GPS Tumpas, BeiDou Bangkit: Perang 12 Hari Dedahkan Kelemahan Navigasi Barat Apabila Iran Beralih kepada Satelit China

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Perang 12 hari pada Jun 2025 mendedahkan kelemahan struktur dalam teras peperangan ketepatan moden apabila operasi peperangan elektronik Israel mengganggu isyarat Sistem Penentududukan Global (GPS) yang memandu senjata Iran, sekali gus memaksa Tehran melakukan peralihan strategik pantas kepada seni bina navigasi satelit BeiDou-3 milik China.

Peralihan mendadak daripada panduan berasaskan GPS kepada navigasi BeiDou-3 secara asasnya mengubah geometri operasi konflik tersebut dengan memulihkan kebolehpercayaan sistem sasaran Iran walaupun berdepan usaha gangguan dan pemalsuan isyarat oleh Israel yang bertujuan menafikan perkhidmatan penentududukan, navigasi serta masa dalam ruang pertempuran elektromagnetik.

Menjelang hari keempat konflik, pasukan Iran telah mengaktifkan integrasi penuh BeiDou-3 merentasi dron, peluru berpandu kruis dan peluru berpandu balistik, satu langkah yang secara berkesan memintas strategi penafian elektronik Israel sambil memberi isyarat perubahan geopolitik lebih luas ke arah peperangan berasaskan infrastruktur satelit China.

 

Konflik yang singkat tetapi sengit itu bermula pada 5 Jun 2025 selepas serangan Israel menyasarkan rangkaian militia yang disokong Iran di Syria dan Lubnan, mendorong Tehran melancarkan tindak balas terkoordinasi menggunakan dron, peluru berpandu kruis dan peluru berpandu balistik terhadap lapangan udara serta kemudahan ketenteraan Israel.

Seni bina pertahanan Israel yang berpaksikan rangkaian pemintas Iron Dome bagi ancaman jarak dekat, sistem David’s Sling bagi ancaman jarak sederhana dan perisai peluru berpandu balistik Arrow berjaya memintas sebahagian besar senjata masuk, namun naratif operasi perang lebih ditentukan oleh pertempuran elektromagnetik dan siber.

Keupayaan Iran mengekalkan tekanan serangan walaupun kejayaan pemintasan Israel berpunca secara langsung daripada peralihannya kepada konstelasi navigasi satelit BeiDou-3 China yang direka dengan ciri ketahanan ketenteraan untuk menentang teknik gangguan dan pemalsuan isyarat yang melumpuhkan senjata berpandukan GPS pada awal konflik.

Peristiwa ini menonjolkan bagaimana infrastruktur navigasi satelit kini menjadi pusat graviti operasi dalam peperangan moden kerana ia menentukan keupayaan serangan ketepatan, penyelarasan logistik serta sambungan arahan masa nyata merentasi medan konflik yang dipertandingkan.

Penafian GPS dan Medan Peperangan Elektronik

Sistem navigasi satelit kini menjadi komponen penting bagi tentera moden kerana ia menyediakan isyarat penentududukan, navigasi dan masa yang membolehkan peluru berpandu berpandukan ketepatan, operasi logistik terselaras serta struktur arahan rangkaian beroperasi merentasi kawasan geografi yang luas.

Sistem Penentududukan Global yang dibangunkan Amerika Syarikat sejak 1970-an dan disokong oleh konstelasi 31 satelit yang menyediakan liputan navigasi global telah lama menjadi tulang belakang peperangan ketepatan bagi tentera Barat dan sekutunya.

Namun penggunaan meluas GPS di seluruh dunia turut mewujudkan kelemahan sistemik kerana banyak tentera bukan Amerika Syarikat bergantung kepada isyarat GPS tahap awam yang tidak dilengkapi perlindungan penyulitan kukuh serta ciri anti-gangguan seperti yang dimiliki penerima ketenteraan khusus.

Pada fasa awal Perang Dua Belas Hari, unit peperangan elektronik Israel menggunakan pemancar gangguan berkuasa tinggi yang mampu menenggelamkan penerima GPS dengan membanjiri spektrum elektromagnetik menggunakan isyarat gangguan sehingga menutup siaran satelit sebenar.

Keadaan tepu elektromagnetik ini menyebabkan dron Iran yang bergantung kepada navigasi GPS kehilangan kesedaran kedudukan ketika penerbangan, sekali gus mengakibatkan beberapa pesawat terhempas atau tersasar daripada sasaran sebelum memasuki ruang udara Israel.

