[VIDEO] Dron Shahed-136 Iran AS$30,000 Musnahkan Radar Amerika Bernilai AS$300 Juta di Bahrain

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Dalam satu demonstrasi peperangan asimetri yang mengejutkan dan mendedahkan kerentanan aset ketenteraan berteknologi tinggi, sebuah dron Iran bernilai kira-kira AS$30,000 telah dilaporkan memusnahkan tapak radar pengawasan udara 360 darjah dan pertahanan peluru berpandu jarak jauh bernilai AS$300 juta di Bahrain, sekali gus menggoncang imbangan kuasa strategik Teluk Parsi.

Radar tersebut, yang beroperasi sejak 2004, berfungsi sebagai sistem amaran awal kritikal untuk mengesan pesawat pejuang, peluru berpandu kruis dan ancaman udara lain, sekali gus memperkukuh pertahanan U.S. Fifth Fleet yang beribu pejabat di rantau tersebut serta melindungi kepentingan maritim Amerika Syarikat di laluan tenaga global.

Insiden itu, yang dirakam dalam rakaman video disahkan memperlihatkan asap hitam tebal menjulang dari U.S. Naval Support Activity Bahrain, menonjolkan strategi terancang Iran untuk melemahkan keupayaan pengesanan peluru berpandu Amerika Syarikat, negara Arab dan Israel sebelum melancarkan serangan berskala lebih besar apabila pertahanan udara semakin terhakis.

Serangan menggunakan dron jenis Shahed yang berfungsi sebagai one-way attack unmanned aerial vehicle (OWA-UAV) bukan sahaja mendedahkan realiti keras peperangan dron moden sebagaimana dipelajari dalam konflik Ukraine, malah menandakan eskalasi lebih luas yang berpotensi menjerumuskan Asia Barat ke dalam konfrontasi ketenteraan berpanjangan.

Ketika laporan mengenai insiden serupa mula tersebar, kemusnahan radar AN/TPS-59 di Bahrain boleh dianggap sebagai permulaan “shaping operations” oleh Iran, iaitu langkah awal untuk melemahkan rangkaian pengawasan udara serantau sebelum melancarkan serangan berkelompok berskala besar yang lebih merosakkan.

Dari sudut ketenteraan-teknikal, kehilangan nod pengesanan jarak jauh ini memampatkan jendela keputusan operasi bagi pemintasan ancaman balistik dan kruis, sekali gus meningkatkan risiko terhadap pangkalan, kapal perang dan infrastruktur tenaga kritikal di sekitar Teluk Parsi.”

Secara strategik, kejayaan serangan kos rendah terhadap sistem bernilai ratusan juta dolar ini menghantar isyarat jelas bahawa dominasi teknologi tinggi tidak lagi menjamin kelebihan mutlak dalam persekitaran ancaman dron berterusan dan tepu.

Situasi kini berkembang pantas dengan Israel bersama-sama koordinasi Amerika Syarikat telah melancarkan operasi ketenteraan pra-emptif dramatik terhadap Iran pada 28 Februari 2026, sekali gus mengubah episod serangan dron terhad kepada konflik konvensional berskala penuh yang menggugat kestabilan geopolitik Timur Tengah.

Serangan dron bersasar Iran itu kini adalah sebahagian daripada peperangan terbuka di antara Iran dengan Israel dan Amerika Syarikat, dengan laporan pengesahan kematian Pemimpin Utama Iran Ayatollah Ali Khamenei, serangan balas peluru berpandu meluas serta serangan udara berterusan yang mengancam menenggelamkan Teluk Parsi dalam kancah peperangan berpanjangan dan berisiko tinggi.

Laporan komprehensif ini meneliti insiden radar Bahrain, implikasi strategiknya serta eskalasi susulan, dengan menganalisis bagaimana taktik asimetri berasaskan dron bertukar menjadi konfrontasi konvensional terbuka yang sedang membentuk semula landskap keselamatan serantau dan seni bina pertahanan udara Teluk.

Sasaran Strategik: Tiang Pertahanan Laut Amerika Syarikat di Teluk

Radar AN/TPS-59 yang dianggarkan bernilai sekitar AS$300 juta telah menjadi tunjang operasi ketenteraan Amerika Syarikat di Timur Tengah selama lebih dua dekad, memainkan peranan penting dalam memastikan penguasaan maklumat situasi udara di ruang udara strategik Teluk Parsi.

Dipasang dan beroperasi sejak 2004, sistem pengawasan udara 360 darjah serta pertahanan peluru berpandu jarak jauh ini menyediakan liputan menyeluruh terhadap pesawat, peluru berpandu kruis dan dron, sekali gus membentuk lapisan amaran awal utama dalam rangkaian pertahanan bersepadu Amerika Syarikat.

Ditempatkan di U.S. Naval Support Activity Bahrain bagi menyokong operasi U.S. Fifth Fleet, radar ini membentuk kubah pengawasan strategik ke atas laluan maritim paling kritikal dunia, termasuk koridor penghantaran minyak yang menyokong ekonomi global.

