(DEFENCE SECURITY ASIA) — Indonesia kembali menunjukkan minat untuk memperoleh lapan frigat New FFM Jepun menerusi kemungkinan gabungan pembinaan di limbungan Jepun dan pemasangan tempatan oleh PT PAL, namun tiada kontrak, konfigurasi, harga, pembiayaan atau jadual penyerahan dipersetujui secara rasmi.

Cadangan itu kembali mendapat perhatian ketika rundingan sulung menteri pertahanan Jepun-Australia-Indonesia pada 26 Ogos, sekali gus meletakkan pemodenan maritim, kerjasama industri pertahanan dan postur ketenteraan serantau dalam kerangka trilateral baharu di Indo-Pasifik.

Menteri Pertahanan Jepun, Shinjiro Koizumi; Timbalan Perdana Menteri merangkap Menteri Pertahanan Australia, Richard Marles; dan Menteri Pertahanan Indonesia, Sjafrie Sjamsoeddin membincangkan keselamatan serantau serta kerjasama pertahanan tanpa mengumumkan sebarang keputusan perolehan oleh Jakarta.

Jakarta kini menilai New FFM yang lebih besar dan lebih bersenjata, turut dikenali sebagai Upgraded Mogami atau 06FFM, bukannya frigat kelas Mogami lebih kecil yang sudah beroperasi bersama Pasukan Pertahanan Diri Maritim Jepun.

Konsep perolehan lapan kapal itu menghidupkan semula cadangan 2021 yang membayangkan empat frigat dibina di Jepun, manakala empat lagi dibina secara berlesen oleh PT PAL di Surabaya.

Bagaimanapun, rancangan terdahulu tidak pernah mencapai peringkat kontrak, membuktikan bahawa keserasian politik dan keupayaan platform sahaja tidak dapat mengatasi kekangan pembiayaan, kapasiti industri, integrasi persenjataan, sokongan sepanjang hayat serta slot pengeluaran.

Pemilihan New FFM oleh Australia bagi program SEA 3000 melibatkan 11 kapal memberikan Indonesia rujukan praktikal untuk menilai konfigurasi eksport, pemindahan teknologi, pembinaan tempatan dan sistem sokongan jangka panjang Jepun.

Bagi Indonesia, reka bentuk itu menawarkan 32 sel sistem pelancaran menegak Mk 41 sepanjang penuh, automasi menyeluruh, penderia peperangan antikapal selam canggih, ruang naik taraf besar serta keperluan kru kira-kira 90 anggota sahaja.

Keupayaan berkenaan berpotensi memperkukuh operasi penafian laut, perlindungan konvoi, kesedaran domain maritim dan operasi armada permukaan tersebar merentasi medan kepulauan luas dari Selat Melaka hingga ke perairan timur Indonesia.

Namun, penambahan sebuah lagi keluarga frigat boleh memburukkan pemecahan ekosistem logistik Indonesia dengan meningkatkan kepelbagaian sistem tempur, peluru berpandu, sokongan pendorongan, latihan, perisian, alat ganti dan pengkhususan limbungan.

Persoalan strategik utama bukan sama ada New FFM mampu menawarkan kuasa tempur berwibawa, tetapi sama ada Jakarta dapat memastikan lapan kapal canggih itu sentiasa tersedia, dipersenjatai secukupnya dan diselenggara secara mampan untuk operasi barisan hadapan.

Sehingga rundingan berasingan mengenai pemindahan kapal pemusnah terpakai kelas Asagiri dimuktamadkan, New FFM kekal sebagai pilihan jangka panjang dengan kepentingan geopolitik yang jauh mendahului kematangan proses perolehannya ketika ini.

(KLIK SINI): Jepun Guna Frigat Halimunan Mogami Untuk Bentuk Pakatan Tentera Laut Indo-Pasifik Bagi Mengekang Pengaruh China

Daripada Cadangan Mogami Yang Terkubur Kepada Rundingan Baharu New FFM

Landasan perolehan itu bermula pada Mac 2021 apabila Jepun dan Indonesia menandatangani perjanjian pemindahan peralatan serta teknologi pertahanan, sekali gus mewujudkan asas perundangan penting bagi mengeksport sistem persenjataan utama Jepun.

Rundingan ketika itu membayangkan perolehan lapan frigat kelas Mogami asal bernilai kira-kira US$3.6 bilion, merangkumi empat kapal buatan Jepun dan empat kapal binaan tempatan untuk meningkatkan keupayaan industri strategik PT PAL.

Indonesia pada masa sama menilai reka bentuk frigat dari Denmark, Belanda, Itali dan Britain sebelum PT PAL memilih seni bina Arrowhead 140 keluaran Babcock sebagai asas kepada program kapal tempur permukaan kelas Merah Putih.

