Iran Musnahkan Dron MQ-9 Reaper Amerika Syarikat di Jordan: Imej Satelit Dedah Kemusnahan Hangar Pangkalan Udara Muwaffaq Salti

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Peluru berpandu balistik Iran membedil kompleks hangar dron di Pangkalan Udara Muwaffaq Salti berhampiran Azraq, Jordan, pada malam 17 Julai 2026, dalam serangan yang kini dilihat sebagai kemuncak kempen berbulan-bulan untuk menyasarkan secara sistematik armada MQ-9 Reaper milik Amerika Syarikat.

Media kerajaan Iran selepas itu menyiarkan imej satelit yang didakwa menunjukkan beberapa pesawat MQ-9 Reaper musnah, sebuah blok penginapan pegawai ranap dan hangar pesawat pejuang hangus terbakar, selain mengakibatkan dua anggota tentera Amerika terkorban serta seorang lagi masih hilang.

Imej satelit komersial beresolusi tinggi yang baru diteliti memberikan pengesahan visual paling jelas setakat ini mengenai kemusnahan struktur akibat bedilan peluru berpandu balistik Iran terhadap Pangkalan Udara Muwaffaq Salti yang digunakan oleh tentera Amerika di Jordan.

Satu hentaman peluru berpandu memusnahkan beberapa perlindungan pesawat diperkukuh di kawasan operasi penerbangan, walaupun struktur itu direka secara khusus untuk melindungi pesawat daripada serangan kinetik berpandukan ketepatan seperti yang dilancarkan Iran.

Satu lagi kepala peledak menghentam kompleks perlindungan yang dikhususkan untuk menempatkan pesawat tempur tanpa pemandu MQ-9A Reaper milik Tentera Udara Amerika Syarikat (USAF), sekali gus menyasarkan keupayaan risikan, pengawasan dan peninjauan (ISR) serta serangan dron Amerika ketika aset itu berada pada kedudukan statik paling terdedah.

Analisis imej menunjukkan sebuah struktur dalam kompleks perlindungan berkenaan musnah sepenuhnya, manakala dua perlindungan bersebelahan mengalami kerosakan struktur berat yang sepadan dengan kesan letupan berhampiran serta taburan serpihan.

Sekurang-kurangnya sebuah MQ-9A Reaper yang ditempatkan berhampiran perlindungan terbabit kelihatan mengalami kerosakan serius dalam imej pascaserangan, manakala penganalisis menilai beberapa pesawat lain berdekatan mungkin turut terjejas, meskipun tahap kerosakannya tidak dapat dikenal pasti secara muktamad.

Dua lagi hentaman peluru berpandu di lokasi berasingan dalam pangkalan itu memusnahkan hangar penyelenggaraan pesawat bersaiz besar, sekali gus memperluaskan kesan serangan daripada infrastruktur dron kepada keupayaan penyelenggaraan dan pembaikan pesawat sayap tetap secara keseluruhan.

Secara keseluruhan, lima titik hentaman yang disahkan menunjukkan satu serangan berbilang kepala peledak yang diselaraskan dan disusun bagi membedil perlindungan pesawat, hangar khusus Reaper serta kemudahan penyelenggaraan dalam tempoh serangan sama.

Taburan kerosakan itu menunjukkan perancang sasaran Iran memiliki risikan terperinci yang berkemungkinan telah dikumpulkan lebih awal mengenai susun atur tepat kawasan operasi penerbangan Muwaffaq Salti, sekali gus menimbulkan persoalan baharu tentang sejauh mana keupayaan ISR Tehran berjaya menembusi keselamatan pangkalan berkenaan.

Akhbar The New York Times melaporkan pada 20 Julai bahawa Iran telah menyerang pasukan Amerika sebanyak tiga kali dalam tempoh seminggu sebelum serangan maut pada 17 Julai, merosakkan beberapa helikopter dan mencederakan puluhan anggota tentera yang tidak pernah didedahkan secara terbuka oleh Pentagon.

