Peluru Berpandu Iran Musnahkan Radar THAAD Amerika Bernilai USD500 Juta di Jordan — Imej Satelit Dedah Tamparan Besar Kepada Perisai Peluru Berpandu AS

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Siasatan mendalam mengesahkan bahawa serangan peluru berpandu Iran telah memusnahkan radar AN/TPY-2 milik Amerika Syarikat, penderia utama sistem pertahanan peluru berpandu Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) di Pangkalan Udara Muwaffaq Salti di Jordan, sekali gus menandakan perubahan strategik penting dalam persaingan keselamatan antara Iran serta rangkaian pertahanan Amerika Syarikat dan Israel di Asia Barat.

Imej satelit yang didedahkan selepas serangan tersebut menunjukkan bahawa munisi Iran berjaya meneutralkan aset radar bernilai hampir USD500 juta (RM1.9 bilion), satu kerugian yang menjejaskan keutuhan operasi bateri THAAD yang ditempatkan di kawasan itu serta mendedahkan kelemahan struktur dalam rangka pertahanan peluru berpandu Amerika Syarikat di rantau berkenaan.

Perkembangan itu berlaku pada fasa awal kempen ketenteraan Amerika Syarikat dan Israel yang menyasarkan kemudahan nuklear serta aset ketenteraan Iran, dengan tindak balas Tehran tertumpu kepada rangkaian penderia dan sistem amaran awal yang menyokong seni bina pertahanan peluru berpandu berlapis Washington.

 

Dalam naratif strategik konflik yang sedang berkembang, pemusnahan radar tersebut menunjukkan peralihan kepada konsep peperangan pemusnahan penderia secara tepat, di mana Iran dilihat memberi keutamaan kepada usaha membutakan sistem pengawasan serta pengesanan berbanding sekadar menewaskan pemintas melalui serangan peluru berpandu berskala besar.

Laporan penyiasatan yang diterbitkan pada 5 Mac 2026 menunjukkan bahawa munisi Iran mengenai kompleks radar tersebut yang terletak lebih 500 batu dari wilayah Iran, sekali gus menggambarkan keupayaan jarak serangan dan ketepatan sasaran yang diperlukan untuk menembusi ruang udara pakatan yang dilindungi ketat.

Serangan itu seterusnya mencetuskan perdebatan baharu dalam kalangan perancang pertahanan mengenai tahap kebolehtahanan penderia pertahanan peluru berpandu bernilai tinggi yang ditempatkan di pangkalan hadapan dengan struktur penempatan yang relatif mudah diramal di seluruh Asia Barat.

Radar AN/TPY-2, yang sering dianggap sebagai “mata” kepada sistem pemintas THAAD, memainkan peranan kritikal dalam pengesanan peluru berpandu jarak jauh, penjejakan trajektori, pembezaan kepala peledak serta pemberian data kawalan tembakan kepada pemintas yang beroperasi di lapisan atmosfera atas dan luar atmosfera.

Tanpa radar AN/TPY-2 yang berfungsi dalam mod pengawasan berasaskan hadapan, bateri THAAD yang ditempatkan di Muwaffaq Salti kehilangan keupayaan penderia yang diperlukan bagi mengekalkan liputan pertahanan peluru berpandu balistik merentasi Israel, Jordan dan koridor strategik Levant.

Seperti yang dinyatakan oleh N.R. Jenzen-Jones, Pengarah Armament Research Services, dalam ulasan berkaitan laporan penyiasatan itu, “Radar AN/TPY-2 pada asasnya merupakan jantung kepada bateri THAAD, dan kehilangan walaupun satu radar seperti ini akan menjadi satu peristiwa yang mempunyai kesan operasi yang sangat signifikan.”

Imej satelit yang merakam kesan kemusnahan tersebut kini menjadi antara bukti visual paling penting bahawa kempen tindak balas Iran memberi tumpuan kepada asas struktur rangkaian pertahanan peluru berpandu Amerika Syarikat, dan bukan semata-mata menentang pemintas kinetik di ruang udara terbuka.

