Iran Berjaya Lumpuhkan Radar AS Bernilai RM4.18 Bilion di Qatar? Imej Baharu Dedah Kerosakan Jauh Lebih Teruk Daripada Jangkaan

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Imej pertama dari aras tanah mengenai serangan peluru berpandu Iran pada Februari terhadap radar AN/FPS-132 Block 5 milik Amerika Syarikat di Qatar menunjukkan kerosakan jauh lebih serius berbanding yang digambarkan imej satelit sebelum ini.

Rakaman baharu yang jelas memaparkan logo Al Jazeera itu segera meningkatkan kebimbangan bahawa Amerika Syarikat dan sekutu Teluknya masih terdedah kepada serangan murah tetapi tepat terhadap infrastruktur strategik tetap.

Oleh sebab radar itu merupakan komponen utama dalam rangkaian amaran awal peluru berpandu balistik Amerika Syarikat, sebarang kemerosotan sementara berpotensi mengubah kedudukan ketenteraan, tempoh pemintasan serta proses membuat keputusan krisis di seluruh Teluk.

Kor Pengawal Revolusi Islam Iran sebelum ini mendakwa serangan tersebut telah “memusnahkan sepenuhnya” sistem radar bernilai AS$1.1 bilion itu, bersamaan kira-kira RM4.18 bilion mengikut kadar pertukaran semasa.

Bagaimanapun, imej satelit awal yang diterbitkan pada Mac kelihatan bercanggah dengan dakwaan itu kerana struktur utama masih berdiri dan muka radar utama masih kelihatan sebahagiannya utuh.

Foto jarak dekat yang kini muncul mula merapatkan jurang penilaian tersebut dengan memperlihatkan bahagian luar runtuh, rangka dalaman terdedah, kesan kebakaran besar serta timbunan serpihan di seluruh kawasan radar.

Imej berkenaan menunjukkan Iran mungkin tidak memusnahkan sepenuhnya kemudahan itu seperti didakwa sebelum ini, namun tetap berjaya melaksanakan serangan strategik terhadap sasaran yang sangat mahal serta sukar diganti.

Serangan tersebut berlaku ketika Iran melancarkan serangan balas besar-besaran pada 28 Februari semasa konflik lebih luas antara Amerika Syarikat, Israel dan Iran, ketika Tehran berusaha mengenakan kos ketenteraan sebenar.

Qatar mengesahkan bahawa sebuah radar amaran awal berhampiran Umm Dahal dan Al Khor telah diserang, sambil menegaskan kebanyakan peluru berpandu dan dron Iran berjaya dipintas.

Walaupun tiada kematian dilaporkan di tapak radar itu, insiden tersebut membuktikan bahawa kemudahan ketenteraan Teluk yang dipertahankan rapi masih terdedah kepada serangan serentak peluru berpandu dan dron murah.

Lokasi radar itu yang berada di luar perimeter utama Pangkalan Udara Al Udeid juga memperlihatkan bahawa Iran sengaja memilih sasaran strategik khusus dan bukannya sasaran simbolik atau ketenteraan yang lebih menonjol.

Insiden tersebut sekali gus menunjukkan bahawa konflik serantau masa hadapan mungkin semakin tertumpu kepada usaha melumpuhkan sensor, rangkaian komunikasi dan seni bina arahan yang membolehkan sistem pertahanan peluru berpandu berfungsi.

BACA: IRGC Dakwa “Lumpuhkan” THAAD Kedua AS: Radar UAE Musnah, Radar Amaran Awal Qatar RM4.18 Bilion Tumbang — Perisai Peluru Berpandu Teluk Retak

Radar Yang Menjadi Teras Kepada Perisai Amaran Peluru Berpandu Amerika Syarikat di Teluk

Kemudahan yang rosak itu ialah radar AN/FPS-132 Block 5, yang turut dikenali sebagai Solid State Phased Array Radar System dan Upgraded Early Warning Radar.

Sistem berkenaan merupakan sebahagian daripada seni bina amaran peluru berpandu Angkatan Angkasa Amerika Syarikat serta menyediakan pemantauan berterusan merentasi Teluk, Iran dan Asia Barat.

Beroperasi dari utara Qatar, radar itu dilaporkan mampu mengesan dan menjejaki peluru berpandu balistik pada jarak hampir 5,000 kilometer.

Jarak pengesanan tersebut membolehkan kemudahan berkenaan memantau pelancaran peluru berpandu dari Iran, Asia Barat, sebahagian Rusia serta beberapa kawasan di Lautan Hindi.

Tidak seperti radar berputar konvensional, AN/FPS-132 menggunakan muka radar tatasusunan berfasa tetap yang menghalakan pancaran secara elektronik tanpa memerlukan komponen mekanikal bergerak.

