(DEFENCE SECURITY ASIA) — Rusia buat pertama kali secara rasmi mengakui pesawat pejuang halimunan Su-57 miliknya memusnahkan sasaran udara dalam perang Ukraine menggunakan peluru berpandu udara ke udara jarak sederhana RVV-SDM.

Ketua Pegawai Eksekutif Rosoboronexport, Alexander Mikheyev, berkata Su-57 telah menyerang pelbagai sasaran udara, darat dan permukaan menggunakan persenjataan Rusia, termasuk RVV-SDM terbaharu.

Bagaimanapun, Mikheyev tidak mendedahkan tarikh, lokasi, identiti sasaran, jarak pelancaran, geometri pertempuran atau bukti operasi yang dapat mengesahkan dakwaan kemenangan udara berkenaan secara bebas.

Pengakuan itu tetap membawa kepentingan strategik kerana Moscow sebelum ini hanya menonjolkan operasi serangan tepat, penindasan pertahanan udara dan pelancaran senjata jarak jauh oleh Su-57.

Rusia tidak pernah mengesahkan secara jelas Su-57 berjaya memusnahkan pesawat, helikopter, peluru berpandu kruis atau dron Ukraine dalam pertempuran udara sebelum kenyataan terbaharu tersebut.

Namun, pengumuman itu masih lebih menyerupai naratif promosi berbanding laporan tempur terdokumentasi kerana tiada rakaman misi, paparan sensor, serpihan sasaran atau bukti kerosakan pertempuran dikemukakan.

Kekosongan maklumat menghalang penganalisis menentukan sama ada Su-57 memusnahkan pesawat berawak Ukraine, dron jarak jauh, peluru berpandu kruis atau objek udara lain yang mempunyai tahap ancaman berbeza.

Waktu pengumuman itu berkait rapat dengan pelancaran antarabangsa RVV-SDM oleh Rosoboronexport pada Julai 2026 ketika Rusia sedang memperhebat pemasaran eksport pesawat pejuang generasi kelima Su-57E.

Bagi bakal pelanggan, RVV-SDM ditampilkan bukan sekadar sebagai peluru berpandu berjarak lebih jauh, tetapi senjata tahan peperangan elektronik yang boleh dibawa dalam ruang persenjataan dalaman Su-57E.

Mikheyev mendakwa RVV-SDM memiliki jarak pelancaran, kuasa pendorongan, prestasi aerodinamik dan keberkesanan operasi lebih tinggi, selain dilengkapi saluran penjejakan radar pasif yang tahan terhadap gangguan elektronik.

Ciri aktif-pasif itu berpotensi membolehkan RVV-SDM menjejaki sasaran melalui radar terminal konvensional atau memburu pancaran elektronik daripada radar dan sistem pengacau musuh.

Sehingga bukti bebas dikemukakan, dakwaan tersebut perlu dinilai sebagai perkembangan munasabah secara teknikal tetapi belum disahkan, serta tidak dapat dipisahkan daripada usaha Moscow menjual Su-57E sebagai sistem tempur terbukti.

Dakwaan Kemenangan Udara Pertama Mengubah Naratif Tempur Su-57

Rusia menggunakan Su-57 secara terhad sejak 2022, terutama bagi melancarkan senjata dari jarak selamat, melaksanakan serangan tepat dan menyokong operasi penindasan pertahanan udara Ukraine.

Pendekatan berhati-hati itu membolehkan Moscow memanfaatkan sensor serta persenjataan Su-57 tanpa mendedahkan armada kecilnya secara berlebihan kepada rangkaian peluru berpandu permukaan ke udara Ukraine.

Pengakuan terbaharu memperluaskan naratif Su-57 daripada platform serangan jarak jauh kepada pesawat operasi udara balas yang mampu mengesan, menjejak dan memintas ancaman ketika perang.

