(DEFENCE SECURITY ASIA) — Malaysia belum membuat keputusan mengenai perolehan peluru berpandu krus supersonik BrahMos dari India, dengan Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) perlu menilai sama ada keupayaan menyerang dari jarak lebih jauh dapat memperkukuh daya cegah rintang maritim sehingga mewajarkan pengubahsuaian 18 pesawat Su-30MKM miliknya.

Dalam jawapan di Parlimen kepada Ahli Parlimen Tanah Merah, Datuk Seri Ikmal Hisham Abdul Aziz, Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin, meletakkan keserasian pesawat, integrasi sistem dan kos kitar hayat sebagai pertimbangan utama dalam keputusan yang boleh mengubah postur serangan maritim Malaysia.

“Penilaian itu akan meliputi keperluan operasi, keserasian dengan platform sedia ada, integrasi sistem, keperluan naik taraf dan kos kitar hayat,” kata Khaled ketika menggariskan skop kajian yang akan menimbang kelebihan jarak BrahMos berbanding keperluan tambahan terhadap pesawat, kru dan infrastruktur sokongan.

Menurut Khaled, cadangan itu dibangkitkan dalam perbincangan awal antara kerajaan ketika lawatan rasmi Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, ke India pada September 2026, sekali gus membuka ruang untuk mempererat hubungan pertahanan dua hala sekiranya projek berkenaan diteruskan.

Jawapan di Parlimen itu menjelaskan pertimbangan segera Kuala Lumpur, iaitu sama ada BrahMos-A lancaran udara memenuhi keperluan operasi TUDM dan sejauh mana pengenalan senjata baharu itu boleh menjejaskan keupayaan armada untuk melaksanakan tugas sedia ada.

BrahMos Aerospace memasarkan keluarga peluru berpandu itu pada Pameran Antarabangsa Maritim dan Aeroangkasa Langkawi (LIMA) 2023, sebelum perhatian beralih kepada varian lancaran udara dan keperluan kejuruteraan untuk mengintegrasikannya pada pesawat Sukhoi buatan Rusia milik Malaysia.

Menjelang Ogos 2025, Malaysia dilaporkan meminta Hindustan Aeronautics Limited (HAL) menyediakan dokumentasi teknikal mengenai kemungkinan pengubahsuaian Su-30MKM dan kosnya, satu langkah awal untuk menentukan sama ada minat terhadap BrahMos-A boleh diterjemahkan kepada cadangan yang dapat dinilai oleh TUDM.

Program Su-30MKI India menjadi rujukan bagi pembawaan dan pelancaran BrahMos-A daripada pesawat Sukhoi yang sekeluarga, namun Malaysia masih perlu memastikan konfigurasi pesawat, aturan penyelenggaraan dan proses pensijilan sendiri mampu menyokong penggunaan senjata itu sepanjang tempoh perkhidmatannya.

Dengan berat kira-kira 2.5 tan, BrahMos-A menuntut kerja integrasi yang besar pada Su-30MKM, manakala had satu peluru berpandu bagi setiap pesawat menjadikan skala operasi bergantung pada jumlah pesawat ubah suai yang tersedia dan kru yang berkelayakan.

Di Laut China Selatan, BrahMos-A berpotensi memberi Malaysia pilihan serangan maritim daripada platform udara yang boleh digerakkan, dengan kredibiliti keupayaan itu bergantung pada kesiagaan pesawat, kesinambungan sokongan logistik dan kebolehpercayaan pengawasan maritim, di samping jarak peluru berpandu.

Implikasi cadangan itu turut melangkaui TUDM kerana sebarang peranan serangan maritim perlu selaras dengan pendekatan Malaysia untuk melindungi perairannya serta memperjelas sumbangan armada pejuang kepada pertahanan kedaulatan dan daya cegah rintang negara.

Keputusan akhirnya bergantung pada kemampuan Malaysia mengekalkan keupayaan itu dengan armada sedia ada, kerana pertambahan jarak serangan yang disertai kemerosotan kesiagaan harian boleh menyebabkan misi pertahanan udara dan cegah rintang maritim bersaing untuk menggunakan pesawat yang sama.

