(DEFENCE SECURITY ASIA) – Amerika Syarikat dan Ukraine sedang bersama-sama membangunkan peluru berpandu baharu atau dibaik pulih untuk sistem pertahanan udara S-300 buatan Soviet milik Kyiv, dengan sasaran mencapai keupayaan operasi awal menjelang penghujung 2026.

Inisiatif itu dirangka ketika permintaan global yang meningkat terus menekan bekalan terhad peluru pemintas Patriot Barat, sekali gus menjadikan pengurusan stok pertahanan udara sebagai faktor kritikal dalam keupayaan Ukraine menahan serangan Rusia.

Program berkenaan bukan bertujuan menggantikan peranan penting Patriot dalam pertahanan antipeluru berpandu balistik, sebaliknya memulihkan S-300 bagi memintas pesawat, peluru berpandu kruis dan dron.

Pendekatan itu membolehkan peluru pemintas PAC-3 yang lebih canggih dan mahal dikhususkan untuk menghadapi ancaman balistik berkelajuan tinggi serta berprofil penerbangan lebih kompleks.

Presiden Delphi Global Research Center, Kolonel Bersara Tentera Darat Amerika Syarikat Robert Hamilton, menyifatkan usaha itu sebagai langkah menaik taraf atau memasang semula teknologi baharu pada peluru berpandu S-300 lama, termasuk kemungkinan membangunkan varian lebih moden.

Pengeluaran diunjurkan sekitar 100 hingga beberapa ratus peluru pemintas setahun, jumlah yang tidak mencukupi untuk mempersenjatai semula keseluruhan rangkaian S-300 Ukraine tetapi berupaya mengubah kaedah Kyiv mengagihkan stok pertahanan udaranya.

Walaupun berskala terhad, bekalan itu boleh membolehkan S-300 ditugaskan menghadapi ancaman udara peringkat rendah, manakala sistem Patriot dikekalkan bagi misi yang memerlukan prestasi pemintasan lebih tinggi.

Program berkenaan mempunyai nilai strategik lebih luas kerana Ukraine masih memiliki kenderaan pelancar, rangkaian radar, anggota terlatih dan pengalaman penyelenggaraan S-300 selama puluhan tahun.

Pelaburan baharu itu boleh mengaktifkan semula kapasiti ketenteraan sedia ada tanpa memaksa Ukraine membina seni bina pertahanan udara, rangkaian logistik, pusat latihan dan tapak operasi yang serba baharu.

Model kejuruteraannya dilaporkan merangkumi dua laluan selari, iaitu memulihkan peluru berpandu lama menerusi penggantian motor serta pelanjutan hayat perkhidmatan, di samping menghasilkan peluru baharu yang serasi dengan sistem kawalan tembakan Ukraine.

Jika berjaya, pendekatan itu akan mengekalkan rangkaian pertahanan udara berlapis Ukraine dan mengurangkan tekanan terhadap stok Patriot, tetapi kadar pengeluaran, peserta industri, pembiayaan serta prestasi sebenar program masih belum disahkan secara menyeluruh oleh kerajaan berkaitan.

Sasaran lewat 2026 perlu dianggap sebagai objektif program dan bukannya jaminan operasi, namun kejayaannya boleh membuktikan bagaimana penyesuaian industri serta pemodenan terpilih mampu menukar infrastruktur era Soviet menjadi mekanisme untuk memelihara peluru pemintas Barat yang semakin kritikal.

Dua Laluan Kejuruteraan Membina Semula Stok Peluru Berpandu S-300 Ukraine

Laluan pertama melibatkan pemulihan kerangka peluru berpandu S-300 sedia ada yang bahan dorong pepejal, pengedap, komponen elektrik atau sistem panduannya sudah melepasi had perkhidmatan yang boleh dipercayai.

Melalui kerja baik pulih terarah dan pelanjutan hayat terkawal, stok yang sebelum ini tidak boleh digunakan berpotensi ditukar semula menjadi peluru pemintas berkeupayaan operasi.

Penggantian motor menjadi komponen utama kerana bahan dorong pepejal yang menua boleh menjejaskan keselamatan pelancaran, pecutan serta kestabilan prestasi penerbangan peluru berpandu.

Proses itu memerlukan penghasilan semula ciri tujahan, antara muka pemasangan dan profil pembakaran secara tepat supaya motor gantian kekal serasi dengan aerodinamik serta sistem kawalan S-300.

Ukraine sebelum ini membangunkan keupayaan berkaitan menerusi kerja membaiki peluru berpandu 5V55, menguji pengganti buatan tempatan bagi motor 48D6 dan melaksanakan penyelenggaraan menyeluruh S-300.

Pengalaman tersebut menyediakan asas industri yang boleh mengurangkan risiko pengembangan pengeluaran ketika perang, meskipun tidak menghapuskan cabaran melibatkan bahan energetik, komponen tepat dan kawalan mutu.

