(DEFENCE SECURITY ASIA) — Satelit tentera Russia, Kosmos 2612, dilaporkan melakukan manuver untuk menghampiri satelit pengimejan radar berdaftar di Amerika Syarikat, ICEYE-X36, sekali gus menimbulkan kebimbangan terhadap keselamatan infrastruktur perisikan komersial yang semakin penting dalam peperangan moden.

Anggaran penjejakan menunjukkan kedua-dua satelit berada pada jarak kira-kira 136 meter pada 18 Oktober, dengan lintasan lebih dekat diramalkan pada 19 Oktober, namun ketepatan data orbit awam belum memadai untuk mengesahkan jarak sebenar antara kedua-duanya.

Perkembangan paling penting dari sudut strategik ialah peralihan daripada penjajaran orbit kepada operasi jarak dekat terkawal, kerana pemadanan trajektori membolehkan pemerhatian berterusan, tekanan operasi atau kemungkinan gangguan tanpa memerlukan pelancaran peluru berpandu pemusnah dari Bumi.

ICEYE, syarikat satelit radar yang diasaskan di Finland, membekalkan imejan kepada Ukraine sejak 2022, namun maklumat tersedia tidak mengesahkan sama ada ICEYE-X36 secara khusus menyokong operasi ketenteraan atau aktiviti penentuan sasaran negara itu.

Penjejak satelit Belanda, Marco Langbroek, menyifatkan manuver itu sebagai “permainan kucing dan tikus yang membimbangkan”, menggambarkan bagaimana penyelarasan orbit secara sengaja boleh menekan pengendali komersial ketika tujuan, muatan dan tindakan susulan satelit yang menghampiri masih belum diketahui.

Ahli astronomi, Jonathan McDowell, menyifatkan kejadian itu sebagai kemungkinan pertemuan orbit tanpa persetujuan pertama yang diketahui membabitkan dua satelit aktif di orbit rendah Bumi, namun penilaian tersebut belum membuktikannya sebagai kejadian pertama yang disahkan secara menyeluruh.

Tiada perlanggaran, kerosakan fizikal atau gangguan jelas akibat sentuhan dilaporkan, menjadikan perkembangan semasa tertumpu kepada kedudukan dan keupayaan menghampiri, bukannya kemusnahan, gangguan elektronik atau kehilangan keupayaan pengimejan radar komersial yang sudah disahkan.

Rangkaian manuver itu dilaporkan bermula dengan penjajaran orbit pada Mei sebelum dipergiat selepas 30 September, menunjukkan operasi terancang yang menggabungkan penggunaan pendorongan, pemasaan orbit dan pemadanan satah, bukannya pertemuan kebetulan antara dua satelit yang beroperasi secara berasingan.

Bagi perancang ketenteraan, persoalan utama ialah sama ada satelit yang berkeupayaan melakukan manuver boleh memaksa satelit pengimejan lebih kecil mengambil tindakan pertahanan berulang, sehingga menggunakan bahan api terhad, mengganggu jadual pengumpulan imejan dan meningkatkan kebergantungan terhadap perkhidmatan pemantauan ruang angkasa.

Bagi pembuat dasar, kejadian itu menyerlahkan kedudukan rumit satelit komersial yang memenuhi keperluan pelanggan awam dan pertahanan, kerana kepentingan strategiknya boleh menarik perhatian tentera walaupun identiti pelanggan serta tugasan pengumpulan imejan sesebuah satelit tidak didedahkan.

Penilaian DSA ialah manuver yang dilaporkan menunjukkan keupayaan menghampiri secara terkawal, manakala pemeriksaan, intimidasi, pengumpulan perisikan dan persediaan operasi menentang aset angkasa kekal sebagai kemungkinan yang memerlukan bukti melangkaui geometri orbit serta anggaran jarak semata-mata.

Implikasinya melangkaui kedua-dua satelit itu kerana operasi jarak dekat berpanjangan boleh menguji keupayaan pengendali komersial, pelanggan tentera dan kerajaan membezakan ancaman daripada manuver yang kabur, sambil mengekalkan akses kepada infrastruktur perisikan yang semakin sebati dengan operasi ketenteraan konvensional.

