(DEFENCE SECURITY ASIA) — Serangan peluru berpandu dan dron Iran dilaporkan menyebabkan banyak kemudahan Amerika Syarikat (AS) di Teluk Parsi tidak lagi boleh dipercayai, sekali gus memaksa Washington mempertimbangkan penyusunan semula terbesar postur ketenteraannya di Asia Barat dalam beberapa dekad.

Bekas jeneral empat bintang Tentera Darat AS, Jeneral Barry McCaffrey, menilai bahawa angkatan tentera negara itu “mungkin kehilangan akses secara kekal ke-atas 15 pangkalan di Teluk Parsi,” namun pandangan berkenaan belum disahkan Pentagon atau negara tuan rumah.

McCaffrey, yang juga penganalisis keselamatan negara MS NOW, mendakwa Iran kini “bersedia mengawal akses ke negara-negara Teluk,” sekali gus menunjukkan bagaimana baki peluru berpandu dan keupayaan mengganggu laluan maritim mampu memberikan kelebihan strategik kepada Tehran.

Penilaiannya menggambarkan satu “kebuntuan strategik” apabila kuasa serangan besar-besaran AS berjaya melemahkan infrastruktur ketenteraan Iran, tetapi gagal menghapuskan keupayaan Tehran mengenakan kos operasi terhadap pangkalan, rangkaian logistik, perkapalan komersial dan aturan akses serantau.

Pentadbiran Presiden Donald Trump dan Pentagon kini menilai sama ada kemudahan yang rosak perlu dibina semula, dikecilkan atau digantikan dengan rangkaian lebih kecil serta berselerak merentasi Arab Saudi, Jordan, Israel, selatan Eropah dan Lautan Hindi.

Walaupun Setiausaha Pertahanan AS, Pete Hegseth, belum mengumumkan kajian rasmi mengenai postur ketenteraan, pegawai Pentagon menyifatkan penilaian itu sebagai “perancangan berhemat” yang berpotensi menentukan keputusan pembinaan semula, penempatan pangkalan dan pencegahan serantau.

Penilaian berkenaan menyusuli Operasi Epic Fury, kempen ketenteraan AS yang dilancarkan serentak dengan Operasi Roaring Lion oleh Israel pada 28 Februari 2026 selepas ketegangan meningkat berhubung program nuklear, peluru berpandu balistik dan dron serangan Iran.

Angkatan AS mendakwa mencapai kejayaan besar selepas menyerang lebih 13,000 sasaran dan melaksanakan lebih 10,000 penerbangan operasi, namun tindak balas Iran mendedahkan kebergantungan Washington terhadap kemudahan bahan api, penyelenggaraan, komunikasi, pertahanan udara dan penempatan anggota.

Washington kini berdepan perbezaan penting antara memusnahkan sistem persenjataan Iran dengan menghapuskan keupayaan paksaannya kerana baki peluru berpandu, dron serangan sehala, aset maritim dan kelebihan geografi terus mengancam kemudahan tetap AS pada kos lebih rendah.

Kemusnahan lebih 200 kemudahan AS yang dilaporkan, termasuk hangar, berek, radar, depot bahan api, nod komunikasi satelit dan sistem pertahanan udara, mengubah infrastruktur barisan belakang daripada kawasan perlindungan kepada medan tempur yang sentiasa dipertikaikan.

Kelemahan itu melangkaui kerosakan fizikal kerana pemindahan anggota, gangguan penyelenggaraan, perpindahan pesawat, laluan bekalan lebih panjang dan ketidakpastian akses menjejaskan kadar penjanaan penerbangan, ketahanan operasi maritim serta tindak balas ketika krisis.

Persoalan strategik kini bukan sama ada AS masih memiliki kuasa ketenteraan unggul, tetapi sama ada kuasa itu dapat dijana, dibekalkan dan dipertahankan secara politik menerusi rangkaian pangkalan Teluk yang terdedah kepada serangan tepat Iran secara berulang.

15 Pangkalan AS Terancam, Iran Ubah Persamaan Akses Teluk

Anggaran McCaffrey merangkumi kira-kira 15 pangkalan dan kemudahan yang digunakan AS serta mengalami serangan berat, namun jumlah lokasi yang benar-benar tidak boleh diakses secara kekal masih belum pasti kerana keadaan fizikal, kebenaran politik dan kebolehpercayaan operasi merupakan ukuran berbeza.

