Iran Dakwa Berjaya Pintas Dron LUCAS Buatan AS Berasaskan Shahed-136, Operation Epic Fury Cetus Dimensi Baharu Peperangan Dron Asia Barat

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Pasukan keselamatan Iran, termasuk unit yang dikaitkan dengan Kor Pengawal Revolusi Islam (IRGC), mendakwa telah berjaya memintas sebuah dron serangan sehala (one-way attack drone) LUCAS buatan Amerika Syarikat yang dibangunkan menerusi proses kejuruteraan balikan (reverse engineering) daripada platform HESA Shahed-136 milik Iran ketika fasa semasa konflik serantau yang semakin memuncak.

Perkembangan itu berlaku ketika tentera Amerika Syarikat terus melaksanakan siri serangan berketepatan tinggi terhadap infrastruktur pemerintahan serta aset pertahanan udara IRGC menerusi Operation Epic Fury, yang dilancarkan pada penghujung Februari 2026.

Sistem LUCAS yang dibangunkan oleh syarikat kontraktor berpangkalan di Arizona, SpektreWorks, mencerminkan keputusan strategik Washington untuk menggunakan dron berkos rendah yang boleh diterima kehilangannya (attritable munition), dengan matlamat menewaskan pertahanan musuh melalui serangan dalam jumlah besar berbanding bergantung kepada ketepatan setiap platform secara individu.

CENTCOM menganggap platform tersebut sebagai instrumen bagi melaksanakan tindak balas ketenteraan buatan Amerika dengan meniru secara langsung doktrin operasi dron Shahed yang dibangunkan Tehran, sekali gus menggunakan konsep sama terhadap penciptanya sendiri di ruang udara yang dipertikaikan.

Media rasmi Iran serta kenyataan pihak tentera negara itu turut menyiarkan rakaman video dan mengemukakan dakwaan bahawa beberapa dron LUCAS telah berjaya dipintas atau dimusnahkan di beberapa lokasi di selatan dan tengah Iran sepanjang operasi ketenteraan yang sedang berlangsung.

Dron LUCAS menggunakan konfigurasi sayap delta dengan kipas penolak (pusher propeller) yang dipasang di bahagian belakang serta mempunyai panjang kira-kira 10 kaki dan lebar sayap sekitar lapan kaki, menjadikannya sedikit lebih kecil berbanding Shahed-136 yang menjadi asas reka bentuknya.

Platform itu digerakkan oleh enjin omboh berkapasiti 215 sentimeter padu (cc) yang membolehkannya mencapai jarak operasi hampir 500 batu (805 kilometer) sambil membawa muatan bahan letupan seberat antara 18 hingga 40 paun (8 hingga 18 kilogram).

Dengan kos pemerolehan sekitar AS$35,000 (kira-kira RM133,000) seunit, LUCAS membolehkan pengeluaran secara besar-besaran dan penggunaan dalam jumlah yang sukar dicapai oleh sistem peluru berpandu konvensional yang jauh lebih mahal.

Fleksibiliti pelancarannya menerusi sistem lastik (catapult), bantuan roket ketika berlepas (rocket-assisted take-off) atau platform mudah alih darat dan laut turut mengurangkan keperluan logistik bagi menyokong operasi hadapan yang berpanjangan, khususnya melibatkan elemen operasi khas.

Dilengkapi keupayaan navigasi autonomi serta dilaporkan mempunyai kemampuan mengubah sasaran melalui sambungan satelit ketika dalam penerbangan, LUCAS berupaya terus melaksanakan misinya secara berkesan walaupun beroperasi dalam persekitaran peperangan elektronik dan gangguan elektromagnet yang sengit.

Task Force Scorpion Strike di bawah CENTCOM telah mengintegrasikan LUCAS ke dalam konsep operasi pasukan khas bagi meningkatkan jumlah serangan yang mampu dilaksanakan tanpa mengurangkan stok peluru berpandu berpanduan berketepatan tinggi yang bernilai tinggi sepanjang kempen ketenteraan berlarutan.

Corak pertempuran yang semakin berkembang ini memperlihatkan kedua-dua pihak kini memiliki sistem dron serangan sehala berkos rendah yang setanding, sekali gus memendekkan tempoh membuat keputusan di medan perang serta mempercepatkan penggunaan stok peluru berpandu pemintas pertahanan udara yang jauh lebih mahal di seluruh medan operasi Teluk Parsi.

