Tomahawk Amerika Dilancar Dari Filipina, Sistem Typhon Ubah Imbangan Kuasa Laut China Selatan

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Sistem peluru berpandu Typhon Mid-Range Capability (MRC) milik Amerika Syarikat yang berjaya melaksanakan tembakan langsung di bumi Filipina menandakan perubahan strategik terbesar dalam doktrin Long Range Precision Fires (LRPF) Tentera Darat Amerika Syarikat di Indo-Pasifik.

Pelancaran pertama peluru berpandu kruis Tomahawk Land Attack Missile (TLAM) dari Lapangan Terbang Tacloban pada jam 12:10 tengah malam, 5 Mei 2026, menjadi kali pertama sistem peluru berpandu jarak sederhana berasaskan darat dioperasikan dalam rantaian pulau pertama Asia.

Jurucakap rasmi Balikatan, Kolonel Dennis Hernandez, menegaskan kepentingan taktikal sistem itu dengan menyatakan bahawa ketepatan peluru berpandu tersebut mampu “menghentam tingkap dari jarak yang sangat jauh” dalam senario peperangan berintensiti tinggi.

Latihan Balikatan 41-2026 yang melibatkan kira-kira 17,000 anggota pelbagai negara pula menjadi medan ujian operasi utama bagi sistem Typhon menerusi penggunaan pantas Mk 41 Vertical Launch System (VLS) yang dipasang pada casis trak HEMTT bergerak.

Penggunaan Pulau Leyte sebagai lokasi pelancaran membolehkan Amerika Syarikat dan Filipina mengancam sasaran bernilai tinggi maritim serta daratan dalam radius 1,600 kilometer melalui operasi serangan tepat berterusan di seluruh Laut China Selatan.

Setiausaha Pertahanan Filipina, Gilberto Teodoro Jr., mempertahankan penempatan sistem Typhon itu dengan menegaskan integrasi aset tersebut penting bagi memperkukuhkan keupayaan Angkatan Tentera Filipina dan meningkatkan kredibiliti pertahanan nasional negara berkenaan.

Selepas pembubaran Perjanjian Intermediate-Range Nuclear Forces (INF) pada tahun 2019, Tentera Darat Amerika Syarikat Pasifik kini berjaya mengembalikan semula keupayaan pencegahan berasaskan darat bagi menghadapi peningkatan tuntutan maritim dan pertikaian kedaulatan serantau.

Penempatan sistem Typhon juga memperkenalkan dimensi anti-access/area-denial (A2/AD) yang berterusan di Pasifik Barat sehingga menyukarkan perancangan pergerakan armada musuh dan memendekkan tempoh tindak balas kapal kombatan permukaan berhampiran laluan strategik Laut China Selatan.

Dari sudut geopolitik, pelancaran peluru berpandu itu menghantar isyarat strategik jelas bahawa Manila sedang bergerak daripada pendekatan pertahanan wilayah tradisional kepada seni bina pencegahan bersepadu yang semakin sejajar dengan doktrin peperangan Indo-Pasifik Washington.

Penganalisis ketenteraan turut menilai pengoperasian Typhon MRC di kepulauan Filipina berpotensi mempercepatkan perlumbaan penempatan peluru berpandu serantau ketika China terus memperluaskan inventori serangan tepat jarak jauhnya di seluruh Indo-Pasifik.

BACA: Filipina Cadang Peroleh Pelancar Peluru Berpandu Sederhana, Mid-Range Capability (MRC) “Typhon”

Integrasi Tactical dan Operasi Multi-Domain Task Force

1st Multi-Domain Task Force (1st MDTF) mengetuai demonstrasi kinetik itu dengan menghantar bateri Typhon ke Lapangan Terbang Tacloban sambil mengesahkan sistem tersebut boleh diangkut menggunakan pesawat C-17 Globemaster III untuk operasi pesisir ekspedisi pantas.

