China-Rusia Tamatkan Joint Sea-2026: Latihan Tentera Laut Perkukuh Dominasi Indo-Pasifik, Isyarat Baharu Cabar Pengaruh Maritim Amerika Syarikat

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Latihan tentera laut Joint Sea-2026 antara China dan Rusia secara rasmi berakhir pada 13 Julai 2026 di sebuah pelabuhan tentera di Qingdao, Wilayah Shandong, timur China, selepas semua misi latihan yang dirancang berjaya disempurnakan oleh angkatan kedua-dua negara, sekali gus mempamerkan tahap kesiapsiagaan operasi bersama yang semakin mantap.

Penutupan latihan itu menandakan berakhirnya edisi ke-12 siri latihan yang bermula pada 2012 dan sejak itu berkembang menjadi mekanisme tahunan yang tersusun bagi memperkukuh hubungan strategik antara kedua-dua tentera laut menerusi kitaran latihan bersama yang berterusan.

Latihan yang bermula pada 6 Julai 2026 itu memberi tumpuan kepada usaha menangani ancaman keselamatan maritim secara bersama menerusi penglibatan 10 aset, termasuk kapal permukaan, aset bawah permukaan, pesawat serta elemen sokongan daripada kedua-dua tentera laut.

Sejurus selepas latihan berakhir, sebahagian daripada aset yang mengambil bahagian terus belayar ke perairan berkaitan di Lautan Pasifik bagi melaksanakan rondaan maritim bersama, sekali gus memperluaskan penyelarasan operasi melangkaui kawasan latihan asal.

Ketua pengarah latihan dari China berkata, latihan bersama itu direka untuk mensimulasikan secara menyeluruh persekitaran peperangan maritim dan udara sebenar dengan penekanan yang tinggi terhadap senario berorientasikan tempur, sekali gus menguji keupayaan operasi bersepadu dalam keadaan yang realistik.

Kenyataan itu memperlihatkan bahawa latihan tersebut telah berkembang jauh melangkaui sekadar manuver asas, sebaliknya direka untuk meniru senario konflik berintensiti tinggi yang bertujuan meningkatkan kesiapsiagaan kedua-dua angkatan dalam menghadapi pelbagai kemungkinan di kawasan maritim yang dipertikaikan.

Beliau turut menjelaskan bahawa latihan bersama itu terus memperkukuh kepercayaan strategik antara kedua-dua angkatan tentera, mengukuhkan persahabatan yang telah lama terjalin serta meningkatkan keupayaan mereka untuk mengendalikan krisis maritim secara bersama melalui interaksi operasi yang berterusan.

Perkembangan itu menunjukkan bahawa siri Joint Sea kini berfungsi sebagai platform penting bagi menyelaraskan secara berperingkat struktur pemerintahan, prosedur operasi dan doktrin ketenteraan kedua-dua negara, yang berpotensi mempengaruhi keseimbangan kuasa maritim di rantau ini dalam jangka panjang.

Fasa perancangan di pelabuhan merangkumi simulasi meja (tabletop simulation), lawatan ke kapal perang, seminar profesional, majlis sambutan serta perlawanan bola keranjang yang membolehkan anggota daripada kedua-dua negara menjalinkan interaksi secara langsung.

Aktiviti tersebut menjadi asas kepada penyepaduan operasi yang lebih lancar ketika fasa latihan di laut, apabila pelbagai latihan menggunakan aset sebenar serta latihan tembakan secara langsung dilaksanakan bagi mengesahkan tahap interoperabiliti antara kedua-dua angkatan.

Struktur keseluruhan latihan itu memperlihatkan pendekatan yang disusun secara sistematik, bermula daripada fasa perancangan sehingga pelaksanaan operasi sebenar, bagi meningkatkan keupayaan Tentera Laut China dan Tentera Laut Rusia untuk bertindak balas secara kolektif terhadap cabaran keselamatan maritim yang semakin kompleks di rantau Indo-Pasifik.

