(DEFENCE SECURITY ASIA) — Pesawat HÜRJET pertama daripada pengeluaran bersiri untuk Tentera Udara Türkiye melaksanakan penerbangan sulung pada 30 Ogos 2026, membawa program pesawat latihan supersonik tempatan itu melangkaui fasa prototaip kepada ujian pesawat pengeluaran.

Pesawat berkonfigurasi pelanggan itu terbang selama 18 minit selepas menyelesaikan pemasangan akhir, pemeriksaan darat dan ujian pergerakan, dengan diiringi prototaip pertama program berkenaan sempena sambutan Hari Kemenangan Türkiye.

Berbeza daripada dua prototaip pembangunan yang menyokong peluasan aspek penerbangan dan pensijilan, pesawat terbaharu itu mewakili standard penyerahan yang perlu memenuhi tuntutan latihan operasi, penyelenggaraan serta penerimaan ketenteraan.

Presiden Agensi Industri Pertahanan (SSB) Türkiye, Profesor Haluk Görgün menyifatkan penerbangan itu sebagai penyatuan HÜRJET dengan “Gök Vatan”, sekali gus menghubungkan perindustrian aeroangkasa kepada doktrin Türkiye untuk mempertahankan kedaulatan ruang udaranya.

Turkish Aerospace Industries (TAI) pula menyifatkan penerbangan berkenaan sebagai “permulaan lembaran baharu menuju perkhidmatan operasi”, namun pesawat itu masih menjalani penilaian dan belum menyertai mana-mana skuadron aktif Tentera Udara Türkiye.

HÜRJET dibangunkan untuk menggantikan pesawat latihan Northrop T-38 Talon dan F-5 yang semakin berusia, sambil mempersiapkan juruterbang mengendalikan platform tempur digital serta sarat sensor, termasuk F-16 dinaik taraf dan KAAN.

Pencapaian itu belum boleh dianggap sebagai penyerahan operasi kerana pengesahan pengeluaran, pensijilan ketenteraan, penerimaan pelanggan dan pematangan konfigurasi perlu diselesaikan sebelum HÜRJET boleh digunakan secara rutin oleh Tentera Udara Türkiye.

Dikuasakan enjin turbofan pembakaran lanjut General Electric F404-GE-104, HÜRJET menggabungkan kelajuan Mach 1.4, siling operasi 45,000 kaki dan sistem kawalan penerbangan digital fly-by-wire dengan seni bina latihan pesawat tempur moden.

Tujuh titik gantungan dan kapasiti muatan luaran 7,500 paun turut membuka laluan kepada varian tempur ringan untuk rondaan udara, bantuan udara rapat, latihan musuh dan penggunaan peluru berpandu udara ke udara jarak melangkaui penglihatan.

Kepentingan HÜRJET kepada Türkiye melangkaui penggantian pesawat latihan kerana platform itu menghubungkan penghasilan juruterbang, kesiagaan kru tempur, pembangunan avionik tempatan dan tenaga kerja industri yang diperlukan bagi menyokong program KAAN.

Bagaimanapun, HÜRJET masih menggunakan enjin import dan berdepan kebergantungan terhadap bekalan F404, penyepaduan avionik, kapasiti ujian serta kawalan konfigurasi, menjadikan disiplin rantaian bekalan penting untuk mencapai kadar penyerahan dirancang.

Pemilihan 30 HÜRJET oleh Sepanyol memberikan program itu kepentingan eksport bertaraf NATO, namun Türkiye perlu menterjemahkan penerbangan bersejarah berkenaan kepada pengeluaran, pensijilan dan sokongan mampan sebelum mampu mengubah persaingan pesawat latihan global.

(KLIK SINI): Sepanyol Muktamad Perolehan US$3.3 Bilion Pesawat Latihan HÜRJET, Tanda Kebangkitan Türkiye sebagai Kuasa Aeroangkasa Eropah

Daripada Prototaip Demonstrasi Kepada Standard Pengeluaran Tentera Udara

HÜRJET bermula sebagai projek yang dibiayai Turkish Aerospace Industries pada 2017 sebelum Tentera Udara Türkiye menyertainya secara rasmi pada 2018 bagi memodenkan latihan lanjutan dan mengekalkan penghasilan juruterbang tempur negara itu.

Prototaip pertama melakukan penerbangan sulung pada April 2023, diikuti prototaip kedua pada November 2024, sekali gus membentuk kempen ujian yang dilaporkan mengumpulkan kira-kira 500 jam penerbangan menerusi beberapa ratus penerbangan.

