Malaysia Terima 14 UAV dan Bot Penyelamat Jepun Bawah OSA, Perkukuh Keselamatan Maritim Indo-Pasifik

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Malaysia secara rasmi telah menerima pakej pertahanan daripada Jepun yang merangkumi 14 pesawat tanpa pemandu (UAV) dan tujuh bot penyelamat di bawah program Official Security Assistance (OSA) Tokyo, langkah bersejarah yang meningkatkan kerjasama pertahanan dua hala pada ketika persaingan strategik di Indo-Pasifik semakin memuncak.

Menteri Pertahanan Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin mengesahkan pengagihan aset berkenaan, dengan enam UAV diserahkan kepada Tentera Darat Malaysia (TDM), enam kepada Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM), manakala dua lagi diberikan kepada Bahagian Siber dan Elektronik Angkatan Tentera Malaysia (ATM).

Keputusan untuk mengagihkan UAV tersebut kepada tiga cabang utama pertahanan negara menggambarkan strategi tersusun bagi memperkukuh keupayaan pemantauan dan pengawasan secara serentak di darat, laut dan domain siber.

Melalui inisiatif OSA, Jepun membekalkan peralatan pertahanan tidak membawa maut kepada rakan strategiknya, dengan Malaysia menyertai Filipina, Bangladesh dan Fiji sebagai penerima awal, menandakan kepentingan negara ini yang semakin meningkat dalam kerangka keselamatan Indo-Pasifik Tokyo.

“Hubungan rapat antara Jepun dan Malaysia tidak lagi terbatas kepada bidang tradisional, malah kini telah merangkumi aspek pertahanan.

“Kedua-dua negara berkongsi keyakinan bahawa kestabilan di Asia Tenggara bukan sahaja memberi manfaat kepada rakyat rantau ini, tetapi turut menyumbang kepada kesejahteraan komuniti global,” katanya selepas majlis penyerahan di Kuala Lumpur.

Turut hadir ialah Duta Jepun ke Malaysia, Shikata Noriyuki dan Panglima Tentera Darat, Jeneral Tan Sri Muhammad Hafizuddeain Jantan, memperlihatkan kepentingan politik serta ketenteraan dalam penyerahan tersebut.

Mohamed Khaled mendedahkan bahawa peralatan pertahanan buatan Jepun itu bernilai RM12.63 juta (AS$2.7 juta), dengan perjanjian penyerahan dimeterai pada 2023 antara kerajaan Malaysia dan Japan International Cooperation System (JICS).

Walaupun dikategorikan sebagai tidak membawa maut, pakej berkenaan mempunyai nilai strategik yang besar kerana UAV kini dianggap sebagai pengganda kuasa yang mampu menyediakan data risikan, pemantauan dan pengawasan (ISR) secara masa nyata yang kritikal untuk pertahanan negara.

“Selain itu, pakej OSA ini turut merangkumi dua lori pembersihan jalan yang kini dalam proses tender dan akan melengkapkan lagi keseluruhan pakej bantuan ini,” katanya sambil menegaskan bantuan tersebut melangkaui UAV dan bot penyelamat, meliputi sokongan logistik serta operasi yang lebih luas.

Penyertaan bot penyelamat dalam pakej itu juga menambah dimensi kemanusiaan dan bantuan bencana, membuktikan usaha Jepun menyesuaikan bantuan agar merangkumi cabaran keselamatan tradisional dan bukan tradisional yang dihadapi Malaysia.

Shikata Noriyuki pula menegaskan bahawa Malaysia dipilih sebagai penerima awal OSA bukan hanya kerana hubungan dua hala, tetapi juga disebabkan kedudukan geografinya yang strategik.

“Ketika ini, komuniti antarabangsa berdepan perubahan geopolitik yang besar. Dalam konteks ini, adalah mustahak untuk kita bukan sahaja memperkukuh keupayaan sendiri, tetapi juga secara proaktif memupuk persekitaran antarabangsa yang aman dan stabil berasaskan kedaulatan undang-undang serta kedaulatan negara,” katanya.

