Korea Selatan Bimbang: AS Pindah Sistem Peluru Berpandu Patriot dan THAAD ke Timur Tengah, Seoul Akui Tidak Mampu Halang Keputusan Washington

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Pemindahan sistem peluru berpandu pertahanan udara Amerika Syarikat iaitu Patriot dan Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) dari Semenanjung Korea ke Timur Tengah telah mencetuskan gelombang kejutan geopolitik di Asia Timur Laut, apabila Presiden Korea Selatan Lee Jae-myung mengakui bahawa Seoul menentang langkah itu tetapi tidak mempunyai kuasa untuk menghalang Washington memindahkan aset strategiknya sendiri.

“Kami menentang penarikan beberapa senjata pertahanan udara… namun kami tidak mampu menguatkuasakan sepenuhnya pandangan kami,” kata Lee secara terbuka ketika menjawab pertanyaan mengenai pemindahan itu, satu pengakuan yang menonjolkan dinamika kuasa tidak seimbang dalam rangka pakatan keselamatan Amerika Syarikat–Republik Korea yang diwujudkan melalui Perjanjian Pertahanan Bersama 1953.

Kenyataan Lee yang dibuat hanya beberapa bulan selepas kemenangan beliau dalam pilihan raya mengejut pada penghujung 2025 di tengah ketidaktentuan politik domestik segera meningkatkan perbahasan keselamatan serantau kerana pemindahan itu melibatkan sistem pemintas peluru berpandu yang direka khusus untuk menangkis ancaman peluru berpandu balistik Korea Utara yang semakin berkembang.

 

Dalam tempoh beberapa jam selepas sidang media tersebut, kenyataan Lee tersebar luas di platform media sosial termasuk X, dengan ribuan interaksi dicatatkan apabila komen itu sering ditafsirkan sebagai petunjuk wujudnya ketegangan strategik dalam pakatan Amerika Syarikat–Korea Selatan ketika Washington sedang menghadapi krisis serentak di Timur Tengah, Eropah dan Indo-Pasifik.

Kontroversi ini tertumpu kepada laporan bahawa Amerika Syarikat telah mula memindahkan bateri peluru berpandu Patriot permukaan-ke-udara serta elemen sistem pertahanan peluru berpandu THAAD dari Korea Selatan bagi memperkukuh rangkaian pertahanan udara di Timur Tengah susulan peningkatan konflik dengan Iran.

Pemindahan itu mencerminkan usaha Washington menyeimbangkan semula kedudukan ketenteraan globalnya selepas operasi Amerika Syarikat dan Israel terhadap Iran—termasuk pembunuhan Pemimpin Tertinggi Iran Ali Khamenei pada awal Mac 2026—yang mencetuskan kebimbangan mengenai serangan balas peluru berpandu terhadap sekutu dan pangkalan tentera Amerika di rantau tersebut.

Kebimbangan Seoul berpunca daripada realiti unik persekitaran pencegahan ketenteraan di Semenanjung Korea, di mana kira-kira 28,500 anggota tentera Amerika Syarikat ditempatkan di bawah struktur U.S. Forces Korea bagi mengekang pencerobohan Korea Utara melalui rangkaian pertahanan peluru berpandu berlapis, kehadiran hadapan dan latihan ketenteraan gabungan.

Walaupun pegawai Amerika menyatakan pemindahan itu mungkin bersifat sementara dan sebahagian daripada kitaran penempatan semula aset, langkah tersebut meningkatkan kebimbangan di Seoul bahawa pengurangan liputan pertahanan peluru berpandu boleh mewujudkan kerentanan operasi ketika aktiviti ujian peluru berpandu Korea Utara semakin meningkat.

Kebimbangan itu semakin memuncak kerana Pyongyang dilaporkan telah melaksanakan lebih daripada 20 pelancaran peluru berpandu sepanjang 2026, termasuk sistem yang direka untuk menyukarkan pemintasan melalui kebolehan manuver hipersonik serta peluru berpandu balistik yang dilancarkan daripada kapal selam.

Dalam konteks tersebut, pengakuan terbuka Lee mengenai pengaruh Seoul yang terhad terhadap penempatan tentera Amerika mendedahkan ketidakseimbangan struktur dalam pakatan tersebut kerana Korea Selatan sangat bergantung kepada perlindungan strategik Washington tetapi tidak boleh memveto keputusan operasi Amerika berkaitan sistem pertahanan peluru berpandu miliknya yang ditempatkan di wilayah Korea.

