senjata bagi setiap sasaran memerlukan bukti selain senarai sasaran dan jumlah pintasan yang diumumkan.

Logistik Pertahanan Riyadh dan Prasarana Minyak Arab Saudi

Jarak antara Riyadh, Wilayah Timur dan sempadan selatan mengehadkan kelajuan Arab Saudi mengalihkan aset pertahanan antara ketiga-tiga kawasan itu, terutama apabila pengesan tetap dan anggota yang bersiap siaga sudah ditugaskan memantau beberapa sektor.

Liputan pertahanan berterusan memerlukan sistem pengawasan, komunikasi, anggota terlatih, penyelenggaraan dan bekalan peluru berpandu pemintas, menjadikan keupayaan mengekalkan kesiagaan sepanjang siri amaran persoalan tersendiri daripada kejayaan sebuah bateri memintas peluru berpandu pada satu pagi di sekitar Riyadh.

Maklumat awam tidak memperincikan jumlah peluru berpandu pemintas yang dilancarkan, pengagihannya atau masa yang diperlukan untuk memulihkan kesiagaan, maka angka pintasan yang diumumkan belum memadai untuk menganggarkan seberapa cepat stok pertahanan Arab Saudi boleh susut.

Serangan berulang turut mengurangkan stok pesawat tanpa pemandu dan munisi Houthi, maka tempoh kempen itu bergantung pada keupayaan kumpulan berkenaan menggantikan senjatanya serta kemampuan Arab Saudi mengekalkan bekalan kepada bateri pertahanan udara.

Penumpuan aset pertahanan di sekitar Riyadh boleh menambah baik liputan kawasan kerajaan dan kewangan, manakala pengagihannya ke kawasan tenaga di timur dan sempadan selatan meningkatkan keperluan menghantar bekalan peluru berpandu pemintas tepat pada masanya kepada bateri yang berselerak.

Pengagihan fungsi pentadbiran penting ke beberapa lokasi dan penyediaan tempat kerja gantian boleh mengurangkan gangguan selepas amaran atau penutupan bangunan, manakala pembaikan tapak pengeluaran minyak atau stesen pam lebih bergantung pada peralatan khusus, alat ganti dan akses untuk petugas teknikal.

Langkah melindungi kemudahan minyak berbeza daripada perlindungan penghuni bangunan tinggi, kerana penyampaian amaran, sekatan kemasukan dan tindakan kecemasan boleh mengurangkan pendedahan penghuni kepada bahaya tanpa memerlukan penempatan peluru berpandu pemintas tambahan di kawasan sekitar.

Kerosakan yang dilaporkan di ibu pejabat Aramco pada Oktober menjadikan perancangan kesinambungan operasi penting di beberapa lokasi syarikat, namun maklumat awam masih belum menjelaskan skala gangguan di lokasi terdahulu atau sebarang perubahan pada cara Aramco menjalankan operasinya susulan kejadian itu.

Daerah kewangan Riyadh menghimpunkan premis perniagaan, kawasan kediaman dan rangkaian pengangkutan, maka amaran berulang boleh menambah kos akibat gangguan kerja dan perjalanan meskipun setiap kejadian hanya menyebabkan kerosakan fizikal terhad dan pengeluaran minyak dapat diteruskan.

Penilaian berterusan perlu meneliti keluasan kawasan serangan, kekerapan amaran, kerosakan yang disahkan pada aset tenaga serta tempoh untuk menyambung semula operasi, kerana setiap ukuran itu menunjukkan tekanan yang berbeza terhadap kesiagaan tentera dan kegiatan ekonomi awam.

Gencatan Senjata Yemen Runtuh, Perkapalan di Bab al-Mandab Terancam

Houthi menawan Sanaa pada 2014 sebelum pakatan pimpinan Arab Saudi campur tangan pada 2015, mencetuskan konfrontasi yang berterusan di dua medan apabila kumpulan itu memerangi pasukan yang disokong Riyadh di Yemen dan melancarkan serangan ke wilayah Saudi.

Gencatan senjata hasil perantaraan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu yang bermula pada April 2022 tamat secara rasmi pada Oktober tahun sama, namun pertempuran besar-besaran reda selama beberapa tahun ketika isu gaji, pembukaan jalan dan aturan politik masih tergantung serta kedua-dua pihak kekal berupaya melancarkan operasi ketenteraan.

Tempoh reda itu berakhir pada Julai 2026 selepas pertikaian mengenai pesawat awam Iran yang membawa rombongan Houthi serta serangan yang disokong Arab Saudi terhadap landasan Lapangan Terbang Sanaa, menjadikan kawalan akses penerbangan antara punca peningkatan konflik.

Houthi mengisytiharkan tempoh meredakan ketegangan sudah berakhir dan mengumumkan sekatan terhadap kapal yang dikaitkan dengan Arab Saudi, sekali gus membawa pertikaian akses ruang udara Yemen ke medan maritim apabila tahap risiko bergantung pada sama ada kapal atau muatannya dianggap mempunyai kaitan dengan Saudi.

Kemaraan Houthi yang dilaporkan di sekitar Mocha dan berhampiran Bab al-Mandab disusuli serangan balas pasukan Yemen yang disokong Riyadh dan dibantu kuasa udara Saudi, menjadikan kawasan pesisir penting kerana akses ke pantai mempengaruhi keupayaan mengancam laluan perkapalan berhampiran.

