(DEFENCE SECURITY ASIA) — Jepun membuktikan pesawat pejuang Mitsubishi F-2A mampu berfungsi sebagai platform serangan dalam rangkaian pemusnahan kapal menerusi pelancaran dua peluru berpandu antikapal ASM-2 ketika latihan multinasional lebih 200 batu nautika dari Guam.

Serangan pada 27 Jun 2026 terhadap kapal dok pengangkut amfibia USS Juneau yang telah ditamatkan perkhidmatan mengubah demonstrasi persenjataan biasa menjadi isyarat strategik kepada perancang tentera laut China.

Sebuah F-2A bernombor siri 03-8505 daripada Skuadron Ketiga di Hyakuri melancarkan kedua-dua peluru berpandu selepas ditempatkan di Pangkalan Tentera Udara Andersen, sekali gus memperluas jangkauan serangan maritim Jepun.

Dua ASM-2 Type 93 yang kelihatan berbeza dilancarkan daripada pesawat sama, namun Tokyo tidak menjelaskan variannya sehingga mencetuskan kemungkinan penggunaan pencari sasaran, instrumentasi atau konfigurasi panduan terminal berlainan.

Serangan F-2A hanya satu komponen daripada bedilan pelbagai domain yang direka untuk membanjiri penderia pertahanan serta memaksa pihak lawan menghadapi ancaman udara, permukaan dan bawah laut secara serentak.

Pengebom halimunan B-2A Spirit Amerika Syarikat turut melancarkan AGM-158C Long Range Anti-Ship Missile (LRASM), menandakan penggunaan maritim pertama senjata itu oleh pesawat strategik berkenaan yang diumumkan secara terbuka.

P-8A Poseidon Tentera Udara Diraja New Zealand pula menembak dua AGM-84 Harpoon bekalan Australia, sekali gus melaksanakan pelancaran antikapal pertamanya dan memperlihatkan kesalingoperasian gabungan Indo-Pasifik yang semakin kukuh.

Pasukan Pertahanan Diri Maritim Jepun melengkapkan serangan menerusi AGM-114 Hellfire daripada helikopter SH-60, Type 90 daripada kapal pemusnah serta torpedo kapal selam JS Jingei yang menyampaikan pukulan terakhir.

Latihan itu memperlihatkan bagaimana platform berlainan boleh dirangkaikan dengan pantas untuk menghasilkan kesan tempur serentak, sekali gus memendekkan tempoh tindak balas dan menguras peluru pemintas kapal perang musuh.

Namun, USS Juneau hanyalah sasaran pegun tanpa peperangan elektronik, umpan, pertahanan udara berlapis atau keupayaan bermanuver seperti kapal perang moden dalam persekitaran tempur sebenar.

Demonstrasi berkenaan membuktikan kecekapan kru, pemuatan senjata, penyelarasan pelepasan serta pemerintahan multinasional, tetapi belum mengesahkan kebolehmandirian ASM-2 terhadap pertahanan armada berteknologi tinggi.

Meskipun berusia lebih tiga dekad, gandingan F-2A dan ASM-2 masih membawa kesan strategik besar kerana ia menambah paksi serangan bersekutu yang boleh menyekat pergerakan Tentera Laut China merentasi Pasifik Barat.

Serangan Pelbagai Domain Yang Menenggelamkan USS Juneau

Kekuatan utama serangan itu bukan terletak pada satu senjata, tetapi penyelarasan pelbagai peluru berpandu dan torpedo yang menghampiri sasaran dari domain serta arah berlainan.

Peluru berpandu ASM-2 terbang sekitar lima hingga enam meter dari permukaan laut bagi mengeksploitasi batas ufuk radar dan melambatkan pengesanan sehingga fasa akhir penerbangan.

Taktik penerbangan rendah itu mengecilkan tempoh tindak balas kapal sasaran, sekali gus menyukarkan sistem pertahanan mengesan, mengelaskan serta memintas ancaman sebelum berlaku hentaman.

LRASM yang dilancarkan B-2A menambah ancaman sukar dikesan dan mampu mencari sasaran secara autonomi, manakala ASM-2 serta Harpoon membentuk beberapa laluan serangan pada altitud rendah.

Kombinasi senjata berbeza memaksa kapal pertahanan membahagikan radar, sistem peperangan elektronik dan peluru pemintasnya, sedangkan kapasiti pelancaran menegak serta bekalan peluru berpandu tetap terbatas.

Harpoon daripada P-8A dan Type 90 daripada kapal pemusnah menambahkan bilangan paksi serangan, sekali gus merumitkan usaha pertahanan membina gambaran ancaman yang tersusun.

Torpedo JS Jingei menutup rangkaian pemusnahan dari bawah permukaan dengan mengeksploitasi domain akustik yang tidak dapat ditangani sistem pertahanan udara sesebuah kapal.

