(DEFENCE SECURITY ASIA) — Korea Utara memberi amaran bahawa program kapal selam berkuasa nuklear Jangbogo-N Korea Selatan boleh mencetuskan “domino nuklear” serantau, sekali gus memperhebat persaingan bawah permukaan yang melangkaui Semenanjung Korea.

Amaran pada 12 Ogos itu menyusuli keputusan Seoul menubuhkan organisasi pertahanan khusus bagi program berkenaan, menandakan pembangunan kapal selam nuklear Korea Selatan kini beralih daripada perancangan politik kepada pelaksanaan institusi.

Naib Menteri Luar Pertama Korea Utara, Jang Kum Chol, menyifatkan projek kapal selam bersenjata konvensional itu sebagai laluan menuju persenjataan nuklear, walaupun Seoul menolak pembangunan senjata berkenaan dan kekal komited terhadap perlindungan antarabangsa.

Dakwaan utama Pyongyang ialah peluasan hak pengayaan uranium dan pemprosesan semula bahan api nuklear terpakai akhirnya boleh memberikan Korea Selatan keupayaan bahan nuklear yang melangkaui keperluan sistem pendorongan.

Dakwaan politik itu belum dibuktikan, namun ia menyerlahkan sensitiviti percambahan berkaitan pendorongan nuklear tentera laut yang menggabungkan reaktor ketenteraan, maklumat operasi terperingkat dan bahan nuklear terkawal.

Korea Selatan menegaskan Jangbogo-N bertujuan mengekang ancaman peluru berpandu kapal selam Korea Utara melalui ketahanan bawah air, kelajuan berterusan dan jangkauan operasi yang mengatasi kapal selam diesel-elektriknya.

Program itu bagaimanapun berpotensi mengubah medan pertempuran serantau kerana pendorongan nuklear membolehkan kapal selam Korea Selatan menjalankan pengawasan berpanjangan, memburu kapal selam peluru berpandu dan mengubah kedudukan tanpa kerap menggunakan snorkel.

Jang memberi amaran bahawa program Seoul boleh menjadikan Korea Selatan sebuah “negara senjata separa nuklear” dan mewujudkan “AUKUS kedua” menerusi integrasi keselamatan lebih mendalam antara Korea Selatan, Amerika Syarikat dan Jepun.

Walaupun tiada aturan tiga negara melibatkan kapal selam nuklear diumumkan, dakwaan itu mencerminkan kebimbangan Pyongyang bahawa keupayaan bawah permukaan termaju boleh memperkukuh pengawasan, penyasaran dan peperangan antikapal selam sekutu.

Korea Utara pada masa sama mendakwa keupayaan serangan balas lebih kuat diperlukan untuk meneutralkan ancaman baharu, mewujudkan dilema keselamatan apabila pemodenan defensif satu pihak dijadikan alasan bagi pengembangan ketenteraan pihak lawan.

Interaksi itu boleh mempercepat pembangunan kapal selam, ujian peluru berpandu dan penyuraian kekuatan di Asia Timur Laut, sambil memaksa China, Jepun serta Amerika Syarikat menilai semula postur pengawasan bawah permukaan masing-masing.

Jangbogo-N justeru bukan sekadar program perolehan tentera laut, sebaliknya menguji kawalan teknologi sekutu, perlindungan nuklear dan kemampuan memisahkan aset strategik konvensional daripada persepsi peningkatan ancaman nuklear serantau.

Jangbogo-N Beralih Daripada Kelulusan Politik Kepada Pelaksanaan

Program itu bermula daripada persetujuan Oktober 2025 antara Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, dengan Presiden Korea Selatan, Lee Jae-myung, yang membenarkan Seoul membangunkan kapal selam serangan berkuasa nuklear tetapi bersenjata konvensional.

Kebenaran berkenaan tertakluk kepada syarat ketat antipercambahan, sekali gus meletakkan kawalan teknologi dan pengurusan bahan nuklear sebagai asas penting kepada keseluruhan program pembangunan kapal selam berkenaan.

Sokongan Washington turut merangkumi perundingan mengenai pengayaan uranium dan pemprosesan semula bahan api nuklear terpakai, menjadikan akses bahan api, kawalan teknikal serta pematuhan undang-undang sebagai kebergantungan strategik.

Korea Selatan secara rasmi membentangkan Pelan Asas Pembangunan Kapal Selam Berkuasa Nuklear pada 26 Mei 2026 dengan meletakkan Jangbogo-N sebagai program strategik, perindustrian dan pertahanan negara untuk jangka panjang.