Sebelum perang, Pemerintah Pusat AS (CENTCOM) menempatkan kira-kira 35,000 hingga 40,000 anggota di hampir 20 lokasi antara Jordan dan Oman bagi menyokong operasi udara, keselamatan maritim, pengumpulan risikan, pengagihan logistik dan fungsi pemerintahan serantau.

Hab utamanya merangkumi Naval Support Activity Bahrain yang menempatkan markas Armada Kelima AS, kemudahan besar Tentera Darat dan Tentera Udara AS di Kuwait, Pangkalan Udara Al Udeid di Qatar serta beberapa lokasi di Arab Saudi dan Emiriah Arab Bersatu.

Rangkaian berkenaan menawarkan kedekatan, kapasiti dan kesalinghubungan gabungan, namun serangan Iran membuktikan bahawa pangkalan tertumpu dalam lingkungan peluru berpandu boleh menjadi liabiliti apabila koordinat tetap memudahkan serangan terhadap depot bahan api, landasan, radar dan pusat komunikasi.

Enam anggota tentera AS dilaporkan terbunuh di Pelabuhan Shuaiba, Kuwait, pada Mac 2026 sebelum kematian lain direkodkan, menunjukkan kemudahan logistik yang sebelum ini dianggap sebagai infrastruktur sokongan kini menjadi sasaran langsung dengan risiko setanding medan tempur.

Banyak kemudahan dipindahkan sebahagian atau sepenuhnya sebelum serangan Iran, sekali gus menyelamatkan anggota dan pesawat tetapi mengganggu rentak operasi, manakala penyuraian berulang meningkatkan kerumitan penyelenggaraan, keperluan pengangkutan serta pergantungan terhadap komunikasi berdaya tahan.

Sebahagian pengurangan sementara itu mungkin dikekalkan, terutama jika pembinaan semula hanya mengembalikan kemudahan besar dan tertumpu tanpa mengubah persamaan sasaran, sekali gus mendedahkan aset mahal kepada serangan peluru berpandu, dron atau sabotaj dalam krisis seterusnya.

Iran tidak perlu menduduki wilayah Teluk untuk mempengaruhi akses kerana ancaman serangan berterusan mampu meningkatkan kos insurans, pembinaan dan perlindungan pasukan sehingga negara tuan rumah mengehadkan operasi AS atau Washington sendiri menilai penempatan berterusan tidak lagi berbaloi.

Bagaimanapun, amaran McCaffrey bahawa Iran boleh mengawal akses negara-negara Teluk tidak wajar ditafsirkan secara mutlak kerana kemerosotan kekuatan konvensional, keupayaan maritim yang dipertikaikan serta ancaman serangan balas AS mengehadkan kemampuan Tehran mendominasi rantau itu.

Kesimpulan lebih munasabah ialah Iran memperoleh keupayaan penafian terhadap infrastruktur terdedah, membolehkannya mengganggu akses dan rentak operasi AS tanpa menewaskan angkatan Amerika secara konvensional atau mengawal keputusan berdaulat negara-negara Teluk.

Pentagon Pertimbang Postur Lebih Kecil dan Berselerak

Pejabat dasar Pentagon, Ketua Turus Bersama dan CENTCOM sedang menilai beberapa pilihan yang dilaporkan mendapat sokongan Komander CENTCOM, Laksamana Brad Cooper, termasuk memindahkan keupayaan ke barat bagi meningkatkan jarak perlindungan daripada peluru berpandu jarak dekat dan dron Iran.

Lokasi berpotensi merangkumi barat Arab Saudi, Jordan, Israel dan selatan Eropah, manakala kemudahan berhampiran Laut Merah boleh mengekalkan jangkauan serantau tanpa menumpukan aset AS berhampiran Teluk Parsi serta kawasan pelancaran senjata Iran.

Pangkalan Udara Prince Sultan berhampiran Riyadh boleh menerima keupayaan tambahan kerana kedudukannya memberikan kedalaman pertahanan, namun penumpuan aset di situ akan menghasilkan sasaran bernilai tinggi tanpa penyuraian, perlindungan diperkukuh, sistem pemerintahan berlebihan dan pertahanan udara berlapis.