Kedua-dua prototaip itu menguji prestasi supersonik, pengendalian pesawat, tindak balas sistem dan pembangunan konfigurasi, manakala pesawat terbaharu akan menilai keupayaan barisan pengeluaran menghasilkan kerangka udara yang memenuhi keperluan ketenteraan pelanggan.

Prototaip kedua memperkenalkan muncung radar lebih besar, salur masuk enjin disemak semula, fiuslaj hadapan lebih rendah dan rel peluru berpandu di hujung sayap, menunjukkan peralihan HÜRJET kepada konfigurasi berkeupayaan tempur.

Empat pesawat tambahan sedang dibina untuk memperluas armada ujian penerbangan, membolehkan penilaian serentak terhadap ciri latihan, tempur dan pengeluaran, sekali gus mengurangkan kebergantungan kepada dua prototaip pembangunan yang digunakan secara intensif.

Perluasan armada kepada enam pesawat boleh mempercepat penghasilan penerbangan ujian, membahagikan tugasan pensijilan dan mengesan ketidakseragaman pembuatan lebih awal, walaupun kewujudan pelbagai konfigurasi serentak berpotensi merumitkan kejuruteraan serta perancangan logistik.

Turkish Aerospace Industries kini perlu memuktamadkan unsur reka bentuk kritikal tanpa memasukkan kelemahan secara kekal ke dalam pengeluaran bersiri, sekali gus menuntut maklum balas berterusan antara juruterbang ujian, jurutera, pembekal, juruteknik dan penilai tentera udara.

Fasa awal pengeluaran enam pesawat sering diperkatakan, manakala keperluan pertama Tentera Udara Türkiye lazimnya dinyatakan merangkumi 16 pesawat daripada konfigurasi pengeluaran awal dan pesawat latihan yang lebih matang.

Cadangan armada lebih besar bagi latihan, pasukan aerobatik Turkish Stars, operasi tempur ringan dan kemungkinan kegunaan tentera laut masih berupa perancangan, menjadikan kontrak muktamad penting untuk memastikan ekonomi pengeluaran yang mampan.

Penerbangan 30 Ogos itu mengesahkan kemajuan pembuatan, bukannya kesiagaan tempur, kerana ujian sebenar program tersebut ialah kemampuan pesawat pengeluaran memenuhi piawaian prestasi, kebolehpercayaan dan penerimaan tanpa memerlukan perubahan reka bentuk besar.

Jambatan Latihan Supersonik Menuju Operasi F-16 dan KAAN

Fungsi ketenteraan utama HÜRJET adalah memendekkan peralihan daripada latihan penerbangan asas kepada pesawat tempur barisan hadapan dengan mendedahkan pelatih kepada pengendalian berprestasi tinggi, avionik digital dan pengurusan misi taktikal sebelum penukaran operasi.

Kokpit dua tempat duduk secara tandem dilengkapi paparan pelbagai fungsi bersaiz besar, paparan pandu arah, kawalan tangan pada pendikit dan batang kawalan serta pencahayaan serasi penglihatan malam bagi memudahkan peralihan kepada F-16 atau KAAN.

Sistem kawalan penerbangan digital fly-by-wire dengan perlindungan sampul penerbangan membolehkan pengajar memperkenalkan manuver mencabar secara selamat dalam had struktur pesawat yang ditetapkan pada daya positif lapan dan negatif tiga.

Kadar pendakian maksimum 48,500 kaki seminit dan kelajuan Mach 1.4 memberikan cabaran pengurusan tenaga yang lebih menyerupai pesawat tempur berbanding kemampuan pesawat latihan subsonik atau transonik yang semakin berusia.

Keupayaan pusingan berterusan dan siling operasi 45,000 kaki membolehkan latihan dalam rejim manuver tempur realistik, walaupun spesifikasi diterbitkan masih perlu disahkan menerusi prestasi operasi dengan muatan bahan api dan persenjataan sebenar.

Sistem latihan taktikal terbina dalam serta sambungan langsung, maya dan konstruktif boleh mensimulasikan hubungan radar, ancaman elektronik dan penggunaan senjata tanpa melancarkan peluru hidup, sekali gus mengurangkan kos sambil meningkatkan kerumitan latihan.

Seni bina itu penting kerana kesiagaan pesawat tempur moden semakin bergantung kepada pentafsiran sensor, disiplin pautan data dan pembuatan keputusan ketika berdepan limpahan maklumat, bukan semata-mata kemahiran asas mengendalikan pesawat.

