(DEFENCE SECURITY ASIA) — Keputusan Malaysia untuk meneruskan pemerolehan fasa kedua sistem pesawat tanpa pemandu ANKA buatan Turkiye mencerminkan perubahan besar terhadap seni bina risikan maritim negara ketika persaingan strategik di Laut China Selatan semakin memuncak dan kompleks.

Menteri Pertahanan Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin mengesahkan bahawa Kuala Lumpur merancang memperoleh tambahan tiga lagi sistem ANKA di bawah Rancangan Malaysia Ke-13, sekali gus berpotensi menggandakan inventori operasi MALE-UAS Tentera Udara Diraja Malaysia daripada tiga kepada enam pesawat.

Pengumuman tersebut memperlihatkan bagaimana Malaysia kini semakin melihat keupayaan risikan, pengawasan dan peninjauan berterusan sebagai mekanisme utama bagi mengekalkan kesedaran situasi maritim ketika aktiviti zon kelabu terus berkembang di seluruh Zon Ekonomi Eksklusif negara.

Mohamed Khaled Nordin menyatakan bahawa tambahan platform ANKA itu akan memperluaskan liputan operasi secara dramatik, membolehkan TUDM melaksanakan putaran pengawasan lebih berterusan merangkumi Semenanjung Malaysia serta laluan maritim strategik di Malaysia Timur.

Menteri Pertahanan turut menegaskan bahawa armada semasa telah menyediakan liputan operasi “yang tidak pernah wujud sebelum ini di antara kawasan maritim paling dipertikaikan di dunia,” sekali gus menonjolkan nilai strategik ISR berterusan di medan operasi Laut China Selatan.

Pengembangan armada dron Malaysia turut menggambarkan kepentingan sistem tanpa pemandu jarak jauh dalam pengiraan postur ketenteraan serantau, khususnya dalam kalangan negara Indo-Pasifik bersaiz sederhana yang mahu memantau wilayah maritim luas tanpa meningkatkan ketegangan ketenteraan secara mendadak.

Cadangan pemerolehan itu muncul ketika angkatan tentera serantau mempercepat pelaburan terhadap platform kesedaran domain maritim yang mampu menjejaki pergerakan kapal tentera laut, pencerobohan pengawal pantai, aktiviti penangkapan ikan haram serta operasi militia maritim tidak konvensional.

Berbeza dengan pesawat rondaan maritim berpenghuni konvensional, ANKA-THS membolehkan Malaysia mengekalkan liputan ISR berterusan melebihi 24 jam sambil mengurangkan keletihan operasi, kitaran penyelenggaraan dan penggunaan bahan api berkaitan rondaan udara berterusan.

Pemerolehan tersebut turut menandakan keyakinan Malaysia yang semakin meningkat terhadap teknologi pertahanan Turkiye susulan kejayaan integrasi operasi sistem ANKA pertama yang dihantar ke Pangkalan Udara Labuan awal tahun ini.

Pengembangan itu selaras secara langsung dengan Pelan Pembangunan Keupayaan TUDM 2055 atau CAP55 yang meletakkan pemodenan ISR sebagai keperluan asas bagi pembangunan struktur kekuatan udara Malaysia sepanjang tiga dekad akan datang.

Panglima Tentera Udara Jeneral Datuk Seri Muhamad Norazlan Aris sebelum ini menyatakan bahawa program MALE-UAS direka berdasarkan struktur pemerolehan berfasa dengan sasaran sembilan dron, memperlihatkan bahawa Kuala Lumpur menganggap ISR tanpa pemandu sebagai keupayaan strategik kekal dan bukannya program eksperimen sementara.

Kepentingan lebih besar pemerolehan tersebut terletak pada usaha Malaysia membangunkan ekosistem pengawasan maritim berlapis yang mampu menjana risikan operasi secara berterusan tanpa mengamalkan postur ketenteraan ofensif yang lebih provokatif di rantau Indo-Pasifik.

Operasi ANKA Berpangkalan di Labuan Sedang Mengubah Seni Bina Pengawasan Maritim Malaysia

Penempatan operasi dron ANKA-THS dari Pangkalan Udara Labuan telah mengubah secara asas keupayaan Malaysia memantau aktiviti maritim di laluan timur Laut China Selatan serta perairan sensitif strategik di sekitar Sabah dan Sarawak.

