(DEFENCE SECURITY ASIA) — BAE Systems mengesahkan bahawa kadar pemasangan akhir Eurofighter Typhoon hampir digandakan daripada 12 hingga 14 pesawat setahun kepada sekitar 27 hingga 29 pesawat, menandakan peralihan tegas industri pertahanan Eropah daripada pengeluaran masa aman kepada pembinaan kekuatan tempur berskala perang.

Ketua Pegawai Eksekutif BAE Systems, Charles Woodburn, ketika taklimat prestasi kewangan separuh pertama 2026, memberitahu pelabur bahawa konsortium berkenaan sedang “menggandakan kadar pengeluaran” kepada “sekitar penghujung angka 20-an”, sekali gus meletakkan peningkatan itu sebagai komitmen penghantaran yang kukuh.

Langkah itu mengubah program pesawat pejuang yang pernah dianggap semakin menghampiri penghujung hayatnya menjadi tonggak utama strategi penguasaan udara jangka pendek NATO, khususnya bagi mengisi jurang keupayaan sebelum sistem generasi keenam mencapai kematangan operasi pada pertengahan 2030-an.

Perolehan 20 pesawat Typhoon baharu oleh Türkiye pada Oktober 2025, bernilai kira-kira £5.4 bilion (AS$7.2 bilion; RM28.8 bilion) bagi pesawat dan persenjataan sahaja, menjadi pemangkin utama yang memaksa konsortium meningkatkan kapasiti pemasangan.

Pakej keseluruhan Ankara yang merangkumi integrasi persenjataan, latihan dan sokongan penyelenggaraan dilaporkan boleh mencecah £8 bilion (AS$10.7 bilion; RM42.8 bilion), sekali gus menjadikan Türkiye sebagai pengendali baharu Typhoon paling berpengaruh di luar negara pengasasnya.

Gelombang tempahan domestik daripada negara rakan kongsi seperti Jerman, Sepanyol dan Itali antara 2020 hingga 2025 turut memulihkan tunggakan tempahan, sekali gus menukar kapasiti industri yang sebelum ini tidak dimanfaatkan sepenuhnya kepada beban kerja pembuatan berbilang tahun sehingga jauh ke dekad akan datang.

Pencerobohan besar-besaran Rusia terhadap Ukraine pada 2022 mencetuskan kitaran persenjataan semula Eropah paling ketara sejak Perang Dingin, mendorong tentera udara negara rakan kongsi memaksimumkan kekuatan tempur ketika pesawat generasi baharu masih bertahun-tahun daripada penempatan operasi peringkat skuadron.

Ketua Pegawai Eksekutif Eurofighter, Jorge Tamarit Degenhardt, telah memberikan gambaran awal mengenai hala tuju itu ketika Pameran Udara Paris pada Jun 2025 dengan mengaitkan peningkatan pengeluaran kepada “kegilaan menyeluruh” persekitaran geopolitik semasa serta menggariskan kenaikan berperingkat kepada 30 pesawat setahun.

Tunggakan tempahan Typhoon kini dilihat sebagai jambatan bagi memastikan kesinambungan industri sehingga pemasangan akhir pesawat pejuang generasi keenam menerusi Program Udara Tempur Global (GCAP) membabitkan United Kingdom, Itali dan Jepun bermula, dengan kemasukan perkhidmatan disasarkan sekitar 2035.

Pengeluaran pesawat Türkiye telah bermula di kemudahan BAE Systems di Warton dan Samlesbury, barat laut England, sekali gus melindungi ribuan pekerjaan aeroangkasa berkemahiran tinggi serta mengekalkan kesinambungan tenaga kerja yang diperlukan bagi pengeluaran awal GCAP pada kadar rendah menjelang akhir dekad ini.

Bagi sayap tenggara NATO, pengoperasian Typhoon oleh Tentera Udara Türkiye akan memperkenalkan pesawat tempur pelbagai peranan generasi 4.5 Barat yang berkeupayaan tinggi, sekali gus mengubah pengiraan pencegahan di Mediterranean Timur, Laut Aegean dan pesisir Laut Hitam secara serentak serta berpanjangan.