Laluan kedua ialah menghasilkan peluru berpandu baharu yang serasi, merangkumi sistem pendorong, permukaan kawalan penerbangan, kuasa dalaman, telemetri, panduan, mekanisme peledakan kepala peledak dan antara muka pelancar.

Keserasian menjadi penentu operasi kerana kenderaan pelancar S-300 Ukraine lazimnya membawa empat peluru berpandu berkanister, manakala radar penglibatan 30N6 “Flap Lid” dibina berasaskan hubungan komunikasi, panduan dan kawalan pelancaran khusus era Soviet.

Akses Amerika Syarikat kepada sistem S-300P dan S-300V yang pernah diperolehnya boleh menyokong ujian integrasi tanpa mengeluarkan bateri tempur Ukraine daripada tugasan, tetapi konfigurasi serta peranan sebenar aset itu masih belum didedahkan.

Oleh itu, istilah “menaik taraf” S-300 mungkin merangkumi beberapa aktiviti teknikal berbeza dan, sehingga konfigurasi rasmi diumumkan, penilaian perlu membezakan sasaran keserasian yang diketahui daripada andaian mengenai peningkatan jarak, sistem panduan atau prestasi menghadapi ancaman canggih.

Pengeluaran Terhad Masih Mampu Mengubah Postur Pertahanan Ukraine

Pengeluaran antara 100 hingga 300 peluru berpandu setahun bersamaan kira-kira lapan hingga 25 pemintas sebulan, iaitu aliran sederhana berbanding penggunaan masa perang tetapi tetap bernilai jika diagihkan secara terpilih.

Ukraine memasuki pencerobohan berskala penuh dengan kira-kira 25 hingga 30 batalion S-300PT dan S-300PS dalam pelbagai tahap kesiagaan, menyebabkan 300 peluru setahun hanya bersamaan sekitar 10 hingga 12 peluru bagi setiap batalion sebelum perang.

Pengagihan operasi hampir pasti tidak dibuat secara sama rata, sebaliknya ditumpukan kepada pelancar yang masih berfungsi, radar boleh dipercayai dan sektor pertahanan berkeutamaan tinggi.

Tumpuan itu boleh memperkukuh pertahanan titik dan kawasan di sekitar infrastruktur tenaga, pusat pemerintahan, pangkalan udara, koridor logistik serta formasi tentera utama.

Ia turut membolehkan komander mengekalkan bateri S-300 terpilih sebagai lapisan pemintasan berterusan, berbanding mencatu baki peluru hanya untuk menghadapi ancaman luar biasa atau sasaran paling kritikal.

Nilai ketenteraan terbesar program itu mungkin terletak pada keupayaannya memelihara fungsi pelancar kerana radar dan kenderaan pelancar yang masih beroperasi akan kehilangan nilai tempur apabila stok peluru serasi habis.

Amunisi yang dipulihkan boleh menukar aset lama itu menjadi kapasiti tempur aktif, sekali gus meluaskan sektor pertahanan udara Ukraine tanpa memerlukan jumlah setara pelancar, radar, pasukan penyelenggaraan dan rangkaian logistik baharu dari Barat.

Bateri S-300 bergerak juga boleh merumitkan perancangan serangan Rusia dengan memaksa Moscow terus mengambil kira zon pemintasan, aktiviti radar dan perpindahan pelancar walaupun stok Ukraine tidak mencukupi untuk menyediakan perlindungan nasional yang padat.

Namun, pengeluaran dalam jumlah ratusan tidak mampu menghapuskan tekanan kuantitatif daripada gelombang serangan Rusia, khususnya apabila Ukraine mungkin melancarkan beberapa pemintas terhadap satu ancaman atau menggunakan doktrin konservatif bagi melindungi sasaran bernilai tinggi.

Program itu akhirnya meningkatkan daya tahan simpanan dan menambah peluang pemintasan, tetapi keberkesanannya tetap bergantung pada kelangsungan radar, mobiliti taktikal, masa amaran, disiplin pengurusan peluru serta kejayaan mengatasi kelewatan pendorong, panduan, ujian kelayakan dan bekalan komponen.

Mengekalkan Peluru Patriot untuk Menghadapi Ancaman Balistik

Patriot, khususnya konfigurasi yang menggunakan peluru pemintas PAC-3, kekal sebagai pertahanan Barat paling penting bagi Ukraine terhadap peluru berpandu balistik kerana radar, sistem kawalan tembakan dan teknologi pemusnah kinetiknya tidak boleh ditiru S-300 lama melalui kerja baik pulih semata-mata.

Anggaran dilaporkan meletakkan inventori Patriot Amerika Syarikat sebelum konflik pada sekitar 2,330 peluru berpandu dengan kira-kira 800 masih berbaki, namun angka itu belum disahkan secara menyeluruh dan perlu dianggap sebagai anggaran, bukannya jumlah stok rasmi yang diaudit.