Dalam simulasi peperangan berintensiti tinggi, unit artileri gabungan Amerika Syarikat dan Filipina berjaya menyerang kedudukan hipotetikal musuh di kawasan impak Fort Magsaysay yang terletak kira-kira 630 kilometer daripada lokasi pelancaran.

Peluru berpandu Tomahawk Land Attack Missile menggunakan kepala peledak inert bagi menumpukan penilaian terhadap telemetri kompleks, pembetulan panduan pertengahan laluan serta ketepatan terminal yang menyokong gerakan tempur Divisyen Infantri Ke-25 Tentera Darat Amerika Syarikat.

Anggota Rejimen Artileri Tentera Darat Filipina dan Kor Marin Filipina pula ditempatkan secara penuh dalam pusat arahan bagi memperoleh pengalaman langsung mengendalikan seni bina kawalan tembakan digital sistem peluru berpandu pelbagai peranan.

Demonstrasi tembakan langsung yang menelan kos operasi berjuta-juta dolar Amerika itu, termasuk sekitar USD2 juta (RM7.6 juta) bagi setiap unit peluru berpandu, menunjukkan komitmen kewangan besar Washington terhadap pemodenan pertahanan Filipina.

Keupayaan Typhon menggunakan peluru berpandu pelbagai peranan SM-6 bersama Tomahawk membolehkan komander melaksanakan misi pertahanan udara, anti-kapal dan serangan darat secara serentak menerusi platform bergerak berkontena yang sangat fleksibel.

Tempoh penerbangan kira-kira satu jam memberikan data penting kepada penganalisis mengenai prestasi peluru berpandu dalam keadaan atmosfera tropika bagi memastikan unit Strategic Mid-range Fires (SMRF) mampu beroperasi secara efektif di Indo-Pasifik.

Integrasi teknikal antara Tentera Darat Amerika Syarikat dan sensor kesedaran domain maritim Tentera Laut Filipina turut menjadi objektif sekunder penting bagi memastikan data sasaran dapat dipindahkan secara lancar dalam operasi gabungan masa depan.

Geseran Geopolitik dan Seni Bina Pencegahan Baharu

Penempatan sistem serangan berjarak 1,600 kilometer di Filipina menerima kecaman keras Beijing apabila pegawai China menyifatkan kehadiran bateri Typhon sebagai langkah “provokatif” yang mampu menggugat kestabilan serantau.

Daripada kedudukan semasa di utara dan tengah Filipina, sistem Typhon memberikan pakatan Amerika Syarikat-Filipina kemampuan menyerang jauh ke Laut China Selatan serta menyentuh kemudahan ketenteraan pesisir di wilayah selatan China.

Pemerhati antarabangsa menilai kemampuan itu menyediakan alternatif berasaskan darat kepada penerbangan kapal pengangkut pesawat sehingga menjadikan kepulauan Filipina sebagai platform peluru berpandu “tidak boleh ditenggelamkan” dalam strategi peperangan moden.

Walaupun memberikan kelebihan strategik, gabungan Makabayan serta beberapa ahli politik Filipina menyuarakan kebimbangan bahawa negara itu sedang berubah menjadi “padang permainan” aktiviti ketenteraan Amerika Syarikat yang berisiko mengundang serangan awal musuh.

Tentera Darat Amerika Syarikat masih berdiam diri mengenai penempatan jangka panjang sistem Typhon, namun lanjutan berulang status “rotasi” sejak April 2024 menunjukkan perubahan kekal ke arah postur serangan jarak sederhana berterusan.

Isyarat strategik menjadi elemen utama Balikatan 41-2026 apabila penglibatan Australia, Jepun dan Perancis memperkukuhkan komitmen pelbagai hala terhadap konsep “Indo-Pasifik Bebas dan Terbuka” melalui demonstrasi kemampuan kinetik berteknologi tinggi.