Pasukan Israel turut menggunakan teknik pemalsuan isyarat di mana transmisi menipu meniru siaran GPS sebenar sambil menghantar data kedudukan palsu yang menyebabkan senjata berpandukan mengikuti laluan penerbangan salah menuju arah yang tidak berbahaya.

Operasi pemalsuan tersebut mengulangi preseden dalam sejarah peperangan elektronik termasuk gangguan GPS terhadap Iraq oleh Amerika Syarikat semasa Operasi Desert Storm pada 1991, di mana teknik gangguan digunakan bagi melemahkan kebolehpercayaan navigasi pihak lawan.

Dalam konteks Perang Dua Belas Hari, operasi peperangan elektronik ini pada awalnya mengganggu penyelarasan serangan Iran dengan merosakkan ketepatan navigasi merentasi dron serta sistem peluru berpandu yang bergantung kepada input kedudukan satelit.

Namun kejayaan sementara penafian GPS ini akhirnya mendedahkan kerentanan strategik lebih mendalam dalam infrastruktur navigasi Barat apabila pasukan Iran beralih kepada sistem navigasi satelit alternatif yang direka untuk menentang gangguan sedemikian.

Peralihan Strategik Tehran kepada Rangkaian BeiDou-3 China

Keupayaan Iran memulihkan kebolehpercayaan navigasi semasa peperangan tidak muncul secara spontan tetapi mencerminkan perancangan strategik lebih awal yang digerakkan oleh kebimbangan terhadap kebergantungan kepada GPS di bawah tekanan sekatan dan peperangan elektronik.

Seawal 2022, Tehran telah memulakan usaha mengintegrasikan sistem navigasi BeiDou-3 China ke dalam infrastruktur ketenteraannya dengan menjangkakan senario di mana kebergantungan kepada isyarat navigasi satelit Amerika boleh menjadi kelemahan dalam konflik masa depan.

Sistem BeiDou-3 yang disiapkan pada 2020 dengan konstelasi 35 satelit menyediakan liputan navigasi global dan mewakili usaha strategik China untuk membangunkan seni bina navigasi satelit bebas yang mampu menyaingi atau mengatasi GPS.

Berbeza dengan reka bentuk siaran navigasi GPS yang sebahagian besarnya sehala, BeiDou-3 menggabungkan mekanisme keselamatan dipertingkat serta ciri operasi yang direka khusus untuk persekitaran ketenteraan yang dicirikan oleh persaingan elektromagnetik intensif.

Apabila operasi gangguan Israel merosakkan senjata berpandukan GPS pada hari-hari awal Perang Dua Belas Hari, pasukan Iran mempercepatkan pengaktifan keserasian BeiDou-3 merentasi keseluruhan arsenal serangan mereka.

Menjelang hari keempat operasi tempur, kawanan dron Iran, peluru berpandu kruis dan peluru berpandu balistik telah beralih daripada isyarat navigasi GPS kepada transmisi satelit BeiDou-3.

Peralihan ini serta-merta mengurangkan keberkesanan sistem peperangan elektronik Israel yang pada asasnya dikalibrasi untuk mengganggu frekuensi isyarat GPS.

Perubahan operasi tersebut membolehkan pasukan Iran menyambung semula serangan berterusan terhadap infrastruktur ketenteraan Israel walaupun usaha berterusan dilakukan bagi mengganggu isyarat navigasi satelit.

Gencatan senjata pada 17 Jun berlaku selepas kedua-dua pihak mengalami kerugian besar, namun keupayaan Iran mengekalkan momentum operasi pada separuh kedua perang menonjolkan peranan transformasi integrasi BeiDou-3 dalam seni bina ketenteraannya.

Isyarat Tahan Gangguan dan Keruntuhan Dominasi Jamming

Salah satu kelebihan operasi paling menentukan BeiDou-3 terletak pada seni bina isyaratnya yang diperkukuh untuk menentang teknik gangguan elektronik yang mudah melumpuhkan transmisi GPS konvensional.

Isyarat GPS tahap awam beroperasi pada frekuensi radio tetap yang boleh ditenggelamkan oleh sistem gangguan berkuasa tinggi yang menyiarkan bunyi elektromagnetik lebih kuat merentasi spektrum yang sama.

Isyarat ketenteraan B3A BeiDou-3 mengurangkan kelemahan ini melalui teknologi penghantaran lompat frekuensi di mana isyarat navigasi berubah dengan pantas antara pelbagai frekuensi mengikut corak tersulit yang hanya diketahui penerima sah.

Kitaran perubahan frekuensi pantas ini menjadikan gangguan berterusan amat sukar kerana pihak lawan mesti meramalkan frekuensi transmisi seterusnya secara tepat dalam masa nyata untuk mengganggu isyarat tersebut.