Nama itu mengambil sempena kapal selam kelas Jangbogo pertama Korea Selatan, manakala huruf “N” merujuk kepada pendorongan nuklear, teknologi generasi baharu dan inovasi yang menandakan perubahan besar Tentera Laut Republik Korea.

Seoul merancang melancarkan kapal pertama pada pertengahan 2030-an sebelum memasukkannya ke dalam perkhidmatan pada penghujung dekad berkenaan atau selepasnya, dengan pelbagai ketidakpastian teknikal, kewangan serta diplomatik masih perlu diselesaikan.

Perancangan awal membabitkan sekurang-kurangnya tiga kapal selam seberat kira-kira 8,000 tan, namun sesaran muktamad, saiz armada, konfigurasi persenjataan dan jadual pembinaan belum disahkan secara terperinci.

Pada 11 Ogos, kerajaan menubuhkan Biro Perancangan Dasar Kapal Selam Berkuasa Nuklear dalam Kementerian Pertahanan Negara serta memperluas pejabat program khusus di bawah Pentadbiran Program Perolehan Pertahanan.

Struktur itu memisahkan penggubalan dasar, perundangan dan penyelarasan nuklear antarabangsa daripada pengurusan kejuruteraan badan kapal, pembangunan reaktor serta integrasi pendorongan, sekali gus mengurangkan pemecahan tanggungjawab dalam program kompleks berkenaan.

Peralihan daripada pasukan petugas kepada struktur tetap tidak menjamin kejayaan teknikal, namun menyediakan kuasa berterusan bagi belanjawan, pengawalseliaan, pembangunan tenaga kerja dan rundingan dengan Washington serta badan perlindungan antarabangsa.

Bagi Pyongyang, pengukuhan pentadbiran itu membuktikan Jangbogo-N bukan lagi sekadar aspirasi, sekali gus menjelaskan tuntutannya supaya Korea Utara membangunkan kuasa pengimbang lebih kuat bagi menghadapi perubahan strategik tersebut.

Pendorongan Nuklear Bakal Mengubah Medan Bawah Permukaan

Korea Selatan kini mengendalikan kapal selam diesel-elektrik termaju, namun ketahanannya masih dibatasi kapasiti bateri, keperluan pengecasan dan risiko pendedahan berkala walaupun sistem pendorongan bebas udara memanjangkan operasi bawah air.

Kapal selam serangan berkuasa nuklear boleh kekal menyelam lebih lama, mengekalkan kelajuan transit tinggi dan bergerak pantas antara kawasan rondaan, walaupun ketahanan kru, penyelenggaraan serta bekalan terus menjadi batasan operasi.

Keupayaan itu penting kerana Korea Utara sedang membangunkan sistem nuklear dan peluru berpandu lancaran kapal selam yang bergantung pada kemampuan meninggalkan pangkalan, mengelak pengawasan serta mencapai kedudukan pelancaran sebelum dikesan.

Jangbogo-N boleh menyokong rantaian pemusnahan bawah air yang menghubungkan pengesanan, pengelasan, penjejakan dan kemungkinan serangan berterusan, sekali gus meningkatkan tekanan terhadap kapal selam peluru berpandu Korea Utara.

Pemburuan berterusan boleh menyukarkan Pyongyang membentuk keupayaan serangan kedua berasaskan laut yang berwibawa, terutama jika kapal selam Korea Selatan beroperasi bersama aset perisikan, pengawasan dan peperangan antikapal selam Amerika Syarikat.

Bagaimanapun, menjejaki kapal selam peluru berpandu balistik musuh kekal mencabar kerana keadaan akustik, bentuk dasar laut, kepadatan trafik dan tindakan mengelak pengesanan boleh menjejaskan rangkaian penderia paling canggih.

Kapal selam yang dicadangkan itu hanya membawa persenjataan konvensional, namun pihak lawan masih boleh menilai kelajuan, ketahanan serta kemungkinan keupayaan serangan daratnya menerusi perspektif persaingan nuklear strategik.

Kekaburan itu meningkatkan risiko konflik kerana misi, persenjataan dan lokasi kapal selam sukar dipastikan ketika krisis, manakala usaha mengekori aset strategik boleh dianggap sebagai persediaan melancarkan serangan pelucutan senjata.

Jangbogo-N turut memperluas kesedaran domain maritim Korea Selatan melangkaui perairan pesisir, menyokong penugasan lebih lama di Indo-Pasifik dan memberikan Seoul autonomi lebih besar dalam pakatan yang didominasi keupayaan strategik Amerika.