Analisis ini meneliti mekanisme strategik, implikasi susunan kekuatan dan garis retakan geopolitik di sebalik lonjakan pengeluaran yang secara senyap membentuk semula pangkalan industri pesawat tempur Eropah ketika permintaan global terhadap pesawat pejuang terus meningkat mendadak.

Pengeluaran Digandakan: Strategi Lonjakan Industri BAE Systems

Penegasan Woodburn bahawa peningkatan pengeluaran itu kini berada pada peringkat pelaksanaan dan bukannya sekadar aspirasi membawa makna strategik, selepas beliau menyatakan konsortium berada “di landasan tepat” untuk meningkatkan pengeluaran daripada 12 hingga 14 pesawat kepada sekitar 27 hingga 29 pesawat menerusi empat barisan pemasangan.

Perbezaan itu penting daripada perspektif ketenteraan kerana komitmen penghantaran yang disokong kontrak dimeterai mewujudkan kewajipan industri sebenar, berbanding unjuran eksport bersifat spekulatif, sekali gus menukar tunggakan tempahan kepada penjanaan keupayaan tempur barisan hadapan yang terjamin.

Woodburn turut memberi amaran bahawa kejayaan eksport tambahan mungkin memerlukan kadar pengeluaran lebih tinggi, dengan menyatakan konsortium “mungkin perlu meningkatkan lagi pengeluaran” sekiranya rundingan bersama bakal pelanggan Typhoon diterjemahkan kepada kontrak muktamad.

Kapasiti pemasangan akhir Eurofighter secara tradisinya merangkumi empat barisan nasional di Britain, Jerman, Itali dan Sepanyol yang pada peringkat awal dirancang untuk menghasilkan antara 50 hingga 60 pesawat setahun berdasarkan rancangan industri dan prospek eksport pada awal 2000-an.

Kapasiti terpendam itu membolehkan peningkatan pengeluaran dilaksanakan tanpa pembinaan kemudahan baharu kerana konsortium hanya perlu mengaktifkan semula keupayaan sedia ada, bukannya membangunkan infrastruktur industri dari peringkat awal dalam tempoh penghantaran masa perang yang semakin terhad.

Rantaian bekalan konsortium merangkumi lebih 400 syarikat di seluruh negara rakan kongsi, menyebabkan peningkatan pengeluaran memerlukan penyelarasan menyeluruh dalam penghantaran komponen, avionik dan sistem pendorongan bagi mengelakkan satu kelewatan kritikal menjejaskan keseluruhan proses.

Tempoh pengeluaran sebelum ini boleh mencecah kira-kira 50 bulan bagi setiap pesawat, justeru pemendekan kitaran itu menjadi teras utama rancangan industri kerana kadar penghantaran, bukannya jumlah tempahan, kini menentukan seberapa pantas pengendali menerima pesawat yang benar-benar siap tempur.

Pelan peningkatan berperingkat yang diumumkan sebelum ini menyasarkan pengeluaran kira-kira 20 pesawat setahun menjelang pertengahan 2028 sebelum meningkat kepada hampir 30 unit, sekali gus menyediakan penanda aras jelas untuk menilai pencapaian sebenar konsortium.

Namun, masih terdapat sedikit ketidakpastian mengenai had tertinggi pengeluaran kerana sasaran itu digambarkan secara berbeza sebagai “penghujung angka 20-an” dan “hampir 30 pesawat”, tanpa angka muktamad bagi kadar pengeluaran tahunan yang mampu dikekalkan.

Walau apa pun kadar akhirnya, isyarat strategiknya tidak boleh disalah tafsir kerana penggandaan hampir menyeluruh pengeluaran pesawat pejuang Barat ketika Eropah mempercepat persenjataan semula merupakan usaha terancang memperbesar kekuatan tempur NATO, bukan sekadar turun naik biasa industri masa aman.

Kemasukan Türkiye: Pemangkin Strategik Lonjakan Pengeluaran

Penyertaan Türkiye dalam komuniti pengendali Typhoon, yang dimuktamadkan menerusi perjanjian United Kingdom–Türkiye pada Oktober 2025 bagi 20 pesawat baharu konfigurasi Tranche 4/5, menjadi pemangkin permintaan paling penting di sebalik peningkatan pengeluaran semasa.