Imej DVIDS menunjukkan USS Juneau dipercayai menerima sekurang-kurangnya tiga hentaman sebelum torpedo terakhir, tetapi urutan tepat serangan setiap negara tidak dapat dibina semula menerusi sumber terbuka.

Urutan itu penting kerana kredibiliti rangkaian pemusnahan bergantung kepada ketepatan masa yang memastikan semua senjata tiba dalam tempoh singkat dan membebankan pertahanan secara serentak.

Latihan tersebut akhirnya membuktikan kesalingoperasian prosedur, perkongsian data penyasaran dan penyelarasan ruang tempur, namun keberkesanannya terhadap sasaran bergerak yang dilindungi masih belum teruji.

F-2A dan ASM-2, Gandingan Lama Yang Masih Berbahaya

Mitsubishi F-2A ialah pesawat serangan maritim satu tempat duduk utama Jepun yang berasaskan F-16, tetapi direka semula sehingga lebih 95 peratus lukisan kejuruteraan asalnya diubah menerusi program FS-X.

Sayapnya mempunyai keluasan 25 peratus lebih besar bagi meningkatkan kapasiti bahan api, menambah titik gantungan senjata dan memperbaiki pengendalian pada kelajuan rendah ketika melaksanakan misi maritim jarak jauh.

Radar AESA J/APG-1 buatan Mitsubishi Electric, kemudian dinaik taraf kepada J/APG-2, menjadikan F-2 antara pesawat tempur operasi terawal dunia menggunakan teknologi pengimbasan elektronik aktif.

Keupayaan itu membolehkan pesawat mengesan serta menjejaki beberapa sasaran pada jarak jauh di perairan terbuka, sebelum data penyasaran diterjemahkan kepada serangan peluru berpandu berbilang paksi.

Enjin General Electric F110-IHI-129 menghasilkan tujahan kira-kira 131 kilonewton dengan pembakar lanjut, membolehkan F-2 mencapai Mach 2.0 dan radius tempur sekitar 833 kilometer.

Setiap F-2A boleh membawa empat ASM-2 sambil mengekalkan peluru berpandu udara ke udara di hujung sayap, memberikan kuasa serangan besar tanpa mengorbankan pertahanan diri.

Dengan kira-kira 90 pesawat masih beroperasi, formasi F-2 berupaya menghasilkan puluhan laluan serangan serentak, walaupun setiap pesawat dianggarkan bernilai sekitar AS$127 juta atau RM508 juta.

ASM-2 Type 93 ialah peluru berpandu kruis subsonik seberat kira-kira 530 kilogram, berjarak sekitar 170 kilometer dan dikuasakan enjin turbojet TJM2.

Senjata itu menggunakan navigasi inersia ketika penerbangan pertengahan sebelum pencari pengimejan inframerah memilih bahagian tertentu kapal, termasuk struktur atas atau bilik enjin, pada fasa terminal.

Namun, ASM-2 tidak mempunyai daya tahan rangkaian dan pencari pelbagai mod seperti senjata generasi baharu, menyebabkan kebolehmandiriannya semakin tertekan oleh pertahanan kapal moden.

Guam, Logistik dan Kelemahan Pangkalan Hadapan

Penempatan F-2A di Andersen berbanding hanya menggunakan pangkalan di Ryukyu menunjukkan pesawat serangan Jepun boleh beroperasi sehingga ke laluan menuju Rantaian Pulau Kedua.

Guam memperluas geografi operasi F-2A dan membolehkan Jepun membantu mengawal pendekatan ke Laut Filipina, tetapi kelebihan itu datang bersama kebergantungan logistik yang besar.

Operasi berterusan memerlukan bekalan bahan api, stok peluru berpandu, alat ganti, tenaga penyelenggaraan, rangkaian komunikasi serta landasan yang dapat digunakan selepas menerima serangan.

Tanpa pangkalan selamat, kadar penerbangan tempur F-2A boleh merosot dengan pantas, sekali gus melemahkan jumlah serangan antikapal yang mampu dihasilkan pada saat paling kritikal.

Andersen dan Kadena berada dalam lingkungan serangan peluru berpandu balistik serta kruis China, menjadikan pangkalan yang memperluas jangkauan sekutu sebagai titik kelemahan utama gabungan.

Doktrin bersekutu cuba mengurangkan risiko itu dengan menyuraikan pesawat ke lapangan terbang kecil, mengukuhkan infrastruktur, menempatkan senjata lebih awal dan mempercepat pembaikan landasan.

Ketahanan logistik akhirnya menentukan nilai sebenar F-2A dan ASM-2 kerana pesawat, kru serta senjata perlu terselamat daripada gelombang serangan pembukaan sebelum dapat memburu kapal musuh.

Latihan Valiant Shield juga menandakan perubahan politik Jepun apabila pengerahan Pasukan Pertahanan Diri jauh dari kepulauan utama semakin diterima sebagai sebahagian pencegahan serantau.