(BACA): [VIDEO] Peluru Berpandu Iran Semakin Bijak: Bagaimana Risikan Satelit China dan Rusia Mengalahkan Sistem Pertahanan Udara Patriot dan THAAD AS

Pemadanan Orbit Membolehkan Kehadiran Berterusan Berhampiran Sasaran

Pendekatan Kosmos 2612 dilaporkan melalui beberapa pelarasan altitud dan kecondongan secara terancang, menunjukkan operasi pertemuan dan jarak dekat bergantung pada kawalan hubungan orbit, bukannya sekadar menghalakan satelit ke arah objek lain sebelum memecut menghampirinya.

Kedua-dua satelit berada di orbit rendah Bumi yang hampir bulat dan segerak Matahari, dengan kecondongan dilaporkan sekitar 97.85 darjah serta tempoh orbit hampir 95.5 minit, membolehkan operasi berdekatan apabila perbezaan satah, altitud dan pemasaan dikurangkan.

Kelajuan orbitnya sekitar 7.59 kilometer sesaat, namun angka itu tidak menggambarkan kelajuan relatif antara kedua-duanya kerana satelit yang mengikuti trajektori hampir sepadan boleh kekal berdekatan dengan pergerakan relatif yang jauh lebih perlahan.

Sekitar 30 September, Kosmos 2612 dilaporkan menaikkan orbitnya ke altitud kira-kira 590 kilometer, menggunakan perubahan tempoh orbit dan kadar anjakan satah orbit untuk menyelaraskan pemasaan serta kedudukannya berbanding ICEYE-X36 sepanjang beberapa hari berikutnya.

Kaedah itu memanfaatkan ketidakseragaman medan graviti Bumi, dikenali melalui kesan J2, yang membolehkan perbezaan kadar anjakan orbit merapatkan satah kedua-dua satelit secara beransur-ansur, sementara perbezaan altitud mengubah kedudukan relatifnya sepanjang laluan orbit.

Pelarasan lebih kecil sekitar 7 Oktober dilaporkan memperhalus penjajaran sebelum manuver penurunan pada 12 Oktober membawa Kosmos 2612 menghampiri lingkungan altitud ICEYE-X36, sekali gus mengurangkan perbezaan orbit yang sebelumnya menghalang kedua-duanya kekal berdekatan.

Analisis manuver penurunan itu menganggarkan perubahan halaju sekitar 27.9 meter sesaat, namun angka berkenaan diperoleh daripada perubahan orbit dan bukannya data telemetri Russia yang didedahkan atau ukuran prestasi sistem pendorongan yang disahkan secara bebas.

Selepas penurunan itu, Kosmos 2612 dilaporkan masih mengekori pada jarak kira-kira 475 kilometer, menunjukkan pemadanan satah orbit sahaja tidak menghasilkan pertemuan serta-merta dan pelarasan pemasaan tambahan diperlukan untuk membolehkan pendekatan berikutnya.

Manuver yang dilaporkan antara 16 hingga 18 Oktober kemudian merapatkan jarak dengan ketara, manakala kelajuan relatif rendah menyokong tafsiran operasi jarak dekat terkawal berbanding lintasan singkat antara satelit pada altitud sama tetapi bergerak pada sudut berbeza.

Dari sudut strategik, keupayaan kekal berdekatan membolehkan satelit terus mengekalkan kedudukan berhampiran sasarannya, sedangkan pertemuan kebetulan lazimnya hanya mencetuskan keperluan mengelak perlanggaran sementara tanpa menunjukkan keupayaan penempatan orbit secara sengaja dan berulang.

(BACA): Imej Satelit China Bantu Iran Serang Pangkalan Amerika?

Misi Radar ICEYE Menghubungkan Operasi Angkasa dengan Perisikan Medan Tempur

ICEYE-X36 dikenal pasti sebagai satelit radar apertur sintetik komersial yang dilancarkan pada Mac 2024, meletakkan kejadian itu dalam hubungan yang semakin rapat antara infrastruktur pemerhatian Bumi milik swasta, keperluan pertahanan negara dan kebergantungan tentera terhadap perisikan komersial.

Muatan radarnya beroperasi dalam jalur X, membolehkan pengumpulan imejan ketika gelap dan berawan, sekali gus memberikan kelebihan ketenteraan apabila keadaan cuaca atau pencahayaan mengehadkan pemerhatian optik terhadap bentuk muka bumi, kemudahan, kenderaan dan aktiviti di permukaan.

Maklumat tersedia menyenaraikan mod pengimejan radar dengan pengarahan pancaran secara elektronik, termasuk pemerhatian tertumpu dan liputan lebih luas, namun tidak mengesahkan konfigurasi prestasi semasa ICEYE-X36 atau mod yang digunakan ketika satelit Russia itu menghampiri.