Komponen utama perjanjian meliputi pesawat dan persenjataan bernilai hampir £5.4 bilion (AS$7.2 bilion; RM28.8 bilion), manakala pakej menyeluruh merangkumi sokongan, latihan dan infrastruktur dianggarkan mencecah £8 bilion (AS$10.7 bilion; RM42.8 bilion).

Kontrak susulan kerajaan United Kingdom bagi latihan, peralatan sokongan dan perkhidmatan bernilai kira-kira £2.5 bilion (AS$3.3 bilion; RM13.4 bilion), yang direkodkan dalam tempahan separuh pertama 2026, memperkukuh lagi dimensi penyelenggaraan serta logistik perjanjian itu.

Jadual penghantaran dilaporkan melibatkan enam pesawat pada 2030, lapan pada 2031 dan enam lagi pada 2032, menjadikan lonjakan pengeluaran jangka pendek penting untuk memenuhi tempahan Türkiye ketika landskap operasi memasuki dekad baharu.

Pada masa sama, Ankara sedang berusaha mendapatkan Typhoon terpakai dari Qatar dan Oman, dengan beberapa petunjuk menyatakan penghantaran awal boleh bermula seawal 2026 sebagai langkah peralihan sebelum pesawat baharu diterima secara berperingkat.

Türkiye dilaporkan menyasarkan armada antara 40 hingga 56 pesawat bergantung kepada hasil rundingan akhir, skala yang berpotensi menjadikannya antara pengendali Typhoon terbesar di luar empat negara pengasas dalam tempoh sedekad.

Bagi sayap tenggara NATO, pengoperasian Typhoon memberikan Tentera Udara Türkiye platform pelbagai peranan moden dengan keupayaan tempur udara melangkaui jarak penglihatan, sekali gus meningkatkan kesalingoperasian bersama tentera udara sekutu di ruang udara Mediterranean Timur dan Laut Hitam.

Penyertaan pakej integrasi persenjataan bersama pesawat menunjukkan Ankara memperoleh keupayaan tempur lengkap, bukan sekadar platform asas, dengan peluru berpandu, sistem misi dan sokongan penyelenggaraan digabungkan dalam satu ekosistem operasi sejak penghantaran pertama.

Pengeluaran pesawat Türkiye telah bermula di kompleks BAE Systems di Warton dan Samlesbury serta beberapa barisan pemasangan negara rakan kongsi, membuktikan tempahan itu sudah memasuki aliran kerja industri aktif dan bukan sekadar komitmen kontrak tanpa pembiayaan.

Implikasi strategiknya jelas kerana kemasukan Türkiye bukan sahaja membawa pelanggan baharu, malah mengukuhkan asas ekonomi untuk mengekalkan kadar pengeluaran berganda sehingga awal 2030-an di seluruh konsortium Eurofighter yang dianggotai empat negara.

Enjin Persenjataan Semula Eropah: Tunggakan Tempahan Kembali Kukuh

Selain Türkiye, gelombang tempahan terselaras daripada negara rakan kongsi antara 2020 hingga 2025 berjaya membina semula portfolio pesanan Eurofighter, dengan permintaan domestik menjadi asas struktural lonjakan pengeluaran pesawat tempur secara berterusan.

Kontrak Quadriga Jerman pada 2020 bagi 38 pesawat Tranche 4 memulakan pemulihan itu, terutama untuk menggantikan pesawat Tranche 1 yang semakin berusia serta menyokong peralihan berperingkat Luftwaffe daripada armada tempur Tornado.

Berlin memperkukuh komitmen berkenaan pada Oktober 2025 apabila Parlimen meluluskan perolehan 20 pesawat Tranche 5 tambahan bernilai kira-kira €3.75 bilion (AS$4.4 bilion; RM17.6 bilion), dengan penghantaran dijadualkan secara berperingkat antara 2031 hingga 2034.

Pesawat Tranche 5 Jerman itu dilengkapi radar kawalan tembakan AESA termaju dan sebahagiannya dirancang untuk misi peperangan elektronik serta serangan udara-ke-darat, sekali gus menawarkan lonjakan keupayaan berbanding penggantian armada secara satu-untuk-satu.