Muwaffaq Salti juga bukan sasaran terpencil kerana infrastruktur dronnya pernah dibedil pada 10 Jun dan 9 Julai, sebelum serangan sekali lagi berlaku pada 12 Julai terhadap Pangkalan Udara Prince Hassan berhampiran yang menggunakan reka bentuk hangar serupa.

Rekod korban konflik yang dikendalikan Wikipedia turut mengesahkan secara berasingan bahawa sekurang-kurangnya sebuah MQ-9 Reaper telah dimusnahkan ketika berada di darat di Jordan seawal 19 Mac, sekali gus membuktikan corak serangan itu bermula sejak minggu-minggu awal peperangan.

Menjelang pertengahan Jun, pegawai kanan USAF sudah memberikan gambaran mengenai implikasi buruk terhadap keseluruhan armada apabila jumlah inventori aktif MQ-9 menyusut daripada kira-kira 165 kepada sekitar 135 pesawat dalam tempoh satu tahun fiskal sahaja.

Ketua Turus USAF, Jeneral Kenneth Wilsbach, menyifatkan Reaper sebagai “aset paling bernilai” dalam Operasi Epic Fury, ketika pegawai pertahanan secara senyap mula merancang pembinaan semula armada yang kehilangan pesawat lebih pantas berbanding kemampuan barisan pengeluaran menggantikannya.

Setiap MQ-9 Reaper dianggarkan bernilai hampir AS$32 juta atau kira-kira RM128 juta, bermakna kehilangan walaupun hanya beberapa pesawat di dalam hangar membawa kemerosotan keupayaan yang besar, mahal dan berulang kepada tentera Amerika.

Serangan 17 Julai: Muwaffaq Salti dan Hangar Dron Sekali Lagi Dibedil

Beberapa peluru berpandu balistik dan dron serangan sehala Iran membedil Pangkalan Udara Muwaffaq Salti pada awal pagi antara 17 hingga 18 Julai 2026, menyasarkan zon hangar dron sama yang pernah diserang tentera Iran pada Jun dan Julai.

Sistem Maklumat Kebakaran untuk Pengurusan Sumber (FIRMS) milik NASA merekodkan dua jejak haba berasingan di pangkalan itu kira-kira jam 2 pagi waktu tempatan, dengan penganalisis sumber terbuka mengaitkan satu jejak dengan kawasan penginapan anggota dan satu lagi dengan infrastruktur berhampiran hangar.

Media Iran kemudiannya menyiarkan imej satelit yang didakwa menunjukkan beberapa dron tempur MQ-9 Reaper musnah di dalam struktur hangar yang runtuh atau pecah, namun resolusi imej itu masih belum membolehkan pengesahan bebas mengenai kerosakan tempur dibuat dengan tahap keyakinan tinggi.

Kenyataan terbuka Pemerintah Pusat Amerika Syarikat (CENTCOM) pada 18 Julai hanya mengesahkan korban dalam kalangan anggota tentera tanpa menyebut kerugian aset, selaras dengan kecenderungan Washington untuk tidak mendedahkan kehilangan peralatan khusus sepanjang kempen pemusnahan Reaper tahun ini.

Serangan itu dilancarkan selepas satu percubaan Iran berskala lebih kecil yang dilaporkan gagal terhadap pangkalan sama lapan hari sebelumnya, apabila antara lapan hingga 10 peluru berpandu balistik dilancarkan ke arah Muwaffaq Salti pada 9 Julai tetapi sebahagian besarnya berjaya dipintas pertahanan udara gabungan.

Kejayaan pemintasan tersebut dipercayai memaksa perancang Iran mengubah pendekatan operasi dengan beralih kepada serangan gabungan dron dan peluru berpandu yang direka khusus untuk membebankan keupayaan radar membezakan sasaran serta menghabiskan stok peluru pemintas sebelum kepala peledak tiba di kawasan hangar.