Peralihan kepada rondaan bersama di Lautan Pasifik sejurus selepas tamatnya latihan di Qingdao turut memberi isyarat bahawa Beijing dan Moscow berhasrat mengekalkan momentum kerjasama operasi mereka, di samping mempamerkan kehadiran ketenteraan bersama di laluan perairan strategik yang semakin menjadi tumpuan persaingan kuasa-kuasa besar dunia.

Komposisi Angkatan dan Logistik Penempatan 10 Aset Maritim

Penempatan 10 aset yang merangkumi kapal permukaan, aset bawah permukaan, pesawat serta elemen sokongan telah membentuk sebuah kumpulan tugas seimbang yang mampu melaksanakan operasi pelbagai domain sepanjang latihan Joint Sea-2026 di perairan berhampiran Qingdao.

Komposisi angkatan tersebut membolehkan Tentera Laut China (PLA Navy) dan Tentera Laut Rusia mengintegrasikan pelbagai keupayaan operasi bagi menyokong kehadiran maritim yang berterusan serta meningkatkan keupayaan tindak balas pantas dalam persekitaran keselamatan yang semakin dinamik di rantau ini.

Dari sudut logistik, pengumpulan aset pelbagai kategori di sebuah pelabuhan tentera di Wilayah Shandong memerlukan penyelarasan yang amat teliti melibatkan bekalan semula, penyelenggaraan, sokongan teknikal serta pergerakan anggota bagi memastikan momentum operasi dapat dikekalkan sepanjang tempoh latihan.

Keupayaan menyelaras operasi logistik berskala besar itu mencerminkan perancangan strategik kedua-dua negara yang memberi keutamaan kepada pengujian tahap interoperabiliti, di samping mengurangkan kelemahan yang lazimnya timbul apabila aset ditempatkan secara berasingan ketika menghadapi situasi krisis.

Penyertaan aset bawah permukaan bersama kapal permukaan dan komponen udara turut membuka ruang kepada latihan sistem pertahanan berlapis yang direka untuk menghadapi ancaman serentak dari pelbagai arah dalam persekitaran maritim yang dipertikaikan.

Pendekatan operasi pelbagai domain itu mempunyai implikasi langsung terhadap pembangunan doktrin peperangan maritim kedua-dua negara, khususnya dalam melindungi laluan komunikasi laut atau Sea Lines of Communication (SLOC) yang menjadi nadi kepada kepentingan ekonomi, perdagangan dan strategi ketenteraan di rantau Indo-Pasifik.

Elemen sokongan dalam kumpulan 10 aset tersebut memainkan peranan penting dalam memastikan operasi di laut dapat diteruskan untuk tempoh yang panjang tanpa bergantung kepada kemudahan logistik luar sepanjang fasa latihan menggunakan aset sebenar.

Keupayaan itu membuktikan bahawa kumpulan tugas gabungan China dan Rusia semakin berupaya beroperasi secara berdikari dalam tempoh yang berpanjangan, sekali gus memperkukuh mesej pencegahan strategik (strategic deterrence) di kawasan yang menyaksikan pertindihan tuntutan maritim.

Penggabungan komponen udara dengan aset permukaan dan bawah permukaan pula membolehkan kedua-dua tentera laut melaksanakan operasi peninjauan, pengawasan serta penyelarasan serangan secara lebih bersepadu, sekali gus meningkatkan kesedaran situasi medan tempur dalam simulasi peperangan masa nyata.

Mekanisme integrasi pelbagai domain itu turut meningkatkan daya tahan keseluruhan formasi gabungan terhadap strategi Anti-Access/Area Denial (A2/AD) yang berpotensi digunakan oleh mana-mana pihak lawan dalam sebarang konflik di rantau Pasifik Barat.