Amerika Syarikat mengendalikan lapan bateri sistem pertahanan peluru berpandu THAAD, manakala Emiriah Arab Bersatu mengoperasikan dua bateri dan Arab Saudi satu bateri, dengan salah satu daripadanya ditempatkan di Pangkalan Udara Muwaffaq Salti di Jordan yang terletak lebih 500 batu dari wilayah Iran.

Radar AN/TPY-2: Teras Penderia Bernilai Setengah Bilion Dolar Sistem THAAD

Radar AN/TPY-2, yang dibangunkan oleh Raytheon dan diintegrasikan dalam seni bina pertahanan peluru berpandu THAAD, merupakan antara penderia pengesanan peluru berpandu balistik berasaskan darat paling canggih yang kini digunakan oleh Amerika Syarikat di pelbagai medan operasi yang dipertikaikan.

Beroperasi dalam spektrum frekuensi X-band, radar tersebut menggunakan seni bina active electronically scanned array (AESA) yang mampu mengesan pelancaran peluru berpandu balistik serta menjejaki kepala peledak bermanuver pada jarak melebihi 3,000 kilometer ketika beroperasi dalam mod pengawasan hadapan.

Keupayaan pengawasan jarak jauh ini membolehkan pengesanan awal pelancaran peluru berpandu merentasi jarak geografi yang luas, sekali gus menyediakan asas penderia yang membolehkan pemintas THAAD mengira penyelesaian pemintasan optimum dalam beberapa saat selepas ancaman dikesan.

Dalam mod pemintasan terminal, radar tersebut beralih daripada pengawasan kawasan luas kepada penjejakan tepat dengan menyalurkan data kawalan tembakan masa nyata kepada pemintas yang direka untuk memusnahkan ancaman peluru berpandu balistik pada fasa akhir trajektori.

Reka bentuk sistem ini turut menggabungkan teknologi semikonduktor gallium nitride, yang meningkatkan secara dramatik kuasa pancaran, kejelasan isyarat serta keupayaan membezakan sasaran kompleks seperti umpan atau kenderaan kemasukan semula yang bermanuver.

Dokumen bajet Missile Defense Agency bagi tahun 2025 menunjukkan bahawa setiap unit radar AN/TPY-2 mempunyai kos pengeluaran hampir USD500 juta (RM1.9 bilion), mencerminkan tahap kecanggihan teknologi yang terkandung dalam seni bina pengesanan dan pemprosesan isyaratnya.

Dari segi fizikal, sistem radar ini dipasang merentasi beberapa treler mudah alih sepanjang 40 kaki, yang menempatkan antena susunan fasa berskala besar, unit penjana kuasa berkapasiti tinggi, sistem penyejukan lanjutan serta komponen kawalan dan arahan.

Seni bina modular ini membolehkan sistem dipasang atau dipindahkan dengan cepat, sekali gus memberi fleksibiliti kepada perancang pertahanan peluru berpandu Amerika Syarikat untuk mengubah kedudukan penderia mengikut perubahan vektor ancaman di pelbagai teater operasi.

Namun begitu, struktur modular yang sama juga mewujudkan jejak fizikal yang tersebar di lapangan, sekali gus berpotensi menyediakan beberapa titik sasaran jika pihak lawan mempunyai ketepatan serangan yang mencukupi untuk melumpuhkan komponen utama secara serentak.

Imej satelit terhadap tapak yang musnah menunjukkan beberapa treler rosak serta kawah letupan di sekitarnya, memberi petunjuk bahawa serangan Iran kemungkinan menyasarkan susunan radar dan modul sokongan berkaitan bagi memastikan kegagalan operasi sepenuhnya.

Pangkalan Udara Muwaffaq Salti: Hab Strategik Kuasa Udara Amerika Syarikat

Pangkalan Udara Muwaffaq Salti, yang terletak di timur Jordan kira-kira 800 kilometer dari sempadan barat Iran, sejak sekian lama berfungsi sebagai salah satu hab operasi hadapan paling penting bagi United States Central Command di rantau Asia Barat.