Kekangan tersebut bermakna keupayaan resolusi paling tinggi yang diiklankan bagi konstelasi ICEYE tidak boleh dianggap tersedia pada ICEYE-X36, kerana penggunaan spesifikasi generasi lebih baharu boleh membesar-besarkan nilai perisikan yang mungkin diperoleh Russia melalui pendekatan jarak dekat.

Hubungan ICEYE dengan Ukraine menjelaskan sensitiviti geopolitik kejadian itu, tetapi tidak membuktikan satelit berkenaan menyokong operasi tertentu Ukraine, membantu serangan khusus atau membawa data yang berkaitan secara langsung dengan kebimbangan ketenteraan semasa Russia.

Perluasan kerjasama pertahanan Ukraine yang diumumkan pada Januari 2026 mengukuhkan kepentingan imejan radar komersial, namun pembahagian tugasan antara satelit tidak didedahkan, menyebabkan hubungan khusus ICEYE-X36 dengan aktiviti penentuan sasaran di medan tempur belum dapat dipastikan.

Penilaian operasi DSA ialah pengumpulan imejan radar yang boleh diandalkan membantu kesedaran situasi dengan mengurangkan jurang akibat kegelapan dan cuaca, namun nilai ketenteraannya tetap bergantung pada pemasaan pengumpulan, pemprosesan, penyebaran serta penggabungan dengan sumber perisikan lain.

Kesan tekanan terhadap sebuah satelit turut bergantung pada keupayaan satelit lain dalam konstelasi mengambil alih tugasan, namun maklumat tersedia tidak memperincikan kapasiti gantian, keluwesan penjadualan atau liputan yang boleh disediakan bagi kawasan tertentu.

Bagaimanapun, konstelasi besar tidak bermakna setiap satelit boleh saling menggantikan dalam semua keadaan, kerana kehilangan peluang pemerhatian orbit yang penting boleh menjejaskan pemantauan sensitif masa walaupun rangkaian keseluruhan terus membekalkan imejan kepada pelanggan tentera dan awam.

Persoalan strategiknya ialah daya tahan perkhidmatan secara keseluruhan, dengan pelanggan tentera perlu memahami bagaimana ketersediaan satelit, geometri orbit dan persaingan keperluan tugasan menentukan kesinambungan sokongan perisikan komersial berasaskan angkasa.

(BACA): Kapal Pengintip China Jejaki USS Abraham Lincoln? Rangkaian SIGINT, Satelit dan Kapal Dwiguna Beijing Ubah Keseimbangan Kuasa Tentera Laut AS di Timur Tengah

Bahan Pendorong, Sokongan Darat dan Ketahanan Manuver Menentukan Persaingan Orbit

Tindakan Kosmos 2612 yang dilaporkan itu menyerlahkan kepentingan sistem pendorongan dalam keupayaan operasi menentang aset angkasa, kerana menghampiri orbit sasaran, kekal berdekatan atau bertindak balas terhadap manuver mengelak semuanya menggunakan sumber satelit yang terhad.

Analisis pembinaan semula orbit menganggarkan Kosmos 2612 melakukan perubahan halaju terkumpul sekitar 175 meter sesaat menjelang pertengahan Oktober, jauh melebihi satelit berkaitan, sekali gus membayangkan penugasan berbeza tanpa mendedahkan baki bahan pendorong atau tempoh ketahanan misinya.

Rangkaian penjajaran sepanjang September hingga Oktober dilaporkan membabitkan perubahan halaju kira-kira 57 meter sesaat, menunjukkan bagaimana mekanik orbit boleh mengurangkan sebahagian keperluan manuver langsung melalui pendekatan beransur-ansur, tetapi masih memerlukan pengaktifan pendorong yang tepat serta pemantauan berterusan terhadap trajektori sasaran.

ICEYE-X36 pula digambarkan sebagai satelit dalam kelas sekitar 90 kilogram, namun baki bahan pendorong, prestasi sistem pendorongan dan pilihan manuver mengelaknya tidak didedahkan, menyebabkan dakwaan bahawa satelit itu tidak mampu menjauh atau mengubah kedudukan melangkaui bukti tersedia.

Pelarasan kecil orbit pada Jun menunjukkan ICEYE-X36 dilaporkan pernah melakukan manuver, tetapi tidak membuktikan sama ada pelarasan baharu mampu mengubah geometri pertemuan, mengekalkan jadual pengimejan atau sekadar mendorong Kosmos 2612 melakukan perubahan susulan.