Ciri-Ciri Teknikal dan Asal-Usul Kejuruteraan Balikan Sistem LUCAS

Platform LUCAS dibangunkan secara khusus menerusi proses kejuruteraan balikan (reverse engineering) terhadap dron Shahed-136 milik Iran yang berjaya diperoleh Amerika Syarikat, dengan tujuan mengekalkan ciri-ciri aerodinamik dan sistem pendorong asal sambil mengintegrasikan sistem arahan, kawalan dan komunikasi (C3) buatan Amerika bagi meningkatkan fleksibiliti operasi di medan tempur.

Reka bentuknya menggunakan konfigurasi sayap delta yang padat bersama kipas penolak (pusher propeller) di bahagian belakang, membolehkannya mengekalkan profil penerbangan rendah yang stabil untuk menembusi zon pertahanan udara berlapis melalui serangan dalam jumlah besar, bukannya bergantung kepada ciri halimunan (stealth).

Dari segi dimensi fizikal, LUCAS mempunyai panjang kira-kira 10 kaki dengan lebar sayap sekitar lapan kaki, menjadikannya lebih ringan berbanding Shahed-136 asal, namun masih mengekalkan prestasi aerodinamik yang mencukupi untuk melaksanakan misi serangan jarak sederhana di seluruh rantau Asia Barat.

Platform itu digerakkan oleh enjin pembakaran dalaman berkarburetor berkapasiti 215 sentimeter padu (cc) yang memberikan ketahanan penerbangan mencukupi bagi mencapai jarak operasi hampir 500 batu (805 kilometer) merentasi medan operasi di Asia Barat.

Kos pengeluarannya yang dianggarkan sekitar AS$35,000 (kira-kira RM133,000) bagi setiap unit mengubah secara menyeluruh ekonomi pemerolehan aset udara, kerana ia membolehkan Amerika Syarikat menghasilkan dron tersebut dalam jumlah yang jauh melebihi inventori peluru berpandu konvensional yang jauh lebih mahal.

Keupayaan membawa bahan letupan antara 18 hingga 40 paun (8 hingga 18 kilogram) memberikan kesan kemusnahan yang mencukupi terhadap sasaran lembut, pusat pemerintahan, kemudahan logistik dan sistem radar yang terdedah, khususnya apabila digunakan dalam serangan bersepadu melibatkan pelbagai platform secara serentak.

Kaedah pelancarannya yang merangkumi sistem catapult, bantuan roket ketika berlepas (rocket-assisted take-off) serta penggunaan pelancar mudah alih di darat atau di atas kapal mengurangkan kebergantungan terhadap infrastruktur logistik hadapan, sekali gus meningkatkan mobiliti pasukan operasi khas yang beroperasi berhampiran kawasan maritim yang dipertikaikan.

Keupayaan penerbangan autonomi yang digabungkan dengan kebolehan mengubah sasaran ketika misi sedang berlangsung melalui sambungan data satelit menjadikan LUCAS lebih fleksibel untuk menyesuaikan laluan serangan selepas memasuki ruang udara Iran yang dilindungi sistem pertahanan udara.

Pada masa sama, peningkatan perisian yang sedang dibangunkan dengan integrasi sistem autonomi Hivemind keluaran Shield AI dijangka membolehkan sekumpulan dron LUCAS beroperasi secara berkoordinasi sebagai kawanan (swarm), sekali gus menggandakan keberkesanan serangan terhadap rangkaian pertahanan udara bersepadu milik Iran.

Gabungan ciri-ciri teknikal tersebut meletakkan LUCAS sebagai aset udara attritable yang dioptimumkan untuk digunakan dalam jumlah besar bagi melemahkan sistem pertahanan udara musuh melalui serangan berterusan, sekali gus mengubah pendekatan tradisional terhadap operasi penindasan pertahanan udara musuh (Suppression of Enemy Air Defences – SEAD).

Penggunaan Operasi oleh Task Force Scorpion Strike dalam Operation Epic Fury

CENTCOM telah menubuhkan Task Force Scorpion Strike pada Disember 2025 sebagai pasukan khas yang bertanggungjawab mempercepatkan penggunaan dron serangan sehala (one-way attack drone) berkos rendah, termasuk LUCAS, bagi menyokong operasi pasukan khas Amerika Syarikat di seluruh rantau Asia Barat.

Ujian awal pelancaran dari Littoral Combat Ship (LCS) milik Tentera Laut Amerika Syarikat yang beroperasi di Teluk Parsi berjaya mengesahkan keberkesanan profil pelancaran dari laut, sekali gus memperluaskan jarak serangan tanpa memerlukan pangkalan darat yang terdedah berhampiran sempadan Iran.