Kenyataan itu menggambarkan visi Jepun bahawa perkongsian keselamatan dengan negara-negara Asia Tenggara amat penting untuk mengekalkan peraturan berasaskan undang-undang antarabangsa, terutamanya ketika kuasa autoritarian mencabar norma sedia ada dalam domain maritim.

“Kerjasama dengan Malaysia amat penting bagi Jepun. UAV ini akan digunakan untuk pemantauan pantai termasuk di Laut China Selatan. Langkah ini akan meningkatkan keupayaan risikan, pemantauan dan pengawasan sekali gus memperkukuh keselamatan maritim Malaysia,” tambahnya, menekankan manfaat langsung UAV itu terhadap keselamatan maritim negara.

Inisiatif Strategik OSA Jepun dan Penyertaan Malaysia

Program OSA mewakili salah satu perubahan terbesar Jepun daripada dasar keamanan pasca-Perang Dunia Kedua, membolehkan Tokyo menyalurkan peralatan pertahanan tidak membawa maut kepada negara rakan di bawah strategi Free and Open Indo-Pacific (FOIP).

Bagi Jepun, OSA bukan sekadar bantuan, tetapi mekanisme untuk membina kerjasama pertahanan jangka panjang, menyeimbangkan taktik “grey zone” yang bersifat koersif, serta menjamin perlindungan laluan laut yang menjadi nadi ekonomi negaranya.

Pemilihan Malaysia sebagai penerima awal OSA mencerminkan pengiktirafan Tokyo terhadap kedudukan Kuala Lumpur di persimpangan dua laluan maritim paling kritikal dunia iaitu Laut China Selatan dan Selat Melaka.

Kedudukan ini menjadikan Malaysia rakan semula jadi dalam rancangan lebih luas Tokyo untuk memperkukuh kesedaran domain maritim serantau serta daya tahan berdepan peningkatan ketegasan tentera laut dan pengawal pantai China.

Aerobo Wing AS-VT02A

Dalam majlis penyerahan rasmi di Kuala Lumpur, antara UAV yang dipamerkan ialah Aerobo Wing AS-VT02A, yang dipercayai pemerhati sebagai model sebenar yang diserahkan kepada Malaysia di bawah program OSA Jepun.

Aerobo Wing AS-VT02A mewakili evolusi terkini teknologi UAV sayap kaku jenis VTOL (Vertical Take-Off and Landing) buatan Jepun.

Dibangunkan oleh Aerosense Inc., UAV ini direka untuk menggabungkan kecekapan penerbangan sayap kaku dengan fleksibiliti operasi multicopter.

Platform ini mampu berlepas dan mendarat secara menegak tanpa memerlukan landasan, menjadikannya amat sesuai digunakan di kawasan terpencil, persekitaran maritim atau lokasi tanpa infrastruktur lapangan terbang.

Dengan daya tahan sekitar 40 minit dan jarak penerbangan dianggarkan antara 50 hingga 60 kilometer, AS-VT02A direka untuk misi pemantauan serta pengawasan kawasan yang luas.

UAV ini mampu mencapai kelajuan sehingga 100 km/j, membolehkan operator meliputi kawasan besar dalam masa yang singkat.

Kapasiti muatan sekitar satu kilogram, sesuai untuk membawa sensor elektro-optik, inframerah atau multispektral bagi kegunaan risikan dan pemetaan.

Bagi kegunaan awam, AS-VT02A amat sesuai untuk pemeriksaan infrastruktur, pemantauan pertanian serta operasi bantuan bencana.

Dalam domain keselamatan dan ketenteraan, nilainya paling besar terletak pada fungsi risikan, pemantauan dan pengawasan (ISR) di kawasan pantai, sempadan serta titik kritikal maritim.

Malaysia, sebagai contoh, boleh memanfaatkan UAV kelas ini untuk memantau aktiviti di Laut China Selatan serta Selat Melaka.