Pemilihan Qingdao sebagai lokasi penumpuan aset turut menyerlahkan kepentingan strategik pangkalan tentera laut di utara China sebagai hab utama bagi latihan dua hala, di samping membolehkan kedua-dua negara membiasakan diri dengan pelbagai persekitaran operasi melalui sistem giliran lokasi latihan.

Corak penggiliran lokasi latihan seperti ini secara tidak langsung membentuk postur ketenteraan yang lebih fleksibel dan adaptif, sekali gus meningkatkan kesiapsiagaan Tentera Laut China dan Tentera Laut Rusia untuk menghadapi pelbagai kemungkinan operasi, daripada Laut Kuning sehingga ke kawasan operasi yang lebih jauh di Lautan Pasifik.

Mekanisme Penyelarasan Fasa Perancangan di Pelabuhan dan Integrasi Anggota

Fasa perancangan di pelabuhan Qingdao dimulakan dengan siri simulasi meja (tabletop simulation) yang membolehkan komander Tentera Laut China dan Tentera Laut Rusia menyelaraskan senario taktikal sebelum beralih kepada operasi sebenar dalam latihan Joint Sea-2026.

Simulasi tersebut berfungsi sebagai platform penting untuk mengenal pasti jurang penyelarasan operasi, memperkemaskan prosedur pemerintahan serta menguji keberkesanan struktur arahan bersama sebelum menghadapi tekanan sebenar ketika latihan di laut.

Program lawatan ke kapal perang yang diadakan sepanjang fasa ini turut membuka ruang kepada pertukaran kepakaran teknikal, sekali gus membolehkan anggota kedua-dua tentera laut memahami dengan lebih mendalam keupayaan serta kekangan aset milik rakan strategik mereka, sekali gus mengurangkan risiko salah koordinasi semasa operasi bersama.

Seminar profesional pula memberi tumpuan kepada pelbagai cabaran dalam operasi keselamatan maritim, termasuk perkongsian pendekatan penilaian ancaman, doktrin operasi serta kaedah membuat keputusan yang digunakan oleh kedua-dua angkatan.

Selain aktiviti rasmi, majlis sambutan dan perlawanan bola keranjang turut dianjurkan bagi memperkukuh hubungan interpersonal antara pegawai dan anggota kedua-dua negara, faktor yang dianggap penting dalam meningkatkan tahap kepercayaan serta keberkesanan membuat keputusan ketika operasi berintensiti tinggi.

Gabungan aktiviti rasmi dan tidak rasmi tersebut telah mewujudkan asas kukuh kepada pembentukan struktur pemerintahan bersama yang mengendalikan keseluruhan latihan, selain dijangka menjadi model kepada operasi gabungan China-Rusia pada masa hadapan.

Dari sudut logistik, fasa perancangan memerlukan pengurusan rapi terhadap kemudahan pelabuhan, lokasi tambatan kapal, sokongan teknikal dan infrastruktur pangkalan di Qingdao bagi menampung kehadiran anggota serta aset Rusia tanpa menjejaskan operasi rutin pangkalan tentera laut China.

Keupayaan China menguruskan operasi logistik berskala besar itu memperlihatkan kesediaannya menjadi tuan rumah kepada latihan dua hala yang bukan sahaja memenuhi objektif ketenteraan, malah turut membawa mesej diplomatik dan strategik kepada landskap keselamatan Indo-Pasifik.

Penyelarasan menyeluruh sepanjang fasa perancangan turut memastikan peralihan kepada latihan di laut berlangsung dengan lancar apabila semua peserta beroperasi berdasarkan gambaran operasi bersama (common operational picture) yang telah dipersetujui lebih awal.

Penekanan terhadap proses perancangan menunjukkan bahawa kejayaan sesuatu latihan gabungan tidak hanya bergantung kepada latihan tembakan atau simulasi peperangan, sebaliknya turut ditentukan oleh tahap keserasian doktrin, prosedur dan struktur pemerintahan sebelum operasi bermula.