Ketidakseimbangan operasi terletak pada kos tindak balas berulang, apabila satelit pengimejan perlu mengimbangi pengelakan perlanggaran dengan kesinambungan misi, sedangkan satelit yang ditugaskan untuk operasi jarak dekat mungkin mengutamakan keupayaan kekal berhampiran objek lain di orbit.

Keperluan logistik turut merangkumi penjejakan dari darat, penentuan orbit, penghantaran arahan dan penjadualan misi, kerana keberkesanan manuver bergantung pada kesedaran situasi yang tepat serta keputusan pantas, selain keupayaan pendorongan dan rangkaian sokongan operasi di Bumi.

Penyedia komersial perkhidmatan kesedaran domain angkasa dan penjejak bebas memantau pertemuan itu menggunakan data dengan tahap ketepatan berbeza, menjadikan penyelarasan bersama pengendali satelit penting untuk menentukan sama ada pendekatan yang dilaporkan memerlukan tindak balas operasi.

Secara teori, manuver pertahanan boleh menambah jarak atau menyukarkan tindakan mengekori, namun maklumat tersedia tidak menentukan trajektori paling selamat, keperluan bahan pendorong atau sama ada kedua-dua pengendali telah menyelaraskan langkah bagi menguruskan pertemuan tersebut.

Penilaian DSA ialah ketahanan operasi dan kelebihan membuat keputusan boleh menjadi sepenting keupayaan awal menghampiri sasaran, kerana mengekalkan kedudukan ketenteraan yang berkesan di orbit memerlukan pilihan manuver serta sokongan infrastruktur darat untuk menilai perkembangan keadaan.

Ketidakpastian Jarak Merumitkan Penilaian Niat dan Isyarat Strategik

Angka jarak paling dekat yang dilaporkan perlu ditafsir dengan berhati-hati kerana data elemen orbit dua baris atau TLE awam boleh mempunyai ketidakpastian kedudukan pada skala kilometer, menyebabkan unjuran jarak puluhan atau ratusan meter sahaja tidak memadai untuk mengesahkan pemisahan sebenar.

Anggaran jarak kira-kira 136 meter pada 18 Oktober memerlukan pengesahan berketepatan lebih tinggi, manakala unjuran pendekatan antara 26 hingga 48 meter pada 19 Oktober masih merupakan ramalan ketika artikel ditulis, bukannya kejadian selesai atau ukuran yang sudah disahkan.

Begitu juga, paparan kelajuan relatif yang dibundarkan kepada sifar tidak membuktikan pengekalan kedudukan relatif yang sempurna, kerana ketepatan angka dan andaian pengiraan orbit boleh menyembunyikan pergerakan kecil walaupun corak keseluruhan menunjukkan usaha sengaja untuk kekal berdekatan.

Asas analisis yang lebih kukuh ialah rangkaian manuver itu sendiri, kerana pelarasan berulang yang mengurangkan perbezaan satah, altitud dan pemasaan memberikan petunjuk lebih meyakinkan tentang pendekatan terancang berbanding satu anggaran lintasan dekat daripada data orbit awam yang tidak pasti.

Namun, bukti itu masih tidak mengenal pasti muatan Kosmos 2612, menyebabkan peranan pemeriksaan, pengumpulan perisikan, keupayaan mengganggu atau fungsi serangan fizikal tidak boleh dipastikan hanya berdasarkan kebolehan manuver dan kedudukannya berhampiran satelit pengimejan radar komersial.

Pemeriksaan memerlukan geometri penderiaan yang sesuai serta kelengkapan khusus pada satelit, manakala gangguan elektronik atau tindakan fizikal memerlukan keupayaan tambahan yang belum ditunjukkan secara terbuka dalam pertemuan ini berdasarkan maklumat yang tersedia.

Kebimbangan Langbroek mengenai kesukaran menentukan pihak bertanggungjawab mencerminkan masalah utama operasi angkasa, kerana kerosakan selepas pertemuan boleh mencetuskan syak wasangka, tetapi pembuktian memerlukan kaitan antara tindakan satelit yang menghampiri dengan kegagalan tersebut, bukan sekadar kebetulan masa dan kedudukan.