Kepentingannya tidak boleh diperkecilkan kerana ia membolehkan pengesanan ancaman dari ratusan kilometer dengan liputan penuh 360 darjah, sekali gus membolehkan koordinasi pantas dengan sistem pertahanan sekutu serta meningkatkan kebolehupayaan pemintasan awal.

Dalam era proliferasi peluru berpandu dan dron, AN/TPS-59 berfungsi sebagai pengawal barisan hadapan yang disepadukan dengan rangkaian pertahanan udara serantau bagi melindungi pangkalan tentera, aset tenaga dan laluan perdagangan strategik.

Kemusnahannya merupakan tamparan langsung terhadap kesiapsiagaan operasi U.S. Navy, berpotensi mewujudkan jurang pengawasan yang boleh dieksploitasi dalam konfrontasi akan datang.

Rakaman yang disahkan menunjukkan asap hitam pekat menjulang dari kompleks tentera laut apabila letupan memusnahkan kubah radar berbentuk sfera yang menjadi simbol keupayaan pengesanan strategik tersebut.

Kubah itu runtuh akibat impak letupan, serpihan bertaburan dan kebakaran tercetus, menonjolkan keberkesanan serangan dron kos rendah terhadap sistem bernilai ratusan juta dolar.

Ironinya, radar berkenaan dilaporkan sedang memantau pergerakan dron yang menghampiri pada saat impak, sekali gus mendedahkan hakikat bahawa sistem canggih tetap terdedah kepada ancaman asimetri kos rendah yang dirancang rapi.

Senjata Asimetri: Shahed-136 dan Realiti Peperangan Dron

Di tengah-tengah serangan ini ialah dron Shahed-136 Iran, sebuah UAV jarak jauh jenis serangan sehala yang melambangkan keberkesanan kos dalam peperangan asimetri moden yang semakin mencabar dominasi teknologi Barat.

Dihasilkan pada kos dianggarkan antara AS$20,000 hingga AS$50,000 seunit, Shahed-136 direka untuk misi kamikaze, berlegar di ruang udara sasaran sebelum menjunam tepat ke atas objektif strategik yang dikenal pasti.

Kosnya yang rendah membolehkan pengeluaran besar-besaran dan taktik tepu, sekali gus memberi tekanan kepada sistem pertahanan udara canggih yang perlu membelanjakan pemintas mahal untuk menangkis ancaman murah.

Dengan keupayaan jarak jauh dan hulu ledak mencukupi untuk merosakkan struktur utama, dron ini beroperasi sebagai loitering munition yang menunggu masa optimum untuk melaksanakan serangan tepat.

Dalam insiden ini, ia dilaporkan mengenai kubah radar dengan ketepatan tinggi yang menafikan persepsi bahawa harga rendah bermaksud impak terhad.

Perbezaan kos ketara antara AS$30,000 dan AS$300 juta menggambarkan ketidakseimbangan strategik dalam peperangan dron moden yang memihak kepada pihak yang mengeksploitasi asimetri ekonomi.

Konflik Ukraine membuktikan bagaimana UAV kos rendah mampu memusnahkan kenderaan berperisai, artileri dan sistem pengawasan bernilai jutaan dolar berulang kali.

Serangan di Bahrain mengukuhkan hakikat bahawa perkakasan ketenteraan canggih semakin terdedah kepada serangan berkelompok dron yang boleh diganti dengan mudah.

Penggunaan Shahed-136 oleh Iran mencerminkan strategi terancang untuk mengimbangi kekurangan konvensional melalui eksploitasi ketidakseimbangan kos dan ketahanan operasi.

Serangan dan Implikasi Operasi Serta-Merta

Dron Shahed dilaporkan menghampiri U.S. Naval Support Activity Bahrain dalam liputan radar yang sama, sekali gus menunjukkan keberanian taktik dan keyakinan terhadap kelemahan sistem pertahanan berlapis sedia ada.

Walaupun dikesan, dron tersebut berjaya mengelak pemintasan dan menghantar muatan peledaknya terus ke kubah radar, menimbulkan letupan besar yang menghasilkan kepulan asap tebal serta kerosakan ketara pada struktur sekeliling.

Runtuhan kubah menandakan kehilangan sepenuhnya sistem pengawasan bernilai ratusan juta dolar yang menjadi komponen penting seni bina pertahanan udara Teluk.

Kemusnahan radar jarak jauh itu segera menjejaskan keupayaan amaran awal terhadap pesawat, peluru berpandu kruis dan gelombang dron tambahan yang berpotensi menyusul.

Laporan mencadangkan serangan ini bukan insiden terpencil tetapi sebahagian corak yang lebih luas menyasarkan aset Amerika Syarikat dan sekutu di rantau tersebut.

Spektrum ancaman kini melangkaui peluru berpandu balistik, merangkumi serangan dron tidak dapat dijangka yang memerlukan penyesuaian doktrin dan pelaburan sistem anti-dron baharu.