Kedudukan geografi Labuan memberikan TUDM sebuah hab operasi ISR hadapan yang mampu memperluaskan liputan pengawasan dengan pantas ke arah sektor maritim dipertikaikan, infrastruktur tenaga luar pesisir dan laluan komunikasi laut kritikal.

Model operasi semasa dilaporkan melibatkan dua pesawat melaksanakan putaran berterusan untuk misi ISR berterusan manakala baki platform menjalani penyelenggaraan, persediaan logistik atau integrasi sistem sensor taktikal.

Struktur putaran tersebut membuktikan bahawa walaupun armada MALE-UAS bersaiz kecil, ia masih mampu menjana kesedaran maritim berterusan apabila digabungkan dengan seni bina komunikasi satelit serta keupayaan penerbangan jarak jauh.

Mohamed Khaled Nordin menyatakan bahawa penggunaan dron tersebut membolehkan penugasan aset pertahanan Malaysia dilakukan secara lebih cekap dan tepat berbanding melaksanakan rondaan “buta” merentasi kawasan maritim yang terlalu luas.

Falsafah operasi tersebut mencerminkan perubahan global lebih luas ke arah penugasan ketenteraan berpandukan risikan, di mana platform ISR bertindak sebagai pengganda kuasa dengan mengarahkan aset udara dan laut ke lokasi ancaman yang telah dikenal pasti.

Konfigurasi ANKA-THS yang dikendalikan Malaysia dilaporkan menggabungkan keupayaan SATCOM, membolehkan operasi melangkaui garis penglihatan sekali gus memperluaskan jangkauan pengawasan melebihi batasan kawalan daratan konvensional.

Liputan ISR berterusan turut meningkatkan keupayaan Malaysia membangunkan risikan corak kehidupan berkaitan penempatan kapal asing, pergerakan pengawal pantai serta aktiviti maritim luar biasa berhampiran kawasan pentadbiran Malaysia.

Keupayaan sedemikian menjadi semakin penting kerana konfrontasi maritim di Laut China Selatan kini lebih banyak berlaku melalui tekanan zon kelabu berpanjangan berbanding peperangan laut konvensional antara kuasa besar dunia.

Integrasi radar apertur sintetik, radar apertur sintetik songsang dan sistem petunjuk sasaran bergerak daratan membolehkan ANKA-THS memantau sasaran maritim ketika cuaca buruk yang lazimnya menjejaskan keberkesanan sistem pengawasan elektro-optik tradisional.

Penekanan operasi Malaysia terhadap ISR berbanding kemampuan dron bersenjata turut mengurangkan kemungkinan negara jiran mentafsir penempatan ANKA sebagai peningkatan langsung persaingan ketenteraan serantau di Laut China Selatan.

Penempatan di Labuan itu berfungsi serentak sebagai mekanisme perlindungan kedaulatan, program pemodenan ISR serta alat isyarat strategik terkawal yang direka memperkukuh kesedaran maritim tanpa mengubah keseimbangan pencegahan serantau secara drastik.

CAP55 Sedang Mengubah Strategi Kuasa Udara dan ISR Jangka Panjang Malaysia

Cadangan ANKA Fasa Kedua mewakili komponen kritikal dalam pelan pemodenan CAP55 Malaysia yang bertujuan menyusun semula keupayaan TUDM secara sistematik melalui tiga fasa pembangunan berturutan sehingga tahun 2055.

CAP55 Fasa Pertama berlangsung sehingga sekitar 2030 sejajar dengan Rancangan Malaysia Ke-13, manakala fasa seterusnya antara 2031 hingga 2055 bakal menentukan hala tuju masa depan ISR, penerbangan tempur dan seni bina pertahanan bersepadu negara.

Program MALE-UAS kini menduduki kedudukan semakin penting dalam CAP55 kerana sistem ISR tanpa pemandu menyediakan pengawasan strategik berterusan pada kos operasi jauh lebih rendah berbanding platform peninjauan udara berpenghuni tradisional.

Kontrak pemerolehan awal ANKA Malaysia ditandatangani ketika Pameran Antarabangsa Maritim dan Aeroangkasa Langkawi 2023 menerusi rangka kerja kerajaan kepada kerajaan bernilai kira-kira RM423.8 juta bersamaan sekitar USD111 juta.

Pemerolehan tersebut melibatkan tiga pesawat, stesen kawalan darat, infrastruktur sokongan, latihan pengendali serta integrasi logistik berkaitan bagi memastikan penempatan operasi berterusan dari Pangkalan Udara Labuan dapat dilaksanakan secara menyeluruh.

