(DEFENCE SECURITY ASIA) — Keupayaan kompleks peluru berpandu bawah tanah Iran berhampiran Isfahan untuk terus bertahan walaupun dibedil hampir 20 kali menggunakan bom penembus kubu telah mencetuskan perdebatan ketenteraan global mengenai keberkesanan sebenar kuasa serangan strategik Amerika Syarikat terhadap sasaran bawah tanah yang diperkukuhkan.

Kompleks peluru berpandu Gunung Soffeh di selatan Isfahan muncul sebagai antara lokasi strategik paling hebat dibedil sepanjang perang Israel-Amerika Syarikat-Iran 2025 hingga 2026 apabila pesawat pengebom halimunan B-2 Spirit dan B-52 Stratofortress melaksanakan gelombang serangan berulang terhadap infrastruktur bawah tanah Iran.

Seorang penduduk Isfahan menggambarkan tempo operasi pengeboman berterusan itu dengan berkata, “Gunung ini, kami melihat ia dibom hampir setiap malam, kami melihat asap naik ke udara, namun apabila kami bangun pada waktu pagi, dari gunung inilah kami melihat peluru berpandu kembali dilancarkan.”

Kempen pengeboman strategik itu tercetus selepas serangan terhadap fasiliti nuklear Iran pada tahun 2025 berkembang menjadi konflik serantau berskala besar melibatkan peperangan peluru berpandu, serangan terhadap infrastruktur strategik dan usaha sistematik Amerika Syarikat serta Israel melemahkan keupayaan tindak balas Iran.

Walaupun kompleks bawah tanah itu dihentam berulang kali menggunakan bom penembus kubu seberat 2,000 paun termasuk GBU-57 Massive Ordnance Penetrator yang dibawa pesawat B-2 Spirit, operasi pelancaran peluru berpandu dipercayai tidak pernah tergendala melebihi tempoh 12 jam.

Penilaian risikan sumber terbuka, analisis imej satelit dan anggaran agensi perisikan Amerika Syarikat menunjukkan bahawa walaupun serangan itu menyebabkan kerosakan besar terhadap infrastruktur, rangkaian peluru berpandu bawah tanah Iran masih memiliki kapasiti pemulihan dan lebihan struktur operasi yang tinggi.

Kepentingan strategik kompleks Gunung Soffeh berpunca daripada kedudukannya sebagai sebahagian ekosistem pengeluaran dan pemasangan peluru berpandu terbesar Iran di sekitar Isfahan yang dibangunkan sejak era Perang Dingin dengan bantuan teknikal China dan Korea Utara.

Pemulihan operasi kompleks Gunung Soffeh secara berulang turut meningkatkan kebimbangan Pentagon bahawa konflik masa depan terhadap rangkaian peluru berpandu bawah tanah di Iran, Korea Utara atau China mungkin memerlukan kempen pengeboman selama berbulan-bulan untuk melumpuhkan sasaran secara bermakna.

Bagi perancang ketenteraan Israel, kegagalan menghentikan sepenuhnya pelancaran peluru berpandu dari sektor Isfahan memperkukuhkan realiti strategik bahawa infrastruktur bawah tanah kini menjadi antara kategori sasaran paling sukar dihadapi doktrin serangan tepat Barat moden.

Kempen pengeboman Isfahan akhirnya berkembang daripada konflik serantau biasa menjadi kajian global mengenai sama ada gabungan pengebom halimunan, bom penembus kubu dan aset ISR berterusan mampu memusnahkan rangkaian peluru berpandu strategik yang direka khusus untuk bertahan ketika perang.

BACA: “Setengah Batu di Bawah Tanah”: Kemudahan Nuklear Iran Sukar Dimusnahkan Dengan Satu Serangan Udara Sahaja

Doktrin “Kota Peluru Berpandu” Iran Hadapi Ujian Medan Tempur Paling Kritikal

Doktrin “Kota Peluru Berpandu” Iran direka khusus untuk memastikan kelangsungan strategik negara itu terhadap kuasa udara Barat dengan menanam infrastruktur peluru berpandu balistik ratusan meter di dalam formasi gunung granit merentasi pelbagai wilayah.

