(DEFENCE SECURITY ASIA) — Serangan terbaharu Houthi terhadap Lapangan Terbang Antarabangsa King Khalid di Riyadh meningkatkan tekanan terhadap pertahanan udara Arab Saudi, memperlihatkan bagaimana serangan berulang ke atas infrastruktur awam boleh menjejaskan pergerakan dalam negara serta memperluas kesan strategik perang yang kembali memuncak di Yaman.

Gabungan diketuai Arab Saudi melaporkan bahawa projektil yang belum dikenal pasti menghentam Terminal 4 dan mencetuskan kebakaran, manakala sebuah peluru berpandu jelajah dipintas secara berasingan berhampiran lapangan terbang itu, menjadikan kedua-dua kejadian perlu dibezakan ketika menilai punca kerosakan terminal.

Pihak berkuasa penerbangan awam Saudi kemudian mengesahkan terdapat mangsa cedera tanpa segera memperincikan jumlah atau tahap kecederaan, sementara pemeriksaan keselamatan dan penilaian kerosakan menambah ketidakpastian mengenai penyambungan semula operasi penumpang selepas serangan pada Ahad itu.

Insiden terbaharu menyusuli serangan pada Sabtu terhadap kompleks Terminal 3 dan 4 yang pada awalnya dilaporkan mengorbankan 12 orang serta mencederakan 309 lagi, sekali gus menjadikan hab penerbangan domestik ibu negara itu tumpuan krisis keselamatan Saudi yang semakin meluas.

Seorang warga India yang cedera dalam serangan Sabtu kemudian dilaporkan meninggal dunia, namun jumlah keseluruhan korban yang dikemas kini belum diperincikan, menyebabkan angka rasmi awal perlu dibezakan daripada perkembangan berikutnya bagi mengelakkan penyampaian jumlah yang belum muktamad.

Jurucakap gabungan, Mejar Jeneral Turki al-Maliki, menyalahkan Houthi atas serangan Sabtu dan menyifatkannya sebagai “jenayah perang sepenuhnya”, suatu pendirian rasmi yang membayangkan tindak balas ketenteraan tetapi tidak menggantikan penilaian undang-undang terhadap pihak yang bertanggungjawab.

Jurucakap tentera Houthi, Brigedier Jeneral Yahya Saree, mendakwa pihaknya melaksanakan “tiga fasa serangan” terhadap Lapangan Terbang Antarabangsa King Khalid, namun lokasi pelancaran, konfigurasi senjata, urutan serangan dan prestasi pertahanan Saudi masih belum disahkan secara bebas.

Penutupan berterusan lapangan terbang, pembatalan penerbangan dan penggantungan perkhidmatan syarikat penerbangan menunjukkan kesannya melangkaui kerosakan fizikal, kerana ancaman serangan berulang boleh menghalang pemulihan rangkaian pengangkutan awam walaupun kebakaran berjaya dikawal.

Presiden Donald Trump menyifatkan serangan itu sebagai “tidak boleh diterima” dan memberi isyarat bahawa Washington mungkin mempertimbangkan penyertaan dalam serangan terhadap Houthi, namun kenyataan tersebut belum merupakan pengesahan bahawa campur tangan ketenteraan Amerika Syarikat telah diluluskan.

Setiausaha Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, António Guterres, mengecam serangan maut itu, sementara korban membabitkan pelbagai kewarganegaraan memperluas dimensi antarabangsa krisis melalui tanggungjawab konsular, amaran perjalanan dan tekanan terhadap kerajaan asing untuk menilai semula risiko keselamatan di Arab Saudi.

Pada penilaian DSA, konfrontasi ini menghubungkan tiga tekanan yang saling memperkukuh, iaitu serangan Houthi terhadap lapangan terbang Saudi, serangan balas darat disokong Riyadh di Yaman serta ancaman terhadap laluan perkapalan Laut Merah ketika konflik Iran turut mengganggu kestabilan serantau.

Persoalan utama ialah sama ada Arab Saudi mampu memulihkan operasi awam secara konsisten sambil mengekalkan tekanan ketenteraan di Yaman, kerana gangguan berulang membolehkan Houthi mengenakan kos strategik tanpa perlu membuktikan keupayaan menewaskan angkatan konvensional Saudi secara langsung.

(READ): [VIDEO] Houthi Dakwa Tembak Jatuh F-15 Saudi—Penguasaan Udara Riyadh Tergugat?