Pelancaran Typhon berjaya memberikan kesan pencegahan kuat terhadap taktik zon kelabu kerana keupayaan “serangan tepat” dari jarak 630 kilometer memaksa aktor serantau mempertimbangkan semula kos paksaan maritim terhadap aset Filipina.

Pendekatan berkecuali dari segi fakta kekal penting ketika menilai penempatan sistem itu kerana Washington melihat Typhon sebagai aset pertahanan, manakala kuasa serantau lain pula menganggapnya sebagai ancaman ofensif terhadap imbangan kuasa Asia.

Evolusi Sistem Typhon Selepas Perjanjian INF

Pembangunan Typhon Mid-Range Capability berlaku secara langsung selepas Amerika Syarikat menarik diri daripada Perjanjian INF pada tahun 2019 yang sebelum ini melarang peluru berpandu kruis dan balistik berasaskan darat berjarak 500 hingga 5,500 kilometer.

Dengan memanfaatkan Mk 41 Vertical Launch System yang menjadi tulang belakang kapal pemusnah Tentera Laut Amerika Syarikat, Tentera Darat berjaya menghasilkan varian darat kos efektif menggunakan inventori Tomahawk serta peluru berpandu SM-6 keluaran Raytheon.

Setiap bateri Typhon lazimnya terdiri daripada empat pelancar bersama pusat arahan bergerak yang memerlukan sokongan logistik khusus serta infrastruktur diperkuatkan bagi memastikan sistem mampu bertahan daripada ancaman peperangan elektronik moden.

Peralihan daripada ujian di Amerika Syarikat pada 2023 kepada tembakan langsung di Australia pada 2025 sebelum Filipina pada 2026 menunjukkan pematangan pantas keupayaan serangan tepat jarak jauh Tentera Darat Amerika Syarikat.

Integrasi sistem itu ke dalam seni bina pertahanan Filipina turut memerlukan pelaburan besar sebagai persediaan kepada pemerolehan masa depan Manila yang mahu memodenkan program pertahanan Horizon 3 menggunakan aset ketenteraan bernilai dolar Amerika.

Bernilai beberapa juta dolar Amerika bagi setiap unit pelancar bersamaan lebih RM30 juta, sistem Typhon mewakili kemampuan premium yang berpotensi akhirnya dikendalikan secara bebas oleh Tentera Darat Filipina bagi mempertahankan pantai dan sempadan maritimnya.

Penggunaan kepala peledak inert dalam pelancaran 5 Mei merupakan keputusan strategik bagi mengurangkan kesan alam sekitar di Fort Magsaysay sambil tetap mengesahkan proses navigasi titik laluan dan penglibatan terminal peluru berpandu tersebut.

Penganalisis pertahanan kini memberi tumpuan terhadap tempoh “dwell time” sistem Typhon di Filipina kerana cabaran mengekalkan bateri peluru berpandu berteknologi tinggi dalam persekitaran maritim lembap menjadi ujian sebenar kepada unit penyelenggaraan Amerika Syarikat.

Jejak Logistik dan Postur Peperangan Ekspedisi

Kejayaan penghantaran sistem Typhon ke Tacloban City membuktikan kemampuan tentera Amerika Syarikat menggunakan logistik “spoke-and-hub” untuk memindahkan aset serangan tepat berat ke lapangan terbang terpencil tanpa memerlukan infrastruktur tetap besar.

Penggunaan casis trak HEMTT membolehkan bateri Typhon bergerak pantas di sepanjang rangkaian jalan raya Filipina sehingga menyukarkan pihak lawan mengesan atau menyasarkan pelancar menerusi satelit mahupun pengawasan udara.

Mobiliti itu menjadi teras konsep “Agile Combat Employment” Tentera Darat Amerika Syarikat yang menempatkan unit kecil tetapi berkeupayaan maut di kawasan geografi luas bagi meningkatkan daya tahan sambil mengekalkan jaringan serangan bersatu.