Dengan memusnahkan nod pengesanan utama, serangan ini memaksa pergantungan kepada sistem alternatif yang mungkin mewujudkan jurang liputan dan melambatkan masa tindak balas.

Iran Musnahkan Radar AN/FPS-132 Bernilai AS$1.1 Bilion di Qatar

Dalam insiden berasingan, Kementerian Pertahanan Qatar mengesahkan bahawa Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) Iran telah memusnahkan radar amaran awal Amerika Syarikat di Qatar, menekankan lagi kerentanan aset canggih Amerika di Teluk serta peningkatan kecanggihan peluru berpandu Iran.

Sistem AN/FPS-132 Block 5 Upgraded Early Warning Radar (UEWR) itu dipasang pada 2013 dengan kos sekitar AS$1.1 bilion (RM4.18 bilion pada kadar USD1 = RM3.8), dan kemusnahannya menandakan fasa baharu konflik yang mencabar dominasi ketenteraan Amerika di Timur Tengah.

Direka untuk mengesan pelancaran peluru berpandu balistik jarak jauh sehingga 5,000 kilometer, radar tersebut ditempatkan berhampiran Al Udeid Air Base, pangkalan tentera Amerika terbesar di rantau itu.

IRGC menyatakan radar itu “dimusnahkan sepenuhnya” dalam serangan peluru berpandu tepat, satu dakwaan yang disahkan pihak Qatar, sekali gus menjejaskan operasi pengawasan dan seni bina pertahanan udara bersepadu negara sekutu Teluk.

Kehilangan radar berkuasa tinggi ini mengurangkan kedalaman amaran awal di utara Teluk, memampatkan jendela keputusan komander untuk memintas ancaman balistik atau kruis.

Tanpa keupayaan pengesanan jarak jauh AN/FPS-132, Amerika Syarikat dan sekutu terpaksa bergantung kepada sensor bertindih yang tersebar secara geografi, berisiko mewujudkan jurang liputan yang boleh dieksploitasi melalui serangan tepu terkoordinasi.

Kemerosotan radar phased-array ini turut melemahkan rangkaian data fusion yang menyuap nod kawalan dan perintah serantau, sekali gus menjejaskan kelajuan pengelasan ancaman serta cueing pemintas bagi bateri Patriot dan THAAD.

Secara strategik, kemusnahan aset pertahanan bernilai AS$1.1 bilion (RM4.18 bilion) memberikan tamparan psikologi terhadap kredibiliti payung keselamatan Amerika di Teluk, menimbulkan persoalan dalam kalangan rakan serantau mengenai daya tahan sistem paling canggih sekalipun.

Kemusnahan radar AN/FPS-132 ini juga berpotensi memaksa Amerika Syarikat menilai semula konfigurasi pertahanan peluru berpandu berlapis di Asia Barat, termasuk penempatan semula aset berasaskan darat dan laut bagi menampung jurang pengesanan strategik yang terhasil akibat serangan tersebut.

Dalam konteks imbangan kuasa serantau, kejayaan Iran menembusi sistem amaran awal bernilai berbilion dolar itu memperkukuh naratif bahawa strategi peluru berpandu dan peperangan asimetri Tehran kini mampu mencabar kelebihan teknologi Amerika Syarikat, sekali gus meningkatkan risiko salah kira strategik yang boleh mencetuskan eskalasi lebih luas di Teluk Parsi.

Eskalasi dan Implikasi Geopolitik Serantau

Serangan di Bahrain bertindak sebagai pemangkin konfrontasi lebih luas apabila Israel, dengan koordinasi Amerika Syarikat, melancarkan serangan pra-emptif terhadap Iran pada 28 Februari 2026 yang melibatkan lebih 200 pesawat pejuang dan sasaran sekitar 500 lokasi.

Sasaran termasuk sistem pertahanan udara, pelancar peluru berpandu dan pusat perintah yang berkait dengan program peluru berpandu balistik Iran, manakala kematian Ayatollah Ali Khamenei dilaporkan sebagai titik perubahan politik utama dalam sejarah Republik Islam itu.

Iran membalas dengan serangan peluru berpandu dan dron ke atas Israel serta pangkalan Amerika Syarikat di Bahrain, Kuwait, Qatar, Jordan dan United Arab Emirates, memperluas konflik kepada peperangan konvensional berterusan.

Pasaran global bertindak balas secara tidak menentu apabila laluan minyak Teluk Parsi berdepan risiko, manakala seni bina pertahanan udara berteknologi tinggi terbukti rapuh di hadapan ancaman asimetri berterusan.

Apa yang bermula dengan serangan dron bernilai AS$30,000 kini berkembang menjadi peperangan serantau yang berpotensi mentakrif semula doktrin pencegahan, keseimbangan kuasa dan struktur keselamatan Teluk Parsi untuk tahun-tahun mendatang. — DEFENCE SECURITY ASIA