(DEFENCE SECURITY ASIA) — Israel dilaporkan sedang meneliti pilihan ketenteraan terhadap pasukan Turkiye atau infrastruktur berkaitan Ankara di Syria, dengan perkiraan bahawa operasi sedemikian mungkin tidak mencetuskan perlindungan pertahanan kolektif Artikel 5 NATO.

Dakwaan itu berkait rapat dengan rencana analisis Shay Gal, pengasas firma perunding strategik Line of State, yang diterbitkan Israel Hayom pada 20 Ogos 2026 bertajuk “Serangan Abu al-Duhur: Penafian Sebelum Penempatan.”

Penilaian berkenaan mencadangkan bahawa perancang Israel percaya keanggotaan Turkiye dalam NATO tidak secara automatik melindungi tenteranya di Syria, sekali gus membuka ruang bagi serangan terkawal tanpa secara rasmi menyerang perikatan tersebut.

Tafsiran itu tidak mengesahkan bahawa Israel telah memutuskan untuk menyerang Turkiye, tetapi memperlihatkan bagaimana sempadan geografi perjanjian, pangkalan tentera, postur angkatan dan ambang konflik mempengaruhi perancangan strategik Jerusalem.

Penilaian terbabit muncul selepas Israel menyerang Pangkalan Udara Abu al-Duhur pada 18 Ogos, menyasarkan kemudahan yang didakwa sedang disediakan bagi menyokong perluasan kehadiran tentera Turkiye di Syria pasca-Assad.

Pesawat Israel dilaporkan melancarkan lapan serangan terhadap landasan, kemudahan penyimpanan dan hangar, merosakkan infrastruktur yang dibangunkan semula tanpa membunuh anggota Turkiye, menyebabkan korban atau memusnahkan pesawat tempur Syria.

Perdana Menteri Benjamin Netanyahu kemudian menyampaikan amaran ringkas “Jangan” kepada Turkiye, manakala pejabatnya mendakwa Damsyik hampir melanggar persefahaman keselamatan dengan membenarkan tentera Turkiye ditempatkan berhampiran Aleppo.

Menteri Pertahanan Israel, Israel Katz, turut memberi amaran kepada Ankara supaya mengelakkan “tindakan berbahaya,” sekali gus menegaskan penolakan Jerusalem terhadap pangkalan, radar, pesawat, pertahanan udara dan rangkaian logistik Turkiye di Syria.

Analisis Israel menggambarkan operasi berkenaan sebagai doktrin “penafian sebelum penempatan,” iaitu memusnahkan infrastruktur sebelum ketibaan tentera asing dan sebelum kemudahan itu memperoleh perlindungan politik serta nilai pencegahan ketenteraan.

Gal berhujah bahawa “seragam Turkiye” tidak membawa wilayah NATO ke luar negara, manakala Artikel 5 tidak menyediakan campur tangan automatik atau kekebalan mudah alih kepada pasukan Turkiye yang ditempatkan di Syria.

Bagaimanapun, tulisan Gal merupakan analisis strategik dan bukannya arahan operasi rasmi, menyebabkan dakwaan bahawa Israel sudah membuat keputusan muktamad untuk menyerang tentera Turkiye masih belum disahkan.

Perkembangan itu tetap mendedahkan perkiraan strategik penting bahawa Israel mungkin percaya ia boleh mengekang peluasan Turkiye di Syria tanpa melepasi ambang undang-undang yang mewajibkan tindak balas pertahanan kolektif NATO.

Perancang Israel Teliti Kelompangan Artikel 5 NATO

Artikel 5 Perjanjian Atlantik Utara menetapkan bahawa serangan bersenjata terhadap sebuah negara anggota yang dilindungi dianggap serangan terhadap semua, tetapi bantuan tidak semestinya berbentuk campur tangan ketenteraan kolektif.

Setiap anggota NATO menentukan bentuk tindakan yang dianggap perlu, termasuk sokongan diplomatik, logistik, risikan atau ketenteraan, manakala keputusan penting perikatan lazimnya memerlukan persetujuan politik secara konsensus.

Artikel 6 menetapkan sempadan geografi Artikel 5, merangkumi wilayah anggota serta pasukan, kapal atau pesawat tertentu yang beroperasi dalam kawasan ditetapkan, termasuk Turkiye dan sebahagian zon keselamatan Mediterranean.

Pasukan darat Turkiye di Syria tidak semestinya dilindungi peruntukan wilayah tersebut, sekali gus mewujudkan perbezaan undang-undang antara menyerang wilayah berdaulat Turkiye dengan menggempur tenteranya di seberang sempadan.