Penggunaan tempur pertama yang disahkan berlaku pada 28 Februari 2026, apabila beberapa dron LUCAS digunakan dalam Operation Epic Fury bagi menyerang pusat pemerintahan Kor Pengawal Revolusi Islam (IRGC), tapak pertahanan udara serta pangkalan udara tentera Iran.

Komander CENTCOM, Laksamana Brad Cooper, kemudiannya menyifatkan sistem LUCAS sebagai aset yang amat penting dalam memperluaskan pilihan serangan Amerika Syarikat, di samping membolehkan stok peluru berpandu berpanduan berketepatan tinggi disimpan untuk digunakan terhadap sasaran bernilai tinggi yang memerlukan tindak balas segera sepanjang kempen ketenteraan berpanjangan.

Doktrin operasinya menekankan pelancaran gelombang serangan secara bersepadu daripada pelbagai platform darat mudah alih dan aset tentera laut yang beroperasi secara berasingan, sekali gus mewujudkan pelbagai arah ancaman serentak yang menyukarkan koordinasi tindak balas sistem pertahanan udara Iran.

Pendekatan ini secara langsung meniru kejayaan Iran menggunakan serangan besar-besaran dron Shahed-136, namun diperkukuhkan dengan rangkaian arahan dan kawalan Amerika Syarikat yang lebih canggih, termasuk keupayaan mengubah sasaran secara dinamik selepas dron dilancarkan.

Penyesuaian terhadap postur operasi turut mengurangkan kebergantungan kepada peluru berpandu jarak jauh yang mahal pada fasa awal operasi penindasan pertahanan udara musuh (Suppression of Enemy Air Defences – SEAD), sekali gus membolehkan inventori peluru berpandu berpanduan berketepatan tinggi dipelihara untuk serangan susulan terhadap sasaran strategik.

Keperluan logistik yang lebih ringkas hasil saiz LUCAS yang kompak serta sistem pelancarannya yang mudah membolehkan proses memuat semula dilakukan dengan pantas di pangkalan hadapan yang serba ringkas, termasuk lokasi berhampiran Selat Hormuz.

Dari sudut strategik, penggunaan platform ini menghantar isyarat jelas bahawa Washington kini bersedia melaksanakan peperangan dron secara simetri dengan menggunakan konsep yang setanding dengan keupayaan dron attritable Iran, sambil mengekalkan kelebihan ketenteraan konvensional Amerika Syarikat dalam domain lain.

Pada masa yang sama, kadar penjanaan sortie yang tinggi hasil kemampuan pengeluaran LUCAS secara besar-besaran berpotensi memberi tekanan berterusan terhadap stok peluru berpandu pemintas Iran serta memaksa rangkaian sensor dan pertahanan udaranya beroperasi pada tahap maksimum di kawasan yang luas di selatan negara itu.

Kronologi Dakwaan Iran Mengenai Pemintasan Dron LUCAS di Selatan Iran

Tentera Pertahanan Udara Iran bersama unit-unit Kor Pengawal Revolusi Islam (IRGC) mula mengeluarkan kenyataan rasmi mengenai kejayaan memintas dron LUCAS pada penghujung Mac 2026, apabila Fars News Agency menyiarkan imej sebuah dron yang mengalami kerosakan dan didakwa ditembak jatuh berhampiran Pulau Qeshm.

Pada ketika itu, sumber-sumber Iran mendakwa jumlah keseluruhan dron musuh yang berjaya dimusnahkan telah meningkat kepada 131 buah, sejak konflik memasuki fasa peningkatan ketegangan pada penghujung Februari 2026.

Pada 31 Mac 2026, Tentera Pertahanan Udara Iran memaklumkan bahawa sebuah dron LUCAS berjaya dipintas di ruang udara Pulau Qeshm kira-kira jam 10.30 pagi waktu tempatan, menggunakan sistem peluru berpandu pertahanan udara darat ke udara.

Pada hari yang sama, pihak berkuasa Iran turut mendakwa telah menembak jatuh sebuah dron MQ-9 Reaper milik Amerika Syarikat di kawasan Isfahan, sekali gus meningkatkan jumlah keseluruhan sistem tanpa pemandu yang didakwa berjaya dipintas kepada 147 buah.