Penghantaran tiba melalui laut pada Januari 2026 sebelum armada tersebut melaksanakan penerbangan operasi sulung Malaysia pada 3 April 2026 bagi mengesahkan prosedur integrasi dan seni bina kawalan dalam persekitaran operasi tempatan.

Kelajuan Malaysia menukar armada tersebut daripada peringkat penghantaran kepada ujian operasi menunjukkan bahawa TUDM telah melabur besar dalam persediaan anggota dan pembangunan infrastruktur sebelum ketibaan fizikal pesawat berkenaan.

Urutan pemerolehan Fasa Kedua dijangka mengikuti kitaran sama melibatkan peruntukan bajet di bawah Rancangan Malaysia Ke-13, prosedur kelulusan rasmi, rundingan kontrak serta kemasukan operasi menjelang penghujung dekad ini atau awal 2030-an.

Model pemerolehan berfasa membolehkan TUDM melaksanakan penilaian operasi menyeluruh sebelum memperluaskan armada, sekali gus mengurangkan risiko pemerolehan sambil menggabungkan pengalaman diperoleh daripada penempatan operasi awal.

Jeneral Muhamad Norazlan Aris menyatakan bahawa keperluan operasi akhir mungkin berubah selepas penilaian terhadap armada semasa selesai dilakukan, menunjukkan Malaysia berpotensi melepasi sasaran awal sembilan dron sekiranya permintaan operasi terus meningkat.

Program tersebut turut mencerminkan falsafah pemodenan pertahanan Malaysia yang menekankan pengembangan keupayaan secara berperingkat, kemampanan operasi dan interoperabiliti berbanding pemerolehan pantas struktur ketenteraan ofensif berskala besar.

Pendekatan pemodenan beransur-ansur itu mempunyai kepentingan strategik kerana ia membolehkan Malaysia memperkukuh kesedaran situasi maritim sambil mengekalkan fleksibiliti diplomatik ketika persaingan keselamatan Indo-Pasifik semakin berpecah dan kompleks.

Keupayaan Teknikal ANKA-THS Memberikan Malaysia Liputan ISR Strategik Berterusan

Varian ANKA-THS Malaysia mewakili evolusi tersuai platform ANKA-S keluaran Turkish Aerospace Industries yang dioptimumkan khusus untuk misi ISR maritim jarak jauh merangkumi persekitaran operasi geografi yang sangat luas.

Seni bina pesawat berasaskan SATCOM itu menyediakan kawalan operasi melangkaui garis penglihatan, membolehkan TUDM mengekalkan pengawasan berterusan di sektor maritim jauh tanpa memerlukan infrastruktur geganti daratan secara berterusan.

Dengan ketahanan penerbangan melebihi 24 hingga 30 jam, ANKA-THS mampu mengekalkan liputan ISR tanpa gangguan di zon maritim yang memerlukan pelbagai putaran penerbangan sekiranya menggunakan pesawat rondaan berpenghuni konvensional.

Siling operasi sekitar 30,000 kaki membolehkan platform tersebut melaksanakan pengawasan kawasan luas sambil kekal berada di atas kebanyakan sistem cuaca buruk yang sering berlaku dalam persekitaran operasi maritim tropika.

Kapasiti muatan dianggarkan antara 200 hingga 350 kilogram membolehkan integrasi pelbagai sistem sensor ISR yang dioptimumkan untuk pengawasan maritim, pengesanan sasaran dan operasi pengumpulan risikan dalam semua keadaan cuaca.

Sensor elektro-optik dan inframerah menyediakan keupayaan pengenalpastian sasaran siang serta malam, manakala radar apertur sintetik dan sistem radar songsang membolehkan pengesanan maritim ketika jarak penglihatan rendah atau cuaca mendung tebal.

Fungsi petunjuk sasaran bergerak daratan turut memperluaskan utiliti operasi dengan membolehkan pengesanan corak trafik maritim, pergerakan kapal mencurigakan dan kemungkinan aktiviti luar biasa di dalam Zon Ekonomi Eksklusif Malaysia.

Enjin turboprop TEI-PD170 menyokong operasi ketahanan tinggi sambil mengekalkan keserasian dengan bahan api diesel dan JP-8, sekali gus memudahkan integrasi logistik bersama infrastruktur sokongan operasi TUDM yang lebih meluas.