Perbezaan itu dipercayai menjadi teras perkiraan Israel kerana wilayah Syria tidak boleh bertukar menjadi kawasan perlindungan NATO hanya menerusi kehadiran anggota, peralatan, penasihat atau struktur pemerintahan tentera Turkiye.

Tafsiran sama pernah timbul ketika operasi terdahulu Turkiye di Idlib, apabila serangan yang mengorbankan tenteranya tidak membawa kepada pengaktifan Artikel 5 walaupun mencetuskan ketegangan serius dengan Damsyik.

Israel mungkin menilai bahawa serangan terhad terhadap pasukan Turkiye di Syria akan kekal sebagai konflik dua hala dan bukannya dianggap serangan bersenjata terhadap keseluruhan Perikatan Atlantik Utara.

Namun, pengecualian geografi itu tidak menghalang Turkiye daripada memohon rundingan Artikel 4, menggerakkan sokongan politik sekutu, melancarkan tindakan balas atau menerima bantuan risikan, logistik dan pertahanan udara.

Batas geografi NATO juga tidak menjamin Israel bebas daripada akibat strategik kerana Washington dan negara Eropah masih boleh mengenakan tekanan diplomatik, ekonomi atau ketenteraan tanpa mengaktifkan pertahanan kolektif.

Perkiraan berkenaan sebenarnya berkisar pada pengurusan eskalasi, bukannya peperangan tanpa akibat, kerana tindakan balas Turkiye, campur tangan Amerika Syarikat dan tekanan NATO kekal sukar diramalkan.

Abu al-Duhur Dedah Doktrin Serangan Awal Israel

Pangkalan Udara Abu al-Duhur, terletak kira-kira 45 hingga 70 kilometer dari sempadan Turkiye, menguasai koridor sensitif yang menghubungkan Aleppo dan Hama serta berpotensi menyokong operasi logistik, latihan dan penerbangan.

Kemudahan itu tidak banyak digunakan selepas bertahun-tahun dilanda perang saudara, tetapi pembinaan semula selepas kejatuhan Bashar al-Assad membuka peluang kepada operasi Tentera Udara Syria dan aktiviti ketenteraan disokong Turkiye.

Pihak berkuasa Syria menyifatkan projek berkenaan sebagai usaha memulihkan infrastruktur yang musnah untuk kegunaan angkatan nasional, manakala Turkiye menegaskan kerjasamanya hanya melibatkan latihan dan bantuan teknikal.

Menteri Luar Syria, Asaad al-Shaibani, mengakui pegawai Turkiye pernah melawat pangkalan itu tetapi menafikan rancangan membina pangkalan tetap, menempatkan tentera atau menyerahkan kawalan operasi kepada Ankara.

Kementerian Pertahanan Turkiye turut menafikan kehadiran anggotanya ketika serangan berlaku, menyebabkan dakwaan risikan Israel, penjelasan Syria dan kenyataan Ankara kekal bercanggah dalam persekitaran maklumat yang dipertikaikan.

Israel mendakwa Damsyik bersedia melanggar status quo keselamatan dengan membenarkan penempatan tentera Turkiye, walaupun tiada bukti bebas mengesahkan rancangan mewujudkan kehadiran tetap Ankara di Abu al-Duhur.

Pemusnahan kemudahan sebelum ketibaan anggota membolehkan Israel menyerang landasan, gudang dan hangar tanpa menyebabkan korban Turkiye yang boleh mencetuskan tindakan balas, rundingan kecemasan NATO atau campur tangan Washington.

Melumpuhkan landasan turut menjejaskan mobiliti udara, penyuraian pesawat tempur, operasi dron, penghantaran bekalan dan bantuan kecemasan, sekali gus mengekang keupayaan ketenteraan sebelum formasi tempur mencapai kesiagaan operasi.

Ketiadaan korban menunjukkan penggunaan paksaan terkawal, dengan Israel menyampaikan amaran kepada Ankara dan Damsyik sambil mengekalkan ruang untuk penafian, rundingan dan penyelarasan bagi mengelakkan pertembungan langsung.

Abu al-Duhur menjadi gambaran paling jelas mengenai doktrin Israel untuk memusnahkan infrastruktur disokong Turkiye sebelum penempatan tentera mewujudkan pencegahan taktikal, perlindungan politik dan kos eskalasi lebih tinggi.