Angkatan Tentera Jordan mendakwa sebahagian daripada serangan pada 17 Julai berjaya dipintas, namun jejak haba yang disahkan menunjukkan sekurang-kurangnya beberapa kepala peledak berjaya menembusi seni bina pertahanan peluru berpandu berlapis negara itu yang disokong Amerika.

Dalam kejadian berasingan pada 18 Julai, seorang lagi anggota tentera Amerika terbunuh di Iraq ketika operasi pemusnahan terkawal bahan letupan yang ditemukan daripada sebuah dron Iran yang ditembak jatuh, membuktikan peluru tidak meletup terus membawa risiko lama selepas serangan terhadap hangar berakhir.

Rekod kumulatif CENTCOM sehingga 19 Julai menyenaraikan tiga anggota tentera Amerika terkorban dan seorang lagi hilang dalam gabungan insiden di Jordan serta Iraq, dengan pegawai pemerintah memaklumkan bahawa jumlah itu masih berkemungkinan disemak meningkat.

Pengulangan serangan terhadap zon hangar menerusi tiga gelombang berturut-turut dalam tempoh enam minggu membuktikan perancang operasi Iran telah mengenal pasti infrastruktur dron Muwaffaq Salti sebagai sasaran tetap, boleh diserang berulang kali dan bernilai tinggi sehingga wajar diberikan tumpuan operasi berterusan.

Corak Serangan Yang Didokumentasikan: Kempen Berulang Iran Terhadap Infrastruktur Reaper

Serangan Iran terhadap hangar berkaitan MQ-9 Reaper di Pangkalan Udara Muwaffaq Salti dan Pangkalan Udara Prince Hassan berhampiran tidak bermula pada 17 Julai, sebaliknya merangkumi sekurang-kurangnya empat gelombang berasingan sejak Mac lalu.

Rekod bebas Wikipedia mengenai serangan Iran terhadap Jordan sepanjang 2026 mengesahkan sebuah MQ-9 Reaper dimusnahkan ketika berada di darat pada 19 Mac, petunjuk awal bahawa pangkalan tetap dron telah menjadi antara sasaran utama Tehran.

Gelombang serangan berikutnya pada 10 hingga 11 Jun menyaksikan Kor Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC) mendakwa 12 peluru berpandu balistik membedil hangar diperkukuh serta sebuah pusat perintah dan kawalan, manakala Jordan melaporkan kira-kira lima peluru berpandu berjaya dipintas tanpa kerosakan besar yang dapat disahkan.

Corak serangan itu semakin meningkat pada 9 Julai apabila IRGC menyifatkan bedilan terbaharu terhadap Muwaffaq Salti sebagai “fasa kedua” operasi tindak balasnya, sebelum Pangkalan Udara Prince Hassan yang menggunakan reka bentuk hangar serupa diserang tiga hari kemudian.

Imej satelit Sentinel-2 beresolusi rendah yang dirakam pada jam 0816 UTC, 12 Julai, menunjukkan sebuah hangar musnah berserta kesan hangus dan gangguan permukaan di kawasan parkir pesawat yang sepadan dengan kesan kinetik tepat daripada kepala peledak balistik.

Penganalisis sumber terbuka yang meneliti imej berkenaan mendapati petunjuk visual itu menyokong dakwaan Iran bahawa serangannya berjaya mengenai kemudahan perlindungan platform MQ-9 Reaper dan MQ-4C Triton, walaupun kerosakan dalaman masih belum dapat disahkan sepenuhnya.

Menjelang pertengahan 2026, Pangkalan Udara Prince Hassan dilaporkan menempatkan pesawat F-15, F-22 dan F-35 serta dron MQ-9 Reaper secara serentak, menjadikannya antara lokasi dengan kepekatan kuasa udara canggih Amerika paling padat di seluruh medan operasi Levant.