(BACA) Malaysia Intai BrahMos, Imbangan Kuasa Laut China Selatan Berubah?

Pengalaman Su-30MKI India Jadi Rujukan Malaysia

Pesawat Su-30MKI India yang diubah suai terbang membawa BrahMos-A pada 2016 sebelum menjalani ujian pelancaran sebenar pada 2017, menunjukkan bahawa pembawaan beban luaran yang berat dan pelepasannya secara selamat perlu dibuktikan pada peringkat ujian berasingan.

Pengalaman Su-30MKI memberi Malaysia rujukan kejuruteraan, namun persamaan reka bentuk asas kedua-dua pesawat masih memerlukan TUDM menentukan sama ada Su-30MKM boleh menerima pengubahsuaian serupa atau memerlukan kerja tambahan untuk memenuhi piawaian pembawaan dan pensijilan.

Jawapan Khaled mengenal pasti pengubahsuaian pesawat, ujian dan pengesahan sebagai sebahagian daripada proses integrasi, menjadikan tarikh kemasukan ke perkhidmatan bergantung pada dapatan teknikal TUDM serta keputusan susulan mengenai pembangunan, pembiayaan dan sokongan industri.

“Proses sedemikian lazimnya mengambil masa yang agak lama sebelum keupayaan itu dapat beroperasi sepenuhnya,” kata Khaled, merujuk kepada kerja pengubahsuaian dan pengesahan yang akan menentukan bila pesawat terbabit boleh kembali menjalankan tugas rutin.

Perubahan struktur dan pemasangan cagak khas pada garis tengah pesawat membawa kesan selepas kerja pengubahsuaian selesai, kerana TUDM perlu memasukkan pemeriksaan, penyelenggaraan dan syarat kelulusan yang berkaitan ke dalam pengurusan rutin setiap pesawat yang ditugaskan untuk peranan itu.

Malaysia juga perlu menentukan cara peluru berpandu itu berhubung dengan avionik dan sistem kawalan tembakan Su-30MKM, kerana kebolehpercayaan operasi bergantung pada keserasian dalam semua keadaan penggunaan yang diluluskan serta keupayaan mengekalkan keserasian itu selepas pesawat dinaik taraf.

Ujian darat dan penerbangan perlu menyediakan bukti teknikal untuk penerimaan Malaysia, manakala jumlah pesawat yang diperuntukkan bagi ujian akan mempengaruhi kelancaran pensijilan serta jumlah pesawat yang boleh dikekalkan untuk memenuhi keperluan latihan dan kesiagaan semasa.

Kepakaran integrasi HAL boleh membantu menentukan skop pengubahsuaian, dengan nilainya bergantung pada sejauh mana dapatan program Su-30MKI India terpakai kepada konfigurasi Su-30MKM dan keadaan operasi yang ditetapkan oleh TUDM.

Penyelarasan dengan kemungkinan naik taraf pertengahan hayat Su-30MKM boleh memendekkan tempoh keseluruhan pesawat dikeluarkan daripada operasi, namun pertindihan jadual bermakna kelewatan dalam satu program boleh menjejaskan kemajuan program yang lain.

Persoalan utama ialah sama ada BrahMos-A boleh digunakan secara rutin pada pesawat yang masih mudah disenggara dan tersedia untuk tugas lain, menjadikan prestasi armada dalam jangka panjang sama penting dengan kejayaan satu demonstrasi pembawaan atau pelancaran.

(BACA) BrahMos-II Sasar Ujian 2027–2028, Akses Teknologi Rusia Uji Cita-Cita Hipersonik India

BrahMos dan Daya Cegah Rintang di Laut China Selatan

BrahMos-A lancaran udara menawarkan jarak serangan yang jauh lebih besar berbanding peluru berpandu antikapal Kh-31A sedia ada pada Su-30MKM, sekali gus memberi TUDM pilihan untuk bertindak dalam situasi maritim yang memerlukan pesawat pelancar berada lebih jauh daripada ancaman di permukaan laut.

Kh-31A mempunyai jarak kira-kira 70 kilometer, manakala angka yang lazim diterbitkan bagi varian eksport BrahMos menghampiri 290 kilometer, satu perbandingan yang menunjukkan potensi pertambahan jarak sementara prestasi konfigurasi untuk Malaysia masih perlu disahkan.