Aspek pembiayaan turut merumitkan cadangan Jepun kerana sistem perolehan Indonesia memerlukan bayaran pendahuluan besar, sedangkan mekanisme eksport pertahanan Tokyo masih kurang berpengalaman menyusun pakej penjualan kapal perang berskala besar kepada pelanggan asing.

Jepun mengekalkan hubungan menerusi lawatan kapal dan pemeriksaan peringkat tinggi, termasuk kunjungan delegasi Indonesia ke JS Kumano bagi menilai automasi, pengurangan jejak, integrasi sistem tempur dan susun atur operasi di dalam kapal.

Persekitaran politik berubah selepas Prabowo Subianto, yang mengetuai rundingan frigat tersebut ketika menjadi menteri pertahanan, dilantik sebagai Presiden Indonesia, manakala Sjafrie Sjamsoeddin mengambil alih portfolio pertahanan negara itu.

Jepun kemudiannya melonggarkan sekatan terhadap eksport kapal perang lengkap, sementara Perjanjian Kerjasama Pertahanan dua hala baharu memperluas kerjasama peralatan dan teknologi melangkaui kerangka lebih terbatas yang diwujudkan pada dekad sebelumnya.

Ketua Staf Tentera Laut Indonesia, Laksamana Muhammad Ali mengesahkan Jepun kembali menawarkan frigat jenis Mogami dan kapal selam, manakala Jakarta menekankan kaedah pengeluaran, pemindahan teknologi serta sokongan tempatan berbanding pembelian terus dari luar negara.

Rundingan trilateral pada Ogos memberikan momentum politik dan gambaran berguna mengenai program Australia, namun kenyataan rasmi hanya menyentuh kerjasama keselamatan secara umum, menyebabkan dakwaan bahawa pembelian lapan frigat sudah dipersetujui masih terlalu awal.

Justeru, inisiatif yang dihidupkan semula itu perlu dilihat sebagai penerokaan strategik berstruktur berasaskan lima tahun hubungan perundangan, perindustrian dan ketenteraan laut, bukannya program perolehan yang sudah mencapai kepastian kontrak.

Dengan panjang kira-kira 142 meter dan sesaran penuh sekitar 6,200 tan, New FFM menawarkan kapasiti muatan serta ruang naik taraf lebih besar berbanding Mogami asal sambil mengekalkan badan kapal berjejak rendah dan seni bina automasi tinggi.

Sistem pendorongan gabungan diesel dan turbin gasnya menggunakan sebuah turbin Rolls-Royce MT30 serta dua enjin diesel MAN yang memacu aci berkembar, membolehkan kelajuan melebihi 30 knot dan jangkauan operasi sesuai bagi geografi maritim Indonesia.

Peningkatan tempur paling penting ialah sistem pelancaran menegak Mk 41 sepanjang penuh dengan 32 sel, menggandakan kapasiti magazin Mogami asal serta membolehkan gabungan fleksibel peluru berpandu permukaan-ke-udara dan roket antikapal selam.

Kapal Jepun dijangka menggunakan peluru berpandu pertahanan udara Type 23, roket antikapal selam pelancaran menegak Type 07 dan senjata antikapal keluarga Type 12 bagi melaksanakan serangan jarak jauh di perairan pesisir yang dipertikaikan.

Perancangan Australia untuk menggabungkan Naval Strike Missile, RIM-162 ESSM, torpedo Mk 54 dan SeaRAM membuktikan badan kapal itu boleh menerima persenjataan Barat, walaupun konfigurasi khusus untuk Indonesia masih belum diumumkan.

Fleksibiliti itu penting kerana Indonesia mengendalikan pelbagai ekosistem persenjataan Itali, Turkiye, Perancis dan negara lain, tetapi setiap antara muka tambahan memerlukan pensijilan, perisian, pengurusan magazin, latihan serta sistem pengisian semula tersendiri.

Radar tatasusunan imbasan elektronik aktif berasaskan keluarga OPY-2, sonar kedalaman berubah, sonar tunda, kemudahan helikopter dan pilihan peperangan periuk api dapat menyokong pengesanan serta penglibatan sasaran udara, permukaan dan bawah permukaan.

Lebihan ruang serta bekalan elektrik untuk kenderaan permukaan dan bawah air tanpa pemandu boleh memperluas jangkauan penderiaan melampaui ufuk organik frigat bagi menyokong peninjauan, peperangan antikapal selam dan operasi menentang periuk api.

Keperluan hanya sekitar 90 kru membolehkan Indonesia menyalurkan anggota terhad kepada kapal dan unit lain, tetapi automasi tinggi turut memusatkan risiko teknikal kepada perisian, juruteknik, rangkaian serta kemudahan diagnostik di daratan.