Kerosakan terhadap sebuah sistem radar yang dikaitkan dengan sistem pertahanan peluru berpandu Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) di Jordan sehingga dilaporkan memerlukan penggantian oleh Amerika membuktikan bagaimana kemerosotan satu komponen sahaja mampu menjejaskan sementara keseluruhan rangkaian pertahanan berlapis yang melindungi hangar terbabit.

Keutamaan konsisten Iran untuk menyasarkan hangar dron berbanding landasan menunjukkan pertimbangan operasi terancang bagi menghakis liputan risikan udara berterusan Amerika, bukannya sekadar mengurangkan kadar penjanaan sorti secara sementara yang boleh dipulihkan dengan mudah.

Empat gelombang serangan yang disahkan terhadap reka bentuk hangar sama dalam tempoh kira-kira empat bulan memperlihatkan sebuah kempen berterusan yang dirancang dan diperuntukkan sumber secara khusus, bukannya keputusan penyasaran Iran yang bersifat oportunistik, tergesa-gesa atau tidak diselaraskan.

Kerugian Disahkan dan Dakwaan Dipertikaikan: Menilai Bukti Satelit Secara Berhati-hati

Usaha membezakan kerugian MQ-9 Reaper yang disahkan daripada dakwaan Iran serta penganalisis sumber terbuka memerlukan penelitian berasingan terhadap pendedahan rasmi Amerika, tafsiran imej satelit, laporan sumber tanpa nama dan kepentingan propaganda pihak lawan yang membentuk persepsi awam terhadap peperangan.

Rekod konflik Wikipedia hanya mendokumentasikan sebuah MQ-9 Reaper yang secara rasmi boleh dijejaki sebagai musnah ketika berada di darat di Jordan pada 19 Mac, selain kehilangan sebuah lagi Reaper akibat tembakan pihak sendiri dalam insiden pertahanan udara berasingan di Qatar.

Laporan Defense News pada Jun menyatakan inventori aktif MQ-9 milik USAF menyusut daripada kira-kira 165 kepada sekitar 135 pesawat, iaitu pengurangan 30 kerangka udara yang dikaitkan dengan kerugian terkumpul di medan operasi Iran dan Yaman.

Secara berasingan, penganalisis pertahanan yang dipetik dalam laporan sama menganggarkan sebanyak 52 dron MQ-9 telah ditembak jatuh di kedua-dua medan operasi berkenaan, jauh lebih tinggi berbanding mana-mana jumlah kerugian yang disahkan secara rasmi.

Laporan terdahulu CBS News yang memetik sumber pertahanan tanpa nama pula menganggarkan jumlah kerugian Reaper dalam konflik Iran sahaja mencecah 24 pesawat, termasuk lapan yang ditembak jatuh sepanjang awal April, sekali gus mencatatkan lonjakan ketara dalam tempoh sebulan.

Middle East Eye kemudiannya melaporkan dakwaan bahawa Iran telah memusnahkan kira-kira 20 peratus daripada keseluruhan armada MQ-9 Reaper Amerika, namun angka itu perlu dinilai sebagai anggaran tertinggi yang masih dipertikaikan sehingga pengesahan lebih menyeluruh diberikan Pentagon.

Dakwaan khusus bahawa beberapa Reaper dimusnahkan di dalam hangar ketika serangan terhadap Muwaffaq Salti pada 17 Julai bergantung terutamanya kepada imej satelit yang disiarkan media kerajaan Iran, yang sememangnya mempunyai kepentingan untuk membesar-besarkan kerosakan terhadap aset ISR bernilai tinggi milik Amerika.

Keengganan berterusan CENTCOM untuk mengesahkan atau menafikan kehilangan pesawat tertentu dalam hampir setiap serangan tahun ini merupakan langkah keselamatan operasi yang disengajakan bagi menghalang Tehran memperoleh pengesahan bahawa serangannya berjaya memusnahkan keupayaan yang sangat dihargai Washington.