Selat Bab al-Mandab menghubungkan Laut Merah dengan Teluk Aden dan Lautan Hindi, maka ancaman terpilih terhadap kapal yang dikaitkan dengan Arab Saudi boleh mengubah perancangan pelayaran, perlindungan insurans risiko perang dan pilihan laluan walaupun selat itu masih terbuka kepada banyak kapal dagang.

Bendera, pemilikan dan muatan sesebuah kapal boleh melibatkan bidang kuasa yang berbeza, menyukarkan penentuan kapal yang dianggap mempunyai kaitan dengan Arab Saudi serta memaksa pengendali dan penanggung insurans menilai risiko bagi setiap pelayaran melalui Bab al-Mandab.

Tekanan serentak berhampiran Bab al-Mandab dan Selat Hormuz boleh mengganggu dua laluan maritim berasingan serta menaikkan kos tenaga dan pengangkutan kargo, namun keadaan itu belum membuktikan Iran dan Houthi mengarahkan operasi melalui satu struktur pemerintahan bersama.

Sokongan Iran kepada Houthi memberi hubungan itu kepentingan strategik, namun butiran insiden Riyadh yang diketahui setakat ini belum memberikan asas untuk mengaitkan masa, pemilihan sasaran atau pelaksanaan serangan dengan Tehran ketika menilai risiko konflik antara negara.

Pertempuran darat dan serangan udara yang tercetus semula turut menyukarkan penyaluran bantuan dan memaksa lebih ramai penduduk Yemen meninggalkan kediaman, apabila perebutan jalan raya, lapangan terbang dan laluan pesisir oleh pihak bertelagah menghalang penghantaran bekalan asas.

Rakan Riyadh Berdepan Pilihan Antara Bantuan Pertahanan dan Risiko Konflik Meluas

Usaha Arab Saudi memperluas kerjasama pertahanan dengan Pakistan dan Türkiye meletakkan ancaman rentas sempadan dalam pertimbangan dua negara yang mempunyai kepentingan serantau tersendiri, manakala perkembangan diplomatik yang dilaporkan masih belum memperjelas bentuk atau skala komitmen operasi mereka.

Sokongan pengisian minyak di udara dari Eropah yang dilaporkan boleh membantu mengekalkan kekerapan misi penerbangan, namun kesannya terhadap pertahanan Riyadh bergantung pada misi yang disokong serta penyelarasan aset udara dengan pengawasan dan pemintasan peluru berpandu dari darat.

Ahli Biro Politik Houthi, Mohammed al-Bukhaiti, memberi amaran terhadap campur tangan asing dan mendakwa kumpulan itu mampu menutup lapangan terbang serta pelabuhan Saudi, sebagai isyarat bahawa bantuan luar membawa risiko walaupun keupayaan mengekalkan penutupan itu belum terbukti.

Amaran Washington terhadap peluasan konflik mencerminkan kesukaran menangani ancaman dari Yemen sambil mengurus dasar terhadap Iran, kerana penglibatan yang lebih mendalam boleh mengubah komitmen ketenteraan dan tahap risiko perdagangan di Teluk serta Laut Merah.

Bagi rakan yang berpotensi membantu Riyadh, perkongsian risikan, bantuan logistik dan penempatan aset pertahanan secara langsung membawa keperluan berbeza dari segi akses, penyelarasan dan pengekalan kehadiran, selain menentukan tahap pendedahan anggota serta aset mereka kepada tindak balas Houthi.

Kebergantungan Saudi pada pasukan darat Yemen yang berpecah mengehadkan keberkesanan kuasa udara untuk membantu menawan dan mempertahankan wilayah, memaksa Riyadh menimbang manfaat serangan balas di pesisir dengan sumber yang diperlukan untuk kempen berpanjangan serta risiko serangan rentas sempadan selanjutnya.

Houthi turut menghadapi cabaran mengekalkan kempen kerana operasi untuk menguasai wilayah di Yemen, serangan peluru berpandu dan dron serta tekanan maritim bersaing untuk mendapatkan sumber, di samping mendedahkan kumpulan itu kepada tindak balas tentera ketika mentadbir kawasan yang dikuasainya.

Bagi pasaran tenaga, kerosakan yang kelihatan di Riyadh dan gangguan yang dapat disahkan di Khurais atau sepanjang laluan pengepaman akan membawa kesan berbeza, kerana kemerosotan keyakinan pelabur dan gangguan bekalan fizikal menjejaskan ekonomi melalui saluran berlainan.

Petunjuk peningkatan konflik seterusnya termasuk serangan berulang di beberapa wilayah Saudi, kerosakan prasarana tenaga atau penerbangan yang disahkan secara bebas serta perubahan berpanjangan pada laluan perkapalan Laut Merah, yang masing-masing menunjukkan sejauh mana tekanan ketenteraan menjejaskan operasi.

Kerosakan pada 8 November menunjukkan kerosakan di darat masih boleh berlaku walaupun pintasan dilaporkan berjaya, manakala keupayaan Riyadh membendung kesan kempen yang lebih luas bergantung pada kelangsungan operasi daerah kewangan, rangkaian tenaga dan laluan perdagangan ketika ancaman berulang.