Gelombang Kejutan Strategik: Pemindahan Aset Amerika Dedah Had Pengaruh Seoul Dalam Pakatan

Kontroversi berkaitan penarikan sistem Patriot dan THAAD menonjolkan struktur tidak seimbang dalam pakatan Amerika Syarikat–Korea Selatan, di mana rangka kerja perundangan Perjanjian Pertahanan Bersama 1953 memberikan Washington kawalan operasi penuh terhadap penempatan tenteranya sementara Seoul hanya memiliki ruang konsultasi diplomatik yang terhad.

Sidang media Lee membawa implikasi strategik besar kerana ia mengesahkan secara terbuka bahawa bantahan kuat daripada Seoul—termasuk rundingan diplomatik langsung dengan Setiausaha Pertahanan Amerika Syarikat Lloyd Austin—tidak mampu memaksa Washington menghentikan keputusan memindahkan sistem pertahanan tersebut.

Pendedahan itu meningkatkan penelitian dalam kalangan pembuat dasar Korea Selatan yang semakin menyedari bahawa jaminan pakatan, walaupun penting untuk mengekang ancaman Korea Utara, tidak semestinya memberikan kuasa membuat keputusan yang sama terhadap penggunaan atau pengagihan semula keupayaan ketenteraan Amerika.

Dari sudut teknikal ketenteraan, penarikan walaupun sebahagian kecil pemintas Patriot dan pelancar THAAD telah menimbulkan kebimbangan mengenai kemungkinan wujudnya jurang liputan sementara dalam rangkaian pertahanan peluru berpandu Semenanjung Korea ketika Korea Utara terus memperhebat ujian peluru berpandu.

Sistem THAAD yang ditempatkan di Korea Selatan sejak 2017 menyediakan lapisan pemintasan altitud tinggi yang mampu memintas peluru berpandu balistik jarak pendek, sederhana dan pertengahan pada fasa terminal penerbangannya, sekali gus menjadi komponen penting dalam seni bina pertahanan peluru berpandu bersepadu di semenanjung tersebut.

Bateri peluru berpandu Patriot pula melengkapkan keupayaan itu dengan menyediakan pertahanan titik terhadap pesawat, peluru berpandu kruis serta ancaman balistik jarak lebih pendek, sekali gus membolehkan liputan pemintasan berlapis yang direka untuk menyukarkan perancangan serangan Korea Utara.

Oleh itu, pemindahan berpotensi aset tersebut membawa implikasi operasi kerana kedudukan pertahanan peluru berpandu di Semenanjung Korea bergantung kepada lapisan pemintasan bertindih dan bukannya kepada satu sistem pertahanan tunggal.

Bagi perancang strategik di Seoul, kebimbangan utama bukan sekadar pergerakan fizikal perkakasan pertahanan udara tetapi juga mesej lebih luas yang dihantar mengenai keutamaan Washington terhadap medan operasi global ketika sumber ketenteraan Amerika semakin tertekan.

Pemindahan ini akhirnya menjadi titik fokus perdebatan sama ada komitmen Washington yang semakin meluas di Timur Tengah dan Eropah berpotensi melemahkan kredibiliti jaminan pencegahan Amerika terhadap sekutunya di Indo-Pasifik.

Lonjakan Peluru Berpandu Korea Utara Cetus Kebimbangan Kekosongan Keselamatan

Penentangan Korea Selatan terhadap penarikan sistem pertahanan itu sangat dipengaruhi oleh kadar pembangunan peluru berpandu Korea Utara yang semakin pantas, apabila Pyongyang dilaporkan melaksanakan lebih daripada dua puluh pelancaran sepanjang 2026 merangkumi pelbagai sistem persenjataan maju.

Antara ujian tersebut termasuk kenderaan luncur hipersonik dan peluru berpandu balistik yang dilancarkan daripada kapal selam, keupayaan yang memendekkan masa amaran serta meningkatkan tekanan terhadap rangkaian pertahanan peluru berpandu di rantau Asia Timur Laut.

Pihak keselamatan Seoul bimbang bahawa sebarang pengurangan kehadiran sistem pertahanan udara Amerika yang kelihatan secara fizikal boleh ditafsirkan oleh Pyongyang sebagai peluang untuk mengeksploitasi kelemahan yang dirasakan dalam kedudukan pencegahan pakatan.