Kemudahan paling terdedah di Kuwait mungkin ditutup atau dikurangkan secara drastik kerana kedudukannya berhampiran Iran serta tempoh amaran yang singkat, tetapi langkah itu akan melemahkan koridor logistik yang menghubungkan pelabuhan, peralatan prasimpan, pasukan darat dan operasi udara.

Bahrain boleh mengekalkan fungsi pemerintahan tentera laut penting dengan memindahkan infrastruktur pemerintahan dan kawalan ke bawah tanah, namun pengukuhan fizikal tidak menjamin kesinambungan kerana bekalan elektrik, rangkaian data, pelabuhan, penempatan anggota dan logistik darat kekal terdedah.

Postur benar-benar tersebar memerlukan pos sementara lebih kecil, penempatan bergilir, penyuraian pantas pesawat, landasan alternatif, pasukan pengisian bahan api dan penyelenggaraan bergerak, kemudahan umpan serta komunikasi yang mampu bertahan daripada peperangan elektronik, serangan siber dan kemusnahan markas.

Penyuraian mengurangkan pulangan strategik daripada serangan terhadap satu lokasi, tetapi pada masa sama meningkatkan keperluan keselamatan, pengangkutan, tenaga kerja dan penyelarasan, menyebabkan kebolehmandirian bertambah bersama kos operasi, kesukaran logistik serta kebergantungan kepada negara tuan rumah.

Perluasan kehadiran AS di Israel boleh menawarkan infrastruktur maju dan kedekatan operasi, tetapi kebimbangan dalaman mengenai pendedahan risikan menunjukkan kerjasama sekutu tidak menghapuskan risiko perisikan balas, keselamatan teknologi dan sensitiviti politik yang melibatkan keupayaan ketenteraan Amerika.

Pergantungan terhadap pangkalan di selatan Eropah akan menempatkan aset bernilai tinggi di luar jangkauan kebanyakan sistem jarak dekat Iran, tetapi jarak lebih jauh memerlukan tambahan pesawat tangki, kru, alat ganti, lokasi persinggahan dan kebenaran penerbangan diplomatik.

Postur akhir mungkin menggabungkan pengukuhan terpilih di Teluk dengan pengagihan semula ke barat, bukannya pengunduran menyeluruh, bagi mengekalkan akses serantau sambil mengurangkan infrastruktur tertumpu yang membolehkan Iran menyerang ketahanan operasi AS melalui sasaran tetap.

Diego Garcia Jadi Pusat Graviti Logistik AS

Kerosakan kemudahan di Kuwait, Bahrain dan Al Udeid dilaporkan menyebabkan sebahagian besar bekalan semula tentera laut dialihkan ke Diego Garcia, sekali gus meningkatkan kepentingan pangkalan terpencil di Lautan Hindi itu ketika tekanan operasi tertumpu kepada semakin sedikit hab logistik.

Laporan bahawa tempoh perjalanan tertentu meningkat hampir tiga kali ganda menunjukkan jarak kini menjadi sebahagian daripada kesan operasi Iran kerana setiap tambahan waktu pelayaran atau penerbangan menggunakan bahan api, ketahanan kru, kapasiti penyelenggaraan dan ketersediaan pengangkutan.

Laluan lebih panjang turut mendedahkan jadual bekalan semula kepada pengumpulan risikan, cuaca buruk, kerosakan mekanikal dan pemintasan maritim, selain memerlukan kapal pengiring, pesawat tangki serta simpanan tambahan yang bersaing dengan keperluan pasukan tempur.

Pesawat yang beroperasi dari Eropah atau kemudahan terpencil di Lautan Hindi memerlukan lebih banyak sokongan pengisian bahan api di udara, menjadikan ketersediaan pesawat tangki kekangan utama untuk mengekalkan serangan jarak jauh, pengawasan dan rondaan udara tempur.

Pasukan maritim menghadapi tekanan sama kerana kumpulan tempur kapal induk memerlukan bahan api, peluru penerbangan, makanan, alat ganti dan pembaikan khusus, manakala bekalan semula di laut tertakluk kepada kekangan cuaca, penjadualan, pengendalian dek dan perlindungan.

