China Didakwa Bekal MANPADS Kepada Iran: Risikan AS Bimbang Beijing Sedang Persiap Serangan Fasa Baharu Terhadap Israel

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Gencatan senjata rapuh selama dua minggu yang menghentikan kempen udara Amerika Syarikat-Israel selama lima minggu terhadap Iran kini kembali terancam selepas risikan Amerika Syarikat menyimpulkan bahawa China sedang bersiap-sedia untuk menghantar senjata pertahanan udara baharu ke Tehran.

Menurut tiga pegawai Amerika Syarikat yang mengetahui penilaian risikan terkini, Beijing sedang menyediakan pemindahan sistem pertahanan udara mudah alih MANPADS (Man Portable Air Defence Systems) ke Iran dalam tempoh beberapa minggu akan datang melalui negara ketiga.

Dakwaan itu dianggap amat sensitif daripada sudut strategik kerana ia muncul ketika Naib Presiden Amerika Syarikat JD Vance dan pegawai kanan Iran sedang mengadakan rundingan peringkat tinggi di Islamabad.

Pada masa sama, China terus menampilkan dirinya secara terbuka sebagai pengantara yang mahu meredakan ketegangan serantau serta mengelakkan konflik baharu tercetus di Timur Tengah.

Presiden Donald Trump memberi amaran secara terbuka dengan menyatakan bahawa, “Jika China melakukannya, China akan menghadapi masalah besar,” sambil mengancam tarif 50 peratus terhadap mana-mana negara membekalkan senjata kepada Iran.

Kedutaan China di Washington pula menolak dakwaan tersebut sebagai “tidak benar” dan “tidak berasas”, sambil menegaskan bahawa Beijing “tidak pernah membekalkan senjata kepada mana-mana pihak dalam konflik”.

Namun masa pendedahan penilaian risikan itu meningkatkan kebimbangan di Washington kerana ia memberi gambaran bahawa Beijing mungkin menggunakan tempoh gencatan senjata untuk membina semula keupayaan pertahanan udara Iran.

Pemindahan senjata yang didakwa itu akan menjadi kali pertama sepanjang konflik Iran 2026 apabila China disyaki menyediakan sistem tempur lengkap kepada Tehran, bukannya sekadar komponen dwi-kegunaan atau teknologi industri.

Pegawai risikan Amerika Syarikat percaya pakej MANPADS itu direka khusus bagi memperkukuhkan keupayaan Iran mengancam pesawat Amerika Syarikat dan Israel yang terbang rendah berhampiran sasaran strategik.

Penilaian itu mencetuskan kebimbangan kerana rangkaian pertahanan udara Iran dilaporkan mengalami kerosakan besar sepanjang kempen udara terbaru, memaksa Tehran bergantung kepada pasukan peluru berpandu bergerak jarak dekat.

Melalui penghantaran menggunakan negara perantara atau rangkaian logistik komersial, Beijing berpotensi mengekalkan penafian munasabah sambil meningkatkan kos operasi mana-mana kempen udara baharu terhadap Iran.

Dakwaan itu juga boleh menjejaskan sidang kemuncak dirancang antara Donald Trump dan Presiden China Xi Jinping bulan depan kerana sebarang penghantaran yang disahkan akan memperluaskan krisis Timur Tengah.

Tiada bukti bebas setakat ini mengesahkan bahawa penghantaran tersebut benar-benar telah meninggalkan China, namun amaran risikan itu sendiri sudah meningkatkan ketidaktentuan terhadap gencatan senjata dan rundingan Islamabad.

READ: China Didakwa Bantu Iran Sasar Pangkalan Tentera AS: Data Satelit AI Dedah Patriot, THAAD dan Hangar Pesawat Amerika

Mengapa MANPADS Mampu Mengubah Medan Pertempuran

Sistem yang sedang diperkatakan ialah MANPADS yang dilancarkan dari bahu, iaitu peluru berpandu ringan berpanduan inframerah direka untuk memusnahkan pesawat, helikopter, dron dan peluru berpandu kruis altitud rendah.

Berbeza dengan bateri peluru berpandu pertahanan udara besar berpandukan radar, MANPADS hanya memerlukan infrastruktur minimum, latihan pengendali terhad dan boleh disembunyikan dengan mudah di pelbagai lokasi.

Peluru berpandu jenis ini boleh disorokkan di dalam kenderaan awam, kawasan bandar, kawasan berbukit atau kedudukan tentera terpencar tanpa mudah dikesan oleh risikan udara dan satelit.

Nilai strategiknya bukan terletak pada keupayaan mewujudkan perisai pertahanan udara nasional yang kebal, sebaliknya memaksa pesawat musuh terbang lebih tinggi dan mengubah taktik operasi.

Amerika Syarikat sudah mempelajari kesan itu ketika kempen udara terbaru terhadap Iran apabila sebuah pesawat pejuang F-15E Strike Eagle dilaporkan ditembak jatuh pada 3 April.