Pertahanan Udara Saudi Diuji Serangan Berulang

Pemintasan peluru berpandu jelajah yang dilaporkan pada Ahad menunjukkan pertahanan udara Saudi menangani sekurang-kurangnya satu ancaman berhampiran lapangan terbang Riyadh, tetapi hentaman terhadap terminal memperlihatkan bahawa kejayaan satu pemintasan tidak dengan sendirinya membuktikan keseluruhan kompleks dilindungi.

Maklumat tersedia belum mengenal pasti sama ada projektil yang menghentam terminal ialah peluru berpandu balistik, peluru berpandu jelajah, dron atau serpihan pemintas, menyebabkan sebarang penjelasan khusus mengenai trajektori, sistem panduan atau kegagalan pemintasan masih belum mempunyai asas bukti mencukupi.

Perbezaan itu penting dari sudut operasi kerana setiap ancaman memerlukan kaedah pengesanan dan pemintasan berlainan, manakala ketiadaan pengesahan jenis senjata menghalang pembinaan semula tempoh amaran, liputan pertahanan, pemilihan sasaran serta urutan antara pemintasan dengan hentaman terminal.

Serangan berulang turut meningkatkan tuntutan perlindungan terhadap infrastruktur apabila pengawasan dan kesiagaan berterusan diperlukan di hab awam yang sama, berpotensi bersaing dengan keperluan mempertahankan lapangan terbang lain serta kemudahan tenaga yang turut dilaporkan menjadi sasaran.

Laporan mengenai serangan terdahulu di Abha dan projektil berhampiran Dammam menggambarkan ancaman yang tersebar secara geografi, namun maklumat tersedia belum mencukupi untuk menentukan sama ada insiden tersebut merupakan kempen terselaras atau menggunakan senjata dan kaedah pelancaran yang serupa.

Bagi perancang pertahanan Saudi, cabarannya ialah mengagihkan sumber merentasi infrastruktur terdedah, kerana perlindungan Riyadh sahaja tidak menyelesaikan gangguan di hab penerbangan alternatif sekiranya serangan di lokasi lain mengecilkan pilihan pengalihan penumpang dan menjejaskan hubungan domestik.

Amaran Houthi bahawa ruang udara Saudi merupakan “medan operasi” meningkatkan tekanan melalui isyarat ancaman, kerana syarikat penerbangan perlu mengambil kira risiko serangan akan datang walaupun keupayaan kumpulan itu menyerang setiap lokasi yang diancam belum dibuktikan secara bebas.

Dakwaan Houthi bahawa Arab Saudi bertanggungjawab terhadap kegagalan pemintasan mengalihkan perhatian kepada prestasi pertahanan, tetapi hujah politik itu tidak membuktikan asal setiap hentaman atau menghapuskan tanggungjawab pihak yang memutuskan untuk melancarkan serangan terhadap lapangan terbang.

Langkah mengurangkan risiko boleh merangkumi pengukuhan amaran awal, perancangan kesinambungan operasi dan perlindungan keupayaan tindak balas kecemasan, namun maklumat tersedia belum menjelaskan langkah yang dilaksanakan Saudi atau sama ada perubahan pertahanan tertentu mampu mencegah serangan terbaharu.

Implikasi ketenteraan yang lebih luas ialah perlindungan lapangan terbang perlu dinilai melalui kesinambungan operasi, keselamatan orang awam dan keupayaan pemulihan, kerana jumlah pemintasan semata-mata tidak menentukan sama ada pertahanan berjaya menggagalkan gangguan yang ingin dicapai penyerang.

(READ): Arab Saudi Diserang: Pertaruhan Mohammed bin Salman pada Trump Diuji

 

Penutupan Lapangan Terbang Dedah Kerentanan Logistik Saudi

Terminal 3 dan 4 mengendalikan operasi domestik melibatkan Saudia, flynas dan flyadeal, menjadikan kerosakan pada kompleks itu ancaman terhadap hubungan pengangkutan dalam negara serta akses ke ibu negara, dengan kesan yang melangkaui gangguan kepada penumpang antarabangsa.

Penggantungan operasi lapangan terbang memperlihatkan bagaimana serangan terhadap hab pengangkutan utama boleh menjejaskan jadual penerbangan, pemindahan penumpang dan penempatan pesawat, menghasilkan gangguan berpanjangan selepas kerosakan awal di kawasan terminal yang diserang.