New FFM hanya akan mengubah medan tempur maritim Indonesia sekiranya stok persenjataan, data penderia, aset udara, kru siap tempur dan rangkaian logistik berdaya tahan mampu menyokong keupayaan teorinya secara konsisten.

Pemindahan Teknologi PT PAL Berdepan Ujian Kapasiti Kritikal

Pembinaan tempatan menjadi teras strategik minat Indonesia kerana PT PAL mahu memperoleh pengetahuan pengeluaran Jepun, kepakaran integrasi sistem, amalan kawalan mutu dan keupayaan penyelenggaraan yang mampu memperkukuh industri pembinaan kapal nasional.

Formula 2021 membabitkan empat kapal dibina di Jepun dan empat lagi di Surabaya masih sekadar rujukan, bukannya persetujuan muktamad, justeru sebarang pelaksanaan semula memerlukan rundingan baharu mengenai pembahagian industri dan pembiayaan.

PT PAL kini membina frigat Merah Putih berasaskan Arrowhead 140, menyokong beberapa program tentera laut serta melaksanakan projek komersial dan eksport, termasuk pembinaan kapal dok pendaratan untuk Emiriah Arab Bersatu.

Pembukaan barisan pengeluaran frigat Jepun dengan teknologi berbeza akan memberi tekanan terhadap ruang fabrikasi, pasukan kejuruteraan, makmal integrasi, tenaga mahir, kemudahan limbungan, pengurusan program dan rangkaian pembekal ketika pembinaan Merah Putih diteruskan.

Pemindahan teknologi yang menyeluruh mampu menghasilkan nilai strategik berkekalan sekiranya merangkumi data pengeluaran, akses perisian, pengetahuan sistem, kelayakan komponen tempatan, hak pembaikan peringkat depot dan kuasa menyelenggara peralatan kritikal di Indonesia.

Sebaliknya, kerjasama cetek yang terbatas kepada pemasangan badan kapal akan mengekalkan kebergantungan Indonesia terhadap pembekal asing bagi kemas kini sistem tempur, sokongan pendorongan, pembaikan penderia dan pensijilan persenjataan.

Kapasiti pengeluaran Jepun turut menjadi kekangan kerana Mitsubishi Heavy Industries dan Japan Marine United perlu memenuhi tempahan New FFM domestik serta kapal pertama Australia sebelum menerima kemungkinan pembinaan frigat untuk Indonesia.

Kapal yang dibina di Indonesia berkemungkinan menyusul kemudian, mewujudkan tempoh peralihan panjang untuk membangunkan latihan, pangkalan, perolehan peluru, dokumentasi teknikal dan prasarana penyelenggaraan sebelum diterima bagi perkhidmatan operasi.

Pembiayaan kekal penentu utama kerana New FFM yang lebih besar dan berkeupayaan tinggi dijangka menelan kos jauh melebihi US$3.6 bilion yang dibincangkan bagi lapan frigat Mogami lebih kecil pada 2021.

Kredibiliti strategik program itu bergantung kepada penyusunan teratur antara pembiayaan, kapasiti limbungan, slot pengeluaran Jepun, pembentukan kru, perolehan persenjataan dan sokongan sepanjang hayat, bukannya sekadar mengumumkan pembelian lapan kapal.

Perluasan Armada Berisiko Mewujudkan Kepulauan Logistik

Indonesia kini menerima frigat Merah Putih, kapal peronda Thaon di Revel buatan Itali, kapal selam Scorpène Evolved dan pelbagai platform lain, sambil mempertimbangkan frigat Turkiye, kapal tambahan Eropah serta kapal pemusnah terpakai Jepun.

Sekiranya lapan New FFM menyertai program berkenaan, Tentera Nasional Indonesia-Angkatan Laut boleh mengoperasikan lebih banyak kapal tempur besar, tetapi turut mewarisi ekosistem tambahan melibatkan pendorongan, radar, sonar, peluru berpandu dan sokongan depot.

Kepelbagaian armada memberikan fleksibiliti diplomatik dan mengurangkan kebergantungan terhadap satu pembekal, namun turut memecahkan kuasa perolehan, stok alat ganti, kepakaran juruteknik, keserasian peluru, kemudahan simulasi dan sistem pembaikan ketika perang.

Kelas Merah Putih sendiri dijangka menggabungkan badan kapal berasaskan reka bentuk Britain dengan elemen sistem tempur Turkiye, meriam Itali dan peluru berpandu yang masih belum dipilih, sekali gus mencerminkan model integrasi rumit Indonesia.

Kapal Thaon di Revel buatan Itali pula memperkenalkan sebuah lagi seni bina kapal tempur permukaan sepanjang 143 meter dengan meriam 127 milimeter, sistem pelancaran menegak dan peluru berpandu antikapal Teseo.

