(DEFENCE SECURITY ASIA) — China dilaporkan telah memasukkan peluru berpandu balistik antara benua (ICBM) DF-61 ke dalam perkhidmatan Pasukan Roket Tentera Pembebasan Rakyat (PLARF), sekali gus menambah pilihan Beijing untuk mengekalkan keupayaan serangan balas nuklear jika diserang.

Pengumuman sekitar 5 November 2026 itu penting kerana latihan pergerakan, pertukaran kedudukan dan tatacara pelancaran membolehkan kru menguji cara memanfaatkan mobiliti pelancar lapan gandar bagi menyukarkan pihak lawan menjejaki kedudukannya ketika krisis.

Tempoh kira-kira 14 bulan sejak DF-61 diperkenalkan pada perarakan September 2025 hanya mengukur jarak antara dua pengumuman awam, sedangkan penilaian kematangan sistem itu bergantung pada kerja pembangunan dan pengujian sebelum ia dipertontonkan.

Pengulas ketenteraan China, Shao Yongling, berpandangan bahawa pembangunan, pemuktamadan reka bentuk, percubaan penggunaan dan pengesahan kebolehpercayaan telah selesai sebelum perarakan, satu penjelasan yang munasabah bagi peralihan pantas itu walaupun skop dan keputusan ujian masih dirahsiakan.

Penyertaan DF-61 dalam kitaran latihan tahunan lebih bermakna kepada kesiagaan pasukan berbanding anggaran jarak atau muatan, kerana latihan berulang dapat meningkatkan kecekapan kru sementara prestasi peluru berpandu, skala penempatan dan status kesiagaan tempurnya masih belum diketahui.

Bagi perancang ketenteraan Amerika Syarikat (AS), pelancar yang boleh bersurai dan bertukar kedudukan menambah beban penjejakan ketika China turut memperluas medan silo ICBM, sekali gus menyukarkan anggaran jumlah senjata yang boleh digunakan Beijing untuk membalas serangan.

Pendorong bahan api pepejal membolehkan DF-61 mengelakkan langkah pengisian bahan api cecair di kedudukan pelancaran, namun masa yang diperlukan untuk menembak masih bergantung pada kesiapan kru, komunikasi selamat dan kelulusan rantaian pemerintahan.

Persamaan ketara antara kenderaan pelancar DF-61 dan DF-41 menunjukkan kemungkinan kedua-duanya berkongsi asas reka bentuk, dengan faedah awal berpotensi datang daripada penggunaan tatacara penyelenggaraan dan infrastruktur sokongan yang sudah biasa dengan kru.

Beijing menampilkan senjata nuklear darat, laut dan udara sebagai “perisai keamanan” pada September 2025, sambil memberi isyarat kepada kerajaan asing bahawa perancangan serangan balas China kini merangkumi beberapa kaedah penempatan dan penghantaran senjata.

ICBM bergerak melalui jalan raya boleh memperluas kawasan yang perlu dipantau pihak lawan, manakala silo tetap dan peluru berpandu lancaran kapal selam mewujudkan cabaran penyasaran yang berbeza dalam sebarang usaha melumpuhkan keupayaan serangan balas China.

Perkembangan itu berlaku ketika Beijing mengekalkan dasar Tidak Menggunakan Senjata Nuklear Terlebih Dahulu dan dikatakan sedang meneliti pilihan kesiagaan lebih tinggi, menjadikan perubahan peralatan, latihan dan amaran awal perlu dinilai berasingan daripada doktrin penggunaan senjata nuklear.

Kesan DF-61 terhadap imbangan nuklear AS–China akhirnya bergantung pada jumlah pelancar yang dapat disuraikan, tempoh unit boleh bertahan dengan bekalan mencukupi dan keupayaan kru menerima arahan sah ketika rangkaian komunikasi berdepan gangguan.