Pembatalan dan pengalihan penerbangan memaksa syarikat penerbangan menyusun semula penempatan pesawat, kru serta penumpang, sedangkan maklumat tersedia tidak memperincikan kapasiti lebihan di lapangan terbang alternatif atau tempoh diperlukan untuk memulihkan perkhidmatan yang terjejas.

Penggantungan perkhidmatan oleh syarikat seperti Etihad, Qatar Airways dan Kuwait Airways meluaskan kesan terhadap rangkaian serantau, menunjukkan bahawa keputusan pengendali di luar Arab Saudi boleh memanjangkan gangguan walaupun kemudahan yang rosak kemudian disahkan boleh digunakan semula.

Pemeriksaan keselamatan menjadi kekangan strategik kerana pembukaan semula sebelum ancaman dan risiko struktur difahami boleh mendedahkan penumpang kepada bahaya, sementara penutupan berpanjangan meningkatkan kos ekonomi serta politik untuk mengekalkan kegiatan negara seperti biasa.

Keperluan logistik merangkumi perkhidmatan perubatan kecemasan, pemadaman kebakaran, pasukan penilaian kerosakan dan bantuan penumpang, dengan keterangan saksi mengenai ambulans serta serpihan menunjukkan tekanan terhadap sokongan awam tanpa membuktikan keadaan rangkaian bekalan atau sokongan ketenteraan.

Laporan bahawa sekolah di Riyadh beralih kepada pembelajaran dalam talian menunjukkan kesannya menjangkaui sektor penerbangan, namun tempoh dan keluasan pelaksanaan langkah itu belum diperincikan, sekali gus tidak menyokong kesimpulan bahawa seluruh ibu negara mengalami penutupan menyeluruh.

Serangan terhadap pintu masuk utama Riyadh turut mencabar imej kestabilan yang mendasari Wawasan 2030, kerana keyakinan perniagaan antarabangsa bergantung sebahagiannya pada akses yang terjamin, walaupun jumlah kerugian pelaburan atau kesan makroekonomi belum dinyatakan.

Bukti tersedia tidak menunjukkan operasi kargo tentera terganggu secara langsung, namun gangguan pengangkutan awam masih boleh menjejaskan daya tahan negara dengan menyukarkan pergerakan petugas, penyelarasan kecemasan dan penyampaian perkhidmatan yang diperlukan bagi menyokong tindak balas keselamatan berpanjangan.

Bagi pembuat keputusan Saudi, pemulihan lapangan terbang memerlukan perlindungan, pilihan operasi alternatif dan penyampaian maklumat yang jelas mengenai risiko berterusan, kerana pembaikan infrastruktur sahaja belum menjamin keyakinan terhadap rangkaian penerbangan yang masih berdepan kemungkinan serangan susulan.

(BACA): Saudi Pertimbang Serangan Houthi: Laluan Minyak Laut Merah Terancam

Serangan Balas di Yaman Kaitkan Tekanan Darat dengan Serangan Jarak Jauh

Kronologi yang dikemukakan meletakkan kebangkitan semula konflik selepas gencatan senjata 2022 semakin terhakis, dengan pertikaian membabitkan lapangan terbang Sanaa pada Julai dikenal pasti sebagai pencetus pengumuman sekatan Houthi serta serangan semula peluru berpandu dan dron terhadap Arab Saudi.

Namun, kronologi itu perlu dilihat sebagai penjelasan mengenai peningkatan konflik kerana maklumat tentang rundingan, arahan operasi dan bukti yang disahkan secara bebas masih tidak mencukupi untuk meletakkan tanggungjawab keruntuhan gencatan senjata sepenuhnya pada mana-mana pihak.

Kemaraan Houthi di sepanjang pantai barat Yaman pada September dilaporkan merangkumi Mokha dan Pulau Mayyun, dua kedudukan strategik berhampiran laluan maritim, walaupun keluasan penguasaan wilayah serta kemampuan mempertahankan kawasan yang ditawan masih belum dapat dipastikan.

Majlis Kepimpinan Presiden Yaman yang disokong Saudi kemudian dilaporkan melancarkan Operasi “Fajar Yaman” sekitar 4 hingga 5 Oktober bagi merampas semula wilayah pesisir dan menyekat kemaraan Houthi melalui operasi darat dengan sokongan kempen udara gabungan diketuai Riyadh.

Laporan pembabitan kira-kira 100 pesawat dan dakwaan kemusnahan ratusan sasaran Houthi menggambarkan skala operasi yang diumumkan, tetapi angka itu tidak mengesahkan jumlah penerbangan tempur, penggunaan persenjataan, kerosakan sebenar atau keberkesanan melumpuhkan keupayaan peluru berpandu secara berpanjangan.