Pada asalnya digunakan sebagai pangkalan sokongan pakatan untuk operasi udara menentang kedudukan ISIS di Syria dan Iraq, kemudahan itu secara beransur-ansur berkembang menjadi nod logistik dan operasi utama yang menyokong kuasa udara ekspedisi Amerika Syarikat di rantau Levant.

Imej satelit terkini yang dirakam pada penghujung Februari menunjukkan peningkatan mendadak jumlah pesawat di pangkalan tersebut, sekali gus menandakan peningkatan pantas kuasa udara Amerika Syarikat susulan ketegangan yang semakin memuncak dengan Iran.

Imej tersebut menunjukkan lebih 60 pesawat tempur dan sokongan ditempatkan di kawasan landasan terbuka, manakala pesawat tambahan dipercayai disimpan di dalam perlindungan pesawat berkubu bagi mengurangkan pendedahan kepada pengawasan satelit dan serangan musuh.

Antara pesawat yang dikenal pasti termasuk F-35A Lightning II, pesawat serangan F-15E Strike Eagle, serta pesawat sokongan udara rapat A-10C Thunderbolt II, selain dron, helikopter dan pesawat pengangkut berat yang menyokong operasi.

Pengembangan pesat operasi di Muwaffaq Salti disokong oleh sekurang-kurangnya 68 pendaratan pesawat kargo, yang membawa anggota tentera, munisi tepat, peralatan pertahanan udara serta bekalan logistik bagi mengekalkan operasi ketenteraan berterusan.

Sistem pertahanan udara tambahan, termasuk bateri peluru berpandu Patriot permukaan ke udara, turut ditempatkan bagi melindungi jejak operasi pangkalan yang semakin berkembang di tengah ketegangan strategik rantau tersebut.

Kedudukan geografi Muwaffaq Salti memberikan kelebihan strategik penting kerana ia membolehkan pesawat Amerika Syarikat mencapai sasaran di Iran dalam tempoh penerbangan yang relatif singkat sambil kekal jauh di dalam wilayah sekutu yang selamat.

Peranan berganda pangkalan itu sebagai hab penderia pertahanan serta platform pelancaran serangan menjelaskan mengapa kemudahan tersebut menjadi sasaran utama dalam strategi tindak balas Iran terhadap operasi ketenteraan pakatan Barat.

Oleh itu, pemusnahan radar THAAD bukan sekadar kerugian teknikal semata-mata, sebaliknya turut menggugat struktur pertahanan berlapis yang direka bagi melindungi pangkalan tersebut daripada ancaman peluru berpandu balistik.

Kempen Serangan Tepat Iran Terhadap Rangkaian Penderia Pertahanan Peluru Berpandu

Serangan terhadap radar THAAD itu dilihat sebagai sebahagian daripada strategi operasi Iran yang lebih luas bagi melemahkan infrastruktur penderia serta komunikasi yang menyokong operasi pertahanan peluru berpandu Amerika Syarikat di Asia Barat.

Beberapa laporan menunjukkan bahawa serangan Iran turut menyasarkan pelbagai radome, pemasangan radar serta terminal komunikasi satelit di Bahrain, Kuwait, Qatar dan Arab Saudi dalam usaha melemahkan sistem pengawasan rantau tersebut.

Serangan tersebut dilihat bertujuan merosakkan seni bina kawalan dan arahan yang menghubungkan penderia amaran awal, bateri pemintas serta aset pengawasan udara dalam satu rangkaian pertahanan bersepadu.

Dengan menyasarkan penderia dan bukannya pemintas secara langsung, logik operasi Iran kelihatan memberi tumpuan kepada usaha membutakan sistem pengesanan bagi menghalang unit pertahanan peluru berpandu memperoleh data sasaran yang diperlukan untuk pemintasan.