Unit IRGC di wilayah Qazvin pula mendakwa sebuah lagi dron LUCAS berjaya dimusnahkan di daerah Buin Zahra pada 1 April 2026, sebagai sebahagian daripada usaha menghalang pencerobohan ruang udara di bahagian tengah Iran.

Laporan awal April daripada sumber-sumber IRGC turut menyatakan bahawa sebuah lagi dron LUCAS berjaya dipintas di kawasan pesisir Sirik, wilayah Hormozgan, dengan serpihan dron tersebut dilaporkan terhempas ke perairan Teluk Parsi.

Terbaharu, pada 13 Julai 2026, Tentera Pertahanan Udara Iran sekali lagi mendakwa berjaya memintas sebuah dron LUCAS di ruang udara Bandar Abbas, disokong dengan penyiaran rakaman video yang memaparkan detik pemintasan menggunakan sistem peluru berpandu darat ke udara.

Dalam setiap kenyataan rasmi, Iran menegaskan bahawa kejayaan tersebut dicapai hasil keberkesanan rangkaian pertahanan udara berlapis yang mampu menangani ancaman daripada dron Shahed-136 asal mahupun varian LUCAS yang dibangunkan Amerika Syarikat menerusi proses kejuruteraan balikan.

Pihak berkuasa Iran juga sering menekankan ironi strategik apabila Amerika Syarikat menggunakan platform yang berasal daripada teknologi dron Iran, namun akhirnya berdepan sistem pertahanan udara yang sama dibangunkan untuk menangkis ancaman tersebut.

Siri dakwaan pemintasan yang berlaku di pelbagai lokasi strategik itu turut memperlihatkan penekanan Tehran terhadap keupayaan pengawasan berterusan serta tindak balas pantas bagi mempertahankan ruang udara berhampiran laluan maritim paling penting di rantau Teluk Parsi.

Implikasi Ketenteraan dan Teknologi Pemintasan Dron Serangan Sehala Berkos Rendah

Pemintasan dron LUCAS menggunakan sistem peluru berpandu pertahanan udara Iran menggambarkan dilema pertukaran kos asimetrik (asymmetric cost exchange) yang semakin menjadi ciri utama peperangan moden antara dron berkos rendah dan sistem pemintas bernilai tinggi dalam konflik berpanjangan.

Dengan harga sekitar AS$35,000 (kira-kira RM133,000) seunit, setiap dron LUCAS memaksa pengendali pertahanan udara Iran melancarkan peluru berpandu pemintas yang lazimnya bernilai berkali ganda lebih tinggi daripada sasaran yang sedang dihadapi.

Situasi tersebut mempercepatkan penyusutan stok peluru berpandu pemintas yang terhad, selain meningkatkan keperluan logistik untuk membekalkan semula peluru berpandu serta menyelenggara rangkaian radar di kawasan operasi hadapan.

Rangkaian pertahanan udara bersepadu Iran juga perlu mengekalkan liputan radar secara berterusan serta tahap kesiapsiagaan yang tinggi di kawasan yang luas bagi menghadapi gelombang serangan dron yang terbang pada altitud rendah, menggunakan perlindungan bentuk muka bumi dan taktik serangan tepu (saturation attack).

Doktrin operasi Amerika Syarikat pula memanfaatkan keupayaan menghasilkan LUCAS secara besar-besaran untuk menjana kadar serangan yang tinggi, dengan objektif utama melemahkan kesiapsiagaan pertahanan udara Iran melalui penggunaan berterusan peluru berpandu pemintas, dan bukannya semata-mata memusnahkan sasaran bernilai tinggi.

Sifat attritable pada platform LUCAS bermakna kehilangan sejumlah dron dalam operasi tidak memberikan kesan ketara terhadap keupayaan tempur Amerika Syarikat, berbeza dengan kehilangan pesawat berawak atau peluru berpandu kruis yang jauh lebih mahal.

Tindak balas Iran yang melibatkan kedua-dua komponen pertahanan udara Tentera Iran dan IRGC menunjukkan wujudnya tahap koordinasi nasional yang tinggi, namun pada masa sama turut memperlihatkan cabaran dalam menyelaraskan sistem arahan dan kawalan apabila berdepan serangan serentak dari pelbagai arah.

Dari sudut strategik, perkembangan ini dijangka mempercepatkan usaha Iran membangunkan peluru berpandu pemintas berkos lebih rendah atau sistem senjata tenaga terarah (directed energy weapons) seperti laser berkuasa tinggi bagi mengembalikan keseimbangan kos operasi ketika menghadapi ancaman dron serangan sehala yang semakin meluas.