Namun, tiada maklumat membuktikan sama ada Su-57 melaksanakan keseluruhan rantaian serangan secara autonomi atau menerima petunjuk sasaran daripada radar darat, pesawat lain dan rangkaian pertahanan udara Rusia.

Perbezaan itu penting kerana kemenangan jarak luar penglihatan secara autonomi akan mengesahkan keupayaan berlainan berbanding pemintasan bekerjasama yang menggunakan Su-57 sebagai pembawa peluru berpandu berjejak rendah.

Dalam pemintasan berangkaian, sensor luaran boleh membentuk serta mengemas kini jejak sasaran, membolehkan Su-57 menghampiri kedudukan pelancaran tanpa mengaktifkan semua sensornya dan mendedahkan lokasi.

Identiti sasaran juga menentukan nilai kemenangan kerana memusnahkan pesawat pejuang bermanuver dalam persekitaran peperangan elektronik jauh lebih mencabar berbanding memintas dron perlahan atau peluru berpandu kruis.

Rusia belum menerbitkan rakaman pencari sasaran, paparan radar, data perancangan misi, keterangan juruterbang atau serpihan sasaran yang membolehkan jarak pelancaran dan keberkesanan terminal dinilai.

Ketiadaan bukti awam tidak semestinya membuktikan pertempuran itu tidak berlaku, tetapi kenyataan rasmi semata-mata juga tidak mencukupi untuk mengesahkan prestasi senjata atau keadaan taktikal sebenar.

Walaupun belum disahkan, dakwaan itu memperkukuh isyarat strategik Rusia dengan menampilkan Su-57 sebagai sistem tempur pelbagai peranan yang telah diuji terhadap sasaran udara, darat dan permukaan.

Pencari Sasaran Hibrid RVV-SDM Memburu Pesawat dan Sistem Elektronik

RVV-SDM ialah peluru berpandu udara ke udara jarak sederhana baharu yang dibangunkan Tactical Missiles Corporation dan dipasarkan Rosoboronexport sebagai persenjataan utama bagi pakej eksport Su-57E.

Senjata itu merupakan evolusi RVV-SD, iaitu versi eksport keluarga R-77-1 yang dikenali NATO sebagai AA-12B Adder, dengan peningkatan pada pendorongan, aerodinamik, jarak dan ketahanan elektronik.

Pada peringkat awal penerbangan, navigasi inersia mengarahkan RVV-SDM menuju titik pintasan, manakala kemas kini radio atau pautan data menyalurkan perubahan koordinat sebelum pencari sasaran mengambil alih.

Dalam mod aktif, peluru berpandu menggunakan radar penjejakan konvensional untuk memperoleh dan memburu sasaran tidak memancar atau sedang bermanuver, sekali gus menyokong konsep operasi lancar-dan-lupa.

Keupayaan itu membolehkan Su-57 berundur, mengubah kedudukan atau menghadapi ancaman lain selepas pelancaran tanpa perlu mengekalkan panduan radar secara berterusan sehingga sasaran dipintas.

Dalam mod pasif, pencari sasaran secara teorinya boleh menjejaki pancaran elektromagnet daripada radar udara, pemancar peperangan elektronik atau sistem pengacau pertahanan milik pesawat lawan.

Seni bina dwimod tersebut mewujudkan dilema taktikal kerana mematikan pemancar boleh menjejaskan kesedaran situasi dan perlindungan elektronik, manakala meneruskan pancaran menyediakan isyarat panduan kepada RVV-SDM.

Dakwaan Rusia mengenai “kehalimunan sepenuhnya” perlu ditafsirkan berhati-hati kerana pelancaran masih membabitkan sensor pesawat, pautan data, jejak haba, pemanasan aerodinamik dan kemungkinan pancaran radar aktif.

Keberkesanan sebenar sistem itu bergantung kepada kepekaan penerima, kuasa pemprosesan, kualiti kemas kini, penolakan gangguan latar, keupayaan membezakan umpan dan geometri serangan terminal.