Dalam kes serangan di Jordan, pemusnahan radar AN/TPY-2 menunjukkan bahawa pasukan Iran berjaya mengenal pasti dan menyerang aset bernilai tinggi yang ditempatkan dalam pangkalan udara yang dilindungi dengan sistem pertahanan ketat.

Imej satelit menunjukkan dua kawah letupan besar berdiameter kira-kira 13 kaki, yang memberi petunjuk bahawa beberapa munisi digunakan bagi memastikan pemusnahan sepenuhnya pemasangan radar tersebut.

Penggunaan beberapa titik serangan ini membayangkan usaha sengaja untuk menewaskan struktur perlindungan keras serta menghapuskan kelebihan redundansi dalam seni bina treler modular radar tersebut.

Walaupun jenis senjata tepat yang digunakan dalam serangan itu masih belum dipastikan, ketepatan sasaran yang diperlukan untuk mengenai radar mudah alih menunjukkan peningkatan ketara dalam keupayaan panduan tepat Iran.

Penganalisis pertahanan menafsirkan serangan ini sebagai bukti bahawa Iran telah memperluas keupayaannya untuk melaksanakan serangan tepat jarak jauh terhadap infrastruktur ketenteraan bernilai tinggi.

Implikasinya melangkaui Jordan kerana serangan itu menunjukkan bahawa penderia pertahanan peluru berpandu yang ditempatkan di seluruh rantau Teluk mungkin menghadapi kerentanan yang sama dalam kempen serangan tepat berterusan.

Implikasi Strategik Terhadap Postur Pertahanan Peluru Berpandu Amerika Syarikat

Pemusnahan radar AN/TPY-2 tersebut menimbulkan cabaran operasi yang signifikan kepada Amerika Syarikat kerana hanya lapan bateri THAAD kini wujud dalam inventori ketenteraan negara itu di seluruh dunia.

Penempatan radar gantian memerlukan pemindahan peralatan dari teater operasi lain, sekali gus berpotensi mewujudkan jurang liputan pertahanan sementara di kawasan lain yang sebelum ini dilindungi.

Dari sudut logistik, pengangkutan dan pemasangan radar baharu boleh mengambil masa beberapa minggu atau bulan bergantung kepada ketersediaan aset dan keutamaan penempatan operasi.

Sepanjang tempoh tersebut, bateri THAAD yang ditempatkan di Muwaffaq Salti terpaksa beroperasi dengan keupayaan pengesanan serta penjejakan yang sangat terhad berbanding keadaan operasi penuh.

Pengurangan liputan penderia ini berpotensi menyukarkan usaha memintas pelancaran peluru berpandu balistik Iran yang disasarkan ke arah Israel atau kemudahan Amerika Syarikat di seluruh rantau Asia Barat.

Serangan tersebut juga menonjolkan kerentanan penderia pertahanan peluru berpandu bernilai tinggi tetapi jumlahnya terhad yang ditempatkan di lokasi operasi yang boleh dijangka.

Oleh itu, perancang pertahanan mungkin perlu menilai semula sama ada penempatan sistem pertahanan masa depan perlu memberi keutamaan kepada redundansi lebih tinggi dan rangkaian penderia yang lebih tersebar.

Satu lagi pendekatan yang berpotensi ialah meningkatkan integrasi dengan sistem pengesanan peluru berpandu berasaskan angkasa yang kurang terdedah kepada serangan kinetik setempat.

Insiden ini sekali gus mengukuhkan perbahasan lebih luas mengenai bagaimana seni bina pertahanan peluru berpandu perlu berkembang dalam era di mana pihak lawan semakin memiliki keupayaan serangan jarak jauh yang semakin tepat.

Ketika konflik antara Iran dan pakatan Amerika Syarikat serta Israel terus meningkat, kehilangan radar di Muwaffaq Salti menjadi peringatan bahawa walaupun sistem pertahanan peluru berpandu paling maju masih terdedah kepada risiko strategik dalam peperangan moden.