Enjin Sebuah Pesawat Pejuang F/A-18D Hornet TUDM Terbakar Ketika Berlepas

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Sebuah pesawat pejuang F/A-18D Hornet milik Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) terlibat dalam kemalangan ketika berlepas daripada Lapangan Terbang Sultan Haji Ahmad Shah, Kuantan, Pahang malam ini.

Bahagian Perhubungan Awam TUDM dalam satu kenyataan yang dikeluarkan pada 10 malam tadi memaklumkan, kejadian berlaku kira-kira pukul 9.05 malam dan tindakan segera sedang diambil bagi menangani situasi berkenaan.

“Pihak TUDM kini sedang mengambil tindakan segera dan akan memaklumkan perkembangan semasa berhubung insiden kemalangan tersebut. Semua pihak diminta agar tidak menyebarkan sebarang spekulasi atau berita yang tidak sahih,” menurutnya.

Laporan yang belum lagi disahkan menyatakan bahawa juruterbang dan pegawai sistem persenjataan (weapon system officer) terselamat dalam kemalangan itu dan sempat menggunakan kerusi injal (ejection seat) sebelum pesawat terhempas.

Terdapat juga gambar orang awam menunjukkan kedua-dua anggota TUDM itu sedang diusung di sebuah hospital awam berdekatan.

Sementara itu, video daripada orang awam pula menunjukkan bahagian enjin pesawat pejuang dua tempat duduk dan dua enjin itu mengalami kebakaran ketika ia sedang berlepas daripada Lapangan Terbang ultan Haji Ahmad Shah, Kuantan itu.

TUDM memiliki lapan buah pesawat pejuang F/A-18D Hornet yang dibuat oleh syarikat McDonnell Douglas (kini Boeing), yang diperolehinya daripada Amerika Syarikat pada 1997.

Malaysia mula memesan pesawat-pesawat itu pada 1993.

Kesemua pesawat pejuang F/A-18D Hornet kini beroperasi daripada Pangkalan TUDM di Butterworth, Pulau Pinang.

TUDM mula mengoperasikan lapan buah pesawat pejuang F/A-18D Hornet pada tahun 1997 berikutan penghantaran pesawat-pesawat itu daripada kilang milik Boeing (dahulu McDonnel Douglas) di St Louis, Missouri, Amerika Syarikat.

Naik Taraf F/A-18D Hornet TUDM: Mengekalkan Keupayaan Tempur Sehingga 2030-an

Walaupun mula beroperasi pada 1997, namun lapan buah pesawat pejuang F/A-18D “Hornet” milik TUDM telah melalui proses pemodenan secara berperingkat yang melibatkan avionik, sistem misi dan program penyelenggaraan untuk memastikan ia kekal relevan sehingga dekad 2030-an dan seterusnya.

Langkah besar pertama bermula pada tahun 2011 apabila pesawat ini menerima kontrak naik taraf yang memberi tumpuan kepada navigasi, penjejakan sasaran dan kesedaran situasi.

Pakej itu memperkenalkan penambahbaikan GPS, paparan peta berwarna, keupayaan “Identification Friend or Foe” (IFF), serta sistem Joint Helmet-Mounted Cueing System (JHMCS) termasuk sokongan penyelenggaraan dan latihan kru udara.

Keputusan naik taraf pada tahun 2011 itu jelas bertujuan mengekalkan pesawat agar kekal “boleh diguna bersama sekutu dan kekal relevan operasi,” dan tema itu terus menjadi asas kepada keputusan berhubung sensor, senjata serta sistem pautan data selepas itu.

Menjelang tahun 2017, program pemodenan ini telah matang dengan integrasi JHMCS, peluru berpandu jarak dekat AIM-9X, bom panduan JDAM dan pod sasaran AN/ASQ-228 ATFLIR untuk serangan tepat.

Gabungan senjata dan sensor tersebut menjadikan Hornet sebuah platform serangan siang dan malam yang lebih berkesan serta meningkatkan keupayaan tempur udara jarak dekat melalui kebolehan menjejak sudut lebar.

Selari dengan naik taraf sistem tempur, TUDM turut melaksanakan penyelenggaraan berat dalam negara menerusi program “Local Planned Maintenance 12 Years” (LPM12Y).

Bermula pada 2021, program LPM12Y dijalankan dengan kerjasama kejuruteraan TUDM, G7 Global Aerospace dan Rosebank Engineering, dengan beberapa pesawat telah diserahkan semula kepada skuadron operasi sejak 2023–2024 termasuk M45-07 pada April 2024.

Langkah membawa penyelenggaraan ke dalam negara mengurangkan masa kitaran, meningkatkan kepakaran tempatan, serta mewujudkan asas industri yang diperlukan bagi menyokong armada Hornet yang lebih besar jika Malaysia meneruskan rancangan memperoleh tambahan pesawat.