(BACA) [VIDEO] Video DF-26B China Bedil Replika Kapal Induk AS Tular Semula, Sorot Ancaman Pasifik

Latihan Rutin DF-61 Uji Keupayaan Pasukan Roket China

Latihan pergerakan di medan membolehkan kru menguji sama ada kenderaan berat pengangkut, penegak dan pelancar dapat meninggalkan kawasan operasi biasa, mengekalkan hubungan dengan pusat pemerintahan dan tiba di kedudukan yang sesuai mengikut jadual.

Pertukaran kedudukan menimbulkan cabaran tersendiri kerana pelancar yang berhenti terlalu lama lebih mudah dijejaki, manakala pergerakan berulang boleh menyebabkan maklumat kedudukan terdahulu tidak lagi tepat serta menambah beban kru, pasukan komunikasi dan penyelenggaraan.

Latihan tatacara pelancaran menghubungkan mobiliti dengan kesiagaan tempur kerana kru perlu mendirikan pelancar dan menyelesaikan urutan persediaan selepas berpindah, menjadikan tempoh antara ketibaan di lokasi dan kesiapan untuk menembak sebagai ukuran penting.

Keserasian yang dilaporkan dengan rangkaian pemerintahan, komunikasi dan sokongan sedia ada boleh mempercepat pengenalan DF-61 kepada unit, namun kemampuan rangkaian itu berfungsi semasa gangguan atau operasi berpanjangan di medan masih belum diketahui.

Keperluan logistik melangkaui kenderaan pelancar 16 roda kerana operasi berterusan turut memerlukan penyelenggaraan, kenderaan penunda dan sokongan kepada kru, yang menentukan berapa lama unit dapat bersurai serta jumlah pelancar yang boleh terus beroperasi.

Pengalaman mengendalikan ICBM bahan api pepejal seperti DF-41 boleh memendekkan latihan peralihan jika peralatan dan tatacara serupa, dengan penjimatan sebenar bergantung pada sejauh mana penyelenggaraan, pemeriksaan kerosakan dan pengendalian peluru berpandu boleh dikongsi.

Penyertaan dalam latihan tahunan juga membolehkan Pasukan Roket menilai sama ada unit mampu mengulangi urutan penempatan dengan prestasi konsisten selepas pertukaran anggota, penyelenggaraan kenderaan dan perubahan keadaan di kawasan operasi.

Latihan berulang boleh meningkatkan kecekapan kru, manakala penilaian status siap siaga tempur memerlukan maklumat tambahan tentang akses kepada kepala peledak serta keupayaan melaksanakan arahan pelancaran yang disahkan dalam tempoh ditetapkan.

Jumlah sistem, lokasi penempatan dan identiti unit yang menjalani latihan belum didedahkan, menyebabkan skala pengenalan DF-61 sukar dinilai sama ada masih terhad atau sudah melibatkan beberapa formasi yang mampu mengubah susunan pasukan ICBM bergerak China.

Bukti latihan berulang di beberapa formasi dan sokongan logistik bagi operasi bersurai dalam tempoh panjang akan membantu menentukan sama ada pengenalan DF-61 menambah keupayaan serangan balas yang dapat dikekalkan merentasi beberapa kitaran latihan.

(BACA) Peluru Berpandu Balistik DF-15A China di Yemen: Senjata Rahsia Arab Saudi Terbongkar?

DF-61 Berbanding DF-41: Sejauh Mana Persamaan Pelancarnya?

DF-61 dipertontonkan di Beijing pada kenderaan pelancar 16 roda dan lapan gandar yang hampir menyerupai pelancar DF-41 pada perarakan 2019, menjadikan reka bentuk kenderaan petunjuk paling jelas tentang kemungkinan hubungan antara kedua-dua sistem.

Tanda DF-61 pada tabung pelancaran mengesahkan nama sistem yang diperkenalkan kepada umum, sementara persamaan bentuk luar membuka kemungkinan ia ialah varian ditambah baik, sistem yang dibangunkan secara selari atau pengganti yang menggunakan susun atur pelancar serupa.