HÜRJET juga boleh melaksanakan latihan asas pesawat tempur, latihan peralihan lanjutan dan misi penyerang simulasi, membolehkan Türkiye menyimpan pesawat tempur mahal untuk latihan penukaran operasi serta kesiagaan medan sebenar.

Penggantian T-38 dijangka mengurangkan beban penyelenggaraan pesawat berusia, namun penjimatan sebenar bergantung kepada kadar kebolehgunaan HÜRJET, ketersediaan alat ganti dan kematangan sistem dokumentasi latihan serta penyelenggaraannya.

Jika disepadukan dengan berkesan, HÜRJET akan menjadi jambatan pembangunan modal insan antara armada F-16 Türkiye dengan cita-cita pesawat generasi kelimanya, menjadikan ketersediaan pesawat latihan sebahagian langsung daripada penjanaan kuasa udara tempur masa hadapan.

Seni Bina Tempur Ringan Memperluas Ruang Pertempuran

HÜRJET tidak dibangunkan semata-mata sebagai pesawat latihan kerana prestasi aerodinamik, tujuh titik gantungan luaran dan kapasiti muatan 7,500 paun menyediakan asas bagi sebuah pesawat tempur ringan untuk melaksanakan misi berintensiti rendah.

Sistem tempur dirancang merangkumi radar imbasan elektronik aktif keluarga MURAD keluaran ASELSAN, pod sasaran ASELPOD serta peluru berpandu udara ke udara tempatan Bozdoğan dan Gökdoğan bagi pertempuran jarak dekat serta melangkaui penglihatan.

Penyepaduan sistem berkenaan berpotensi mengubah HÜRJET menjadi platform sensor dan persenjataan berangkaian, namun keberkesanan tempurnya bergantung pada kematangan radar, penyepaduan perisian, perlindungan elektronik serta penyempurnaan ujian kelulusan senjata.

Bagi tugas rondaan udara, HÜRJET boleh menjadi pilihan lebih menjimatkan berbanding mengerahkan pesawat tempur barisan hadapan untuk memintas sasaran bergerak perlahan atau ancaman bukan setara.

Dalam misi bantuan udara rapat, kelajuan dan muatan HÜRJET membolehkan tindak balas pantas, namun ketahanan menghadapi pertahanan udara bersepadu terbatas tanpa peperangan elektronik matang, senjata jarak jauh serta sokongan penindasan terancang.

Konfigurasi pesawat penyerang simulasi pula boleh meniru taktik dan jejak tertentu pihak lawan, meningkatkan realisme operasi tanpa menggunakan secara berlebihan jam penerbangan F-16 dan KAAN dalam latihan tempur udara berbeza jenis.

Laluan pembangunan tempur ringan turut meningkatkan fleksibiliti eksport kerana pelanggan boleh memperoleh satu keluarga pesawat untuk latihan lanjutan, pertahanan udara, serangan taktikal dan latihan persenjataan, sekali gus memudahkan sebahagian rangkaian logistik.

Bagaimanapun, penggabungan keperluan latihan dan tempur boleh meningkatkan berat, kos serta beban pensijilan, terutama apabila radar, sistem pertahanan, pendawaian tambahan, antara muka persenjataan dan komputer misi mengubah konfigurasi asas pesawat.

Cadangan meriam dalaman kekal dikaitkan dengan pembangunan varian tempur kemudian, manakala sistem pengisian bahan api di udara dan unit kuasa tambahan boleh meningkatkan ketahanan serta kebebasan penugasan selepas menerima pengesahan struktur dan aerodinamik.

Nilai ketenteraan HÜRJET akhirnya tidak ditentukan oleh muatan yang diiklankan, sebaliknya bergantung pada kemampuan Türkiye menyepadukan sensor, senjata, pautan data dan perlindungan elektronik kepada sistem tempur bersepadu dengan kadar kesiagaan mampan.

Pengeluaran, Enjin dan Ujian Strategik Logistik

Turkish Aerospace Industries merancang menghasilkan kira-kira dua HÜRJET setiap bulan sebelum meningkatkan pengeluaran kepada tiga pesawat, sasaran bercita-cita tinggi yang memerlukan pembekal stabil, mutu pemasangan konsisten dan tenaga kerja aeroangkasa terlatih mencukupi.