Angka antara 300 hingga 400 kilometer turut disebut dalam perbincangan awam mengenai BrahMos, namun jarak sebenar yang boleh diperoleh Kuala Lumpur hanya dapat dinilai apabila varian dan konfigurasi untuk Malaysia dikenal pasti.

Keupayaan mengekalkan kelajuan sekitar Mach 2.8 boleh memendekkan masa yang ada untuk kapal bertindak balas, dengan hasil sesuatu serangan tetap bergantung pada pengesanan, kesiagaan sistem pertahanan dan kebolehpercayaan keseluruhan proses serangan.

Kepentingan Laut China Selatan berpunca daripada taburan kepentingan maritim Malaysia di kawasan yang berjauhan, termasuk perairan sekitar Beting Luconia, di mana keupayaan serangan bawaan udara boleh memberi Kuala Lumpur satu lagi cara untuk menunjukkan kesiagaan ketenteraan ketika krisis.

Di Selat Melaka, nilai strategik keupayaan serangan tambahan itu bergantung pada misi yang ditetapkan oleh Malaysia dan kesesuaiannya dengan postur ketenteraan negara yang mengutamakan pertahanan wilayah serta kedaulatan.

Jarak operasi Su-30MKM dan kemungkinan pengisian minyak di udara oleh A400M boleh meningkatkan keluwesan operasi, manakala liputan sebenar bergantung pada konfigurasi yang diluluskan, ketersediaan pesawat sokongan dan kemampuan mengekalkan operasi di bahagian negara yang berjauhan.

Bateri BrahMos Filipina beroperasi dari darat dengan sokongan berpangkalan di pesisir, manakala pilihan lancaran udara Malaysia akan bergantung pada kesiagaan pesawat pejuang, latihan kru udara dan kitaran penyelenggaraan TUDM.

Kredibiliti keupayaan serangan maritim turut bergantung pada mutu dan kesinambungan maklumat daripada pesawat peronda, radar serta aset pengawasan lain, kerana kawasan liputan yang lebih luas meningkatkan beban untuk mengekalkan gambaran tepat mengenai aktiviti di laut.

Bagi perancang pertahanan serantau, keupayaan itu boleh menambah ketidakpastian tentang pilihan tindak balas Malaysia semasa krisis maritim, dengan kesan cegah rintangnya bergantung pada kemampuan Kuala Lumpur mengekalkan aset sokongan serta menetapkan keadaan yang mewajarkan penggunaannya.

Kesiagaan 18 Su-30MKM Jadi Pertimbangan Utama

Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) hanya mempunyai 18 pesawat pejuang berat Su-30MKM, justeru setiap pesawat yang diperuntukkan untuk ujian atau pengubahsuaian akan mengecilkan jumlah pesawat yang boleh digunakan bagi tugas pertahanan udara dan latihan ketika armada masih perlu menjalani penyelenggaraan berjadual.

Pengubahsuaian seluruh armada akan memberi TUDM lebih banyak pilihan untuk menugaskan pesawat bagi misi BrahMos selepas kerja selesai, namun lebih banyak pesawat perlu melalui proses pemasangan, pemeriksaan dan pensijilan.

Mengubah suai sebilangan kecil pesawat khusus untuk peranan itu boleh mengurangkan beban awal dan mengekalkan lebih banyak pesawat bagi tugas sedia ada, namun kerosakan atau penyelenggaraan berjadual akan memberi kesan lebih besar terhadap kadar kesiagaan kumpulan kecil berkenaan.

Tempoh pesawat dikeluarkan daripada operasi bergantung pada skop dan urutan pengubahsuaian, sekali gus menuntut TUDM menentukan berapa banyak pesawat boleh ditarik daripada perkhidmatan serentak tanpa menjejaskan tugas pertahanan udara dan latihan.

Dengan had satu peluru berpandu bagi setiap pesawat, ukuran kesiagaan ialah jumlah pesawat yang boleh ditugaskan bersama kru berkelayakan secara berterusan, yang boleh berbeza daripada jumlah pesawat yang dilengkapi untuk membawa BrahMos.