Permintaan masa perang melangkaui Ukraine kerana tentera Amerika Syarikat dan sekutunya memerlukan perlindungan Patriot di pelbagai rantau, manakala penggunaan peluru pemintas berkaitan Iran meningkatkan kebimbangan bahawa konflik serantau boleh bersaing mendapatkan bekalan amunisi global yang sama.

Pengeluaran semasa Amerika Syarikat dianggarkan sekitar 600 peluru berpandu setahun, ditambah pengeluaran berlesen berskala kecil di Jerman dan Jepun, tetapi kadar penggantian itu masih mudah terjejas apabila beberapa konflik serentak mencetuskan penggunaan pertahanan berintensiti tinggi.

Kontrak beberapa tahun bernilai hampir AS$58 bilion atau kira-kira RM232 bilion dilaporkan bertujuan meningkatkan pengeluaran tahunan kepada 2,000 peluru, namun penghantaran awal daripada kapasiti tambahan tidak dijangka sebelum 2029 dan pelaksanaan keseluruhannya berlanjutan hingga awal 2030-an.

Tempoh itu mewujudkan jurang strategik yang memaksa komander memelihara inventori Patriot sedia ada sementara pengeluar memperluas kemudahan, melayakkan pembekal dan meningkatkan pengeluaran, sekali gus menjadikan keluarga peluru pemintas tambahan semakin penting.

Penggunaan PAC-3 terhadap dron atau peluru berpandu kruis konvensional kadangkala tidak dapat dielakkan, tetapi pertukaran berterusan antara peluru pemintas canggih yang terhad dengan ancaman lebih murah akan mempercepatkan penyusutan stok dan meningkatkan risiko ketika serangan balistik berikutnya.

Pemulihan S-300 menawarkan mekanisme untuk mengubah nisbah pertukaran itu dengan menyerahkan pemintasan pesawat dan peluru berpandu kruis yang sesuai kepada bateri lama, manakala Patriot dikhususkan bagi sasaran berkelajuan tinggi, bermanuver atau berprofil balistik.

Bagaimanapun, konsep itu bergantung pada penyelarasan pemerintahan dan kawalan yang berkesan kerana kesilapan mengenal pasti sasaran, pertindihan zon pemintasan atau kelewatan penugasan boleh membazirkan peluru S-300 atau memaksa Patriot menghadapi ancaman yang mampu dipintas sistem peringkat rendah.

Sistem SAMP/T Perancis-Itali, kerjasama Patriot yang dirancang dan inisiatif pertahanan udara lain menjadi unsur tambahan, tetapi tiada satu pun mampu menghapuskan ketidakseimbangan antara permintaan peluru pemintas, kadar pengeluaran industri dan komitmen pertahanan yang semakin meluas.

Asas Perindustrian Dibangunkan Sejak Lebih Dua Dekad

Inisiatif bersama itu bukan langkah improvisasi baharu kerana organisasi Ukraine sudah membaiki, menyelenggara dan memanjangkan hayat peralatan S-300 sejak 2004, termasuk melaksanakan kerja bagi angkatan sendiri serta pengendali asing sistem berkaitan buatan Soviet.

Menjelang 2018, industri Ukraine memulakan usaha meningkatkan jarak peluru 5V55R daripada kira-kira 75 kilometer kepada 150 kilometer, namun status operasi, prestasi yang disahkan dan hubung kait projek itu dengan kerjasama semasa Amerika Syarikat masih belum jelas.

Pada 2020, pakar Ukraine membaiki peluru 5V55 dan menguji motor bahan api pepejal gantian keluaran tempatan, sekali gus membuktikan penguasaan teknologi pendorong meskipun pengeluaran bersiri, konsistensi komponen, kelayakan penerbangan dan daya tahan pembuatan masih menjadi cabaran besar.

Komitmen rasmi Amerika Syarikat diumumkan pada September 2024 apabila Setiausaha Pertahanan ketika itu, Lloyd J. Austin III, berkata Washington dan beberapa syarikat Eropah membantu Ukraine mereka bentuk serta membina peluru pengganti bagi sistem peluru berpandu permukaan-ke-udara S-300.

Austin turut memasukkan peluru berpandu udara-ke-udara R-27 buatan Soviet dalam usaha perindustrian itu, menandakan strategi lebih luas untuk mengekalkan platform Ukraine yang semakin terjejas akibat kekurangan amunisi dan terputus daripada saluran bekalan dikawal Rusia.

Menjelang akhir 2025, industri Ukraine dilaporkan sedang melokalkan komponen berkaitan S-300 dan S-400, memajukan teknologi pendorong tempatan serta meneliti integrasi radar Eropah bagi menghubungkan pelancar lama dengan sensor dan komponen daripada ekosistem industri lebih pelbagai.