Pentadbiran Lee berulang kali memberi amaran bahawa perubahan mendadak dalam liputan pertahanan peluru berpandu berpotensi mewujudkan apa yang digambarkan oleh pegawai sebagai “kekosongan keselamatan” di Semenanjung Korea ketika ketegangan serantau semakin meningkat.

Kekosongan tersebut tidak semestinya memerlukan penarikan sepenuhnya sistem Amerika kerana walaupun pengurangan sementara mampu mengubah persepsi keseimbangan keupayaan pertahanan ketika berlakunya eskalasi krisis.

Kebimbangan itu diperbesarkan oleh retorik keras Korea Utara di bawah kepimpinan Kim Jong-un, yang terus meningkatkan amaran terhadap Korea Selatan sambil memperluaskan kepelbagaian operasi dalam arsenal peluru berpandunya.

Bagi perancang ketenteraan di Seoul, cabaran strategik utama ialah mengekalkan pencegahan yang kredibel tanpa dilihat terlalu bergantung kepada penempatan tentera Amerika yang boleh diagihkan semula oleh Washington mengikut keutamaan globalnya.

Lee turut menekankan kepentingan sistem Korean Air and Missile Defense (KAMD) yang dibangunkan secara domestik sebagai komponen penting dalam struktur pencegahan jangka panjang negara itu.

Namun pengkritik dalam Korea Selatan berpendapat bahawa penekanan terhadap keupayaan domestik mungkin meremehkan kepentingan lapisan pertahanan peluru berpandu Amerika yang menyediakan kedalaman pemintasan tambahan terhadap serangan peluru berpandu kompleks.

Tekanan Politik Domestik Membentuk Naratif Strategik Seoul

Kontroversi berkaitan penarikan sistem pertahanan peluru berpandu ini berlaku dalam persekitaran politik yang sensitif bagi kerajaan Parti Demokratik pimpinan Lee, yang menguasai Perhimpunan Kebangsaan Korea Selatan tetapi menghadapi tentangan kuat daripada parti konservatif pembangkang.

Secara sejarah, parti Lee menyokong autonomi strategik yang lebih besar daripada pengaruh Washington, satu pendirian yang sebahagiannya dibentuk oleh kesan ekonomi yang dialami Korea Selatan selepas penempatan THAAD pada 2017 yang mencetuskan boikot pengguna oleh China.

Pada masa sama, tinjauan domestik secara konsisten menunjukkan bahawa antara 70 hingga 80 peratus rakyat Korea Selatan menyokong pakatan keselamatan dengan Amerika Syarikat sebagai tonggak utama pencegahan terhadap Korea Utara.

Penentangan Lee terhadap penarikan tersebut mencerminkan imbangan politik yang rumit antara mempamerkan ketegasan nasionalis dan pada masa sama mengelakkan konfrontasi terbuka dengan Washington yang boleh melemahkan pakatan keselamatan.

Strategi komunikasi kerajaan menjadi lebih kompleks selepas beberapa tokoh berkaitan pentadbiran menyuarakan kritikan terhadap tindakan ketenteraan Amerika di rantau lain.

Salah seorang tokoh tersebut, Kim Min-woong, abang kepada Perdana Menteri Kim Min-seok dan seorang aktivis terkenal, menggambarkan serangan Amerika terhadap Iran sebagai “pencerobohan” serta melabelkan kehadiran U.S. Forces Korea sebagai “ancaman terbesar” kepada keselamatan Korea Selatan.

Kenyataan itu mencetuskan tuduhan daripada pihak pembangkang bahawa sebahagian unsur dalam kerajaan mempunyai kecenderungan anti-Amerika.

Bagi pentadbiran Lee, mengurus persepsi tersebut menjadi penting dari segi strategik kerana keyakinan awam terhadap pakatan dengan Amerika kekal sebagai asas utama dasar keselamatan negara.

Keutamaan Ketenteraan Global Washington Dorong Pengagihan Semula Aset Strategik

Pemindahan sistem pertahanan peluru berpandu dari Korea Selatan juga perlu difahami dalam konteks cabaran pengurusan kuasa ketenteraan Amerika di pelbagai medan geopolitik yang berlaku secara serentak.

Washington kini menyeimbangkan tekanan strategik yang timbul daripada perang di Ukraine, ketegangan di Selat Taiwan dan konfrontasi yang semakin meningkat dengan Iran di Timur Tengah.