Mekanisme penyelarasan seperti ini meningkatkan keupayaan kedua-dua angkatan tentera untuk bertindak balas terhadap krisis maritim melalui proses integrasi pasukan yang boleh diulang dan dilaksanakan dengan pantas apabila diperlukan.

Secara keseluruhannya, fasa perancangan di pelabuhan mengukuhkan lagi kedudukan siri Joint Sea sebagai platform pembangunan keupayaan ketenteraan secara berterusan, dan bukannya sekadar latihan tahunan yang bersifat simbolik.

Latihan Tempur di Laut, Simulasi Peperangan dan Pengesahan Interoperabiliti

Fasa latihan di laut bagi Joint Sea-2026 merangkumi pelbagai latihan menggunakan aset sebenar dan latihan tembakan langsung, termasuk operasi peninjauan bersama, pertahanan udara, pertahanan peluru berpandu, serangan terhadap sasaran permukaan serta operasi menyelamat kapal selam di perairan berhampiran Qingdao.

Kesemua latihan tersebut direka bagi mensimulasikan keadaan peperangan maritim dan udara sebenar, sekali gus menguji keupayaan kumpulan tugas gabungan untuk mengekalkan penyelarasan operasi dalam situasi yang menyerupai konflik berintensiti tinggi di rantau ini.

Pendekatan yang berorientasikan tempur memastikan setiap peserta berhadapan dengan senario yang memerlukan penyesuaian taktikal secara pantas, dan bukannya bergantung kepada skrip latihan yang telah ditetapkan, sekali gus mengesahkan tahap fleksibiliti operasi dalam persekitaran peperangan elektronik dan spektrum elektromagnet yang dipertikaikan.

Operasi peninjauan bersama membolehkan kedua-dua tentera laut membentuk gambaran situasi operasi yang dikongsi secara bersama, sekali gus memudahkan penyelarasan tindakan antara aset permukaan, bawah permukaan dan udara ketika melaksanakan operasi serangan serta pertahanan.

Latihan pertahanan udara dan pertahanan peluru berpandu pula memberi tumpuan kepada pengukuhan rangkaian pertahanan udara bersepadu yang direka untuk melindungi formasi kapal perang daripada serangan tepu (saturation attack), ancaman yang semakin dominan dalam peperangan maritim moden di Indo-Pasifik.

Bagi latihan serangan terhadap sasaran permukaan, kedua-dua tentera laut mengesahkan keupayaan melaksanakan serangan berketepatan tinggi terhadap sasaran maritim sambil memastikan penyelarasan operasi yang selamat antara semua aset yang terlibat.

Operasi menyelamat kapal selam bersama pula menguji prosedur pemulihan yang kompleks bagi meningkatkan kadar kelangsungan hidup aset bawah permukaan, selain memperlihatkan komitmen Beijing dan Moscow terhadap kerjasama rapat dalam operasi peperangan bawah laut.

Pelaksanaan latihan dalam keadaan sebenar turut membolehkan kedua-dua pihak mengenal pasti kekuatan serta kelemahan sebenar tahap interoperabiliti semasa, yang kemudiannya akan menjadi asas kepada pembangunan doktrin operasi, teknologi dan keperluan perolehan aset pada masa hadapan.

Sepanjang fasa latihan di laut, kesinambungan operasi disokong oleh elemen logistik dalam kumpulan 10 aset yang memastikan bekalan bahan api, peluru serta penyelenggaraan dapat dilaksanakan tanpa memerlukan sokongan daripada pangkalan luar.

Keupayaan untuk beroperasi secara berdikari seperti ini meningkatkan kredibiliti operasi gabungan China-Rusia, khususnya dalam senario krisis di kawasan yang jauh daripada pelabuhan mesra atau kemudahan logistik tetap.