Kapal pemusnah terpakai kelas Asagiri boleh menambah kekuatan armada dan membuka peluang latihan dalam tempoh lebih singkat, tetapi faktor usia, sokongan turbin gas, keperluan kru, baki hayat perkhidmatan dan pemodenannya perlu dinilai teliti.

Keperluan kru New FFM yang rendah boleh menjimatkan ratusan jawatan bagi lapan kapal berbanding reka bentuk lebih intensif tenaga manusia, sekali gus mengurangkan tekanan ketika Indonesia menerima pesawat, kapal selam dan kapal permukaan baharu.

Namun, pengurangan kru tidak dapat menggantikan juruteknik darat, enjin simpanan, peluru berpandu gantian, kemudahan limbungan kering, sokongan perisian, helikopter dan kepakaran peperangan antikapal selam yang diperlukan untuk menjana kuasa tempur.

Armada boleh berkembang secara angka ketika tahap kesiagaan operasi merosot sekiranya perolehan mengatasi keupayaan sokongan, menyebabkan kapal perang canggih tidak tersedia, kekurangan persenjataan atau tergendala akibat kekurangan alat ganti dan kru terlatih.

Jakarta perlu menilai New FFM berdasarkan tahap ketersediaan keseluruhan armada dan kos sepanjang hayat, kerana kesepaduan logistik menentukan sama ada frigat canggih itu mampu menjadi keupayaan serantau yang sentiasa bersedia.

(KLIK SINI): Australia Beli 11 Frigat Mogami Jepun Dalam Kontrak RM49.4 Bilion, Bentuk Pakatan Maritim Baharu Indo-Pasifik

Strategi Eksport Kapal Perang Jepun Bertemu Dasar Berkecuali Indonesia

Jepun sedang membangunkan rangkaian maritim serantau berlapis melalui eksport New FFM, pemindahan kapal terpakai, latihan, kerjasama penyelenggaraan dan perkongsian teknologi jangka panjang yang meningkatkan kebolehoperasian tanpa semestinya membentuk pakatan rasmi.

Pemilihan 11 New FFM oleh Australia menjadi tunjang kepada seni bina baharu itu, sementara penyertaan Indonesia berpotensi mewujudkan prosedur bersama, peluang sokongan dan keserasian operasi antara tiga kuasa maritim penting Indo-Pasifik.

Rumusan Shinjiro Koizumi—Mogami untuk Australia, Abukuma untuk Filipina dan Asagiri untuk Indonesia—mencerminkan pendekatan berbeza Tokyo dalam memadankan kapal baharu serta terpakai mengikut sumber, keperluan dan keupayaan penerimaan setiap negara.

Bagi Jepun, penggunaan kapal berkenaan oleh Indonesia akan mengesahkan eksport kapal perang sebagai instrumen berkuasa bagi diplomasi pertahanan, pengembangan industri, kehadiran serantau dan pengaruh rantaian bekalan ketika persaingan maritim semakin meningkat.

Bagi Indonesia, penggunaan platform yang sama dengan Jepun dan Australia boleh meningkatkan latihan, kesedaran domain maritim, kerjasama antikapal selam serta akses logistik, tetapi tidak semestinya menandakan penyertaan dalam gabungan anti-China.

Doktrin bebas dan aktif Jakarta kekal terserlah apabila Indonesia memperluas kerjasama maritim dengan Jepun dan Australia sambil meningkatkan latihan serta membincangkan pengeluaran bersama peluru, roket dan peluru berpandu dengan China.

Pendekatan pelbagai hala itu turut merangkumi pesawat tempur Perancis, kerjasama Korea Selatan dan Turkiye, perolehan kapal Itali serta hubungan berterusan dengan Amerika Syarikat, sekali gus mengagihkan kepentingan strategik Indonesia antara pusat industri pertahanan bersaing.

Pakej lapan New FFM akan mewakili strategi imbangan menerusi pemerolehan teknologi dan keupayaan, bukannya penjajaran semula geopolitik, kecuali Jakarta kemudian memeterai perjanjian pangkalan, risikan, rangkaian pemerintahan atau operasi bersama.

Urutan keputusan kekal penting daripada sudut operasi dan kewangan kerana Jepun serta Indonesia perlu menyelesaikan isu pemindahan Asagiri membabitkan latihan, penyelenggaraan, sokongan operasi, kru dan keupayaan penerimaan sebelum New FFM dapat dimajukan.

New FFM menawarkan kuasa tembakan, automasi, pembelajaran industri dan kebolehoperasian kepada Indonesia, tetapi hanya pembiayaan teratur serta logistik bersepadu dapat mengelakkan isyarat strategik Indo-Pasifik itu daripada menjadi satu lagi kelas kapal terpencil dan mahal.