Keputusan memindahkan sistem Patriot dan THAAD ke Timur Tengah mencerminkan usaha mengagihkan semula aset pertahanan peluru berpandu yang terhad ke kawasan yang berdepan ancaman segera.

Di Timur Tengah, perancang ketenteraan Amerika bimbang bahawa tindakan balas Iran selepas kematian Ali Khamenei boleh melibatkan serangan besar-besaran peluru berpandu dan dron terhadap pangkalan Amerika serta infrastruktur sekutu di rantau tersebut.

Penempatan tambahan sistem pertahanan udara bertujuan mengukuhkan kapasiti pemintasan terhadap ancaman sedemikian, khususnya terhadap peluru berpandu balistik dan dron jarak jauh.

Namun strategi pengagihan semula ini tidak dapat dielakkan daripada mencetuskan kesan gelombang kepada sekutu Amerika yang bergantung kepada sistem tersebut dalam kerangka keselamatan mereka.

Pegawai Korea Selatan bimbang bahawa pemindahan ini memberi isyarat kemungkinan berlakunya peralihan perhatian strategik Washington secara beransur-ansur menjauhi Asia Timur Laut.

Persepsi sedemikian berpotensi mempengaruhi bagaimana aktor serantau termasuk China dan Korea Utara menilai ketahanan komitmen keselamatan Amerika dalam seni bina keselamatan Indo-Pasifik.

Kesan Global: Pasaran Tenaga, Dinamika Pakatan dan Isyarat Strategik

Kontroversi pemindahan sistem pertahanan peluru berpandu ini telah menghasilkan kesan diplomatik yang melangkaui Semenanjung Korea, sekali gus menunjukkan bagaimana keputusan berkaitan kedudukan tentera boleh mempengaruhi persepsi pakatan di pelbagai rantau.

Jepun, sekutu utama Amerika di Asia Timur Laut, dilaporkan turut menyatakan kebimbangan terhadap kemungkinan preseden yang diwujudkan oleh penarikan aset pertahanan peluru berpandu dari Korea Selatan.

Pembuat dasar Jepun bimbang pengagihan semula serupa boleh menjejaskan liputan pertahanan mereka sendiri sekiranya permintaan global terhadap sistem pertahanan udara Amerika terus meningkat.

Pada masa sama, pemindahan tersebut berlaku ketika pasaran tenaga global menjadi semakin tidak stabil akibat ketegangan antara Iran, Israel dan Amerika Syarikat.

Harga minyak mentah melonjak kepada antara US$105 hingga US$108 setong, bersamaan kira-kira RM399 hingga RM410 setong berdasarkan kadar tukaran USD1 bersamaan RM3.8, sekali gus memberi tekanan ekonomi tambahan kepada negara yang bergantung kepada import tenaga seperti Korea Selatan.

Dimensi tenaga ini menonjolkan bagaimana krisis ketenteraan mampu mencetuskan kesan ekonomi berantai yang melangkaui zon konflik secara langsung.

Bagi Seoul, tekanan ekonomi tersebut menambah lagi kebimbangan keselamatan sedia ada kerana ketidakstabilan Timur Tengah meningkatkan risiko strategik terhadap kepentingan tenaga negara itu.

Pada peringkat geopolitik yang lebih luas, episod ini turut mencetuskan perdebatan mengenai sama ada Amerika Syarikat mampu mengekalkan komitmen pencegahan serentak di pelbagai medan tanpa melemahkan kehadiran ketenteraannya di mana-mana rantau.

Pengkritik berhujah bahawa pemindahan tersebut menggambarkan had sebenar keupayaan pengagihan sumber Amerika dalam dunia yang semakin dicirikan oleh persaingan strategik bertindih.

Bagi Korea Selatan, dilema utama kekal jelas: negara itu bergantung kepada pencegahan lanjutan Amerika untuk menghadapi ancaman Korea Utara, namun struktur pakatan memberikan pengaruh terhad apabila Washington memilih untuk memindahkan aset ketenteraannya sendiri.

Sekiranya ketegangan dengan Korea Utara meningkat ketika sistem pertahanan peluru berpandu Amerika masih ditempatkan di rantau lain, isu ini berpotensi berubah daripada kontroversi diplomatik kepada titik panas keselamatan serantau yang lebih serius.