Kadar pengeluaran lebih tinggi membolehkan penyerahan Türkiye dan jadual eksport Sepanyol disokong serentak, namun peningkatan sebelum reka bentuk matang boleh mewujudkan tunggakan pengubahsuaian, konfigurasi tidak seragam serta kenaikan kos penyelenggaraan kedua-dua armada.

Enjin F404-GE-104 menghasilkan kira-kira 17,700 paun tujahan dengan pembakaran lanjut dan menawarkan sistem pendorongan terbukti, namun kebergantungan kepada enjin asing mendedahkan pengeluaran kepada risiko pelesenan, penghantaran dan gangguan bekalan geopolitik.

Kerja pemasangan, pengujian dan sokongan tempatan membabitkan TEI boleh meningkatkan autonomi penyelenggaraan serta memendekkan tempoh pembaikan, tetapi pengaturan itu tidak menjadikan enjin berkenaan sepenuhnya tempatan atau menghapuskan kebergantungan komponen asing.

Komputer kawalan penerbangan, penggerak, avionik, sensor dan persenjataan buatan Türkiye boleh memperkukuh keupayaan sokongan berdaulat, manakala amalan kejuruteraan bersama KAAN membantu mengekalkan kepakaran serta menyebarkan pengetahuan antara program aeroangkasa negara.

Proses pensijilan amat mencabar kerana pesawat pengeluaran perlu membuktikan pengendalian konsisten, kebolehpercayaan sistem, kemudahan penyelenggaraan dan keseragaman pembuatan, bukan sekadar mengulangi prestasi terkawal yang pernah dicapai oleh prototaip pembangunan.

Turkish Aerospace Industries telah memperoleh kelulusan antarabangsa bagi organisasi reka bentuk dan pengeluaran, meningkatkan keyakinan eksport dengan membuktikan disiplin kejuruteraan serta pembuatan walaupun HÜRJET merupakan sebuah pesawat ketenteraan.

Perancangan semasa menetapkan penyerahan awal kepada Tentera Udara Türkiye menjelang penghujung 2027 dan Sepanyol pada 2028, menggantikan jadual terdahulu yang menyasarkan kemasukan perkhidmatan sekitar 2025 atau 2026.

Pencapaian sasaran itu memerlukan ujian penerbangan pesawat pengeluaran, pensijilan jenis ketenteraan dan penerimaan pelanggan berjalan tanpa penemuan masalah besar, sementara pembekal menyokong pengubahsuaian prototaip serta pemasangan pesawat penyerahan secara serentak.

Ukuran industri terpenting HÜRJET ialah pesawat siap misi yang diserahkan mengikut jadual kerana pengeluaran mampan, ketersediaan enjin gantian dan pemulihan penyelenggaraan pantas membawa nilai strategik lebih besar berbanding pencapaian berbentuk istiadat.

Sepanyol, Pengiktirafan NATO dan Jangkauan Aeroangkasa Türkiye

Pemilihan muktamad 30 HÜRJET oleh Sepanyol bersama simulator, latihan darat dan prasarana sokongan merupakan eksport pertama pesawat jet berawak rekaan tempatan Türkiye serta pengesahan luar paling penting terhadap program berkenaan.

Keputusan itu mempunyai kepentingan strategik kerana sebuah angkatan udara NATO dan Kesatuan Eropah memilih HÜRJET sebelum pesawat tersebut memasuki perkhidmatan Türkiye, sambil menerima risiko pembangunan terkawal untuk menggantikan keupayaan latihan lanjutan berusia.

Mengikut fasa pertama dirancang, pesawat konfigurasi asas dijangka tiba di Sepanyol pada 2028 dan 2029 sebelum menjalani penukaran seterusnya dengan pemasangan sistem misi, peralatan latihan serta kandungan industri negara berkenaan.

Kerja penukaran dijangka bermula pada separuh kedua 2031 dan berterusan sehingga 2035, dengan pesawat awal dikendalikan di Airbus Getafe sebelum aktiviti diperluas ke sebuah pusat penukaran khusus di Sepanyol.

Pendekatan berfasa itu mengagihkan penyertaan industri tetapi mewujudkan kerumitan pengurusan konfigurasi kerana pesawat yang diserahkan lebih awal perlu menerima sistem nasional tanpa menjejaskan kelayakan terbang, kesinambungan latihan atau ketersediaan armada.

Sistem latihan darat baharu di Talavera la Real akan menjadikan simulator, perisian kursus dan prasarana pengajaran sama penting dengan penyerahan pesawat, mencerminkan sifat rangkaian sistem dalam penyediaan juruterbang moden.