Postur itu tidak akan serta-merta mengubah keseluruhan keseimbangan tentera laut serantau, tetapi memperkenalkan platform bawah permukaan Korea Selatan yang mampu mempengaruhi pengawasan, pencegahan dan perhitungan krisis secara berterusan.

Uranium Diperkaya Rendah, Kawal Selia dan Pertikaian Percambahan Nuklear

Korea Selatan mencadangkan reaktor menggunakan uranium diperkaya rendah pada kadar di bawah 20 peratus serta teras berkitar panjang bagi mengurangkan keperluan pengisian semula bahan api dan gangguan sepanjang tempoh operasi kapal selam.

Seoul komited membangunkan sendiri reaktor, sistem penukaran tenaga, badan kapal dan sistem tempur dengan memanfaatkan kepakaran nuklear awam, keupayaan pembinaan kapal komersial serta asas industri pertahanan negara.

Pembinaan tempatan akan memperkukuh keupayaan penyelenggaraan dan sokongan secara berdaulat, namun kejuruteraan reaktor tentera laut memerlukan ketahanan hentakan, penyenyapan akustik, perlindungan radiasi serta penjanaan kuasa padat yang selamat ketika pertempuran.

Pengaturan bahan api masih bergantung pada rundingan dengan Washington menerusi kerangka kerjasama nuklear dua hala kerana akses, kadar pengayaan dan penggunaan tentera laut mesti mematuhi dasar Amerika serta tanggungjawab antipercambahan antarabangsa.

Korea Selatan berikrar mematuhi Perjanjian Pengawalan Senjata Nuklear (NPT), bekerjasama dengan Agensi Tenaga Atom Antarabangsa (IAEA) dan melarang pengalihan bahan nuklear kepada penghasilan senjata atau kegunaan lain tanpa kebenaran.

Korea Utara bagaimanapun mendakwa pendorongan nuklear boleh melonggarkan sekatan pengayaan dan pemprosesan semula, sekali gus memberikan Seoul keupayaan terpendam yang merapatkan jurang teknikal antara infrastruktur nuklear awam dengan pembangunan senjata.

Hujah itu mencampuradukkan akses teknologi dengan niat strategik kerana penguasaan pengetahuan perindustrian tidak membuktikan keputusan membangunkan senjata, meskipun keupayaan terpendam tetap boleh mempengaruhi persepsi ancaman dan perhitungan serantau.

Pendorongan nuklear tentera laut turut menimbulkan cabaran kawal selia kerana bahan nuklear mungkin menerima pengecualian ketika digunakan bagi tujuan ketenteraan, sekali gus memerlukan mekanisme pengesahan yang melindungi maklumat sensitif kapal selam.

Kredibiliti Jangbogo-N bukan sahaja bergantung pada kemajuan kejuruteraan, malah memerlukan perundangan telus, sistem perakaunan bahan nuklear yang boleh dikuatkuasakan, pengawalseliaan keselamatan berkesan serta kerjasama berterusan dengan Washington dan pemeriksa antarabangsa.

Kegagalan membentuk kawalan itu boleh meningkatkan kebimbangan negara jiran, manakala pengawasan ketat mampu membuktikan bahawa pendorongan nuklear dan kapal selam bersenjata konvensional kekal terpisah daripada segi institusi serta undang-undang.

Program Kapal Selam Nuklear Pyongyang Memperdalam Dilema Keselamatan

Kritikan Pyongyang menjadi lebih rumit kerana Korea Utara turut membina kapal selam peluru berpandu strategik berkuasa nuklear seberat 8,700 tan yang dilaporkan diperiksa pemimpinnya, Kim Jong Un, pada Disember 2025.

Korea Utara menyifatkan kapal itu sebagai keperluan bagi menjamin keupayaan serangan balas yang boleh bertahan, dengan menyediakan platform pelancaran bawah air yang kurang terdedah berbanding tapak tetap.

Maklumat yang tersedia belum menentukan tahap kematangan reaktor, kemajuan pembinaan, prestasi akustik atau jadual penugasannya, menyebabkan keupayaan kapal selam itu mencapai perkhidmatan operasi yang boleh dipercayai masih tidak dapat dipastikan.

Badan kapal berkuasa nuklear sahaja tidak menjamin keberkesanan strategik kerana pencegahan berasaskan kapal selam turut memerlukan peluru berpandu andal, komunikasi selamat, kru terlatih, jentera senyap, pangkalan terlindung serta sistem perintah dan kawalan tersusun.

Korea Utara juga sedang melaksanakan nuklearisasi tentera laut lebih luas, termasuk kapal tempur permukaan kelas Choe Hyon yang dikaitkan dengan peluru berpandu berkeupayaan nuklear untuk menyebarkan senjata strategik merentasi lebih banyak platform maritim.