Sebarang dakwaan mengenai kehilangan Reaper dalam sesuatu insiden, termasuk serangan Muwaffaq Salti pada 17 Julai, wajar dianggap munasabah berdasarkan corak kerugian lebih luas yang didokumentasikan, tetapi masih belum disahkan secara bebas tanpa imej beresolusi tinggi setaraf Maxar atau Planet Labs.

Jurang semakin besar antara anggaran penganalisis yang meletakkan kerugian sebanyak 24 hingga 52 pesawat dengan hanya satu kehilangan yang dapat dijejaki secara rasmi memperlihatkan betapa kaburnya pendedahan pihak berkuasa mengenai kerugian keupayaan khusus itu sepanjang peperangan.

Krisis Kehilangan Seluruh Armada: Angka, Kos dan Tekanan Industri

Penyusutan inventori aktif MQ-9 Reaper milik Tentera Udara Amerika Syarikat (USAF) daripada kira-kira 165 kepada sekitar 135 pesawat menunjukkan pengurangan 18 peratus kekuatan armada dalam tempoh hanya satu tahun fiskal ketika operasi tempur berterusan.

Pengurangan itu bukan sahaja berpunca daripada kerugian di medan operasi Iran, malah turut merangkumi kehilangan terdahulu sejak penghujung 2024 dalam operasi menentang pasukan Gabungan Ansarullah di Yaman, sekali gus meningkatkan tekanan terhadap inventori kerangka udara yang sememangnya terbatas.

Berdasarkan anggaran kos seunit hampir AS$32 juta atau kira-kira RM128 juta bagi setiap pesawat, kehilangan sekurang-kurangnya 24 dron sahaja sudah mewakili kerugian perkakasan langsung yang menghampiri AS$768 juta.

Jika kos seunit sama digunakan terhadap anggaran lebih tinggi membabitkan kehilangan 52 pesawat di beberapa medan operasi, keseluruhan kos penggantian boleh mencecah AS$1.6 bilion atau melebihi RM6.4 bilion, tidak termasuk persenjataan dan muatan sensor yang musnah bersama setiap pesawat.

Kenyataan terbuka Jeneral Kenneth Wilsbach yang menyifatkan Reaper sebagai “aset paling bernilai” dalam Operasi Epic Fury menjelaskan mengapa kadar kehilangan berterusan pada skala sedemikian mendorong usaha perundangan di Kongres untuk mempertahankan dan meningkatkan baki kekuatan armada.

Penggantian infrastruktur hangar yang musnah serta pengukuhan prosedur penyuraian bagi melindungi pesawat masih beroperasi memerlukan pelaburan logistik Amerika secara berterusan, selain kos penggantian kerangka udara yang semakin meningkat di beberapa medan konflik.

Pemerhati industri berpandangan barisan pengeluaran General Atomics tidak mampu menggantikan kehilangan tempur pada kadar begitu pantas kerana jadual pembuatan Reaper pada asalnya disusun untuk memenuhi kadar kehilangan operasi masa aman, bukannya peperangan berpanjangan menentang musuh berkeupayaan tinggi.

Gabungan kehilangan pesawat di dalam hangar, kejadian ditembak jatuh ketika penerbangan dan sekurang-kurangnya satu insiden tembakan pihak sendiri yang disahkan menunjukkan kemerosotan armada Reaper kini berpunca daripada pelbagai bentuk ancaman serentak, bukannya satu kelemahan tunggal yang boleh diperbaiki dengan mudah.

Perancang perolehan pertahanan global dijangka menilai semula piawaian pembinaan hangar diperkukuh serta doktrin penyuraian aset tanpa pemandu bernilai tinggi susulan kejayaan Iran memperlihatkan ketepatan penyasaran terhadap infrastruktur dron tetap menerusi empat gelombang serangan berasingan.