Perbezaan antara memusnahkan infrastruktur dengan mencegah pelancaran susulan amat penting, kerana serangan berikutnya terhadap lapangan terbang menunjukkan aktiviti serangan Houthi masih berterusan tanpa menjelaskan sama ada senjata dilancarkan dari kemudahan yang terselamat, sistem bergerak atau simpanan yang disebarkan.

Pertempuran sekitar Taiz menambah tuntutan terhadap pasukan disokong Saudi kerana operasi di medan darat memerlukan penyelarasan dan sokongan berterusan, sementara laporan mengenai perpecahan dalaman serta kelemahan perisikan belum membentuk penilaian menyeluruh yang disahkan terhadap prestasi gabungan.

Dakwaan Houthi bahawa Saudi melaksanakan 124 serangan udara dalam tempoh 24 jam sebelumnya digunakan untuk membingkaikan serangan lapangan terbang sebagai tindakan balas, namun angka dan dakwaan korban awam itu memerlukan penelitian sama seperti dakwaan gabungan mengenai kemusnahan infrastruktur ketenteraan Houthi.

Keadaan ini mewujudkan persaingan keutamaan antara tekanan ofensif di Yaman dengan keperluan pertahanan dalam Arab Saudi, kerana kejayaan merampas semula wilayah atau memintas ancaman tidak secara automatik menghapuskan keupayaan lawan untuk terus mengenakan kos ketenteraan, ekonomi dan politik.

Kempen berpanjangan berpotensi menjadi pertarungan keupayaan mengekalkan operasi dan ketahanan politik, dengan Saudi berusaha memulihkan penguasaan wilayah sementara Houthi mengimbangi kelemahan ketenteraan konvensional melalui serangan berulang yang kesannya menjangkaui medan pertempuran Yaman.

Bab al-Mandeb Perluas Risiko Konflik kepada Perdagangan Global

Penawanan Pulau Mayyun dan kedudukan pesisir berhampiran Mokha yang dilaporkan mempunyai kepentingan strategik kerana Selat Bab al-Mandeb menghubungkan Laut Merah dengan Teluk Aden, menjadikan perkembangan di pantai barat Yaman berpotensi menjejaskan perkapalan komersial antarabangsa.

Tekanan itu turut dikaitkan dengan sekatan yang menjejaskan Selat Hormuz ketika konflik Iran, mewujudkan keadaan apabila gangguan terhadap satu laluan tenaga meningkatkan kepentingan laluan alternatif yang turut terdedah kepada konfrontasi serantau.

Kebergantungan Saudi terhadap laluan eksport Laut Merah dilaporkan meningkat dalam keadaan tersebut, namun ketiadaan angka eksport dan data pengalihan yang disahkan menghalang pengiraan tepat mengenai risiko tambahan terhadap penghantaran tenaga akibat kemaraan Houthi di pesisir Yaman.

Penguasaan wilayah berhampiran laluan sempit strategik tidak dengan sendirinya membuktikan kemampuan menghentikan perkapalan, kerana operasi menyekat pergerakan kapal turut memerlukan persenjataan berfungsi, maklumat sasaran dan akses operasi berterusan yang belum diperincikan secukupnya.

Bagaimanapun, pengumuman sekatan boleh mempengaruhi keputusan pengendali kapal sebelum keberkesanan ketenteraannya terbukti, kerana mereka perlu menilai ancaman gangguan dan kesan perubahan laluan walaupun angka kos insurans, pengangkutan serta pengalihan pelayaran belum tersedia.

Serangan lapangan terbang dan tekanan maritim saling memperkukuh dari sudut isyarat strategik dengan mendedahkan Arab Saudi kepada ancaman serentak terhadap penerbangan serta perdagangan, walaupun maklumat tersedia belum membuktikan kedua-duanya dilaksanakan di bawah satu rancangan operasi bersepadu.

Laporan bahawa penasihat Kor Pengawal Revolusi Iran membantu serangan pesisir menimbulkan persoalan mengenai pembabitan luar, tetapi jumlah anggota, kuasa pemerintahan dan sumbangan teknikal belum disahkan, menyebabkan dakwaan bantuan itu tidak boleh dianggap bukti bahawa Iran mengarahkan setiap serangan.