Penekanan Jepun terhadap UAV tidak membawa maut tetapi strategik mencerminkan usaha untuk meluaskan inisiatif OSA kepada rakan-rakan di Asia Tenggara.

AS-VT02A menawarkan penyelesaian ISR yang berkesan kos pada ketika aktiviti “grey zone” maritim dan ancaman hibrid semakin meningkat di Indo-Pasifik.

Sistem komunikasi LTE dan pautan data jarak jauh membolehkan penyampaian maklumat selamat, walaupun seperti UAV lain ia masih terdedah kepada peperangan elektronik di persekitaran yang dipertandingkan.

Berbanding dron kombat bersaiz besar, AS-VT02A mengutamakan ketahanan dan fleksibiliti, menukar keupayaan serangan kepada peranan pengawasan serta pengoperasian pantas.

Dengan meningkatkan kesedaran situasi, UAV ini bertindak sebagai pengganda kuasa, membolehkan angkatan tentera serta agensi awam memperluaskan liputan pengawasan tanpa menambah bilangan anggota, menjadikan AS-VT02A aset penting dalam rangkaian pengawasan Malaysia.

Bagi Tentera Darat, UAV ini berpotensi digunakan untuk risikan taktikal, pemantauan sempadan serta aktiviti penyeludupan di Sabah dan Sarawak.

Bagi TLDM, UAV ini menyediakan pemantauan maritim berterusan pada kos yang jauh lebih rendah berbanding pesawat rondaan berawak, membolehkan pemantauan meluas di kawasan strategik seperti Kepulauan Spratly, Laut Natuna serta laluan ke Selat Melaka.

Bagi Bahagian Siber dan Elektronik, UAV ini berpotensi diintegrasikan dalam misi risikan elektronik (ELINT), berupaya mengesan pancaran radar atau isyarat komunikasi, sekali gus meningkatkan kesedaran situasi Malaysia dalam spektrum elektromagnetik.

Walaupun lebih sederhana berbanding dron kombat jarak jauh, UAV ini mewakili langkah penting dalam perjalanan Malaysia membangunkan rangkaian pengawasan berlapis serta operasi multi-domain.

Keselamatan Maritim di Laut China Selatan dan Selat Melaka

Penerimaan UAV OSA oleh Malaysia hadir pada ketika kapal pengawal pantai dan militia China meningkatkan aktiviti mereka di Zon Ekonomi Eksklusif (EEZ) Malaysia, mencabar kemampuan Kuala Lumpur untuk melindungi aset tenaga luar pesisir.

Dengan memperkukuh keupayaan pengawasan, Malaysia mampu mengesan, merekod dan bertindak balas dengan lebih berkesan terhadap pencerobohan, sekali gus menguatkan pendirian diplomatik serta ketenteraan dalam pertikaian Laut China Selatan.

Selat Melaka, yang menampung sepertiga perdagangan global dan lebih 80 peratus import minyak Jepun, terus menjadi tumpuan strategik.

Dengan membekalkan UAV dan bot penyelamat kepada Malaysia, Jepun secara tidak langsung menyumbang kepada perlindungan keselamatan tenaga serta laluan dagangan sendiri, menjadikan bantuan ini sebagai susunan strategik yang saling menguntungkan.

UAV ini membolehkan Malaysia mengekalkan “mata di langit” secara berterusan di kawasan perairan yang dipertandingkan, memastikan setiap pencerobohan atau aktiviti mencurigakan dapat dirakam secara masa nyata.

Keupayaan pengumpulan risikan yang lebih mantap ini mengukuhkan kedudukan Malaysia dalam rundingan dan pertikaian, kerana data yang disahkan boleh digunakan untuk menangkis naratif asing.

Bagi Tokyo, pelaburan dalam memperkukuh kemampuan pengawasan Malaysia memastikan rakan Asia Tenggara ini dapat memikul tanggungjawab lebih besar dalam keselamatan maritim serantau.