Kejadian itu memusnahkan tanggapan awal bahawa pesawat Amerika Syarikat dan Israel boleh beroperasi hampir bebas di ruang udara Iran selepas kemusnahan radar dan peluru berpandu Tehran.

Pegawai Amerika Syarikat turut percaya sistem sama hampir menembak jatuh sebuah F/A-18 Super Hornet serta menyebabkan beberapa insiden hampir terkena terhadap pesawat pakatan altitud rendah.

Kemunculan tambahan MANPADS di Iran tidak akan memulihkan keseluruhan rangkaian pertahanan udara konvensional Tehran, namun ia mampu memperluaskan ancaman asimetri terhadap pesawat Barat.

Perkembangan sedemikian akan memaksa perancang tentera pakatan menambah pesawat pengiring, aset peperangan elektronik dan misi pemusnahan pertahanan udara untuk melindungi operasi rutin.

Bagi Iran, pendekatan itu merupakan kaedah lebih murah untuk mengimbangi kelebihan teknologi Amerika Syarikat dan Israel kerana sebuah MANPADS bernilai puluhan ribu dolar sahaja.

Sebuah peluru berpandu MANPADS yang berharga kira-kira AS$50,000 hingga AS$80,000, bersamaan RM190,000 hingga RM304,000, boleh mengancam pesawat bernilai ratusan juta dolar.

Kekaburan Strategik Beijing Yang Dikira Dengan Teliti

Pemindahan senjata yang dilaporkan itu menandakan perubahan penting dalam pendekatan China terhadap konflik Iran kerana Beijing secara tradisinya mengelakkan penghantaran senjata tempur lengkap.

China sejak sekian lama membekalkan Iran dengan teknologi dwi-kegunaan, komponen elektronik, sistem navigasi, bahan industri dan kerjasama tenaga tanpa mencetuskan konfrontasi terbuka dengan Washington.

Iran kekal sebagai salah satu rakan tenaga terpenting China kerana Tehran membekalkan sejumlah besar minyak mentah diskaun yang penting kepada keselamatan tenaga jangka panjang Beijing.

Pada masa sama, China melabur secara besar-besaran dalam membentuk imej dirinya sebagai kuasa diplomatik alternatif yang mampu menjadi pengantara ketika Washington bergelut mengawal krisis.

Strategi itu menjadi semakin jelas apabila China dan Pakistan bersama-sama mengemukakan inisiatif keamanan lima perkara untuk Teluk dan membantu memujuk Iran menerima gencatan senjata.

Jika Beijing pada masa sama membantu Tehran membina semula keupayaan ketenteraan sambil terus bercakap mengenai pengurangan ketegangan, China sebenarnya sedang melaksanakan strategi dua hala.

Penghantaran senjata melalui negara ketiga amat bersesuaian dengan strategi tersebut kerana ia membolehkan China menafikan penglibatan secara langsung sambil mengukuhkan ketahanan Iran.

Risikan Amerika Syarikat percaya negara perantara itu mungkin melibatkan rangkaian komersial atau negara yang sebelum ini terlibat menghantar minyak Iran dan komponen sensitif.

Susunan seperti itu akan menjadikan lebih sukar untuk membuktikan penglibatan China secara terbuka, sekali gus menyukarkan usaha Amerika Syarikat membentuk pakatan antarabangsa menentang Beijing.

Ketiadaan bukti bebas yang disahkan bermakna dakwaan itu masih berasaskan penilaian risikan semata-mata dan bukannya fakta muktamad bahawa penghantaran telah berlaku.

Gencatan Senjata Kini Berpotensi Menjadi Tempoh Persenjataan Semula

Pegawai Amerika Syarikat semakin percaya bahawa Iran menggunakan tempoh gencatan senjata bukan sekadar untuk berunding, tetapi untuk membina semula stok ketenteraan yang musnah.

Konflik terbaru itu dilaporkan menyebabkan kerosakan besar terhadap tapak peluru berpandu, pemasangan radar, pusat pemerintahan dan infrastruktur ketenteraan utama Iran.

Keadaan itu memberikan Tehran dorongan kuat untuk menggunakan walaupun tempoh singkat gencatan senjata bagi menggantikan senjata yang terbukti berkesan ketika pertempuran terdahulu.

MANPADS memenuhi keperluan tersebut kerana ia mudah dipindahkan, mudah disebarkan dan boleh disepadukan dengan cepat ke dalam unit Pengawal Revolusi Iran.

Tidak seperti bateri pertahanan udara besar, peluru berpandu dilancarkan dari bahu boleh disembunyikan di kawasan awam, kawasan pergunungan dan pusat logistik terpencil.

Keadaan itu amat penting kepada Iran kerana bentuk muka bumi yang bergunung-ganang, kepadatan bandar dan rangkaian bawah tanah besar menyediakan persekitaran ideal untuk taktik pertahanan.