Penyertaan Rejimen Artileri Tentera Darat Filipina bukan sekadar simbolik kerana ia memperlihatkan pengukuhan hubungan teknikal “manusia-ke-manusia” yang penting bagi sokongan tembakan bersama dalam konflik berintensiti tinggi masa depan.

Perancang logistik juga perlu mengambil kira penyimpanan khas peluru berpandu Tomahawk yang bernilai sekitar USD2 juta (RM7.6 juta) setiap satu serta memerlukan kemudahan kawalan suhu dan protokol keselamatan ketat bagi melindungi elektronik sensitif.

Pelancaran 5 Mei mengesahkan bahawa infrastruktur domestik Filipina mampu menyokong tandatangan elektronik dan jalur komunikasi diperlukan untuk mengoperasikan sistem peluru berpandu kruis berasaskan darat paling canggih di dunia.

Latihan Balikatan pada masa hadapan dijangka menyaksikan geometri tembakan lebih kompleks termasuk pengoperasian beberapa bateri Typhon secara serentak bersama aset laut bagi membentuk kemampuan “serangan maritim” bersepadu dari pesisir pantai.

Kebergantungan Tentera Darat Amerika Syarikat Pasifik terhadap 1st Multi-Domain Task Force sebagai pusat graviti operasi menunjukkan perubahan kepada struktur ketumbukan berasaskan misi yang direka khusus untuk geografi unik Indo-Pasifik.

BACA: Filipina, Amerika Terus Tempatkan Sistem Peluru Berpandu Typhon di Filipina. China Disasar?

Implikasi Strategik Terhadap Seni Bina Keselamatan Serantau

Pelancaran bersejarah Tomahawk di Filipina menjadi petunjuk jelas bahawa tentera Amerika Syarikat mahu mengekalkan kelebihan taktikal menerusi penempatan senjata jarak jauh berasaskan darat bagi mengimbangi kelebihan numerik kuasa pesaing serantau.

Dengan mewujudkan persekitaran “padat peluru berpandu” dalam rantaian pulau pertama, pakatan Amerika Syarikat-Filipina secara efektif membentuk zon penampan yang melindungi laluan perdagangan antarabangsa dan mempertahankan prinsip UNCLOS.

Ketepatan tinggi yang dipamerkan sepanjang penerbangan sejauh 600 kilometer ke Fort Magsaysay membuktikan sistem Typhon mampu menyerang sasaran bergerak atau pegun dengan tahap keyakinan sangat tinggi dalam zon pesisir yang kompleks.

Walaupun penempatan semasa dikaitkan dengan Balikatan 41-2026, realiti strategiknya ialah infrastruktur kehadiran yang dibangunkan melalui latihan tersebut membolehkan peralihan pantas kepada postur pencegahan kekal sekiranya keselamatan serantau merosot.

Sekutu serantau seperti Jepun dan Australia sedang memantau rapat pengalaman Filipina kerana kedua-dua negara turut menilai keperluan sistem serangan jarak jauh berasaskan darat bagi menyaingi percambahan peluru berpandu moden di Indo-Pasifik.

Kos kewangan strategi pencegahan itu amat besar apabila Amerika Syarikat memohon peruntukan berbilion dolar Amerika bersamaan puluhan bilion ringgit bagi memperluaskan Pacific Deterrence Initiative untuk mengekalkan sistem berteknologi tinggi tersebut.

Masih wujud jurang maklumat besar berkaitan peraturan penggunaan senjata dan kuasa arahan kawalan sistem Typhon ketika krisis, satu aspek yang terus diperhatikan secara mendalam oleh penganalisis pertahanan ketika pakatan itu berkembang.

Pelancaran langsung pertama Tomahawk daripada sistem Typhon di Filipina akhirnya mengubah perbincangan keselamatan serantau daripada sekadar teori kepada realiti kinetik, sekali gus membuka era baharu unjuran kuasa serangan tepat berasaskan darat.