Pelokalan itu boleh mengurangkan pergantungan terhadap stok asing yang terhad, tetapi pengeluaran peluru berpandu secara konsisten memerlukan bahan energetik terkawal, elektronik khusus, pembuatan berketepatan tinggi, jaminan kualiti serta kemudahan selamat yang terdedah kepada gangguan ketika perang.

Penyertaan Eropah boleh meluaskan akses kepada elektronik, kemudahan ujian dan kepakaran radar, manakala Amerika Syarikat berpotensi menyediakan sokongan kejuruteraan sistem serta peralatan rujukan yang diperoleh, tetapi pembahagian tanggungjawab dan aturan kontraknya belum didedahkan.

Perlindungan rangkaian pengeluaran teragih itu sama penting dengan kejayaan kejuruteraan kerana Rusia boleh menyerang kilang, kemudahan penyimpanan, lapangan ujian dan laluan pengangkutan, sekali gus memaksa Ukraine mengimbangi kecekapan logistik dengan kelangsungan industri.

Program itu merupakan eksperimen mobilisasi industri selain projek peluru berpandu, bagi menentukan sama ada teknologi sekutu, kepakaran Ukraine dan pengeluaran teragih mampu menjana bekalan tempur mampan sebelum stok S-300 serta simpanan Patriot mencapai tahap kritikal.

Impak Strategik, Batasan Operasi dan Persoalan Belum Terjawab

Kesan strategik utamanya ialah pembentukan pertahanan berlapis lebih mendalam apabila S-300 yang dipulihkan menghadapi sasaran aerodinamik sesuai, Patriot dikhususkan bagi ancaman balistik dan komander memperoleh fleksibiliti lebih besar menentang pakej serangan campuran Rusia.

Susunan itu tidak menjadikan ruang udara Ukraine kebal kerana setiap bateri masih dibatasi liputan radar, kedalaman stok, penyelenggaraan, kesiagaan kru serta ancaman operasi penindasan, peperangan elektronik, sasaran umpan dan serangan langsung terhadap kedudukan pertahanan udara.

Sistem S-300 lama pada asasnya sesuai menghadapi pesawat dan peluru berpandu kruis dalam lingkungan pemintasannya, manakala tiada bukti menunjukkan peluru dinaik taraf mampu menyamai prestasi Patriot terhadap ancaman kelas Iskander, Kinzhal, Oniks atau Zircon.

Sebarang dakwaan keupayaan antipeluru berpandu balistik memerlukan ujian telus terhadap kelajuan, trajektori dan gerakan sasaran sebenar kerana persamaan teknologi dengan keluarga 48N6 tidak membuktikan kebolehpercayaan memintas senjata balistik atau hipersonik canggih.

Projek berasingan Ukraine, sistem Freyja keluaran Fire Point dan peluru pemintas FP-7.x, dilaporkan berasaskan warisan teknologi berkaitan 48N6 serta menyasarkan ujian pemintasan balistik pada 2027, tetapi tiada pengesahan awam yang menghubungkannya secara langsung dengan program bersama S-300.

Pemisahan kedua-dua program perlu dikekalkan kerana Freyja dilaporkan melibatkan rakan Eropah, menggunakan jadual pembangunan berbeza dan mengejar misi antipeluru berpandu balistik yang melangkaui objektif segera menghasilkan semula amunisi serasi S-300.

Kos program bersama itu belum didedahkan, sekali gus menghalang perbandingan langsung dengan perbelanjaan Patriot atau peluru pemintas Barat lain, walaupun penggunaan pelancar dan radar sedia ada berpotensi mengurangkan kos infrastruktur berbanding membina rangkaian bateri nasional baharu.

Kejayaan operasi perlu diukur melalui pengeluaran yang konsisten, keserasian disahkan, keberkesanan pemintasan dan pengurangan penggunaan Patriot, bukannya berdasarkan jarak peluru atau sasaran pengeluaran tahunan yang belum tentu menghasilkan kesiagaan berterusan di medan tempur.

Walaupun mencapai kadar pengeluaran tertinggi yang diunjurkan, program itu kekal sebagai usaha jangka sederhana dengan kesan terkumpul selama beberapa bulan, mampu mengekalkan bateri terpilih dan memperbaiki pengagihan amunisi tanpa menghapuskan kelemahan Ukraine terhadap serangan besar serta pelbagai arah.

Kepentingan geopolitik program itu terletak pada modelnya, apabila sekutu cuba menukar infrastruktur buatan Soviet milik Ukraine menjadi lapisan pertahanan mampan sokongan Barat, sekali gus membuktikan bagaimana persenjataan lama boleh diaktifkan semula ketika pengeluaran peluru moden gagal memenuhi permintaan perang global.