AS boleh mengimbangi keadaan melalui bekalan prasimpan dan pusat pengagihan berselerak, namun inventori sedemikian memerlukan pengawasan, pertahanan udara, peralatan pengendalian dan pengangkutan tambahan, sekali gus mewujudkan jejak logistik lebih luas yang masih terdedah kepada gangguan berperingkat.

Kempen Iran secara tidak langsung menyerang rentak operasi AS dengan mengenakan kos kesiagaan tanpa perlu menembusi setiap lapisan perlindungan aset tempur kerana kemusnahan sebuah depot bahan api, radar atau pusat pembaikan mampu mengekang banyak pesawat dan kapal serentak.

Peningkatan kepentingan Diego Garcia turut menjadikannya sasaran lebih bernilai bagi serangan siber, sabotaj, senjata jarak jauh atau tekanan politik, membuktikan bahawa pemindahan kebergantungan daripada beberapa hab Teluk kepada sebuah pangkalan terpencil tidak menjamin daya tahan logistik.

Rangkaian berdaya tahan memerlukan laluan sokongan bertindih melalui Eropah, Laut Merah dan Lautan Hindi, bekalan prasimpan terapung, keupayaan pembaikan bergerak, pengagihan bahan api terlindung serta kemudahan sekutu yang saling beroperasi.

Logistik menjadi ukuran penentu dalam rombakan postur ketenteraan AS kerana penempatan platform di luar jangkauan peluru berpandu Iran hanya memberikan kesan pencegahan terhad jika senjata, bahan api, risikan dan sokongan penyelenggaraan tidak dapat digerakkan dengan pantas.

Operasi Epic Fury Menang Pertempuran, Dedah Batas Strategik

Operasi Epic Fury bermula dengan operasi siber dan angkasa untuk mengganggu penderia serta komunikasi Iran sebelum peluru berpandu Tomahawk, pesawat kapal induk, pengebom, pesawat pejuang, platform peperangan elektronik dan dron serangan sehala melancarkan serangan pelbagai domain.

Kempen pembukaan dilaporkan menyerang lebih 1,000 sasaran dalam tempoh 24 jam dan kira-kira 1,700 sasaran sepanjang 72 jam, dengan tumpuan awal terhadap pusat pemerintahan Kor Pengawal Revolusi Islam, pertahanan udara, kemudahan peluru berpandu, pangkalan tentera laut dan komunikasi.

Operasi AS membabitkan pesawat dari kapal induk USS Abraham Lincoln dan USS Gerald R. Ford, misi jarak jauh pesawat pengebom B-2 dari tanah besar Amerika, pesawat B-52 dan B-1 serta pesawat tempur F-35, F-22, F-15 dan F-16.

Serangan terhadap kediaman Pemimpin Tertinggi Iran, Ayatollah Ali Khamenei, dilaporkan membunuh beliau dan beberapa pegawai kanan sebelum digantikan Mojtaba Khamenei, namun kesan politik jangka panjang pemenggalan kepemimpinan itu kurang menentukan berbanding gangguan taktikal segera.

Penilaian AS mendakwa kira-kira 80 peratus sistem pertahanan udara Iran dimusnahkan atau dilemahkan, sebahagian besar armada lautnya ditenggelamkan atau dilumpuhkan, manakala infrastruktur peluru berpandu, dron, pemerintahan dan kawalan serta industri pertahanan mengalami kerosakan besar.

Angka berkenaan kekal sebagai dakwaan yang belum disahkan sepenuhnya secara bebas kerana penilaian kerosakan tempur, pelancar bergerak yang terselamat, inventori tersembunyi dan kapasiti pembaikan sukar ditentukan ketika konflik berterusan, manakala kedua-dua pihak mempunyai kepentingan naratif strategik.

Iran bagaimanapun mengekalkan serangan balas menggunakan peluru berpandu dan dron terhadap kemudahan di Kuwait, Bahrain, Qatar, Emiriah Arab Bersatu, Arab Saudi dan Jordan, menyebabkan kematian serta kerosakan infrastruktur meskipun rangkaian pelancarannya diserang secara besar-besaran.

Keadaan itu menunjukkan kesukaran menghapuskan pasukan peluru berpandu berselerak dengan pantas kerana pelancar bergerak, simpanan bawah tanah, umpan, sasaran dipraprogram dan sistem pemerintahan berlebihan mampu mengekalkan keupayaan serangan balas selepas markas pusat dan kemudahan pengeluaran dimusnahkan.