Penggunaan kenderaan daripada keluarga yang sama boleh memudahkan latihan pemandu, penyelenggaraan dan kerja menunda kenderaan rosak, namun perkongsian sokongan turut bergantung pada keperluan tabung, peralatan penegak serta sambungan antara peluru berpandu dengan pelancar.

DF-61 lazimnya dinilai menggunakan pendorong bahan api pepejal tiga peringkat yang sesuai dengan keperluan mobiliti dan persediaan pelancaran lebih singkat, namun spesifikasi motor yang belum didedahkan menyukarkan perbandingan kecekapan pendorongannya dengan DF-41.

Anggaran lazim antara 12,000 hingga 15,000 kilometer meletakkan tanah besar AS dalam lingkungan jangkauan dari kawasan pelancaran di China mengikut andaian tertentu, manakala anggaran menghampiri 18,000 kilometer masih bergantung pada profil lintasan dan muatan yang belum diketahui.

Jarak dan muatan perlu dinilai bersama kerana penambahan kepala peledak atau komponen lain boleh mengurangkan jarak penerbangan, sekali gus mengehadkan nilai angka jarak maksimum untuk menganggarkan jumlah sasaran yang boleh diserang pada jarak berkenaan.

DF-61 secara meluas dinilai berupaya membawa beberapa kenderaan kemasukan semula yang boleh menyasar secara bebas (MIRV), namun anggaran tiga hingga 10 kepala peledak masih belum disahkan dan konfigurasi muatan bagi unit operasi belum diketahui.

Anggaran dimensi, berat pelancaran dan ketepatan panduan juga belum disahkan kerana imej perarakan hanya memberi gambaran tentang saiz tabung, sedangkan prestasi peringkat pendorong dan konfigurasi muatan di dalamnya tidak dapat ditentukan melalui pemerhatian luaran.

Dakwaan mengenai kenderaan luncur hipersonik perlu dibezakan daripada kelajuan hipersonik biasa bagi kenderaan kemasukan semula balistik, kerana muatan luncur akan mengubah profil penerbangan serta cabaran penjejakan dan pemintasan dengan cara yang tidak dapat ditentukan daripada imej perarakan.

Persoalan utama ialah sama ada DF-61 menambah atau menggantikan sebahagian kapasiti DF-41, kerana pengoperasian serentak berpotensi meningkatkan jumlah pelancar bergerak manakala penggantian boleh menaik taraf keupayaan tanpa pertambahan pelancar pada skala yang sama.

Pelancar Bergerak, Medan Silo dan Triad Nuklear China

DF-61 menyertai pasukan nuklear darat China yang berkembang dalam dua arah, dengan pelancar bergerak membolehkan penyuraian manakala pembinaan medan silo menambah kedudukan tetap yang perlu diambil kira dalam penilaian terhadap daya tahan pasukan itu.

Pada perarakan 3 September 2025, DF-61 ditampilkan bersama peluru berpandu balistik lancaran udara JL-1, peluru berpandu lancaran kapal selam JL-3 dan ICBM DF-31BJ, sekali gus memperjelas peranannya menerusi penempatan dalam formasi khusus senjata nuklear.

Kemunculan DF-31BJ ditafsirkan sebagai petunjuk kemungkinan ia disesuaikan untuk silo, namun kaedah penempatannya masih belum jelas berbanding DF-61 yang dipertontonkan pada pelancar bergerak dan DF-5C yang dikenal pasti sebagai sistem berasaskan silo.

DF-5C berbahan api cecair, yang dipertontonkan secara berasingan mengikut bahagian, menunjukkan China masih mengekalkan ICBM silo bersaiz besar sambil melabur dalam pelancar bergerak seperti DF-61 untuk mempelbagaikan jenis sasaran yang perlu dipantau pihak lawan.

Medan berhampiran Yumen, Hami dan Yulin mempunyai kapasiti keseluruhan untuk ratusan silo ICBM bahan api pepejal, manakala penilaian bahawa lebih 100 peluru berpandu berkemungkinan telah dimasukkan menunjukkan pembinaan itu mula diterjemahkan kepada penempatan sebenar.