Fasiliti bawah tanah Iran bukan sekadar bunker biasa tetapi ekosistem terowong kompleks mengandungi rangkaian pengangkutan dalaman, ruang penyimpanan, zon persiapan pelancaran, pintu letupan serta laluan keluar tersembunyi yang menyukarkan proses penyasaran musuh.

Rakaman rasmi Iran yang diterbitkan sejak beberapa tahun lalu menunjukkan komander Kor Pengawal Revolusi Islam memeriksa koridor bawah tanah diterangi lampu dan dipenuhi sistem peluru berpandu Emad, Sejjil, Qadr, Khorramshahr-4 dan Haj Qassem.

Penganalisis sumber terbuka yang meneliti imej satelit komersial menganggarkan Iran mengendalikan puluhan kompleks peluru berpandu bawah tanah utama selain ratusan sistem terowong lebih kecil yang tersebar di seluruh negara itu.

Penilaian analitik turut mengenal pasti lebih 107 pintu masuk terowong diketahui awam yang tersebar di sekurang-kurangnya 32 fasiliti utama, sekali gus mewujudkan antara rangkaian ketenteraan bawah tanah paling meluas di dunia.

Kompleks Gunung Soffeh berhampiran Isfahan menjadi aset strategik utama kerana kawasan sekitarnya menempatkan kemudahan pengeluaran dan pemasangan peluru berpandu terbesar Iran selain fasiliti berkaitan ketenteraan dan nuklear.

Beberapa sektor terowong berhampiran Isfahan pada asalnya dikaitkan dengan penyimpanan bahan nuklear serta infrastruktur sokongan pengayaan uranium sebelum disepadukan ke dalam operasi peluru berpandu lebih luas.

Koordinat berkaitan pintu masuk terowong sekitar kompleks Soffeh kekal kelihatan selama bertahun-tahun menerusi platform imej komersial sehingga menjadikan fasiliti itu antara pemasangan tentera bawah tanah paling dipantau di Asia Barat.

Pendedahan lokasi pintu masuk tersebut akhirnya mewujudkan kelemahan struktur kritikal kerana laluan itu menjadi titik sempit yang boleh dijangka dan diserang berulang kali sepanjang konflik berlangsung.

Kempen Pengeboman B-2 dan B-52 Dedah Had Kuasa Udara Barat

Pakej serangan Amerika Syarikat dan Israel dipercayai menggunakan profil operasi berlapis melibatkan pesawat pengebom halimunan, peluru berpandu kruis jarak jauh, bom pintar serta penembusan bom penembus kubu secara berulang bagi memerangkap pelancar peluru berpandu di dalam gunung.

Pesawat pengebom halimunan B-2 Spirit menjadi aset paling penting kerana ia kekal sebagai satu-satunya platform operasi mampu membawa GBU-57 Massive Ordnance Penetrator seberat 30,000 paun terhadap sasaran strategik tertanam jauh di bawah tanah.

Setiap unit GBU-57 dipercayai bernilai beberapa juta dolar Amerika, menyebabkan kempen pengeboman berterusan itu berpotensi melibatkan kos ratusan juta dolar Amerika bersamaan berbilion ringgit mengikut tempo operasi peperangan.

Menggunakan kadar pertukaran tetap USD1 bersamaan RM3.8, kempen hipotetikal bernilai US$300 juta bersamaan RM1.14 bilion terhadap fasiliti bawah tanah Iran memperlihatkan skala kewangan amat besar diperlukan untuk menekan infrastruktur peluru berpandu diperkukuhkan.

Analisis imej satelit daripada pelbagai penyedia komersial menunjukkan pintu masuk terowong runtuh, permukaan gunung terbakar, bangunan sokongan musnah dan kawah letupan besar muncul di sekitar kawasan Soffeh selepas serangan berturut-turut dilaksanakan.

Beberapa serangan turut mencetuskan letupan sekunder besar dipercayai berpunca daripada detonasi bahan api peluru berpandu, propelan roket serta depot simpanan amunisi tersembunyi di bahagian bawah tanah kompleks tersebut.

Walaupun begitu, ruang dalaman paling dalam yang tertanam di dalam formasi granit dilihat masih sukar dimusnahkan sepenuhnya kerana bom penembus moden tetap menghadapi kesukaran menembusi struktur ratusan meter di bawah permukaan bumi.