Laporan mengenai integrasi konfigurasi radar tersuai yang tidak digunakan operator lain menunjukkan bahawa Kuala Lumpur mahu mengoptimumkan pengawasan maritim secara khusus dan bukannya menerima konfigurasi eksport standard sedia ada.

Petunjuk bahawa varian Malaysia mempunyai pengubahsuaian struktur sayap turut dipercayai berkaitan usaha memaksimumkan prestasi ketahanan penerbangan dan keberkesanan ISR dalam keperluan operasi maritim tropika negara.

Paling penting, Malaysia secara sengaja memilih untuk tidak melengkapkan armada ANKA dengan persenjataan walaupun platform itu memiliki kemampuan membawa peluru berpandu berpanduan tepat pada titik gantungan luaran pesawat.

Keputusan tersebut membolehkan Malaysia meningkatkan keupayaan pengawasan operasi tanpa mencetuskan simbolisme politik bersifat eskalasi yang sering dikaitkan dengan penempatan dron tempur bersenjata di kawasan maritim dipertikaikan.

Pengembangan Armada Dron Malaysia Mencerminkan Persaingan ISR Indo-Pasifik Lebih Luas

Pengembangan ANKA Malaysia berlaku ketika negara-negara Indo-Pasifik lain sedang mempercepat pelaburan terhadap sistem ISR tanpa pemandu bagi memperkukuh kesedaran domain maritim tanpa mencetuskan militarisasi terbuka secara besar-besaran.

Keupayaan ISR berterusan kini menjadi semakin kritikal kerana persaingan maritim moden lebih tertumpu kepada pengawasan tanpa henti, dominasi maklumat dan pengenalpastian pantas aktiviti luar biasa berbanding operasi peperangan laut tradisional semata-mata.

Kompleksiti strategik Laut China Selatan memerlukan negara serantau memantau tuntutan bertindih, penempatan pengawal pantai asing, operasi militia maritim, infrastruktur hidrokarbon dan laluan perdagangan serentak dalam ruang operasi amat luas.

Penggunaan platform ANKA oleh Malaysia mencerminkan pengiktirafan bahawa penguatkuasaan kedaulatan maritim masa hadapan akan semakin bergantung kepada kelebihan maklumat dan bukannya pengembangan numerik armada semata-mata.

Keputusan memilih platform Turkish Aerospace Industries selepas persaingan antarabangsa melibatkan sistem seperti MQ-9 Reaper dan Wing Loong II turut memperlihatkan pendekatan pragmatik Malaysia dalam pemerolehan pertahanan strategik.

Kuala Lumpur dilihat lebih mengutamakan kesesuaian operasi, kemampuan kewangan dan keseimbangan strategik berbanding menyebelahi mana-mana blok geopolitik yang bersaing merebut pengaruh dalam pasaran pertahanan Asia Tenggara.

Pengembangan kehadiran industri pertahanan Turkiye di Asia Tenggara turut mencerminkan bagaimana pengeksport pertahanan kuasa pertengahan kini semakin berjaya menembusi pasaran yang sebelum ini didominasi platform Amerika Syarikat, China atau Russia.

Penekanan Malaysia terhadap ISR dan bukannya kemampuan serangan bersenjata turut membezakan pendekatan negara daripada beberapa program dron serantau lain yang memberi tumpuan kepada operasi tempur kinetik tanpa pemandu.

Perbezaan tersebut mempunyai kepentingan strategik kerana penempatan berasaskan ISR menghasilkan risiko eskalasi lebih rendah sambil tetap meningkatkan keupayaan penguatkuasaan kedaulatan maritim dan pengumpulan risikan operasi secara menyeluruh.

Armada ANKA secara serentak memperkukuh keupayaan Malaysia menyelaras penempatan aset tentera laut, meningkatkan keberkesanan tindak balas pengawal pantai serta mengoptimumkan pengagihan aset udara merentasi kawasan operasi maritim yang luas.

Pengembangan masa depan ke arah sasaran CAP55 sebanyak sembilan platform MALE-UAS akan meningkatkan dengan ketara keupayaan Malaysia mengekalkan liputan ISR berterusan merentasi Laut China Selatan serta koridor maritim strategik Sulu-Sulawesi.

Majlis penyerahan hari ini justeru mewakili lebih daripada sekadar pencapaian rutin pemerolehan pertahanan kerana ia menandakan kemunculan operasi seni bina ISR baharu Malaysia yang semakin berteraskan dominasi pengawasan tanpa pemandu jarak jauh.