Rekod Russia mengendalikan satelit pemeriksa dan menjalankan ujian berkaitan antisatelit memberikan konteks penting, tetapi tidak menggantikan bukti khusus untuk menentukan sama ada Kosmos 2612 sedang mengumpul perisikan, menyampaikan mesej strategik atau menyediakan tindakan ofensif terhadap aset angkasa.

Penyampaian isyarat strategik kekal sebagai kemungkinan munasabah kerana demonstrasi keupayaan menghampiri boleh memperlihatkan kerentanan tanpa menyebabkan kerosakan, namun ketiadaan penjelasan terbuka Russia menyukarkan penentuan pihak yang ditujukan, mesej politik atau tindak balas operasi yang dikehendaki.

Kekaburan itu sendiri boleh merumitkan pengurusan krisis, kerana kerajaan perlu menilai keupayaan ketenteraan yang berpotensi membawa kesan besar tanpa menganggap setiap tindakan yang mungkin dilakukan sebagai serangan segera atau ketiadaan kerosakan sebagai bukti niat tidak berbahaya.

Keselamatan Angkasa Komersial Menguji Daya Tahan dan Kawalan Diri

Pertemuan antara satelit berdaftar di Amerika Syarikat dalam rangkaian syarikat diasaskan di Finland dengan satelit tentera Russia mewujudkan pertindihan kepentingan komersial, negara dan keselamatan, menyebabkan sebarang gangguan operasi berpotensi membawa implikasi melangkaui insiden teknikal di orbit.

Hubungan ICEYE dengan Ukraine menambah sensitiviti kerana perkhidmatan perisikan komersial boleh meningkatkan keberkesanan ketenteraan sambil kekal sebahagian daripada perniagaan awam, sekali gus merumitkan tafsiran negara terhadap status dan kepentingan strategik satelit tertentu ketika konflik berterusan.

Maklumat tersedia tidak mengenal pasti peraturan jarak minimum yang terpakai secara umum untuk menentukan kedudukan kes ini secara automatik, menjadikan tingkah laku operasi, komunikasi, risiko perlanggaran dan bukti gangguan lebih berguna daripada ukuran jarak semata-mata.

Kesimpulan undang-undang tetap memerlukan penelitian kerana maklumat tersedia tidak memadai untuk memastikan pendekatan itu melanggar undang-undang angkasa antarabangsa, manakala ketiadaan had jarak yang jelas tidak menyelesaikan persoalan tanggungjawab atau gangguan yang memudaratkan.

Petunjuk peningkatan ketegangan yang paling jelas ialah bukti sentuhan, gangguan atau perubahan tingkah laku operasi, sedangkan kehadiran berterusan tanpa kesan yang dapat dibuktikan akan mengekalkan kebimbangan terhadap keupayaan dan niat ketika tujuan sebenar misi masih belum diketahui.

Bagi pengendali komersial, kes ini mengukuhkan kepentingan menggabungkan daya tahan satelit, sokongan penjejakan dan penjadualan kontingensi, walaupun tindak balas sesuai bergantung pada reka bentuk misi, simpanan bahan pendorong, keutamaan pelanggan serta maklumat yang tidak didedahkan kepada umum.

Bagi pelanggan tentera, kejadian itu menekankan keperluan memahami kebergantungan perkhidmatan dalam sesebuah konstelasi, kerana kesinambungan perisikan bergantung pada peluang pengumpulan dan aturan penyampaian data, bukannya jumlah satelit atau andaian bahawa rangkaian komersial sentiasa mampu bertahan ketika ditekan.

Bagi perancang keselamatan Indo-Pasifik, pengajarannya ialah angkatan yang bergantung pada pemerhatian Bumi komersial perlu menilai bagaimana tekanan orbit berpanjangan boleh menyukarkan akses perisikan ketika krisis, walaupun tanpa serangan terbuka terhadap infrastruktur ketenteraan di darat.

Persoalan utama yang belum terjawab ialah baki keupayaan manuver Kosmos 2612, tempoh operasi jarak dekat, keadaan sebenar ICEYE-X36 serta sama ada penjejakan lebih tepat dapat membezakan tindakan mengekori secara berterusan daripada kedudukan berdekatan yang kurang stabil.

Sehingga ketidakpastian itu dikurangkan, kesimpulan paling berasas ialah pemadanan orbit Russia yang dilaporkan mendedahkan potensi kerentanan perisikan ketenteraan komersial, sedangkan dakwaan serangan antisatelit, gangguan yang disahkan atau kemusnahan dalam masa terdekat masih tidak disokong bukti tersedia.