Latihan merangkumi prosedur kokpit, pengendalian di darat, pemeriksaan dan penyimpanan, manakala jumlah anggota berkelayakan akan menentukan sama ada pengendalian BrahMos boleh dijadikan tugas rutin skuadron atau kekal tertumpu kepada segelintir pakar.

Peralatan sokongan darat khusus, alat ganti dan khidmat penyelenggaraan akan menambah keperluan logistik, dengan kos serta kerumitan menempatkan kemudahan dan anggota sokongan mempengaruhi kemampuan Malaysia mengekalkan operasi di lebih daripada satu lokasi.

Daya tahan pangkalan udara turut penting kerana pengagihan kemudahan sokongan dapat mengurangkan kebergantungan pada satu lokasi, tetapi memerlukan lebih banyak kemudahan dan anggota untuk memastikan semua lokasi beroperasi mengikut piawaian yang sama.

Stok peluru berpandu yang lebih besar memudahkan peruntukan untuk latihan dan penggantian stok, tetapi meningkatkan kos penyimpanan dan sokongan, menjadikan saiz inventori satu keputusan kewangan dan kesiagaan yang berasingan daripada jumlah pesawat yang dipilih untuk pengubahsuaian.

Ukuran utama ialah berapa banyak pesawat yang boleh dikekalkan dalam keadaan siap siaga tanpa menjejaskan tugas sedia ada, kerana itulah yang menentukan sama ada BrahMos menambah keupayaan berkekalan atau mencetuskan persaingan berterusan untuk pesawat, kru dan kapasiti penyelenggaraan.

Keperluan Logistik di Sebalik BrahMos

Pesawat dan peluru berpandu yang tersedia masih bergantung pada sistem perintah dan pengawasan yang lebih luas, kerana TUDM memerlukan maklumat yang boleh dipercayai serta kuasa membuat keputusan yang jelas untuk mengekalkan postur maritim yang meyakinkan ketika krisis berkembang pantas.

Kos pengawasan perlu diberi perhatian kerana keberkesanan BrahMos bergantung pada aset sokongan, dan sebarang jurang dalam pengawasan maritim boleh mengehadkan manfaat pelaburan dalam peluru berpandu jarak lebih jauh untuk armada Su-30MKM.

Pertukaran anggota akan menambah beban latihan berterusan kerana TUDM perlu mengekalkan bilangan kru udara dan juruteknik bertauliah yang mencukupi untuk menampung keperluan latihan, ketidakhadiran rutin dan pertukaran antara skuadron sepanjang tempoh perkhidmatan peluru berpandu.

Pakej sokongan akan menentukan seberapa cepat operasi dapat dipulihkan selepas kerosakan peralatan, dengan agihan alat ganti dan ketersediaan juruteknik bertauliah mempengaruhi sama ada masalah penyelenggaraan di satu lokasi turut menjejaskan kesiagaan armada.

Keperluan penyimpanan dan pengendalian akan mempengaruhi kos jangka panjang kerana TUDM memerlukan kemudahan untuk menyimpan serta memeriksa stok operasi sepanjang tahun, termasuk ketika pesawat menjalankan misi lain atau menjalani kerja naik taraf.

Latihan tetap perlu diteruskan walaupun tempo operasi rendah, menjadikan simulator dan latihan khusus sebahagian daripada penilaian kos kitar hayat sekiranya kedua-duanya dapat membantu mengekalkan kelayakan kru tanpa menggunakan terlalu banyak jam penerbangan armada.

Jadual perolehan perlu mengambil kira perbezaan tempoh antara pensijilan pesawat, penghantaran peluru berpandu dan penyediaan infrastruktur sokongan, kerana ketidakselarasan boleh menyebabkan Malaysia menanggung kos aset yang belum dapat digabungkan menjadi satu keupayaan operasi.

Keupayaan mengekalkan kesiagaan selepas penghantaran awal turut bergantung pada pembahagian tanggungjawab teknikal antara pembekal dengan TUDM, terutama apabila projek integrasi melibatkan organisasi industri atau ketenteraan dari India, Rusia dan Malaysia.