Perkembangan postur itu boleh memaksa Korea Selatan, Jepun dan Amerika Syarikat meningkatkan pelaburan dalam penderia dasar laut, pesawat rondaan maritim, kapal selam serangan, sistem tanpa pemandu serta operasi peperangan antikapal selam bersepadu.

Pyongyang menegaskan ia memerlukan “kuasa tiada tandingan” bagi melancarkan serangan balas yang menyebabkan musuh tidak mampu bertahan atau pulih, sambil menggambarkan peningkatan ketenteraan berpotensi ofensif sebagai langkah pencegahan perang.

Retorik sedemikian mengukuhkan isyarat pencegahan tetapi meningkatkan risiko salah perhitungan kerana ancaman mutlak boleh mengecilkan pilihan ketika krisis, selain mendorong lawan mengutamakan pengesanan awal, penyuraian kekuatan dan tindakan mendahului.

Kedua-dua Korea akhirnya mewajarkan pembangunan kapal selam termaju sebagai tindak balas defensif, lalu mewujudkan kitaran tindakan dan reaksi apabila peningkatan ketahanan satu pihak menghasilkan penjejakan lebih agresif oleh pihak lawan.

Bahaya strategik utama bukan sekadar pertambahan kapal selam, tetapi persaingan bawah permukaan yang tidak telus membabitkan pendorongan nuklear, peluru berpandu berkeupayaan nuklear serta masa membuat keputusan semakin singkat ketika konfrontasi.

Logistik, Keupayaan Industri dan Persaingan Senjata Indo-Pasifik

Perolehan kapal selam nuklear memerlukan prasarana melangkaui pembinaan kapal, termasuk kemudahan ujian reaktor darat, limbungan khusus, pemantauan radiasi, pengurusan sisa nuklear, sistem keselamatan, keupayaan tindak balas kecemasan serta latihan teknikal berterusan.

Draf Akta Khas Korea Selatan mengenai perolehan, operasi dan keselamatan kapal selam nuklear mencadangkan perancangan jangka panjang, pemeriksaan, pembangunan tenaga kerja serta sokongan industri, selain menubuhkan jawatankuasa strategi di bawah perdana menteri.

Perundangan itu akan mengecualikan program berkenaan daripada proses kajian kebolehlaksanaan awal biasa, memendekkan tempoh penyelidikan dan ujian serta membenarkan kontrak lebih fleksibel bagi mempercepat penyerahan kapal.

Bagaimanapun, kelonggaran terbabit turut meningkatkan keperluan terhadap penelitian teknikal bebas bagi mengelakkan jadual politik dan sasaran perolehan mengatasi piawaian keselamatan nuklear, kebolehpercayaan reaktor serta keberkesanan operasi.

Rundingan awam berlangsung sehingga 7 September dengan penguatkuasaan disasarkan sebelum penghujung 2026, menunjukkan Seoul mahu menyediakan kuasa perundangan sebelum memberikan komitmen sepenuhnya terhadap pembinaan kapal dan pengeluaran reaktor.

Program itu boleh berlangsung lebih 40 tahun, merangkumi kira-kira sedekad pembangunan dan pembinaan serta lebih tiga dekad operasi, penyelenggaraan, pengurusan bahan api sebelum tanggungjawab penamatan perkhidmatan dilaksanakan.

Pewujudan lebih 40,000 pekerjaan dijangka mengagihkan manfaat ekonomi kepada sektor kejuruteraan nuklear, pembinaan kapal dan pembuatan pertahanan, sekali gus melindungi Jangbogo-N daripada perubahan politik tetapi berpotensi merumitkan kawalan kos.

Kos program belum disahkan, menyebabkan penukaran tepat kepada dolar Amerika dan ringgit tidak dapat dibuat, manakala sebarang anggaran boleh mengaburkan keputusan penting yang belum dimuktamadkan mengenai saiz armada, kemudahan serta persenjataan.

Keutamaan Seoul terhadap pembinaan tempatan berbeza daripada cadangan terdahulu melibatkan Philadelphia, mencerminkan matlamat perindustrian untuk mengekalkan kuasa reka bentuk, kepakaran penyelenggaraan dan pengetahuan kapal selam nuklear di Korea Selatan.

Sama ada Jangbogo-N mencetuskan “domino nuklear” masih belum dapat dipastikan, namun gabungan pendorongan nuklear, kerjasama pakatan dan pembinaan tempatan akan mengubah perhitungan Indo-Pasifik jauh sebelum kapal pertama memasuki perkhidmatan.