Stok nuklear China dianggarkan berada pada lingkungan 600-an rendah hingga pertengahan pada 2024–2025, dengan unjuran melebihi 1,000 kepala peledak menjelang 2030 yang menggambarkan potensi pertumbuhan keseluruhan tanpa memperincikan peruntukan bagi DF-61.

Kedudukan silo yang tetap membolehkan pemantauan tertumpu pada lokasi diketahui, manakala pelancar bergerak boleh mengubah kawasan pencarian, sekali gus memaksa pihak lawan menggunakan kaedah pengawasan dan penyasaran berbeza terhadap dua komponen pasukan nuklear darat yang sama.

JL-3 menambah pilihan serangan balas dari laut melalui kapal selam peluru berpandu balistik, yang mengalihkan sebahagian cabaran pengesanan kepada operasi antikapal selam serta menjadikan sumbangan komponen maritim bergantung pada corak rondaan dan ketersediaan kapal.

JL-1 memperluas pilihan penghantaran nuklear melalui udara, namun tahap kesiagaan dan daya tahannya masih bergantung pada kesiapan pesawat pembawa, lokasi pangkalan dan keadaan yang membolehkan pesawat berlepas serta mencapai kedudukan pelancaran.

Operasi yang menumpukan pemusnahan silo masih perlu menangani pelancar bergerak, kapal selam dan senjata lancaran udara, sekali gus mengurangkan keyakinan bahawa satu pendekatan serangan mampu melumpuhkan keseluruhan keupayaan Beijing untuk melancarkan serangan balas.

DF-61 Ubah Pengiraan Serangan Balas dan Pertahanan Peluru Berpandu

Pasukan ICBM bergerak yang lebih besar atau cekap boleh meningkatkan peluang China mengekalkan keupayaan serangan balas selepas diserang, dengan syarat kru yang terselamat masih dapat berhubung dengan pusat pemerintahan serta menyelesaikan tatacara pelancaran.

Pelancar bergerak dapat meninggalkan kedudukan yang sudah dikenal pasti, tetapi kebergantungannya pada laluan yang boleh dilalui, tapak pelancaran sesuai dan rangkaian sokongan memberi peluang kepada pihak lawan untuk mengecilkan kawasan pencarian melalui pengawasan berterusan.

Mengesan sebuah kenderaan dan mengekalkan jejak kedudukannya memerlukan usaha berbeza, kerana pelancar yang berpindah antara dua pemerhatian boleh menyebabkan maklumat sasaran lapuk sebelum serangan sempat dirancang, diluluskan dan dilaksanakan.

Penyuraian turut mewujudkan risiko pendedahan kerana komunikasi, penyelenggaraan dan penghantaran bekalan merentasi kawasan lebih luas menghasilkan corak kegiatan yang boleh diperhatikan pihak lawan walaupun lokasi tepat pelancar masih belum dikenal pasti.

Jika keupayaan MIRV disahkan, DF-61 boleh menyukarkan pemintasan selepas pelancaran dengan melepaskan beberapa kenderaan kemasukan semula yang boleh menyasar secara bebas, sekali gus menambah bilangan objek yang perlu dijejaki dan berpotensi dipintas oleh sistem pertahanan.

Serangan terhadap pelancar dan pemintasan dalam penerbangan menangani dua peringkat ancaman berbeza, manakala ketidakpastian tentang jumlah pelancar dan konfigurasi muatan menyukarkan perancang menentukan skala sumber yang diperlukan untuk kedua-dua tugas.

Peningkatan pada panduan, kecekapan pendorong atau alat penembusan pertahanan masih belum disahkan, manakala latihan berulang bagi pelancar bergerak memberikan asas lebih jelas untuk menilai kesan awal DF-61 terhadap kebolehan pihak lawan menyasarnya sebelum pelancaran.

Jika DF-61 sudah melepasi fasa percubaan sebelum September 2025, garis masa itu menunjukkan perarakan boleh mendedahkan sistem jauh lebih lewat daripada permulaan pembangunannya, sekali gus mengehadkan kegunaan tarikh kemunculan awam sebagai petunjuk kematangan program.