Seni bina itu membolehkan radar menjejaki sasaran dengan lebih pantas, lebih dipercayai serta jauh lebih berkesan dalam membezakan pelbagai ancaman peluru berpandu serentak.

Kompleks Qatar Early Warning Radar terletak berasingan daripada Pangkalan Udara Al Udeid walaupun kedua-duanya sering dikaitkan secara umum.

Pengasingan relatif itu pada asalnya bertujuan mengurangkan kerentanan dengan memisahkan radar daripada landasan, pusat arahan dan penumpuan pesawat tentera.

Namun begitu, pengasingan geografi yang sama mungkin turut menyukarkan perlindungan berlapis ketika Iran melancarkan serangan balas pelbagai arah.

Oleh sebab setiap pemasangan AN/FPS-132 memerlukan komponen unik, penentukuran khusus dan kerja kejuruteraan bertahun-tahun, penggantian radar yang rosak boleh mengambil masa antara lima hingga lapan tahun.

Mengapa Imej Baharu Al Jazeera Jauh Lebih Penting Daripada Imej Satelit

Imej satelit awal yang dirakam pada awal Mac hanya menunjukkan tanah terbakar, serpihan jelas kelihatan serta kerosakan pada satu bahagian struktur radar.

Foto udara itu menunjukkan radar berkenaan memang telah terkena serangan, namun tidak dapat menentukan sama ada kerosakan yang berlaku hanya bersifat luaran atau lebih mendalam.

Foto baharu Al Jazeera kini memberikan perspektif jarak dekat pertama yang membolehkan analisis jauh lebih terperinci terhadap kesan letupan dan kebakaran.

Sebahagian besar lapisan luar radar berwarna putih dan beralun itu kelihatan terkoyak, terlipat ke belakang atau runtuh sepenuhnya.

Beberapa imej turut memperlihatkan lapisan penebat dalaman berwarna kuning, menunjukkan serangan itu menembusi lapisan luar dan memasuki ruang terlindung.

Kesan jelaga hitam dan kebakaran juga jelas kelihatan pada bahagian bumbung berbentuk A yang menjadi ciri utama struktur radar tersebut.

Kawasan sekitar radar dipenuhi serpihan termasuk panel logam pecah, runtuhan bertaburan dan fragmen yang dipercayai berasal daripada struktur radar itu sendiri.

Foto lain memperlihatkan rangka dalaman, saluran pendawaian, gril pengudaraan serta sokongan struktur yang sebelum ini tersembunyi di bawah lapisan luar.

Salah satu imej menunjukkan sekurang-kurangnya sebahagian muka radar tatasusunan berfasa masih berada di belakang struktur yang rosak, walaupun keadaannya masih belum diketahui.

Oleh itu, bukti baharu ini menyokong kesimpulan bahawa Iran berjaya menyebabkan kerosakan operasi yang serius tanpa memusnahkan keseluruhan sistem radar secara fizikal.

Strategi Tehran Bergantung Kepada Ketidakseimbangan Kos, Bukan Pemusnahan Menyeluruh

Serangan terhadap radar di Qatar itu merupakan sebahagian daripada kempen Iran yang lebih luas untuk menyasarkan sensor Amerika Syarikat dan sekutunya di seluruh Teluk.

Iran turut melancarkan peluru berpandu dan dron terhadap kemudahan radar lain di Arab Saudi, Jordan, Bahrain dan Emiriah Arab Bersatu.

Antara sistem yang dilaporkan menjadi sasaran ialah radar AN/TPY-2 yang menyokong bateri pertahanan peluru berpandu THAAD di rantau berkenaan.

Matlamat Tehran nampaknya bukan semestinya untuk memusnahkan sistem itu secara kekal, sebaliknya untuk “membutakan” sementara rangkaian amaran peluru berpandu serantau.

Strategi tersebut mencerminkan trend ketenteraan global yang semakin berkembang, apabila dron murah dan senjata tepat menyerang infrastruktur tetap yang sangat mahal.

Iran dipercayai menggunakan sistem serangan murah bernilai puluhan atau ratusan ribu dolar terhadap kemudahan yang bernilai berbilion-bilion dolar.

Radar AN/FPS-132 yang rosak itu sahaja mewakili pelaburan kira-kira AS$1.1 bilion atau sekitar RM4.18 bilion sebelum mengambil kira kos penyelenggaraan dan operasi.

Oleh itu, walaupun serangan hanya berjaya sebahagiannya, ia tetap mengenakan beban kewangan dan operasi yang jauh lebih besar kepada pihak pertahanan.