Angka keseluruhan armada memperlihatkan serangan terhadap Muwaffaq Salti pada 17 Julai bukan tragedi terpencil, sebaliknya menjadi perkembangan terbaharu dalam lengkungan kehilangan yang semakin pantas dan mahal sehingga membentuk semula postur penerbangan tanpa pemandu Amerika di rantau itu.

Implikasi Strategik dan ISR: Kehilangan Reaper Mengubah Medan Pertempuran

Kehilangan MQ-9 Reaper secara berterusan secara langsung mengurangkan liputan risikan, pengawasan dan peninjauan (ISR) berterusan yang menjadi asas perancangan serangan Amerika terhadap tapak pelancaran peluru berpandu Iran, pusat pemerintahan serta formasi bergerak Kor Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC) di seluruh medan operasi.

Setiap Reaper yang dimusnahkan di darat ketika berada di dalam hangar membawa kerugian berlapis kerana muatan sensor, sistem rangkaian data kawalan darat dan risikan khusus misi yang dikumpulkan tidak dapat digantikan serta-merta hanya dengan penyerahan kerangka udara baharu.

Keutamaan Iran menyasarkan infrastruktur hangar berbanding landasan atau kemudahan penyimpanan bahan api mengesahkan perhitungan bahawa melumpuhkan keupayaan pengawasan udara berterusan memberikan nilai strategik lebih besar daripada mengganggu sementara kadar penjanaan sorti melalui kerosakan landasan yang boleh dibaiki.

Doktrin penempatan tersebar yang membahagikan operasi Reaper antara Muwaffaq Salti, Prince Hassan dan beberapa hab serantau lain pada asalnya direka untuk mengelakkan penumpuan risiko, namun serangan berulang di pelbagai lokasi menunjukkan keupayaan penyasaran Iran sudah menyesuaikan diri dengan strategi penyuraian tersebut.

Penyusutan ketersediaan Reaper memaksa pemerintah Amerika membuat pertimbangan sukar antara mengekalkan pengawasan berterusan terhadap sasaran berkeutamaan tinggi dengan menyediakan misi pengiring perlindungan atau operasi pertahanan antidrone, ketika sebuah armada semakin kecil perlu memenuhi tuntutan operasi yang terus berkembang.

Kemerosotan armada yang didokumentasikan berlaku ketika konflik Iran pada 2026 semakin meluas dari segi geografi, dengan pasukan Houthi membuka medan operasi selari di Laut Merah sehingga meningkatkan tekanan terhadap aset ISR dan serangan Amerika yang perlu digerakkan serentak di beberapa medan.

Bagi perancang pertahanan Indo-Pasifik, kadar kehilangan Reaper memberikan peringatan langsung mengenai risiko terlalu bergantung kepada pangkalan pesawat tanpa pemandu yang tetap dan tertumpu secara geografi dalam lingkungan serangan musuh yang memiliki inventori persenjataan berketepatan tinggi semakin canggih.

Tentera udara di seluruh dunia kini berdepan persoalan sama ada tahap pengukuhan hangar dron serta prosedur penyuraian sedia ada mampu bertahan daripada kempen peluru berpandu berbilang gelombang yang berterusan seperti diperlihatkan Iran terhadap Jordan.

Perancang pertahanan yang memantau konflik ini perlu mengambil perhatian bahawa sebuah armada dron yang lebih besar serta memiliki kelebihan teknologi masih boleh dihakis secara beransur-ansur apabila musuh berulang kali berjaya menyasarkan kemudahan tetap yang diketahui kedudukan dan susun aturnya.

Serangan terhadap Muwaffaq Salti bukan sekadar episod pertempuran di Asia Barat, malah menjadi demonstrasi global bahawa penguasaan penerbangan tanpa pemandu bergantung kepada ketahanan pangkalan dan disiplin penyuraian aset, sama seperti jumlah platform serta kecanggihan teknologi yang dimiliki.