Postur Tentera Turkiye Mampu Mengekang Penguasaan Udara Israel

Turkiye muncul sebagai penyokong luar utama pentadbiran sementara Syria selepas kejatuhan Bashar al-Assad pada Disember 2024, dengan menyediakan latihan, kepakaran, kerjasama risikan dan bantuan institusi kepada angkatan tentera Syria yang dibentuk semula.

Ankara mahukan sebuah kerajaan Syria yang stabil dan berpusat, berkeupayaan mengawal sempadan, mengekang pertubuhan Kurdish yang dianggap mengancam, mengurus kepulangan pelarian serta menghalang ketidakstabilan baharu daripada mengancam wilayah Turkiye.

Kerjasama ketenteraan menyokong matlamat itu dengan memperkukuh pengaruh Turkiye dalam institusi pertahanan Syria, sekali gus berpotensi memberikan Ankara akses kepada lapangan terbang, koridor logistik, struktur pemerintahan dan keputusan perolehan masa hadapan.

Israel melihat pembentukan rangkaian berkenaan sebagai ancaman strategik kerana kemudahan tetap Turkiye berpotensi mengehadkan operasi udaranya, melindungi aset Syria dan mewujudkan sebuah lagi kuasa ketenteraan berkebolehan berhampiran kawasan Israel.

Rangkaian radar Turkiye boleh memperluas kesedaran situasi merentasi utara dan tengah Syria dengan mengesan pesawat Israel, sistem tanpa pemandu serta senjata jarak jauh sebelum menghampiri sasaran atau kedudukan pelancaran ditetapkan.

Penempatan sistem peluru berpandu permukaan ke udara akan merumitkan perancangan Israel kerana memerlukan operasi penindasan pertahanan udara, peperangan elektronik, umpan, laluan penerbangan lebih jauh, pesawat pengiring tambahan dan persenjataan jarak jauh lebih mahal.

Walaupun tanpa melepaskan tembakan, pertahanan udara Turkiye mampu mengubah perkiraan risiko operasi Israel dengan meningkatkan kemungkinan kehilangan pesawat, mendedahkan profil misi dan menamatkan kebebasan Israel beroperasi tanpa tentangan di ruang udara Syria.

Rangkaian logistik tetap pula boleh menyokong detasmen pesawat pejuang, dron, penasihat dan unit pertahanan udara menerusi laluan bekalan Turkiye yang membawa bahan api, peluru, alat ganti, peralatan kejuruteraan serta sistem komunikasi selamat.

Keupayaan berkenaan akan mengubah penempatan berasingan Turkiye menjadi postur angkatan bersepadu, membolehkan Ankara mempengaruhi ruang udara Syria sambil meningkatkan daya tahan ketenteraan Damsyik dan memberikan perlindungan politik lebih kukuh.

Perancangan serangan Israel dilaporkan menyasarkan mekanisme ketenteraan yang menyokong pengukuhan Turkiye, bukannya sekadar kemudahan simbolik, kerana rangkaian logistik, penderia dan pertahanan udara boleh mengubah keseimbangan kuasa udara serantau secara berkekalan.

Serangan Terhadap Tentera Turkiye Mampu Cetus Pertembungan Langsung

Sekiranya Israel menyerang anggota Turkiye di Syria, tindak balas segera Ankara mungkin lebih dipengaruhi jumlah korban, tekanan politik domestik dan tafsirannya terhadap niat Israel berbanding peruntukan rasmi perjanjian NATO.

Turkiye boleh bertindak balas terhadap pesawat Israel, platform sokongan, aset risikan atau infrastruktur serantau, sekali gus mengubah serangan terhad secara geografi menjadi pertempuran berpanjangan antara dua kuasa tentera berteknologi tinggi.

Kedua-dua negara mengoperasikan pesawat pejuang moden, sistem pengawasan udara, senjata tepat, keupayaan peperangan elektronik dan rangkaian pemerintahan bersepadu, menyebabkan sebarang pertembungan menjadi kompleks daripada segi taktikal serta amat sukar dikawal.

Cubaan Turkiye memintas pesawat Israel boleh memaksa pesawat pengiring melakukan gerakan pertahanan, mengganggu radar atau melancarkan senjata, menyebabkan kegagalan mengenal pasti sasaran mencetuskan kehilangan pesawat dan eskalasi politik yang sukar dipulihkan.

Utusan Amerika Syarikat, Tom Barrack, memberi amaran bahawa Turkiye mungkin mengatur gerak pesawat pejuang ketika operasi Abu al-Duhur kerana Ankara tidak mengetahui secara tepat sasaran dan tujuan operasi Israel.