Sepanyol pula melaksanakan dua fasa perolehan menerusi program Halcón, melibatkan 20 pesawat Tranche 4 dan 25 lagi di bawah Halcón II pada Disember 2024 bagi menggantikan armada F/A-18 Hornet yang semakin usang.

Itali turut menempah 24 pesawat tambahan pada Disember 2024, terutama untuk menggantikan Typhoon Tranche 1, sekali gus meneruskan pola permodalan semula armada serentak dalam kalangan negara rakan kongsi ketika ancaman terhadap Eropah semakin meningkat.

Tempahan yang dibuat hampir serentak itu membawa kesan strategik besar kerana permintaan terkumpul dalam tempoh singkat memerlukan kadar pemasangan digandakan bagi mengelakkan kelewatan penghantaran tidak munasabah kepada beberapa pelanggan.

Pencerobohan besar-besaran Rusia terhadap Ukraine pada 2022 kekal sebagai pemacu utama yang dinyatakan kepimpinan konsortium, apabila Eropah berusaha membina kekuatan tempur yang boleh diatur gerak sementara pesawat generasi keenam masih jauh daripada kematangan operasi.

Faktor lain termasuk ketidakstabilan serantau dan ketegangan di Asia Barat, selain keperluan mendesak negara sekutu memodenkan armada pesawat pejuang dalam tempoh peralihan sebelum platform generasi baharu mencapai jumlah operasi yang benar-benar berkesan.

Bagaimanapun, perbezaan analitikal perlu ditegaskan bahawa tempahan dimeterai dan kadar pengeluaran diumumkan merupakan fakta yang boleh disahkan, manakala pengaruh relatif antara kebimbangan geopolitik, peluang industri dan cita-cita eksport kekal sebagai penilaian strategik, bukannya kepastian mutlak.

Daripada Pengeluaran Minimum kepada Lonjakan: Kebangkitan Strategik Program Typhoon

Kepentingan sebenar lonjakan semasa hanya dapat difahami dengan meneliti kemerosotan pengeluaran Typhoon, yang pernah memuncak ketika penghantaran pesawat Tranche sepanjang 2010-an sebelum merosot kepada kira-kira 12 hingga 14 unit setahun pada awal hingga pertengahan 2020-an.

Kemerosotan mendadak itu berpunca daripada beberapa faktor struktural, terutama tekanan belanjawan yang dihadapi negara rakan kongsi selepas krisis kewangan 2008 sehingga memaksa pengurangan kadar pengeluaran yang pada satu ketika dirancang mencecah 50 pesawat atau lebih setahun.

Sekitar 2011, negara rakan kongsi bersetuju mengurangkan sasaran pengeluaran daripada hampir 50 kepada antara 35 hingga 43 pesawat setahun, mencerminkan penguncupan awal cita-cita serta kapasiti industri pesawat tempur Eropah akibat dasar penjimatan.

Penyempurnaan sebahagian besar tempahan Tranche 1 hingga Tranche 3 menghapuskan banyak beban kerja yang menyokong pengeluaran, manakala penghantaran terakhir Tranche 3A sekitar 2019 hingga 2020 menyebabkan empat barisan pemasangan Eurofighter beroperasi jauh di bawah kapasiti.

Kejayaan eksport antarabangsa yang terhad di luar negara rakan kongsi turut memburukkan keadaan, apabila hanya beberapa pelanggan seperti Austria, Arab Saudi, Oman, Kuwait dan Qatar menyerap sebahagian pengeluaran tambahan sepanjang tempoh permintaan rendah.

Angka keseluruhan program memperlihatkan kematangan platform itu, dengan kira-kira 782 pesawat ditempah dan sekitar 608 unit dihantar menjelang awal 2025, manakala jumlah pengeluaran ketika itu dilaporkan menghampiri 609 pesawat termasuk prototaip.

Kebangkitan daripada tempoh pengeluaran minimum itu bukan berlaku secara kebetulan atau didorong pertimbangan komersial semata-mata, sebaliknya menuntut keputusan politik negara rakan kongsi untuk membiayai permodalan semula armada dan mengaktifkan kembali kapasiti industri yang kurang digunakan.