Kempen berkenaan menghasilkan kesan kinetik besar tetapi gagal memberikan penguasaan tanpa kos apabila Iran menggunakan baki persenjataan serta kelebihan geografi untuk menekan rangkaian logistik yang menyokong pasukan ekspedisi AS yang lebih besar dan berteknologi tinggi.

Epic Fury mengubah andaian perancangan masa depan dengan membuktikan kemusnahan taktikal berdasarkan jumlah sasaran diserang, kapal dilumpuhkan atau pertahanan udara ditekan tidak mencukupi bagi menentukan kejayaan strategik jika musuh masih mampu menafikan akses dan menjejaskan ketahanan operasi.

Kebuntuan Strategik Rombak Pencegahan di Teluk

Gencatan senjata pada awal April disusuli usaha meredakan ketegangan dan memorandum persefahaman pada Jun, namun pertikaian mengenai perkapalan komersial, aturan transit, baki persenjataan Iran serta isu nuklear mencetuskan pertempuran berselang dan ketidakstabilan berterusan sehingga Ogos 2026.

Washington menyatakan objektif asal Epic Fury sudah dicapai, tetapi keupayaan Iran yang masih mampu mengancam perkapalan dan kemudahan serantau merumitkan pengisytiharan itu, sekali gus membezakan antara penyempurnaan misi ketenteraan dengan pembentukan penyelesaian politik pascaperang yang stabil.

Keselamatan Selat Hormuz kekal penting kerana sebarang gangguan akan menjejaskan pasaran tenaga global, kos perkapalan dan keyakinan sekutu, manakala keupayaan asimetri Iran boleh menghasilkan kesan ekonomi jauh lebih besar berbanding jumlah atau kecanggihan senjata yang digunakan.

Pengurangan kehadiran AS di Teluk boleh mengecilkan pendedahan serta kos pembinaan semula, tetapi pengunduran besar mungkin dianggap kerajaan serantau sebagai kemerosotan komitmen Washington, seterusnya mendorong strategi perlindungan bebas, pendekatan dengan Tehran atau pembelian peluru berpandu dan pertahanan udara canggih.

Mengekalkan postur lama pula boleh mengundang serangan berulang terhadap infrastruktur yang mudah diramal dan memaksa Washington berbelanja besar mempertahankan atau membina semula kemudahan tertumpu yang bercanggah dengan doktrin operasi tangkas, tersebar dan berdaya tahan.

Kerosakan awal yang memerlukan pembinaan semula dianggarkan bernilai kira-kira AS$5 bilion, manakala keseluruhan kos perang dijangka mencecah AS$37.5 bilion menjelang akhir September 2026 tanpa mengambil kira pembinaan semula, menjadikan seni bina pangkalan persoalan fiskal dan strategik.

Kajian itu sejajar dengan kecenderungan pentadbiran Trump untuk mengecilkan penempatan tetap di luar negara dan meningkatkan perkongsian beban bersama sekutu, namun tanggungjawab tambahan boleh mendedahkan perbezaan persepsi ancaman, keupayaan, pembiayaan serta kesediaan rakan serantau menghadapi Iran.

Tiada keputusan muktamad diumumkan sehingga lewat Ogos, menyebabkan postur masa depan bergantung kepada pengakhiran konflik, perjanjian negara tuan rumah, baki keupayaan Iran, kos pembinaan semula, keselamatan Selat Hormuz serta keutamaan AS di Eropah dan Indo-Pasifik.

Isyarat strategik bergantung kepada sama ada pengagihan semula dilihat sebagai langkah terancang atau tindakan terpaksa kerana postur barat yang berdaya tahan menunjukkan penyesuaian, manakala pengunduran tidak terselaras boleh mengukuhkan naratif Tehran bahawa tekanan peluru berpandunya berjaya menyingkirkan AS.

Kesan berkekalan mungkin melahirkan geometri ketenteraan baharu apabila AS mengekalkan keunggulan serangan jarak jauh menerusi lebih sedikit pangkalan tetap, sementara Iran bergantung kepada peluru berpandu berselerak, dron dan gangguan maritim untuk menafikan akses tanpa mengejar kesetaraan konvensional.