Secara keseluruhan, siri latihan tersebut meningkatkan keupayaan kedua-dua angkatan tentera untuk menangani krisis maritim secara bersama dengan mendedahkan anggota kepada cabaran sebenar dalam persekitaran pemerintahan dan kawalan pelbagai negara.

Pengesahan keupayaan melalui latihan sedemikian turut memperkukuh kredibiliti postur pencegahan strategik China dan Rusia, sekali gus menghantar mesej bahawa kedua-dua negara bersedia mempertahankan kepentingan bersama di laluan perkapalan strategik yang menjadi nadi perdagangan global.

Penilaian Kepimpinan Mengenai Pembinaan Kepercayaan Strategik dan Hasil Operasi

Ketua pengarah latihan dari China menegaskan bahawa Joint Sea-2026 telah mensimulasikan secara menyeluruh persekitaran peperangan maritim dan udara sebenar dengan penekanan yang tinggi terhadap latihan berorientasikan tempur, sekali gus meningkatkan tahap realisme latihan berbanding edisi-edisi sebelumnya.

Penilaian tersebut memperlihatkan bagaimana siri latihan Joint Sea terus berevolusi daripada sekadar latihan ketenteraan rutin kepada platform yang memberi tumpuan kepada persediaan menghadapi ketidaktentuan peperangan sebenar serta pelbagai senario konflik berintensiti tinggi.

Beliau turut menyatakan bahawa latihan bersama itu berjaya memperkukuhkan lagi tahap kepercayaan strategik antara angkatan tentera China dan Rusia, yang menjadi asas utama kepada kerjasama jangka panjang dalam menangani cabaran keselamatan maritim yang semakin kompleks.

Peningkatan kepercayaan strategik itu diterjemahkan melalui penyelarasan pemerintahan yang lebih berkesan serta kesediaan kedua-dua pihak berkongsi maklumat operasi yang sensitif ketika melaksanakan manuver bersama, sesuatu yang sebelum ini lazimnya dikendalikan secara berasingan.

Pengukuhan hubungan persahabatan yang telah lama terjalin melalui siri latihan ini turut menyokong usaha diplomatik yang lebih luas untuk mengekalkan kestabilan hubungan dua hala ketika landskap geopolitik global, khususnya di Indo-Pasifik, terus mengalami perubahan.

Keupayaan yang semakin meningkat untuk menguruskan krisis maritim secara bersama pula lahir daripada pendedahan berulang kepada proses perancangan dan pelaksanaan operasi bersepadu yang membentuk memori institusi serta pengalaman kolektif dalam kalangan kedua-dua tentera laut.

Pendekatan latihan yang berorientasikan peperangan memastikan setiap pengajaran yang diperoleh diterjemahkan kepada peningkatan keupayaan tempur sebenar, dan bukannya kekal sebagai konsep teori semata-mata.

Pada masa sama, kepimpinan China menggambarkan latihan tersebut sebagai langkah defensif yang bertujuan memperkukuh kestabilan keselamatan maritim serantau, dan bukannya sebagai tindakan provokatif terhadap mana-mana negara ketiga.

Perkembangan daripada fasa penyelarasan di pelabuhan kepada pengesahan operasi sebenar di laut memperlihatkan peningkatan yang jelas dalam tahap interoperabiliti, sekali gus dijangka mempengaruhi keputusan mengenai postur ketenteraan kedua-dua negara pada masa hadapan.

Penilaian itu turut menegaskan bahawa siri Joint Sea kini berfungsi sebagai saluran institusi yang mantap untuk menyelaraskan pembangunan keupayaan ketenteraan secara berterusan tanpa bergantung kepada tercetusnya sesuatu krisis sebagai pemangkin.

Penekanan terhadap simulasi peperangan yang realistik juga menyediakan kedua-dua angkatan untuk menghadapi operasi berpanjangan dalam persekitaran yang didominasi peperangan elektronik, ancaman pelbagai domain serta persaingan ketenteraan berteknologi tinggi.