Pelancaran pertama Harpoon oleh P-8A New Zealand serta penggunaan maritim pertama LRASM oleh B-2A menunjukkan gabungan itu sedang menambah bilangan penembak antikapal di seluruh Indo-Pasifik.

Bagaimanapun, isyarat politik tidak semestinya menyamai keupayaan perang kerana ketahanan pangkalan, komunikasi dan bekalan peluru berpandu ketika diserang masih belum dibuktikan dalam konflik sebenar.

Rantaian Pulau Pertama Semakin Sukar Ditembusi China

Rantaian Pulau Pertama terbentang dari Jepun melalui Ryukyu, Taiwan dan Filipina, membentuk laluan sempit yang perlu dilalui kapal perang China untuk memasuki Lautan Pasifik.

Strategi sekatan laut tidak menuntut penguasaan kekal, sebaliknya bertujuan meningkatkan kos, risiko dan kadar kehilangan sehingga armada musuh dapat dihalang, dilemahkan atau dilambatkan.

Gandingan F-2 dan ASM-2 menawarkan ancaman bergerak yang tidak mampu ditiru sepenuhnya oleh bateri pantai kerana pesawat boleh berpindah sektor serta menyerang dari arah tidak dijangka.

Apabila menerima data daripada P-8A, pesawat amaran awal dan radar kapal perang, formasi F-2 boleh menyerang tanpa perlu bergantung sepenuhnya kepada penderianya sendiri.

Pendekatan itu memaksa armada China menghadapi ancaman dari udara, darat, permukaan dan bawah laut sepanjang transit, bukannya hanya ketika menghampiri pangkalan atau selat tertentu.

Latihan Guam memperluas perhitungan tersebut ke Rantaian Pulau Kedua, sekali gus menyukarkan rancangan Tentera Laut China untuk membawa kapal induk serta pengiringnya menembusi lautan terbuka.

Bateri antikapal NMESIS Kor Marin Amerika Syarikat memperkukuh rangkaian itu dari daratan, melengkapi peluru berpandu yang dilancarkan pesawat, kapal perang dan kapal selam sekutu.

Secara kolektif, Rantaian Pulau Pertama berubah daripada garisan geografi kepada zon serangan dinamik yang dipenuhi penderia, platform penembak dan rangkaian komunikasi multinasional.

Tiada satu komponen menjadi penentu mutlak, tetapi gabungan semua komponen boleh mengenakan risiko kehilangan tinggi terhadap mana-mana armada permukaan yang cuba menembusinya ketika perang.

Namun, kelebihan itu bergantung kepada rangkaian pemerintahan yang kekal berfungsi, pangkalan terselamat dan stok senjata mencukupi ketika China menggunakan serangan jarak jauh, siber serta peperangan elektronik secara serentak.

Peluru Berpandu Baharu Bakal Mengubah Strategi Jepun

ASM-2 merupakan asas keupayaan matang dan bukannya penghujung pembangunan apabila Jepun kini beralih kepada peluru berpandu antikapal lebih jauh, pantas serta sukar dikesan.

ASM-3 supersonik menangani kelemahan kelajuan ASM-2 dengan memendekkan tempoh tindak balas terminal serta mengurangkan peluang sistem pertahanan jarak dekat kapal perang melaksanakan pemintasan.

Pada penghujung Julai 2026, sebuah F-2B ujian dikesan di Pangkalan Udara Gifu membawa peluru berpandu besar yang tidak pernah diperlihatkan sebelum ini.

Senjata itu dipercayai varian bawaan udara daripada keluarga Type 12 atau Type 25 yang dipertingkatkan, tetapi identitinya belum disahkan secara rasmi oleh Tokyo.

Jaraknya dijangka jauh melebihi kemampuan ASM-2 sekitar 170 kilometer, manakala kemungkinan penggunaan ciri sukar dikesan dapat meningkatkan peluangnya menembusi pertahanan armada moden.

Jarak stand-off lebih panjang membolehkan pesawat pelancar kekal di luar lingkungan terpadat peluru berpandu darat ke udara musuh, sekali gus meningkatkan kebolehmandirian F-2.

Apabila digabungkan dengan sistem darat dan kapal, senjata baharu itu boleh mewujudkan rangkaian serangan Jepun yang tersebar serta mampu menghimpunkan tembakan daripada beberapa lokasi.

Program pesawat tempur generasi keenam GCAP bernilai lebih AS$48 bilion atau sekitar RM192 bilion pula mencerminkan rancangan jangka panjang Tokyo menggandingkan platform canggih dengan senjata maritim generasi baharu.

Ketidakpastian masih besar kerana identiti, kepala peledak, prestasi dan jadual perkhidmatan peluru berpandu di Gifu belum diketahui, menyebabkan penilaian semasa bergantung kepada tafsiran imej.

Cabaran paling penting ialah kemampuan industri Jepun menghasilkan stok mencukupi kerana rangkaian serangan tercanggih sekalipun akan lumpuh jika peluru berpandu habis lebih pantas daripada kadar pengeluarannya.