Penilaian kos sokongan jangka panjang perlu membezakan kos yang meningkat bagi setiap pesawat yang diubah suai dengan kos kemudahan bersama seperti infrastruktur latihan, kerana harga seunit peluru berpandu hanya mencerminkan sebahagian daripada kos mengendalikan kumpulan awal pesawat.

Keupayaan mengekalkan kesiagaan selepas penerimaan awal akan memberi nilai strategik kepada sebarang penempatan ketika aman, sekali gus menunjukkan kepada negara lain bahawa Malaysia mampu menyokong peranan itu secara berterusan melangkaui satu demonstrasi.

BrahMos dan Hala Tuju Hubungan Pertahanan India–Malaysia

Cadangan BrahMos membuka ruang kepada New Delhi dan Kuala Lumpur untuk beralih daripada perbincangan awal kepada kerjasama industri jangka panjang, kerana integrasi senjata yang dibangunkan di India pada pesawat Malaysia buatan Rusia memerlukan kerjasama berterusan dalam kejuruteraan, latihan dan penyelenggaraan.

Projek itu turut mewujudkan kebergantungan pada usaha sama BrahMos antara India dengan Rusia, menjadikan kesinambungan kelulusan eksport, bekalan alat ganti dan sokongan teknikal penting dalam menilai sejauh mana Malaysia boleh mengekalkan keupayaan itu secara mandiri.

Anggaran yang diterbitkan meletakkan harga indikatif sekitar US$3.5 juta bagi setiap peluru berpandu, manakala kos keseluruhan kepada Malaysia bergantung pada skala pengubahsuaian pesawat, ujian, latihan, sokongan darat khusus dan jumlah peluru berpandu yang dibeli serta disenggara.

Penekanan Kementerian Pertahanan terhadap kos kitar hayat meletakkan perbelanjaan berulang seiring dengan kos integrasi awal, kerana harga perolehan yang mampu ditanggung masih boleh disusuli kos sokongan yang mengehadkan peruntukan untuk kesiagaan pesawat dan keutamaan lain.

Postur pertahanan yang mengutamakan kedaulatan memberi sebab kepada Malaysia untuk menetapkan keperluan ketenteraan sebelum memperuntukkan dana, memandangkan keluarga BrahMos boleh menyokong peranan cegah rintang maritim dan serangan darat yang membawa implikasi berbeza terhadap kesiagaan serta isyarat strategik kepada negara serantau.

Program F-35 Singapura, perolehan Rafale Indonesia, naik taraf Su-30 Vietnam dan penempatan BrahMos pesisir Filipina membentuk latar pemodenan ketenteraan serantau, dengan setiap pelaburan memenuhi keperluan tersendiri dan mempengaruhi cara negara jiran menilai postur pertahanan masing-masing.

Perbincangan awal itu sendiri memberi isyarat bahawa Malaysia sedang mempertimbangkan pilihan tindak balas maritim yang lebih luas dan melihat India sebagai rakan pertahanan berpotensi, namun kekuatan isyarat itu bergantung pada keputusan susulan mengenai integrasi pesawat dan pembiayaan.

Sekiranya keputusan rasmi dibuat untuk meneruskan perolehan, skala pengubahsuaian pesawat dan skop sokongan jangka panjang akan memberi gambaran lebih jelas daripada pengumuman pembelian peluru berpandu semata-mata tentang kesediaan Malaysia mengekalkan peranan itu.

Penetapan keperluan operasi TUDM, proses pensijilan Su-30MKM yang boleh dilaksanakan dan pelan sokongan dengan pembiayaan terjamin akan menunjukkan sama ada BrahMos sesuai dengan doktrin pertahanan Malaysia serta boleh dikekalkan dalam keadaan siap siaga oleh armada pejuang sedia ada.

Sehingga syarat itu dipenuhi, cadangan BrahMos kekal sebagai ujian terhadap nilai yang diberikan Malaysia kepada keupayaan serangan maritim jarak jauh, kapasiti armada yang sanggup diperuntukkan dan sejauh mana Kuala Lumpur bersedia mempererat kerjasama pertahanan dengan India.