Melengkapi reka bentuk ini ialah mekanisme Pengesahan Mesej Navigasi yang menggunakan tandatangan digital kriptografi bagi mengesahkan bahawa data navigasi yang dihantar daripada satelit berasal daripada sumber sah.

Semasa Perang Dua Belas Hari, sistem pemalsuan Israel cuba menyuntik data koordinat palsu yang bertujuan mengalihkan dron Iran ke laluan penerbangan tidak diingini.

Penerima BeiDou-3 yang dipasang pada senjata Iran menyemak silang mesej navigasi satelit dengan kunci kriptografi yang tertanam dalam rangka kerja pengesahan sistem tersebut.

Sebarang isyarat yang tidak mempunyai pengesahan sah akan ditolak secara automatik oleh sistem panduan senjata, sekali gus menghalang koordinat palsu daripada mempengaruhi trajektori penerbangan.

Laporan yang dinyahklasifikasikan menunjukkan senjata Iran yang menggunakan BeiDou-3 mencapai kadar kebolehpercayaan penentududukan sekitar 98 peratus walaupun berdepan keadaan peperangan elektronik yang intensif.

Sebaliknya, sistem berpandukan GPS yang terdedah kepada gangguan Israel dilaporkan mengalami kadar kegagalan melebihi 70 peratus pada fasa awal konflik.

Kebolehpercayaan navigasi yang diperkukuh ini membolehkan dron siri Shahed Iran menembusi ruang udara Israel berulang kali dan menyerang sasaran infrastruktur walaupun berhadapan rangkaian pertahanan peluru berpandu yang canggih.

Evolusi Serangan Ketepatan Melalui Navigasi Tiga Frekuensi

Selain ketahanan terhadap gangguan peperangan elektronik, BeiDou-3 turut menawarkan peningkatan ketara dalam ketepatan navigasi berbanding panduan berasaskan GPS konvensional.

Penerima GPS lazimnya menggunakan pembetulan dua frekuensi bagi mengimbangi gangguan atmosfera, namun gangguan ionosfera yang dipengaruhi aktiviti suria masih boleh menghasilkan ralat kedudukan melebihi lima hingga sepuluh meter.

BeiDou-3 mengurangkan herotan ini dengan menggunakan seni bina navigasi tiga frekuensi yang menggunakan tiga jalur isyarat berasingan secara serentak bagi mengira pembetulan pembezaan dalam masa nyata.

Reka bentuk ini berkesan menghapuskan kelewatan ionosfera yang menjejaskan ketepatan navigasi dan membolehkan ketepatan penentududukan diukur melalui metrik Kebarangkalian Ralat Bulatan berada di bawah lima meter.

Bagi perancangan serangan Iran, peningkatan ketepatan ini mengubah doktrin operasi dengan membolehkan sasaran tepat berbanding taktik serangan tepu berskala besar yang sebelum ini digunakan untuk memastikan sasaran terkena.

Peluru berpandu seperti sistem Zolfaghar sebelum ini bergantung kepada pelancaran berbilang senjata ke kawasan sasaran luas bagi mengimbangi ketidaktepatan navigasi.

Di bawah panduan BeiDou-3, senjata ini mampu menyerang sasaran bernilai tinggi seperti pusat arahan bawah tanah atau kenderaan pelancar bergerak dengan ketepatan jauh lebih tinggi.

Satu contoh penting berlaku pada 9 Jun apabila peluru berpandu berpandukan BeiDou-3 mengenai sebuah stesen radar Israel berhampiran Haifa.

Senjata tersebut dilaporkan mendarat dalam jarak tiga meter daripada koordinat sasaran yang ditetapkan sekali gus melumpuhkan pemasangan radar yang menyediakan liputan amaran awal kepada rangkaian pertahanan udara sekitar.

Ketepatan serangan yang meningkat ini membolehkan Iran menjimatkan inventori peluru berpandu sambil mengekalkan tekanan operasi berterusan terhadap sistem pertahanan Israel.

Dengan mengurangkan jumlah senjata yang diperlukan untuk mencapai sasaran, Iran dapat memanjangkan tempoh kempen operasi sambil meningkatkan tekanan terhadap rangkaian pemintas peluru berpandu Israel.

Revolusi Pautan Data Taktikal 2,000 Kilometer

Ciri paling unik sistem BeiDou-3 ialah keupayaan Komunikasi Mesej Ringkas yang mengubah seni bina navigasi satelit menjadi rangkaian komunikasi taktikal dua hala.

