Sepanyol Muktamad Perolehan US$3.3 Bilion Pesawat Latihan HÜRJET, Tanda Kebangkitan Türkiye sebagai Kuasa Aeroangkasa Eropah

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Dalam satu perkembangan tegas yang mengolah semula landskap latihan juruterbang lanjutan Eropah, Sepanyol telah memuktamadkan perjanjian bernilai €2.6 bilion (kira-kira US$3.3 bilion / RM13.2 bilion) bagi memperoleh 30 buah pesawat latihan jet lanjutan HÜRJET daripada Turkish Aerospace Industries (TUSAŞ).

Ia adalah perjanjian yang bukan sahaja menandakan eksport utama pertama pesawat latihan supersonik buatan tempatan Türkiye, malah mengesahkan kemunculan Ankara sebagai pengeksport aeroangkasa berteknologi tinggi yang berwibawa dalam ekosistem keselamatan Eropah.

Menggabungkan niat strategik dengan aspirasi industri yang jelas, perjanjian yang diumumkan pada 29 Disember 2025 itu meletakkan HÜRJET sebagai teras kepada Sistem Latihan Penerbangan Lanjutan Bersepadu masa hadapan Sepanyol, sambil pada masa yang sama mengintegrasikan kejuruteraan aeroangkasa Türkiye ke dalam seni bina latihan bertaraf NATO, satu langkah yang membawa implikasi mendalam terhadap kebolehkendalian bersama pakatan, kepelbagaian rantaian bekalan dan perubahan geometri pusat kuasa industri pertahanan Eropah.

Pada peringkat politik dan strategik, perjanjian ini mencerminkan peralihan terancang Sepanyol daripada corak perolehan legasi yang selama ini didominasi pembekal Barat tradisional, sebaliknya memilih platform yang kos efektif tetapi berkeupayaan tinggi daripada sebuah negara sekutu NATO yang industri pertahanannya telah melalui transformasi pesat dipacu negara sepanjang dekad lalu.

Bagi Türkiye, kontrak ini mewakili detik penentu dalam strategi jangka panjangnya untuk mengeksport ekosistem kuasa udara tempur yang lengkap dan bersepadu, bukan sekadar platform tunggal, manakala bagi Sepanyol ia menyediakan laluan pemodenan latihan juruterbang yang berdisiplin dari sudut fiskal bagi menghadapi persekitaran operasi pesawat tempur generasi keempat dan kelima yang semakin kompleks.

Haluk Görgün, Ketua Presidency of Defence Industries Türkiye, menegaskan kepentingan strategik perjanjian ini dengan menyatakan bahawa “pesawat latihan jet nasional pertama Türkiye, HÜRJET, telah mencapai kejayaan eksport bersejarah bagi industri pertahanan negara apabila dipilih secara rasmi oleh Tentera Udara dan Angkasa Sepanyol.”

Beliau seterusnya menekankan skop pakej tersebut dengan menyatakan bahawa “perjanjian ini merupakan pakej eksport industri pertahanan bernilai tambah tinggi dan pelbagai dimensi yang merangkumi eksport HÜRJET, seni bina latihan bersepadu yang meliputi latihan juruterbang tempur lanjutan, sistem simulasi dan latihan berasaskan darat, infrastruktur penyelenggaraan dan sokongan, serta elemen sokongan operasi jangka panjang.”

Mengulas resonans geopolitik pemilihan itu, Görgün menambah bahawa “hakikat bahawa sebuah pesawat latihan jet yang direka dan dihasilkan dengan keupayaan domestik akan dimasukkan ke dalam inventori sebuah negara Eropah dan anggota NATO dengan jelas menunjukkan tahap yang telah dicapai oleh industri pertahanan Türkiye dalam bidang reka bentuk, pengeluaran, integrasi sistem, pensijilan dan kelestarian.”

Beliau mengakhiri kenyataannya dengan menegaskan bahawa “melalui HÜRJET, Türkiye sedang menjadi sebuah struktur yang menghasilkan dan mengeksport teknologi tinggi dalam bidang platform udara serta mempunyai suara dalam pasaran global, sementara eksport industri pertahanan Türkiye turut melangkaui ambang baharu dari segi kualiti dan skala.”