Begitu juga, gambaran konflik Yaman sebagai medan kedua yang memenuhi kepentingan Iran merupakan tafsiran analitis, kerana persamaan kepentingan tidak membuktikan struktur keputusan yang sama atau bahawa Tehran menentukan masa, sasaran dan senjata dalam serangan terhadap Riyadh.

Bagi pemerhati pertahanan antarabangsa, persamaan strategiknya terletak pada tumpuan infrastruktur di darat dan keterbatasan laluan transit di laut, kerana kedua-duanya membolehkan serangan berskala terhad menghasilkan gangguan meluas apabila laluan atau kemudahan pengganti sukar diperoleh.

Kesan globalnya terletak pada risiko gangguan yang saling memburukkan keadaan, sementara bukti tersedia belum mengesahkan penutupan kedua-dua selat atau membolehkan ramalan berangka mengenai kekurangan tenaga, kerugian perkapalan dan kerosakan ekonomi dunia.

Isyarat Campur Tangan AS Berdepan Batas Keberkesanan Ketenteraan

Isyarat Presiden Donald Trump bahawa Amerika Syarikat mungkin menyertai serangan Saudi menambah tekanan pencegahan terhadap Houthi, tetapi kenyataan bersyarat itu belum merupakan arahan pengerahan, senarai sasaran, jadual operasi atau keputusan memperluas pembabitan tempur langsung Washington di Yaman.

Maklumat tersedia menyebut sokongan perisikan, penentuan sasaran dan perancangan Amerika Syarikat terhadap serangan disokong Saudi, namun skala serta kesan operasinya belum diperincikan bagi membolehkan perbandingan kukuh dengan kemungkinan kempen serangan langsung pada masa hadapan.

Setiausaha Negara Marco Rubio mengecam serangan tersebut dan mengesahkan seorang warga Amerika antara korban, menghubungkan tindak balas diplomatik dengan kepentingan konsular secara langsung, sementara pilihan antara bantuan pertahanan tambahan dengan tindakan ketenteraan ofensif masih belum diputuskan.

Perdana Menteri Pakistan dilaporkan menegaskan semula komitmen di bawah Perjanjian Pertahanan Bersama Makkah, namun jaminan politik itu belum membuktikan ketibaan pasukan tambahan, pengaktifan kewajipan tertentu atau penyertaan dalam operasi balas selepas serangan lapangan terbang.

Kecaman kerajaan Arab, negara Eropah, India dan pihak lain meningkatkan tekanan diplomatik terhadap Houthi, tetapi kenyataan solidariti perlu dibezakan daripada komitmen operasi kerana maklumat tersedia belum menunjukkan tindak balas ketenteraan baharu pelbagai negara yang diselaraskan sejurus selepas serangan.

Bagi rakan keselamatan yang mempertimbangkan pembabitan, cabarannya melangkaui pelaksanaan serangan kerana kempen lebih luas memerlukan keputusan mengenai liputan pertahanan, kerjasama perisikan dan sokongan berterusan, tanpa menganggap tambahan kuasa udara mampu menghapuskan sepenuhnya keupayaan pelancaran yang tersebar.

Amaran Houthi kepada syarikat penerbangan bertujuan meningkatkan tekanan politik melalui gangguan terhadap orang awam, sementara janji tindak balas tegas gabungan berusaha memulihkan daya cegah, dengan kewibawaan kedua-dua isyarat bergantung pada tindakan operasi dan bukannya ketegasan kenyataan semata-mata.

Perpindahan lebih 200,000 penduduk Yaman sejak Julai yang dilaporkan menambah dimensi kemanusiaan kepada kemampuan meneruskan kempen, namun ketiadaan data asas dan pecahan geografi menghalang penilaian tepat tentang kaitan perpindahan itu dengan operasi ketenteraan tertentu.

Usaha kembali ke meja rundingan memerlukan penyelesaian pertikaian wilayah dan sekatan, tetapi pendirian untuk meneruskan pertempuran serta merampas semula kawasan yang hilang menunjukkan ruang persetujuan segera masih sempit tanpa membuktikan mana-mana pihak telah menolak semua pilihan diplomatik.

Pada penilaian DSA, cabaran utama Riyadh ialah memulihkan pergerakan awam yang terjamin sambil mengurus tekanan di pesisir Yaman dan jangkaan rakan keselamatan, kerana gangguan lapangan terbang boleh mengekalkan daya tawar Houthi walaupun pasukan diketuai Saudi mencapai kejayaan taktikal di medan lain.