Insiden itu turut menunjukkan bahawa radar tatasusunan berfasa tetap, walaupun memiliki keupayaan pengesanan luar biasa, masih terdedah kerana tidak boleh dipindahkan dengan pantas ketika krisis.

Bagi Tehran, mewujudkan walaupun sedikit ketidakpastian dalam rangkaian amaran awal Amerika Syarikat mungkin mempunyai nilai strategik lebih besar daripada kemusnahan fizikal semata-mata.

Bagaimana Kerosakan Satu Radar Boleh Mengubah Kedudukan Ketenteraan Amerika Syarikat di Teluk

Amerika Syarikat mengekalkan seni bina amaran peluru berpandu dan pertahanan udara berlapis di Teluk kerana tiada satu sensor tunggal benar-benar kebal.

Radar serantau lain, satelit, pesawat pemantauan udara dan platform tentera laut berkemungkinan masih mampu menyediakan liputan bertindih selepas serangan di Qatar.

Namun begitu, kehilangan atau kemerosotan satu nod amaran awal utama tetap akan mewujudkan jurang, kelewatan dan tekanan operasi tambahan di tempat lain.

Radar AN/FPS-132 di Qatar dipercayai membekalkan data penjejakan kepada bateri pertahanan peluru berpandu, angkatan laut dan rangkaian arahan Amerika Syarikat.

Jika prestasinya merosot, komander tentera mungkin terpaksa bergantung lebih banyak kepada sensor alternatif yang mempunyai jarak lebih pendek.

Perubahan tersebut berpotensi mengurangkan tempoh amaran yang tersedia untuk memintas peluru berpandu balistik, terutama ketika menghadapi serangan pelbagai arah yang kompleks.

Serangan itu juga mempunyai implikasi terhadap sekutu serantau yang menempatkan kemudahan tentera Amerika Syarikat kerana ia membuktikan sasaran mahal masih boleh diserang.

Negara seperti Qatar, Arab Saudi, Bahrain dan Emiriah Arab Bersatu mungkin kini perlu menilai semula keperluan perlindungan, penyebaran dan keupayaan gantian.

Kedudukan ketenteraan Teluk pada masa depan mungkin memberi penekanan lebih besar kepada radar bergerak, sensor teragih, kubu perlindungan dan teknik penyamaran.

Serangan itu akhirnya boleh mempercepatkan pelaburan Amerika Syarikat dalam seni bina amaran peluru berpandu yang lebih berdaya tahan terhadap serangan tepu dan konflik berpanjangan.

Serangan Itu Mendedahkan Kerentanan Strategik Yang Lebih Luas di Seluruh Teluk

Insiden radar di Qatar memperlihatkan kelemahan struktur yang semakin jelas dalam persaingan ketenteraan moden antara kuasa besar dan negara berkeupayaan sederhana.

Banyak negara terus melabur besar dalam sistem arahan canggih, rangkaian pertahanan peluru berpandu dan kemudahan pemantauan tetap di lokasi yang diketahui umum.

Namun, kemudahan yang sama juga boleh menjadi rapuh dari sudut strategik kerana pihak lawan hanya memerlukan ketepatan terhad untuk menghasilkan gangguan besar.

Operasi Iran pada Februari menunjukkan bahawa rangkaian pertahanan peluru berpandu serantau bukan sekadar persaingan antara pemintas dan peluru berpandu yang datang.

Sebaliknya, konflik masa kini semakin melibatkan kempen lebih luas terhadap radar, pusat komunikasi dan infrastruktur arahan yang menyokong keseluruhan sistem pertahanan.

Imej jarak dekat Al Jazeera mempunyai kepentingan strategik kerana ia mengubah penilaian satelit yang abstrak kepada bukti visual mengenai kerentanan sebenar.

Bagi kerajaan Teluk, gambar tersebut berkemungkinan meningkatkan kebimbangan sama ada pelaburan pertahanan udara sedia ada masih mencukupi menghadapi serangan dron berterusan.

Bagi Amerika Syarikat pula, insiden itu menimbulkan persoalan sukar tentang berapa banyak pemasangan radar tetap boleh dipertahankan serentak ketika peperangan serantau.

Bagi Iran, serangan itu berkemungkinan dipersembahkan dalam negara sebagai bukti bahawa senjata murah masih mampu menembusi sistem pertahanan Barat yang canggih.

Walaupun radar itu mungkin akhirnya dapat dibaiki dan liputan serantau dipulihkan, kesan psikologi dan strategik daripada serangan tersebut berkemungkinan bertahan lebih lama.