Perubahan tersebut menawarkan pengajaran strategik lebih luas bahawa kapasiti industri pesawat tempur yang sudah dikecilkan tidak boleh dibangunkan semula dalam masa singkat, menjadikan pemeliharaan keupayaan terpendam Typhoon sebagai faktor penting yang memungkinkan lonjakan pengeluaran hari ini.

Perjalanan program itu mencerminkan perubahan keseluruhan industri pertahanan Eropah daripada pengecilan pasca-Perang Dingin dan krisis kewangan 2008 kepada era persenjataan semula, apabila pengeluaran pesawat pejuang berterusan kini dianggap keperluan strategik, bukannya beban kewangan.

Namun, ketidakpastian jangka panjang masih wujud kerana tunggakan tempahan semasa hanya menjamin aktiviti pengeluaran sehingga pertengahan 2030-an, manakala kesinambungannya selepas itu bergantung kepada kejayaan eksport dan peralihan kepada barisan pengeluaran pesawat generasi keenam.

Jambatan Menuju GCAP dan Prospek Eksport Selepas 2035

Dari sudut strategik, Typhoon kini diletakkan sebagai keupayaan peralihan yang dirancang secara khusus, dengan tunggakan tempahannya memastikan aktiviti industri terus berjalan sehingga pemasangan akhir pesawat pejuang generasi keenam di bawah Program Udara Tempur Global (GCAP) bermula.

GCAP yang menyatukan United Kingdom, Itali dan Jepun menyasarkan kemasukan perkhidmatan sekitar 2035, bermakna Typhoon perlu mengekalkan keupayaan penguasaan udara serta operasi pelbagai peranan armada sekutu untuk sekurang-kurangnya satu dekad lagi.

Program Sistem Udara Tempur Masa Hadapan (FCAS) kendalian Perancis, Jerman dan Sepanyol pula berdepan pergeseran industri serta politik, menyebabkan kemasukannya sering dijangka hanya berlaku pada 2040-an dan sekali gus memperluas jurang keupayaan yang perlu diisi Typhoon.

Bagi memastikan platform itu kekal relevan sepanjang tempoh operasi berkenaan, program peningkatan pertengahan hayat dirancang untuk mengekalkan kredibiliti tempur Typhoon sehingga 2050-an dan 2060-an menerusi sistem elektronik, sistem misi, peperangan elektronik serta seni bina gabungan sensor generasi baharu.

Antara penambahbaikan yang dirancang termasuk gabungan data berbantu kecerdasan buatan dan seni bina terbuka modular bagi membolehkan integrasi bersama sistem tanpa pemandu, sekali gus menjadikan Typhoon sebagai nod berawak dalam rangkaian operasi tempur berawak-tanpa pemandu.

Demonstrasi keupayaan berterusan memperkukuh hala tuju pemodenan itu, termasuk integrasi roket berpandu APKWS yang diuji bersama Tentera Udara Diraja Britain sebagai penyelesaian antip dron kos efektif bagi menghadapi ancaman sistem udara tanpa pemandu di medan tempur moden.

Prospek eksport di luar komitmen semasa kekal penting, dengan Austria, Poland dan Arab Saudi pernah disebut sebagai pelanggan berpotensi yang boleh melonjakkan kadar pengeluaran Typhoon kepada 30 pesawat setahun atau lebih.

Bagaimanapun, prospek tersebut harus dinilai sebagai peluang dan bukannya tempahan disahkan kerana belum mempunyai kepastian kontrak seperti perjanjian Türkiye atau negara rakan kongsi, manakala minat awal tidak semestinya membawa kepada perolehan muktamad.

Sekiranya rundingan eksport itu menghasilkan kontrak, kenyataan Woodburn bahawa konsortium “mungkin perlu meningkatkan lagi pengeluaran” boleh menjadi kenyataan, berpotensi melonjakkan pengeluaran melebihi 30 pesawat setahun serta memanjangkan hayat industri Typhoon sehingga ketibaan GCAP.

Gambaran strategiknya jelas apabila pesawat pejuang generasi 4.5 yang sudah matang kembali mencatat permintaan tinggi, didorong kejutan geopolitik, keperluan mengekalkan kesinambungan industri dan jurang masa sebelum pesawat generasi keenam mencapai jumlah operasi yang benar-benar berkesan.