RVV-SDM direka menyerang pesawat sayap tetap, helikopter, peluru berpandu kruis dan dron pada waktu siang atau malam, termasuk ketika beroperasi dalam persekitaran gangguan elektronik berat.

Ruang Senjata Dalaman Mengekalkan Ciri Halimunan Su-57E

RVV-SDM dioptimumkan untuk ditempatkan dalam ruang senjata Su-57, membolehkan pesawat mengekalkan konfigurasi rendah kesan radar tanpa peluru berpandu luaran yang meningkatkan pantulan dan rintangan aerodinamik.

Pembawaan dalaman penting kerana kebolehmandirian Su-57 bergantung kepada pengurusan jejak radar, pemendekan jarak pengesanan musuh dan kelewatan terhadap rantaian tindak balas pertahanan udara.

Matlamatnya bukan menjadikan Su-57 tidak kelihatan sepenuhnya, tetapi mengecilkan peluang lawan mengesan, mengenal pasti, menjejak dan melancarkan senjata dalam tempoh mencukupi.

Peluru berpandu jarak sederhana yang sesuai dengan ruang dalaman menghubungkan reka bentuk pesawat dengan kegunaan tempur kerana teknologi halimunan kehilangan nilainya jika persenjataan memperbesar jejak radar.

Dimensi tepat RVV-SDM belum didedahkan, tetapi saiznya dijangka hampir menyamai R-77-1 yang mempunyai panjang kira-kira 3.71 meter, diameter 200 milimeter dan berat sekitar 190 kilogram.

Senjata itu juga dijangka membawa kepala peledak serpihan berkuasa tinggi seberat kira-kira 22.5 kilogram, meskipun Rusia belum mengesahkan konfigurasi khusus bagi varian RVV-SDM.

Sirip kekisi di bahagian belakang memberikan kawalan dan kebolehgerakan tinggi, tetapi kesannya terhadap jejak radar, rintangan udara dan penyepaduan ruang dalaman perlu diseimbangkan dengan kekangan Su-57.

Pembawaan luaran masih boleh dilakukan untuk meningkatkan muatan, tetapi setiap senjata terdedah akan memperbesar jejak radar dan mewujudkan pertukaran antara kapasiti peluru berpandu dengan kebolehmandirian.

Pakej Su-57E menggabungkan RVV-MD2 bagi jarak dekat, RVV-SDM untuk jarak sederhana dan RVV-BD bagi pemintasan jarak jauh, membentuk seni bina operasi udara balas tiga lapisan.

Sistem bersepadu itu meningkatkan keserasian tempur, tetapi turut mewujudkan kebergantungan jangka panjang pelanggan terhadap alat ganti, perisian, penyelenggaraan, latihan dan bekalan semula peluru berpandu dari Rusia.

Dakwaan Jarak dan Kekurangan Data Mengehadkan Penilaian Bebas

Rusia menyatakan jarak RVV-SDM mengatasi pendahulunya tetapi belum mengumumkan angka maksimum, sedangkan RVV-SD dikaitkan dengan jarak kira-kira 110 kilometer dan penilaian sekunder meletakkan RVV-SDM melebihi 120 kilometer.

Jarak maksimum sahaja tidak menentukan keberkesanan kerana altitud serta kelajuan pelancaran, arah sasaran, keadaan atmosfera, gerakan mengelak, pengurusan tenaga dan baki tenaga terminal mempengaruhi hasil pemintasan.

Sebuah peluru berpandu hanya berkesan apabila bukan sekadar mencapai sasaran, tetapi masih memiliki tenaga mencukupi untuk mengejar dan memusnahkan pesawat yang telah menyedari ancaman.

Menurut data diumumkan, RVV-SDM boleh menyerang sasaran pada altitud kira-kira 15 meter hingga 25 kilometer dengan kelajuan mencapai Mach 3.