Mengupas Perjanjian US$3.3 Bilion: Skop, Struktur dan Kedalaman Strategik

Kontrak bernilai €2.6 bilion (US$3.3 bilion / RM13.2 bilion) ini jauh melangkaui sekadar pemerolehan rangka pesawat, sebaliknya membentuk sebuah pakej industri pertahanan berlapis dan menyeluruh yang menjadi tulang belakang kepada seni bina latihan juruterbang tempur generasi seterusnya Sepanyol.

Di bawah terma perjanjian, Sepanyol akan memperoleh 30 buah pesawat HÜRJET, setiap satu dikonfigurasikan mengikut piawaian NATO dan diintegrasikan dengan avionik, sistem komunikasi serta perisian latihan misi khusus Sepanyol, bagi memastikan keserasian penuh dengan platform tempur sedia ada dan masa hadapan yang dikendalikan oleh Tentera Udara dan Angkasa Sepanyol.

Yang lebih kritikal, pakej tersebut merangkumi rangkaian lengkap sistem latihan berasaskan darat, simulator berketepatan tinggi, persekitaran latihan ulang kaji misi, infrastruktur penyelenggaraan dan sokongan, serta sokongan logistik dan operasi jangka panjang, sekali gus mentransformasikan program ini menjadi penyelesaian latihan menyeluruh dan bukannya jualan pesawat konvensional.

Penghantaran dijadualkan bermula pada 2028, dengan garis masa pengoperasian secara berperingkat yang berpotensi berlanjutan hingga pertengahan dekad 2030-an, membolehkan Sepanyol mempencenkan armada Northrop F-5M yang semakin uzur secara beransur-ansur tanpa menjejaskan kesinambungan latihan juruterbang pejuang yang beralih kepada pesawat tempur lanjutan.

Program ini dilaksanakan melalui kerjasama rapat dengan Airbus, yang berperanan sebagai penyepadu sistem dan rakan industri, sekali gus menyediakan jaminan teknikal dan kestabilan politik yang mengurangkan risiko kebiasaan yang sering dikaitkan dengan pengenalan platform latihan baharu ke dalam sesebuah angkatan udara Eropah.

Petunjuk awal pada 2025 mencadangkan potensi pesanan 45 buah pesawat bernilai kira-kira €3.12 bilion (US$3.6 bilion / RM16.9 bilion), namun angka muktamad 30 buah pesawat kelihatan diselaraskan dengan realiti belanjawan jangka pendek Sepanyol, sambil mengekalkan ruang bagi tranche tambahan sekiranya keperluan operasi berkembang.

HÜRJET: Lonjakan Strategik Türkiye ke Arah Eksport Pesawat Latihan Supersonik

Di teras perjanjian bersejarah ini terletak HÜRJET, pesawat jet taktikal berawak pertama yang dibangunkan sepenuhnya oleh Türkiye, satu program yang kini menjadi simbol kepada usaha Ankara mencapai kedaulatan teknologi dan pengindustrian pertahanan berorientasikan eksport.

Dilancarkan pada 2017 bagi menggantikan pesawat latihan T-38 Tentera Udara Türkiye yang semakin berusia, HÜRJET direka bukan sekadar sebagai pesawat latihan, tetapi sebagai platform pelbagai peranan yang mampu melaksanakan latihan jet lanjutan, latihan peralihan kepada pesawat pejuang serta misi tempur ringan, satu falsafah reka bentuk yang meningkatkan daya tarikan eksportnya secara signifikan.

Pesawat ini melaksanakan penerbangan sulung pada April 2023, dan menjelang 2025 telah mengumpulkan ratusan jam ujian penerbangan merentasi beberapa prototaip, membuktikan prestasi supersonik berterusan serta mengesahkan seni bina reka bentuk digital yang dipengaruhi oleh aspirasi pesawat pejuang generasi kelima Türkiye.