Dalam konteks Indo-Pasifik yang lebih luas, kerjasama ini turut menandakan keserasian kepentingan strategik Jepun dan Malaysia, berpusat kepada kebebasan navigasi serta kestabilan laluan laut kritikal.

Implikasi Geostrategik Serantau dan Global

Sokongan OSA Jepun kepada Malaysia membawa implikasi yang melangkaui hubungan dua hala.

Di peringkat ASEAN, ia meningkatkan daya tahan kolektif dengan memperkukuh keupayaan maritim sebuah negara barisan hadapan, melengkapi inisiatif Amerika Syarikat seperti pemberian UAV ScanEagle kepada Malaysia dan Filipina.

Di peringkat Indo-Pasifik, ia selari dengan usaha Jepun, Amerika Syarikat, Australia dan India untuk mengekalkan keseimbangan kuasa yang menghalang sebarang perubahan unilateral terhadap status quo, khususnya di Laut China Selatan.

Di peringkat global, langkah Jepun ini menandakan peralihan tegas daripada aktor ekonomi semata-mata kepada penyumbang keselamatan, satu transformasi yang konsisten dengan aspirasinya untuk menjadi “kuasa normal” yang berupaya membentuk landskap keselamatan antarabangsa.

Bagi Malaysia, pakej OSA sejajar dengan pelan pemodenan Angkatan Tentera Malaysia (ATM) 4D MAF (Fourth Dimension), yang menyasarkan pembangunan angkatan bersepadu berteraskan rangkaian serta berkeupayaan multi-domain menjelang 2030.

Walaupun berskala sederhana, UAV dan bot penyelamat ini merupakan komponen asas penting dalam transformasi tersebut, khususnya dalam pengintegrasian keupayaan pengawasan, siber dan peperangan elektronik.

Kerjasama dengan Jepun juga melengkapi hubungan pertahanan Malaysia dengan Turkiye, Korea Selatan dan Amerika Syarikat, menunjukkan strategi jelas Kuala Lumpur untuk mempelbagaikan pembekal dan mengelak pergantungan kepada satu sumber.

Langkah ini memperkukuh autonomi strategik Malaysia, membolehkan ia mengimbangi hubungan dengan kuasa besar sambil meneruskan usaha pemodenan serta pembangunan kapasiti pertahanan.

Kesimpulan: Mercu Tanda Baharu Hubungan Pertahanan Malaysia–Jepun

Penyerahan UAV dan bot penyelamat di bawah program OSA menandakan mercu tanda penting dalam hubungan pertahanan Malaysia–Jepun, mencerminkan bukan sahaja goodwill simbolik tetapi juga manfaat praktikal serta operasional.

Ia membuktikan hasrat Jepun untuk mengambil peranan lebih proaktif dalam keselamatan serantau serta kesediaan Malaysia untuk menerima kerjasama luar yang memperkukuh pertahanan kedaulatan.

Seperti ditegaskan Shikata, UAV ini akan digunakan untuk rondaan pantai termasuk di Laut China Selatan, langkah yang pasti meningkatkan kesedaran maritim Malaysia pada era pergolakan geopolitik yang semakin meningkat.

Bagi Malaysia, UAV ini menyediakan “mata di langit” tambahan, membolehkan amaran awal, pengumpulan risikan serta keupayaan pencegahan yang lebih berkesan di Laut China Selatan dan Selat Melaka.

Bagi Jepun, perkongsian ini memastikan laluan tenaga kekal selamat dan menunjukkan kepada komuniti antarabangsa bahawa Tokyo bersedia memikul tanggungjawab lebih besar demi keamanan serta kestabilan.

Walaupun pakej OSA ini sederhana dari segi nilai kewangan, berat strategiknya sangat signifikan, menandakan permulaan era baharu hubungan pertahanan Malaysia–Jepun yang berpotensi berkembang kepada kerjasama industri, teknologi serta operasi yang lebih mendalam pada masa depan. — DEFENCE SECURITY ASIA