Secara keseluruhannya, kepimpinan China melihat Joint Sea-2026 sebagai instrumen yang menyumbang kepada kestabilan dan keamanan serantau melalui peningkatan kecekapan pengurusan keselamatan maritim secara kolektif.

Peralihan kepada Rondaan di Lautan Pasifik dan Isyarat Strategik Jangka Panjang

Selepas tamatnya latihan di Qingdao, sebahagian aset daripada Tentera Laut China dan Tentera Laut Rusia terus belayar ke Lautan Pasifik untuk melaksanakan rondaan maritim bersama, sekali gus memperluaskan skop operasi kumpulan tugas gabungan kedua-dua negara.

Rondaan tersebut bukan sekadar kesinambungan kepada latihan, malah merupakan lanjutan operasi yang dirancang bagi menguji ketahanan logistik, kesinambungan pemerintahan serta keupayaan operasi bersepadu dalam jarak yang jauh daripada pangkalan asal.

Langkah itu mencerminkan kematangan hubungan strategik Beijing dan Moscow yang kini semakin berupaya memproyeksikan kuasa tentera laut secara bersama ke kawasan persaingan geopolitik di Pasifik Barat, melangkaui zon pesisir masing-masing.

Rondaan bersama tersebut turut meningkatkan keupayaan kedua-dua tentera laut untuk memantau serta bertindak balas terhadap ancaman keselamatan maritim di sepanjang laluan perkapalan strategik yang menghubungkan ekonomi-ekonomi utama di rantau Indo-Pasifik.

Keupayaan logistik yang diperlukan bagi menyokong rondaan berpanjangan itu dibina berasaskan pengalaman serta prosedur sokongan operasi yang telah diuji sepanjang penempatan 10 aset dalam fasa latihan di perairan Qingdao.

Postur operasi yang dipamerkan sepanjang rondaan berkenaan memperlihatkan kesediaan China dan Rusia mengekalkan formasi gabungan di perairan antarabangsa untuk tempoh yang lebih lama, perkembangan yang membawa implikasi terhadap kebebasan pelayaran, keseimbangan kuasa maritim dan pengiraan strategik negara-negara serantau.

Dari sudut isyarat strategik, aktiviti tersebut menyampaikan mesej bahawa kedua-dua negara bertekad menangani cabaran keselamatan maritim secara bersama tanpa bergantung kepada penglibatan kuasa ketiga atau penggunaan pangkalan tentera luar.

Peralihan daripada latihan kepada rondaan operasi turut mengukuhkan lagi karakter tahunan siri Joint Sea, apabila hasil latihan diterjemahkan secara langsung kepada penugasan operasi sebenar yang menormalkan kehadiran tentera laut gabungan di laluan maritim strategik.

Corak latihan yang diikuti dengan rondaan operasi seperti ini mewujudkan kesan pencegahan strategik secara kumulatif kerana ia memperlihatkan interoperabiliti yang berterusan, dan bukannya kerjasama yang bersifat sementara atau bermusim.

Pada masa yang sama, kedua-dua tentera laut memperoleh pengalaman praktikal dalam mengendalikan operasi gabungan berjangka panjang, termasuk penyelarasan bekalan semula, penyelenggaraan aset serta tindak balas terhadap ancaman dalam persekitaran operasi yang sentiasa berubah.

Rondaan di Lautan Pasifik berfungsi sebagai jambatan antara latihan ketenteraan tahunan dengan penyelarasan strategik yang berterusan, sekali gus menyumbang kepada pembentukan seni bina keselamatan baharu yang sedang berkembang di rantau Indo-Pasifik.

Secara keseluruhannya, perkembangan ini mengangkat Joint Sea-2026 daripada sebuah latihan ketenteraan dua hala kepada komponen penting dalam strategi jangka panjang China dan Rusia untuk mengurus risiko keselamatan maritim melalui mekanisme kerjasama ketenteraan yang semakin mantap dan berterusan.