Pada Mei 2024, kerajaan Amerika Syarikat telah meluluskan pembelian sepuluh pod penjejak canggih AN/AAQ-33 Sniper bernilai kira-kira US$80 juta untuk memodenkan pesawat F/A-18D TUDM.

Sniper ATP menawarkan kualiti imej yang lebih baik, penjejakan automatik serta pengenalpastian jarak jauh, dan pemilihannya juga memberikan keserasian dengan pesawat FA-50M yang bakal diterima oleh TUDM.

Langkah menggunakan pod penjejak yang sama antara Hornet dan FA-50M memudahkan latihan, penyelenggaraan alat ganti serta meningkatkan kecekapan operasi serangan tepat untuk misi pemintasan maritim dan sokongan rapat.

Sebelum itu, kelulusan turut diberikan bagi memastikan Hornet mengekalkan keupayaan tembakan jarak jauh dengan peluru berpandu AIM-120C-7 AMRAAM, sekali gus memperkukuh daya cegah dan kebolehan beroperasi dalam latihan bersama.

Dalam aspek komunikasi dan peperangan elektronik, TUDM turut melaksanakan naik taraf SCS-29C(M) yang melibatkan komunikasi, radar amaran serta sistem pautan data di bawah payung LPM12Y.

Beberapa rancangan lebih besar seperti pemasangan penuh Link 16 atau radar AESA pernah dipertimbangkan namun tidak dilaksanakan sepenuhnya terhadap lapan pesawat yang masih beroperasi.

Meskipun tanpa radar baharu, Hornet TUDM masih mengekalkan keupayaan dengan radar AN/APG-73 yang digabungkan dengan sistem cueing, senjata panduan tepat dan pod sasaran moden yang menawarkan keupayaan seimbang dengan kos yang berpatutan.

Tumpuan utama TUDM juga melibatkan aspek skala kerana kerajaan sedang dalam proses mendapatkan pesawat F/A-18C/D terpakai daripada Kuwait bergantung kepada jadual penghantaran pesawat baharu negara itu.

Sekiranya perolehan ini berjaya, ia mampu menambah sehingga 30 buah pesawat sekali gus membolehkan TUDM menubuhkan skuadron Hornet kedua, memperkukuh stok alat ganti dan melancarkan latihan juruterbang sementara menunggu program MRCA masa hadapan.

Penambahan armada sudah pasti menggandakan manfaat program penyelenggaraan tempatan, penyelarasan konfigurasi sistem misi serta penggunaan pod sasaran yang sama antara Hornet dan FA-50M.

Bagi juruterbang, naik taraf penting yang benar-benar memberi kesan adalah penggunaan JHMCS di kedua-dua kokpit, pod sasaran yang boleh diharap dengan sokongan penyelenggaraan kukuh serta integrasi peluru berpandu moden AIM-9X dan AMRAAM.

Bagi juruteknik penyelenggaraan pula, aspek paling kritikal adalah pemeriksaan struktur, kerja-kerja membaiki kakisan dan keletihan logam serta jaminan bekalan alat ganti yang konsisten, semuanya dipacu oleh program LPM12Y.

Dari sudut operasi, kesan keseluruhan amat jelas iaitu keupayaan serangan siang dan malam yang lebih baik, masa tindak balas yang lebih pantas, pengurangan risiko salah kenal dengan IFF moden serta model penyelenggaraan yang boleh diskalakan.

Dari sudut bajet, pendekatan yang menggunakan sensor sedia ada, pod moden dan penyelenggaraan domestik memberi pulangan tinggi tanpa menanggung kos dan risiko integrasi besar seperti MLU penuh atau radar AESA.

Dalam tempoh dua hingga lima tahun akan datang, hala tuju Hornet TUDM dijangka tertumpu kepada penggunaan Sniper ATP, kesinambungan kitaran LPM12Y, kemas kini perisian serta penambahbaikan perlindungan berdasarkan kesihatan radar amaran.

Jika pesawat Hornet terpakai dari Kuwait berjaya diterima, TUDM mempunyai pilihan untuk menyelaraskan konfigurasi kepada standard “Malaysian 29C-family” bagi memudahkan latihan dan pengurusan data misi.

Manfaat strategik yang diperoleh bukan sahaja bersifat teknologi tetapi juga keupayaan keselamatan kerana armada yang kukuh dan disenggara dengan baik mampu mengekang ancaman, melatih generasi baharu juruterbang serta memberi ruang kepada peralihan MRCA secara berperingkat menjelang 2030-an dan 2040-an.

Secara ringkas, naik taraf Hornet TUDM adalah contoh terbaik bagaimana sebuah platform matang dapat dimaksimumkan keupayaannya menerusi pemilihan sistem avionik, senjata dan program penyelenggaraan yang disesuaikan dengan bajet serta kemampuan industri tempatan.

— DEFENCE SECURITY ASIA