Barrack menyifatkan serangan itu sebagai “eskalasi yang tidak perlu,” mencerminkan kebimbangan Washington bahawa kegagalan memberikan pemberitahuan lengkap boleh mencetuskan pertembungan antara Israel, Turkiye dan Syria sebelum saluran diplomatik sempat bertindak.

Amerika Syarikat sedang mengusahakan mekanisme penyelarasan konflik melibatkan ketiga-tiga kerajaan, yang berpotensi merangkumi komunikasi terlindung, penyelarasan geografi, talian kecemasan dan pemberitahuan awal mengenai aktiviti ketenteraan sensitif.

Mekanisme itu boleh mengurangkan risiko pertempuran tidak sengaja tetapi tidak mampu menyelesaikan pertentangan garis merah apabila Israel menolak pengukuhan Turkiye, sedangkan Ankara menganggap kerjasamanya dengan Damsyik sebagai tindakan sah antara negara berdaulat.

Turkiye juga boleh menggunakan mekanisme rundingan Artikel 4 NATO untuk membawa tindakan Israel kepada perhatian perikatan dan menggerakkan tekanan politik bersama walaupun syarat geografi Artikel 5 tidak dipenuhi.

Israel mungkin dapat mengelakkan pengaktifan pertahanan kolektif secara automatik, tetapi masih berdepan tindak balas Turkiye, rundingan NATO, pengantaraan Washington dan tekanan Eropah, memperlihatkan perbezaan tipis antara ruang undang-undang dengan kemampanan strategik.

Persaingan Israel-Turkiye Ubah Medan Tempur Syria Pasca-Assad

Konfrontasi yang semakin berkembang itu mencerminkan kemerosotan hubungan Israel-Turkiye berhubung Gaza, Hamas, utara Cyprus, Libya, Mediterranean Timur serta persaingan kedua-duanya untuk memperluas kepemimpinan politik dan ketenteraan serantau.

Turkiye memberikan sokongan politik kepada Hamas dan mengecam operasi Israel, manakala Jerusalem menuduh Ankara membantu rangkaian Islamis serta melaksanakan strategi peluasan pengaruh menerusi instrumen ketenteraan, diplomatik dan ekonomi.

Syria pasca-Assad kini menghimpunkan semua persaingan tersebut dalam satu medan tempur, menyaksikan matlamat pembinaan negara tajaan Turkiye bertembung secara langsung dengan tuntutan Israel untuk mengekalkan penguasaan udara dan kebebasan bertindak.

Penilaian Israel semakin menggambarkan Syria yang sejajar dengan Turkiye sebagai cabaran keselamatan jangka panjang, walaupun perbandingan Ankara dengan Iran mengetepikan perbezaan besar dari segi keanggotaan NATO, keupayaan, objektif dan hubungan dengan Washington.

Kedua-dua kerajaan tidak menyatakan hasrat untuk berperang secara langsung, sekali gus menggalakkan penggunaan tekanan terkawal menerusi serangan infrastruktur, isyarat risikan, pengaturan semula pasukan, amaran diplomatik dan rundingan mengenai kemudahan sensitif Syria.

Namun, serangan berulang Israel boleh mendorong Turkiye memperkukuh perlindungan menerusi rondaan pesawat pejuang, pertahanan udara bergerak, perlindungan kemudahan, penyuraian logistik, langkah penyamaran dan sistem kendalian Syria yang disokong secara tidak langsung oleh Ankara.

Israel boleh membalas melalui pengumpulan risikan lebih meluas, serangan elektronik, penggunaan senjata jarak jauh dan tindakan awal, sekali gus menghasilkan kitaran tindak balas yang mempercepat militarisasi pembangunan semula Syria.

Persoalan utama adalah sama ada analisis Israel Hayom mencerminkan perancangan rasmi yang lebih luas atau sekadar tafsiran bebas terhadap doktrin Israel, kerana tiada arahan operasi menyerang tentera Turkiye disahkan setakat ini.

Fakta yang dapat dipastikan ialah Israel sudah menyerang infrastruktur yang dikaitkan dengan kemungkinan peluasan Turkiye dan memberi amaran terbuka bahawa pengukuhan tentera Ankara yang mengancam keselamatannya tidak akan diterima.

Bagi perancang pertahanan, mesej strategiknya jelas bahawa NATO mungkin tidak melindungi tentera Turkiye di Syria secara automatik, tetapi sebarang serangan Israel masih mampu mengubah pertikaian infrastruktur menjadi krisis ketenteraan serantau.