Jika penghantaran dari China benar-benar tiba, Tehran boleh mengagihkan senjata tersebut dengan pantas kepada unit yang mempertahankan tapak peluru berpandu dan kemudahan nuklear.

Iran juga berpotensi menyerahkan sebahagian sistem itu kepada kumpulan sekutu serantau, sekali gus memperluaskan ancaman ke Iraq, Syria, Lubnan dan Selat Hormuz.

Langkah seperti itu akan merumitkan secara ketara sebarang kempen ketenteraan Amerika Syarikat atau Israel pada masa depan kerana ancaman peluru berpandu jarak dekat menjadi lebih luas.

Implikasi strategik lebih besar ialah gencatan senjata itu mungkin tidak lagi mewakili jeda sebenar dalam konflik, sebaliknya hanya tempoh sementara sebelum fasa kedua.

Dilema Washington dan Risiko Ketegangan Amerika Syarikat-China

Pemindahan yang didakwa dilakukan China itu mewujudkan dilema baharu kepada Washington kerana isu berkenaan kini melangkaui Iran dan menyentuh hubungan Amerika Syarikat-China.

Ancaman Donald Trump mengenai “masalah besar” sengaja dibuat secara kabur, namun pentadbirannya sudah menunjukkan bahawa negara membekalkan senjata kepada Iran akan dikenakan tarif.

Tarif 50 peratus terhadap eksport China ke Amerika Syarikat boleh mencetuskan peningkatan baharu dalam konfrontasi ekonomi yang sudah semakin tegang antara kedua-dua negara.

Langkah itu menjadi lebih sensitif kerana Washington dan Beijing sedang bersiap untuk sidang kemuncak antara Donald Trump dan Xi Jinping bulan depan.

Washington kini perlu memutuskan sama ada mahu mengutamakan rundingan dengan Beijing atau mendedahkan dakwaan penghantaran tersebut bagi menghalang ia daripada berlaku.

Jika Amerika Syarikat mendedahkan bukti risikan terlalu awal, tindakan itu boleh menjejaskan sumber risikan dan memberi masa kepada China mengubah laluan penghantaran.

Jika Washington menunggu terlalu lama pula, senjata tersebut mungkin sudah tiba di Iran sebelum sebarang tekanan diplomatik atau ekonomi dapat menghentikannya.

Amerika Syarikat juga berdepan masalah kredibiliti kerana dakwaan risikan terdahulu mengenai sokongan ketenteraan asing kepada Iran sering dipersoalkan sebelum bukti sebenar muncul.

Atas sebab itu, pegawai Amerika Syarikat dilihat berhati-hati dengan menegaskan bahawa risikan hanya menunjukkan persediaan penghantaran dan bukannya penghantaran yang disahkan.

Rundingan Islamabad Kini Menjadi Lebih Kritikal

Rundingan yang sedang berlangsung di Islamabad sememangnya sudah rapuh kerana Amerika Syarikat dan Iran masih gagal mencapai persetujuan mengenai sekatan dan program nuklear.

Pemindahan senjata China yang didakwa itu menambah lapisan baharu kerumitan kerana Washington mungkin mula melihat Beijing bukan lagi sebagai pengantara berkecuali.

Perubahan persepsi tersebut boleh melemahkan proses diplomatik pada saat Pakistan dan China sedang berusaha menampilkan diri mereka sebagai arkitek utama gencatan senjata.

Islamabad berada dalam kedudukan amat sensitif kerana Pakistan mengekalkan hubungan strategik rapat dengan China dan Iran sambil menjadi lokasi rundingan Amerika Syarikat-Iran.

Jika MANPADS buatan China akhirnya muncul di Iran, persoalan akan timbul sama ada rangkaian pengangkutan Pakistan atau negara lain digunakan dalam penghantaran itu.

Tiada bukti setakat ini menyokong kemungkinan tersebut dan sebarang dakwaan mengenai penglibatan Pakistan masih kekal sebagai spekulasi semata-mata.

Namun begitu, persepsi bahawa bantuan ketenteraan China sedang bergerak ketika rundingan damai berlangsung boleh menjejaskan kredibiliti proses diplomatik di Islamabad.

Bagi Tehran, penghantaran itu mempunyai nilai ketenteraan dan simbolik kerana ia menunjukkan Iran masih mempunyai sokongan kuasa besar walaupun ditekan Washington dan Israel.

Bagi Beijing pula, pengiraan strategiknya jauh lebih rumit kerana China mahu mengekalkan kestabilan Teluk, melindungi aliran minyak dan menghalang kemenangan mutlak Amerika Syarikat.

Sama ada penghantaran tersebut benar-benar berlaku atau tidak, amaran risikan itu sudah mendedahkan bahawa konflik Iran kini semakin berubah menjadi persaingan strategik Amerika Syarikat-China.