Pilihan melancar sebaik menerima amaran memerlukan gabungan penderia amaran awal, komunikasi selamat dan keputusan pemerintahan dalam tempoh singkat, sedangkan latihan rutin DF-61 hanya memberi gambaran terhad tentang cara keseluruhan rangkaian itu mungkin berfungsi.

Kesan kesiagaan lebih tinggi ketika krisis bergantung pada cara Beijing menyelaraskan penyuraian, amaran awal dan kuasa meluluskan pelancaran, kerana pergerakan untuk melindungi pasukan serangan balas boleh ditafsirkan pihak lawan sebagai persediaan untuk menembak.

Isyarat Strategik Beijing kepada Washington dan Indo-Pasifik

Perarakan September 2025 dan pengumuman November 2026 menyampaikan dua isyarat berbeza, dengan Beijing terlebih dahulu memperlihatkan kepelbagaian senjata nuklearnya sebelum menunjukkan bahawa ICBM bergerak baharu sudah memasuki kegiatan latihan tetap Pasukan Roket.

Presiden China Xi Jinping mengetuai acara yang turut dihadiri Presiden Rusia Vladimir Putin dan pemimpin Korea Utara Kim Jong Un, memberikan paparan ketenteraan itu khalayak politik antarabangsa serta peluang kepada kerajaan asing menilai pemodenan nuklear Beijing.

Pemisahan formasi nuklear daripada sistem konvensional seperti DF-17 dan DF-26D memperjelas peranan strategik yang diberikan kepada DF-61, walaupun ciri muatan, bilangan kepala peledak dan kaedah penempatannya tidak didedahkan menerusi perarakan itu.

Pengumuman bersempena ulang tahun ke-66 kejayaan pelancaran pertama DF-1 menghubungkan kemajuan DF-61 dengan sejarah pembangunan peluru berpandu China, sekali gus menonjolkan peralihan kepada latihan rutin sebagai pencapaian strategik kepada khalayak dalam dan luar negara.

Dasar Tidak Menggunakan Senjata Nuklear Terlebih Dahulu kekal sebagai asas pendirian rasmi Beijing, sementara peningkatan mobiliti dan persediaan pelancaran lebih singkat boleh menyokong beberapa tahap kesiagaan tanpa menjelaskan bila China akan memberi kelulusan menggunakan senjata nuklear.

Bagi Washington, persoalan utama ialah jumlah senjata China yang boleh digunakan untuk membalas selepas diserang, suatu pengiraan yang menjadi semakin rumit dengan pertambahan silo, penyuraian pelancar bergerak dan pilihan penghantaran berasingan dari laut serta udara.

Bagi kerajaan Indo-Pasifik, daya tahan nuklear China yang lebih tinggi menambah kerumitan perancangan krisis kerana operasi konvensional perlu mengambil kira bagaimana Beijing mentafsir ancaman terhadap pasukan nuklearnya dan bila ia mungkin mengarahkan pelancar bersurai.

Pendedahan latihan rutin boleh mengukuhkan tanggapan bahawa China sedang meningkatkan kesiagaan, manakala kerahsiaan butiran penempatan menyukarkan pihak lawan mengecilkan julat anggaran tentang jumlah pelancar yang boleh digerakkan dan tempoh unit mampu beroperasi di medan.

Bukti latihan berulang oleh unit yang dikenal pasti, anggaran jumlah pelancar yang lebih kukuh dan gambaran jelas hubungan DF-61 dengan DF-41 akan membantu membezakan antara pengembangan pasukan, penggantian sistem dan penempatan pada skala terhad.

Kesan strategik DF-61 akhirnya ditentukan oleh jumlah kru yang mampu membawa pelancar keluar dari pangkalan, beroperasi dengan bekalan dan komunikasi mencukupi, serta melaksanakan serangan balas yang diluluskan ketika sebahagian rangkaian sokongan mungkin terjejas.

Spesifikasi Teknikal ICBM DF-61 China