Sepanyol memberikan HÜRJET akses kepada pengalaman operasi NATO dan penelitian industri Eropah, sekali gus berpotensi meningkatkan kesalingoperasian serta keyakinan eksport sekiranya tanggungjawab penyepaduan, pensijilan dan sokongan disempurnakan dengan berkesan.

Bagaimanapun, kredibiliti akhir program Sepanyol bergantung kepada prestasi penyerahan dan kejayaan penukaran nasional, sementara minat dilaporkan daripada negara lain kekal tidak pasti secara komersial tanpa kontrak tambahan yang ditandatangani.

Konsep HÜRJET tentera laut untuk TCG Anadolu atau kapal induk MUGEM masa hadapan memerlukan gear pendaratan diperkukuh, pengukuhan struktur, perlindungan kakisan, peralatan penahan serta perubahan besar terhadap ciri pengendalian kelajuan rendah.

Cadangan tentera laut itu masih pada peringkat awal kejuruteraan dan bukannya pesawat operasi, namun menunjukkan hasrat Türkiye menghubungkan HÜRJET dengan unjuran kuasa lebih luas, penerbangan kapal induk serta pembangunan kuasa udara-maritim autonomi.

(KLIK SINI): Turkiye Mohon Secara Formal Peroleh Enjin Pesawat Pejuang Hurjet & KAAN Dari Amerika

HÜRJET Isyarat Peralihan Türkiye Daripada Pembeli Kepada Pereka Kuasa Udara Tempur

Penerbangan pesawat pengeluaran HÜRJET memajukan cita-cita Türkiye untuk menguasai lebih banyak ekosistem penerbangan tempurnya dengan menghubungkan reka bentuk pesawat, penghasilan juruterbang, persenjataan tempatan, pembangunan radar dan pembuatan aeroangkasa nasional.

Program itu turut mengurangkan kebergantungan kepada pesawat latihan buatan Amerika Syarikat yang semakin berusia, walaupun penggunaan enjin Amerika menunjukkan perbezaan antara perluasan penguasaan sistem tempatan dengan pencapaian kebebasan teknologi sepenuhnya.

Kejayaan HÜRJET akan memberikan Ankara sebuah platform boleh skala di bawah operasi KAAN dan F-16 untuk melaksanakan latihan, penerbangan penyerang simulasi serta misi tempur terpilih tanpa menggunakan pesawat paling mahal dalam struktur pasukannya.

Bagi NATO, pemerolehan Sepanyol memperkenalkan pesawat latihan supersonik rekaan Türkiye ke dalam perancangan penghasilan juruterbang Eropah, sekali gus memperluas pilihan melangkaui ekosistem latihan KAI T-50, Leonardo M-346 dan Boeing T-7A.

Konfigurasi supersonik berenjin tunggal meletakkan HÜRJET paling hampir dengan T-50, manakala cadangan radar, avionik dan persenjataan Türkiye membezakan program itu menerusi penyepaduan sistem misi nasional serta pengubahsuaian mengikut keperluan eksport.

Namun, daya saing strategik HÜRJET akan dinilai berdasarkan kos kitaran hayat, penjanaan penerbangan, keselamatan, kebolehtingkatan dan daya tahan bekalan, bukannya kelajuan maksimum, muatan atau dakwaan kedaulatan teknologi yang dipengaruhi politik.

Türkiye juga perlu mengimbangi tuntutan serentak HÜRJET dan KAAN terhadap jurutera, prasarana ujian, pembekal serta peruntukan kewangan kerana peluasan pelbagai program aeroangkasa boleh membebankan kapasiti industri berkemahiran tinggi.

Jika penyerahan bermula pada 2027 dan Sepanyol menerima pesawat pada 2028, HÜRJET akan bergerak daripada penerbangan prototaip pertama kepada penyerahan pelanggan awal dalam kira-kira lima tahun walaupun jadual terdahulu mengalami kelewatan.

Kegagalan menstabilkan pengeluaran atau pensijilan akan melambatkan pemodenan juruterbang dan melemahkan momentum eksport, manakala kemasukan perkhidmatan yang lancar boleh mengangkat Türkiye sebagai pembekal berwibawa bagi sistem latihan lanjutan lengkap.

Penerbangan sulung itu mengubah persoalan strategik program daripada kemampuan Türkiye mereka bentuk pesawat latihan supersonik kepada keupayaannya menghasilkan, memperakui, menyokong dan mengeksport HÜRJET pada skala yang benar-benar bermakna secara operasi.