Fungsi komunikasi ini membolehkan pengguna menghantar paket data ringkas sehingga 560 bit secara terus melalui pautan satelit merentasi jarak sehingga kira-kira 2,000 kilometer.

Keupayaan ini amat bernilai dalam persekitaran konflik yang dipertandingkan di mana komunikasi radio konvensional mungkin diganggu atau transmisi telefon satelit terdedah kepada risiko pemintasan.

Semasa Perang Dua Belas Hari, fungsi komunikasi dua hala ini membolehkan pusat arahan Iran mengekalkan hubungan berterusan dengan sistem senjata yang beroperasi jauh di dalam ruang udara yang dipertandingkan.

Maklumat yang diperoleh daripada satelit pengawasan China yang memantau persekitaran medan perang boleh dihantar terus kepada dron serta peluru berpandu Iran melalui rangkaian BeiDou-3.

Apabila sensor satelit mengesan perubahan kedudukan pasukan Israel seperti pelancaran pesawat pejuang halimunan F-35 atau penempatan semula bateri peluru berpandu Patriot, paket arahan baharu boleh dihantar kepada senjata yang sedang menghampiri sasaran.

Paket data ini mengaktifkan algoritma pra-program dalam komputer atas papan yang membolehkan senjata menukar tingkah laku penerbangan secara dinamik.

Dron dan peluru berpandu boleh mengubah laluan penerbangan melalui manuver mengelak seperti pusingan G tinggi yang bertujuan mengelakkan percubaan pemintasan.

Senjata juga boleh menukar profil penerbangan kepada ketinggian rendah termasuk trajektori menyusur permukaan laut bagi memanfaatkan perlindungan muka bumi serta mengurangkan kebolehlihatan radar.

Gabungan pengawasan medan perang masa nyata dan panduan senjata adaptif ini mewujudkan rantaian pemusnahan tertutup yang menghubungkan sensor berasaskan angkasa China dengan sistem serangan Iran.

Pengajaran Strategik untuk Peperangan Masa Hadapan

Perang Dua Belas Hari menunjukkan bahawa infrastruktur navigasi satelit kini menjadi penentu utama kejayaan operasi dalam peperangan berteknologi tinggi moden.

Doktrin ketenteraan Barat yang dibangunkan sejak konflik seperti Operasi Desert Storm menekankan operasi berpusat rangkaian yang bergantung kuat kepada navigasi dan sasaran berasaskan GPS.

Namun peristiwa Jun 2025 menunjukkan kebergantungan tersebut boleh menjadi kelemahan apabila pihak lawan menggunakan keupayaan peperangan elektronik canggih yang mampu mengganggu isyarat navigasi satelit.

Integrasi BeiDou-3 oleh Iran memperlihatkan model operasi alternatif di mana pengawasan berasaskan angkasa, rangkaian penentududukan tahan gangguan serta sistem senjata adaptif digabungkan untuk menghasilkan keupayaan serangan yang lebih berdaya tahan.

Konflik ini turut menonjolkan peningkatan pengaruh China sebagai penyedia infrastruktur angkasa alternatif yang mampu memberi kuasa kepada negara yang mahu mengurangkan kebergantungan kepada teknologi Barat.

Kejayaan penggunaan BeiDou-3 dalam medan perang berpotensi meningkatkan minat negara lain terhadap sistem navigasi yang lebih tahan terhadap gangguan peperangan elektronik.

Negara Barat kini mempercepat pembangunan varian GPS tahan gangguan seperti isyarat M-Code, namun penggunaan meluas teknologi tersebut masih belum menyeluruh.

Pada masa sama, integrasi semakin meningkat antara BeiDou-3 dan seni bina navigasi satelit lain termasuk sistem GLONASS Rusia boleh memperluaskan lagi pengaruh operasi sistem tersebut.

Bagi perancang keselamatan di rantau Indo-Pasifik, pengajaran perang ini membawa implikasi penting terhadap konflik masa depan di kawasan seperti Laut China Selatan.

Negara yang beroperasi di kawasan dipertandingkan berkemungkinan semakin cenderung menggunakan rangkaian navigasi satelit alternatif bagi menyokong operasi ketenteraan bebas daripada infrastruktur Barat.

Konflik Jun 2025 ini oleh itu bukan sekadar konfrontasi serantau tetapi titik perubahan strategik yang menunjukkan bagaimana penguasaan sistem navigasi satelit mampu menentukan hasil peperangan moden.

Dalam persekitaran strategik baharu yang sedang muncul, dominasi dalam rangkaian navigasi, komunikasi dan pengawasan berasaskan angkasa akan semakin menentukan imbangan kuasa di medan pertempuran di bumi.