Penyasaran berulang terhadap pintu masuk sama menunjukkan bahawa perancang operasi gabungan percaya kelumpuhan strategik boleh dicapai melalui kemerosotan struktur secara kumulatif dan bukannya pemusnahan mutlak dalam satu serangan tunggal.

Sebaliknya, kempen itu mendedahkan paradoks strategik peperangan bawah tanah apabila penggunaan kuasa udara berskala besar menyebabkan kerosakan teruk tanpa menjamin penindasan kekal terhadap operasi pelancaran peluru berpandu Iran.

Operasi Pemulihan Kejuruteraan Iran Bertukar Menjadi Senjata Strategik

Pasukan kejuruteraan Iran dipercayai menukar proses pemulihan pantas menjadi doktrin pertahanan operasi bagi memastikan kesinambungan pelancaran peluru berpandu walaupun berada di bawah tekanan pengeboman berterusan.

Jentera berat termasuk jentolak, pemuat tanah, lori pengangkut dan kenderaan penggalian dilaporkan muncul berulang kali berhampiran pintu masuk terowong rosak sejurus selepas gelombang serangan udara selesai dilaksanakan.

Corak konkrit baharu, benteng diperbaiki, operasi pembersihan runtuhan serta pembinaan semula koridor akses dapat dikesan menerusi imej satelit hanya beberapa jam atau hari selepas serangan besar berlaku.

Pihak tentera Amerika Syarikat dilaporkan turut menyasarkan kenderaan pemulihan Iran dalam fasa operasi berikutnya bagi memperlahankan usaha pembaikan sekitar kompleks peluru berpandu strategik negara itu.

Kitaran kejuruteraan pantas tersebut menunjukkan Iran sudah menjangka kemungkinan runtuhan pintu masuk lalu memberi keutamaan terhadap lebihan laluan, pelbagai pintu keluar dan peralatan pemulihan yang diposisikan lebih awal di seluruh rangkaian bawah tanah.

Ketahanan operasi ini membolehkan aktiviti pelancaran peluru berpandu disambung semula walaupun permukaan gunung mengalami kemusnahan ketara sekali gus memperkukuhkan naratif strategik Tehran mengenai daya tahan sistem pencegahannya.

Penilaian perisikan Amerika Syarikat turut menganggarkan Iran masih mengekalkan kira-kira 70 peratus pelancar bergerak serta inventori peluru berpandu walaupun selepas beberapa bulan operasi udara intensif dijalankan terhadap negara itu.

Anggaran tersebut menunjukkan bahawa kempen pengeboman berjaya memperlahankan kadar serangan, menjejaskan pengeluaran dan merumitkan logistik, namun gagal menghapuskan sepenuhnya keupayaan tindak balas strategik Iran.

Kompleks Soffeh akhirnya muncul sebagai kajian kes penting memperlihatkan bagaimana gabungan terowong diperkukuhkan dan adaptasi kejuruteraan pantas mampu mengimbangi kelebihan besar kuasa udara dalam konflik konvensional berpanjangan.

Imej Satelit Jadikan Konflik Iran Medan Tempur OSINT Global

Perang 2025 hingga 2026 melibatkan fasiliti peluru berpandu bawah tanah Iran berkembang menjadi antara kempen peperangan bawah tanah paling telus pernah didokumentasikan menerusi analisis GEOINT dan OSINT komersial global.

Penyedia imej komersial seperti Planet Labs, Airbus, Maxar dan Sentinel-2 secara berterusan merakam bukti visual menunjukkan pembentukan kawah, keruntuhan struktur, kepulan asap, tanda haba dan aktiviti pembinaan semula berhampiran kompleks peluru berpandu Iran.

Penganalisis bebas menjejaki kerosakan pintu masuk terowong, perkembangan penggalian, kemusnahan infrastruktur permukaan dan perubahan kepekatan kenderaan menggunakan imej satelit tersedia kepada pemerhati di seluruh dunia.