Lingkungan itu secara teorinya merangkumi peluru berpandu kruis penerbangan rendah, dron, helikopter, pesawat pejuang taktikal dan beberapa kategori ancaman udara berprestasi tinggi.

Namun, Rusia belum menerbitkan kelajuan maksimum RVV-SDM, jarak pemerolehan pencari sasaran, kebolehgerakan terminal, kebarangkalian memusnahkan sasaran, prestasi menghadapi gangguan atau saiz zon tanpa pelepasan.

Peluru berpandu berjarak melebihi 120 kilometer dalam keadaan ideal mungkin mempunyai lingkungan berkesan jauh lebih kecil terhadap pesawat yang berpatah balik, menurun, bermanuver, menggunakan pengacau atau melepaskan umpan.

Sebaliknya, penjejakan pasif terhadap radar atau sistem pengacau yang terus memancar boleh memperbaiki geometri pemintasan, bergantung kepada kesinambungan isyarat, kualiti penerima dan ketahanan terhadap penipuan elektronik.

Kemas kini pertengahan laluan juga penting kerana koordinat lapuk boleh menyebabkan sasaran berada di luar ruang pemerolehan pencari RVV-SDM tanpa mengira kuasa pendorongan atau jarak teorinya.

Penilaian paling berasas ialah RVV-SDM menawarkan peningkatan kualitatif berbanding RVV-SD, tetapi tahap kelebihan kuantitatifnya belum dapat ditentukan tanpa data ujian atau bukti operasi bebas.

Pengalaman Ukraine dan Kekangan Strategik Armada Su-57

Rekod Su-57 di Ukraine mencerminkan kekangan postur angkatan kerana Rusia hanya memiliki beberapa puluh pesawat, menjadikan setiap kerangka bernilai tinggi serta sukar digantikan dengan segera.

Keadaan itu mendorong Moscow mengutamakan serangan dari jarak selamat berbanding penembusan berterusan terhadap rangkaian pertahanan udara Ukraine yang menggabungkan sistem Soviet dan persenjataan moden Barat.

Jejak logistik Su-57 melangkaui jumlah pesawat kerana operasinya memerlukan penyelenggaraan khusus, pengurusan permukaan rendah kesan radar, juruteknik terlatih, data misi selamat dan penentukuran sensor.

Rusia juga memerlukan pangkalan terlindung, sokongan enjin, persenjataan serasi dan bekalan komponen gantian stabil bagi mengekalkan kadar kesiagaan serta ketersediaan operasi armada tersebut.

Kerentanan struktur itu terbukti apabila dron Ukraine merosakkan sekurang-kurangnya sebuah dan kemungkinan dua Su-57 di Pangkalan Udara Akhtubinsk pada Jun 2024.

Dalam insiden lain pada Oktober 2024, sebuah Su-57 menembak jatuh dron halimunan S-70 Okhotnik-B Rusia yang mengalami kerosakan di ruang udara kawasan dikuasai Ukraine.

Kejadian tersebut menyediakan contoh pertempuran udara terdokumentasi, tetapi bukan kemenangan terhadap sasaran musuh seperti yang tersirat dalam pengakuan terbaharu Moscow.

Sebuah lagi Su-57 terhempas berhampiran Moscow pada Julai 2026 selepas juruterbangnya menyelamatkan diri, memperlihatkan bagaimana setiap kehilangan memberi kesan besar terhadap armada kecil.

Rusia kini menggunakan pengalaman perang untuk memasarkan Su-57E, termasuk penghantaran kepada Algeria serta cadangan pemindahan teknologi kepada India dan negara lain yang menilai pesawat tempur masa hadapan.

Dakwaan kemenangan udara pertama itu akhirnya lebih jelas mengubah medan pertempuran maklumat berbanding medan fizikal kerana ia memperkukuh pemasaran eksport, tetapi kekal belum disahkan sehingga bukti lengkap dikemukakan.