Spesifikasi Teknikal: Radar Amaran Awal Peluru Berpandu Balistik AN/FPS-132 Block 5 (SSPARS / UEWR)

Kategori	Spesifikasi	Kepentingan Operasi / Strategik
Penamaan Sistem	AN/FPS-132 Block 5 Upgraded Early Warning Radar (UEWR) / SSPARS	Mewakili radar amaran awal peluru berpandu balistik Amerika Syarikat paling canggih yang ditempatkan di Teluk serta menjadi nod kritikal dalam seni bina pertahanan peluru berpandu Washington.
Pengeluar	RTX Corporation	Dibangunkan oleh kontraktor utama Amerika Syarikat yang bertanggungjawab terhadap radar amaran peluru berpandu strategik dan sistem pertahanan peluru berpandu bersepadu.
Jenis Radar	Radar tatasusunan berfasa keadaan pepejal yang beroperasi dalam jalur UHF	Memberikan keupayaan pengesanan jarak amat jauh, rintangan tinggi terhadap cuaca, serta kemampuan menjejaki peluru berpandu balistik merentasi jarak yang sangat luas.
Jalur Frekuensi	Ultra High Frequency (UHF)	Dioptimumkan untuk mengesan dan menjejaki peluru berpandu balistik pada jarak amat jauh, termasuk ketika keadaan atmosfera tidak mengizinkan.
Muka Radar	Tiga muka radar tatasusunan berfasa tetap	Memberikan radar liputan penuh 360 darjah tanpa memerlukan antena berputar, sekali gus mengurangkan masa tindak balas terhadap ancaman masuk.
Liputan Setiap Muka	Kira-kira 120 darjah	Membolehkan pemantauan berterusan terhadap pelancaran peluru berpandu dan pergerakan pesawat dari setiap arah di sekitar Teluk.
Jarak Pengesanan	Kira-kira 4,800–5,000 kilometer	Membolehkan pemantauan pelancaran peluru berpandu dari Iran, Asia Barat, sebahagian Rusia dan kawasan tertentu di Lautan Hindi.
Misi Utama	Amaran awal peluru berpandu balistik, penjejakan dan pemantauan angkasa	Berfungsi sebagai lapisan pertama dalam rangkaian amaran peluru berpandu Amerika Syarikat dengan menyediakan pengesanan awal dan pengiraan trajektori.
Jenis Peluru Berpandu Yang Dijejaki	ICBM, IRBM, MRBM, SRBM dan ancaman udara tertentu	Membolehkan sistem memantau ancaman daripada peluru berpandu jarak dekat Iran sehingga pelancaran peluru berpandu balistik antara benua.
Elemen Antena	Kira-kira 3,589 elemen antena bagi setiap muka radar	Jumlah elemen yang besar memberikan radar kawalan pancaran yang amat tepat serta kemampuan menjejaki banyak sasaran secara serentak.
Modul Hantar/Terima	Kira-kira 2,500–2,600 modul keadaan pepejal bagi setiap muka	Meningkatkan kebolehpercayaan dan mengurangkan keperluan penyelenggaraan berbanding reka bentuk radar lama berasaskan tiub vakum.
Kuasa Output	Kira-kira 870 kW hingga melebihi 2.5 MW	Menjana kuasa mencukupi untuk mengesan pelancaran peluru berpandu dan objek pada jarak ribuan kilometer, termasuk di luar atmosfera.
Kapasiti Penjejakan	Mampu menjejaki ratusan sasaran secara serentak	Membolehkan radar beroperasi dengan berkesan ketika menghadapi serangan tepu berskala besar melibatkan peluru berpandu dan dron.
Penghalaan Pancaran	Penghalaan pancaran elektronik sepenuhnya dengan masa tindak balas dalam milisaat	Membolehkan radar beralih serta-merta antara pelbagai sasaran tanpa memerlukan pergerakan mekanikal.
Integrasi	Dihubungkan dengan THAAD, Patriot PAC-3 dan rangkaian amaran peluru berpandu Amerika Syarikat	Menyediakan data sasaran dan trajektori masa nyata kepada sistem pemintas dan pusat arahan di seluruh Teluk.
Lokasi	Kompleks Qatar Early Warning Radar berhampiran Umm Dahal dan Al Khor, utara Qatar	Ditempatkan bagi memaksimumkan tempoh amaran terhadap pelancaran peluru berpandu balistik Iran dan ancaman peluru berpandu serantau.
Anggaran Kos	Kira-kira AS$1.1 bilion (RM4.18 bilion)	Menjadikan pemasangan ini antara aset ketenteraan Amerika Syarikat paling mahal dan paling penting dari sudut strategik di Asia Barat.
Tempoh Penggantian	Kira-kira 5–8 tahun	Kerosakan serius boleh mewujudkan jurang jangka panjang dalam liputan amaran peluru berpandu serantau kerana penggantian memerlukan komponen khusus dan penentukuran meluas.