Dari sudut teknikal, HÜRJET merupakan pesawat supersonik enjin tunggal, dua tempat duduk, dikuasakan oleh turbofan General Electric F404, dengan keupayaan mencapai Mach 1.4, manakala ujian terkini mengesahkan operasi berterusan melebihi Mach 1.2, sekali gus meletakkannya dalam julat prestasi yang diperlukan untuk latihan peralihan kepada pesawat pejuang lanjutan.

Dengan muatan maksimum sekitar 2,700 kilogram, jejari operasi yang sesuai untuk sortie latihan jarak sederhana, kawalan penerbangan fly-by-wire termaju, integrasi paparan helmet dan keupayaan sudut serangan tinggi, pesawat ini menyediakan persekitaran latihan yang hampir menyerupai pesawat tempur barisan hadapan moden.

Seni bina avionik modularnya membolehkan simulasi radar, peperangan elektronik dan penggunaan senjata, membolehkan juruterbang melatih senario tempur kompleks tanpa kos dan risiko integrasi senjata sebenar, satu keupayaan yang semakin menjadi teras doktrin latihan angkatan udara moden.

Bagi Sepanyol, keupayaan HÜRJET untuk berfungsi sebagai platform serangan ringan turut menambah nilai operasi terpendam, khususnya bagi misi ekspedisi atau konflik intensiti rendah di mana penggunaan pesawat pejuang berkeupayaan tinggi adalah tidak ekonomik.

Rasional Strategik Sepanyol: Pemodenan di Bawah Tekanan Fiskal dan Operasi

Keputusan Sepanyol memilih HÜRJET berakar daripada keperluan operasi mendesak untuk menggantikan armada Northrop F-5M Freedom Fighter, pesawat yang telah menjadi tulang belakang latihan sejak era 1970-an tetapi kini menghampiri had kebolehoperasian mampan.

Beban penyelenggaraan yang tinggi, avionik usang serta kekangan bekalan alat ganti telah menjadikan armada F-5 semakin mahal untuk dikendalikan, manakala prestasi subsonik dan sistem analog tidak lagi mencerminkan persekitaran tempur sebenar yang bakal dihadapi juruterbang di atas pesawat seperti Eurofighter Typhoon atau platform FCAS masa hadapan.

Dalam konteks ini, Madrid menilai pelbagai alternatif termasuk Boeing T-7A Red Hawk, Leonardo M-346 dan KAI T-50, namun akhirnya cenderung kepada HÜRJET berikutan kos pemerolehan yang kompetitif, keupayaan supersonik serta jaminan industri yang disediakan melalui peranan integrasi Airbus.

Dengan belanjawan pertahanan Sepanyol dianggarkan sekitar €12 bilion (US$13.9 bilion / RM65.1 bilion) pada 2025, HÜRJET menawarkan penyelesaian seimbang yang menyelaraskan keperluan keupayaan dengan disiplin fiskal, sambil mengukuhkan komitmen Sepanyol terhadap kebolehkendalian bersama NATO.

Pemerolehan ini turut selari dengan penglibatan jangka panjang Sepanyol dalam Future Combat Air System (FCAS), memastikan saluran latihan juruterbang berkembang seiring pembangunan pesawat tempur generasi baharu.

Implikasi Geostrategik dan Industri untuk Eropah dan NATO

Di luar manfaat operasi segera, pemerolehan HÜRJET oleh Sepanyol membawa implikasi geostrategik yang luas terhadap kerjasama pertahanan Eropah dan keseimbangan industri dalaman NATO.

Dengan mendapatkan platform latihan kritikal daripada Türkiye, Sepanyol mengukuhkan peranan Ankara sebagai penyumbang utama kepada pembangunan keupayaan pakatan, sekali gus menangkis naratif perbezaan strategik dan menegaskan saling kebergantungan praktikal yang menjadi asas kepada kohesi NATO.

Bagi industri pertahanan Eropah, perjanjian ini mencerminkan proses penyahpusatan pengeluaran aeroangkasa secara beransur-ansur daripada segelintir pembekal tradisional, membuka ruang kepada pengeluar baharu yang mampu menawarkan prestasi kompetitif pada kos kitar hayat yang lebih rendah.