Perubahan postur operasi kedua-dua pihak turut menunjukkan bahawa fasa peperangan akan datang bukan sahaja bergantung kepada kecanggihan sesuatu platform, tetapi juga kepada keupayaan menghasilkan aset dalam jumlah besar, mempercepatkan kitaran pemuatan semula serta mengekalkan liputan sensor secara berterusan.

Kesemua faktor teknikal dan operasi ini membuktikan bahawa kemunculan dron attritable seperti LUCAS telah mengubah secara fundamental pengiraan strategik berkaitan kemampanan operasi pertahanan udara dan serangan, sekali gus membentuk landskap peperangan udara moden di rantau Asia Barat.

Implikasi Geopolitik terhadap Postur Ketenteraan dan Logistik di Kawasan Selat Hormuz

Dakwaan berterusan Iran mengenai kejayaan memintas dron LUCAS mengukuhkan naratif Tehran bahawa sistem pertahanan udaranya kekal berdaya tahan, di samping menghantar mesej kepada negara-negara serantau dan masyarakat antarabangsa bahawa sistem dron attritable milik Amerika Syarikat masih terdedah kepada ancaman rangkaian pertahanan udara sedia ada.

Pendekatan ini turut menyokong usaha Iran untuk menghalang peningkatan konflik dengan menunjukkan keupayaannya mengenakan kos operasi yang semakin tinggi terhadap pakej serangan Amerika Syarikat yang dilancarkan dari pelbagai lokasi pelancaran yang berselerak di rantau tersebut.

Bagi Amerika Syarikat, pengenalan LUCAS disertai perubahan postur ketenteraan yang melibatkan peluasan pilihan pelancaran daripada platform tentera laut dan pelancar darat mudah alih, sekali gus menyukarkan usaha Iran mengesan serta menyasarkan titik asal setiap serangan di sepanjang pesisir Teluk Parsi.

Keupayaan LUCAS untuk dilancarkan daripada kapal perang seperti Littoral Combat Ship (LCS) turut memperluaskan jangkauan operasi CENTCOM, tanpa memerlukan pembinaan pangkalan darat tambahan yang lebih mudah terdedah kepada serangan berhampiran wilayah Iran.

Pada masa yang sama, penekanan Iran terhadap jumlah keseluruhan dron yang didakwa berjaya dipintas bertujuan mempamerkan imej bahawa Tehran masih menguasai ruang udara berhampiran laluan penghantaran tenaga paling kritikal di dunia, sekali gus mempengaruhi persepsi negara-negara Teluk dan komuniti perkapalan antarabangsa yang bergantung kepada keselamatan Selat Hormuz.

Dari sudut logistik, kedua-dua pihak kini berdepan keperluan mendesak untuk meningkatkan kapasiti pengeluaran serta menempatkan stok dron, peluru berpandu dan sistem pemintas di lokasi hadapan bagi memastikan kadar operasi berintensiti tinggi dapat dikekalkan selama berminggu-minggu atau berbulan-bulan.

Penggunaan berulang LUCAS oleh Amerika Syarikat turut membawa mesej strategik bahawa Washington kini komited membangunkan keupayaan peperangan dron secara simetri yang mampu menandingi sistem attritable Iran, sambil mengekalkan kelebihan ketenteraan konvensional dalam domain udara, laut dan darat.

Sebaliknya, tindakan Tehran yang menonjolkan asal-usul LUCAS sebagai platform yang dibangunkan melalui kejuruteraan balikan terhadap Shahed-136 bertujuan mencabar imej keunggulan teknologi Amerika Syarikat, selain mengukuhkan sokongan domestik terhadap naratif bahawa Iran berjaya menentang tekanan ketenteraan dan politik dari kuasa luar.

Gabungan perubahan postur ketenteraan kedua-dua pihak menunjukkan bahawa fasa seterusnya konflik Iran pada tahun 2026 dijangka menyaksikan persaingan yang semakin sengit dalam aspek kapasiti pengeluaran industri pertahanan, keupayaan rangkaian sensor, integrasi sistem arahan dan kawalan serta kelangsungan operasi di sepanjang koridor strategik Selat Hormuz.

Secara keseluruhannya, evolusi medan peperangan ini mengesahkan bahawa kemunculan dron serangan sehala attritable telah mengaburkan perbezaan tradisional antara operasi ofensif dan defensif, sekali gus mengubah secara asas landskap peperangan moden di salah satu laluan maritim paling penting dan sensitif di dunia.