Ketelusan maklumat berkaitan serangan tersebut menjadikan peperangan bawah tanah sebagai persaingan strategik yang diperhatikan masyarakat antarabangsa antara kuasa udara penembusan mendalam dan daya tahan fasiliti bawah tanah diperkukuhkan.

Rakaman media sosial direkodkan penduduk berhampiran Isfahan kerap menunjukkan tiang asap naik dari kawasan gunung selepas operasi pengeboman waktu malam dilaksanakan oleh pesawat pengebom strategik Amerika Syarikat dan Israel.

Rakaman sama kemudian memperlihatkan pelancaran peluru berpandu muncul dari kawasan berdekatan sekali gus menguatkan dakwaan Iran bahawa keupayaan tindak balas strategiknya masih aktif walaupun dibedil secara berulang kali.

Persekitaran OSINT turut memberi manfaat kepada kedua-dua pihak kerana perancang gabungan dapat menganalisis aktiviti pembaikan manakala Iran menggunakan imej ketahanan operasi untuk tujuan moral serta propaganda strategik domestik.

Petikan tular daripada penduduk mengenai peluru berpandu yang terus muncul dari gunung dibom menjadi simbol geopolitik berpengaruh kerana imej tersedia awam secara umumnya menyokong corak serangan dan pemulihan operasi tersebut.

Walaupun pengesahan bebas terhadap angka tepat “20 serangan” dan “gangguan 12 jam” masih terhad, pola operasi keseluruhan dilihat selari dengan bukti visual serta perkembangan medan tempur sekitar kempen pengeboman Isfahan.

BACA: (VIDEO) Iran Dedah “Bandar Peluru Berpandu” Bawah Tanah, Simpan Ribuan Peluru Berpandu

Perang Dedahkan Kekuatan dan Kelemahan “Kota Peluru Berpandu” Iran

Konflik tersebut akhirnya membuktikan bahawa doktrin peluru berpandu bawah tanah Iran mencapai kejayaan strategik separa apabila masih mampu mengekalkan keupayaan tindak balas walaupun berdepan intensiti pengeboman amat tinggi.

Pada masa sama, perang itu turut mendedahkan kelemahan berterusan melibatkan pintu masuk terowong, fasiliti sokongan dan laluan keluar pelancar yang masih boleh dikesan serta disasarkan sistem pengawasan berasaskan angkasa lepas.

Serangan berulang terhadap titik sempit strategik berjaya memerangkap pelancar buat sementara waktu, merosakkan laluan akses simpanan dan mengganggu tempo operasi walaupun ruang bawah tanah paling dalam masih bertahan.

Strategi Iran akhirnya berjaya bukan kerana kompleks tersebut kebal sepenuhnya, sebaliknya disebabkan gabungan lebihan struktur, pemulihan kejuruteraan pantas dan penyebaran geografi fasiliti bawah tanah merentasi pelbagai wilayah strategik.

Pangkalan bawah tanah utama berhampiran Yazd, Lorestan, Hormozgan, Khorramabad dan Tabriz turut dipercayai mempamerkan corak sama iaitu dibedil berulang kali sebelum dipulihkan kembali dalam tempoh operasi yang singkat.

Kempen itu memperlihatkan bagaimana teknologi bom penembus kubu moden mampu melemahkan rangkaian peluru berpandu bawah tanah secara serius tanpa semestinya menjamin pemusnahan kekal terhadap aset strategik tertanam jauh di bawah permukaan bumi.

Bagi perancang Amerika Syarikat dan Israel, pengalaman Isfahan mengukuhkan hakikat bahawa kempen penindasan berterusan terhadap infrastruktur bawah tanah memerlukan beban logistik dan kewangan amat besar untuk mengekalkan tekanan operasi.

Bagi Iran pula, kesinambungan pelancaran peluru berpandu walaupun dibedil berulang kali menggunakan pesawat B-2 Spirit dan B-52 Stratofortress menjadi naratif propaganda utama menggambarkan ketahanan strategik terhadap kuasa udara Barat.

Pemandangan setiap malam yang digambarkan penduduk Isfahan akhirnya berkembang melangkaui imej peperangan biasa apabila peluru berpandu terus muncul dari gunung dibom menjadi simbol geopolitik mengenai ketahanan Iran dan had sebenar kuasa udara moden.