Dari perspektif rantaian bekalan, program ini mengurangkan kebergantungan kepada pembekal sumber tunggal, meningkatkan daya tahan pada saat ketegangan geopolitik dan kesesakan industri mendedahkan kerentanan ekosistem pembuatan pertahanan global.

Bagi Türkiye, perjanjian ini memperkukuh kedudukan tawarnya dalam rundingan masa hadapan melibatkan platform lanjutan seperti pesawat pejuang generasi kelima KAAN, sambil berpotensi mencetuskan eksport susulan HÜRJET ke Eropah, Timur Tengah, Afrika dan Asia Tenggara.

Detik Penentu dalam Kerjasama Pertahanan Eropah–Turki

Pemerolehan HÜRJET bernilai €2.4 bilion (US$2.8 bilion / RM13.1 bilion) oleh Sepanyol melangkaui status sebagai program penggantian pesawat latihan, sebaliknya menandakan detik penentu dalam evolusi kerjasama pertahanan Eropah–Turki, kebolehkendalian NATO dan pengagihan semula kuasa industri aeroangkasa global.

Menjelang penghantaran bermula pada 2028, kejayaan program ini akan diperhatikan dengan teliti oleh perancang pertahanan di seluruh Eropah, bukan sahaja dari sudut prestasi teknikal dan operasi, tetapi sebagai penanda aras masa depan perolehan pertahanan dalam era kekangan fiskal, percepatan teknologi dan ketidakpastian strategik.

Perjanjian HÜRJET berdiri sebagai ilustrasi kukuh bagaimana industri pertahanan yang sedang muncul kini membentuk semula hierarki tradisional, menjalin perkongsian baharu dan mentakrifkan semula landskap penerbangan ketenteraan abad ke-21.

Pemerolehan HÜRJET bernilai €2.4 bilion (US$2.8 bilion / RM13.1 bilion) oleh Sepanyol turut mencerminkan kesediaan Eropah untuk mentakrifkan semula konsep kedaulatan pertahanan melalui kepelbagaian sumber, apabila kebergantungan eksklusif kepada pembekal tradisional semakin dilihat sebagai risiko strategik jangka panjang.

Dalam konteks NATO, penyepaduan pesawat latihan supersonik buatan Türkiye ke dalam angkatan udara Eropah Barat mengukuhkan piawaian operasi bersama sambil mewujudkan kesalinghubungan industri yang lebih mendalam antara anggota pakatan pada saat seni bina keselamatan transatlantik berdepan tekanan geopolitik pelbagai hala.

Dari sudut industri aeroangkasa, kejayaan HÜRJET menandakan peralihan Türkiye daripada pengeluar berlesen dan pembekal subsistem kepada peranan penyepadu platform penuh yang mampu memenuhi keperluan pensijilan, keselamatan dan kelestarian operasi pasaran Eropah.

Perjanjian ini juga memperlihatkan perubahan paradigma perolehan pertahanan Eropah, di mana metrik seperti kos kitar hayat, kebolehnaiktarafan digital dan kepantasan penyerahan semakin mengatasi dominasi jenama dan legasi sejarah dalam proses membuat keputusan strategik.

Bagi Sepanyol, HÜRJET berfungsi sebagai pengganda keupayaan latihan yang mengurangkan jurang peralihan antara pesawat latihan asas dan pesawat tempur barisan hadapan, sekali gus meningkatkan kadar kesiapsiagaan juruterbang dalam menghadapi operasi berintensiti tinggi.

Bagi Türkiye pula, kejayaan pelaksanaan kontrak ini berpotensi menjadi pemangkin kepada rangkaian eksport susulan, meletakkan HÜRJET sebagai platform rujukan bagi negara-negara NATO dan rakan strategik yang mencari penyelesaian latihan berprestasi tinggi pada kos yang lebih mampan.

Secara keseluruhan, program HÜRJET–Sepanyol berpotensi muncul sebagai kajian kes utama dalam transformasi industri pertahanan global, di mana kuasa pertengahan berteknologi maju semakin berupaya mencabar hierarki aeroangkasa sedia ada dan membentuk semula keseimbangan kuasa udara antarabangsa. — DEFENCE SECURITY ASIA