Iran Dakwa Amerika Tewas, Trump Terima Gencatan Senjata Dua Minggu: Pelan 10 Perkara Tehran Boleh Ubah Kuasa Timur Tengah
Tehran mendakwa Washington bersetuju dengan tuntutan melibatkan Selat Hormuz, program nuklear Iran, penghapusan sekatan dan pengunduran tentera Amerika dari Timur Tengah.
(DEFENCE SECURITY ASIA) – Gencatan senjata selama dua minggu antara Washington dan Tehran segera bertukar menjadi perebutan geopolitik berhubung penguasaan naratif, pencegahan serantau dan masa depan kehadiran ketenteraan Amerika Syarikat di seluruh Timur Tengah.
Majlis Keselamatan Negara Tertinggi Iran mengisytiharkan bahawa Amerika Syarikat mengalami “kekalahan yang tidak dapat dinafikan, bersejarah dan menghancurkan,” sambil mendakwa Washington menerima rundingan berasaskan pelan 10 perkara Tehran.
Pada masa sama, Presiden Donald Trump menggambarkan persetujuan tersebut sebagai bukti bahawa Iran akhirnya berundur akibat tekanan Amerika selepas ancaman serangan lebih besar dan peningkatan ketenteraan berterusan.
Perbezaan tafsiran awam yang amat ketara itu penting kerana rundingan yang akan bermula di Islamabad pada 10 April bakal menentukan sama ada rantau tersebut bergerak ke arah pengurangan ketegangan atau konfrontasi lebih besar.
Menteri Luar Iran, Abbas Araghchi, menegaskan bahawa Tehran hanya akan menghentikan operasi pertahanannya selama tepat dua minggu sekiranya semua serangan terhadap wilayah Iran dihentikan sepenuhnya.
Araghchi turut mengumumkan bahawa laluan perkapalan selamat melalui Selat Hormuz akan terus dibenarkan sepanjang tempoh tersebut, namun pergerakan akan diselaraskan secara langsung oleh pihak tentera Iran.
Dengan mengucapkan penghargaan kepada Perdana Menteri Pakistan, Shehbaz Sharif, serta kepimpinan tenteranya, Araghchi mengangkat Islamabad daripada orang tengah serantau kepada saluran diplomatik utama antara Washington dan Tehran.
Syarat Iran jauh melangkaui gencatan senjata sementara kerana Tehran menuntut pengiktirafan terhadap program nuklearnya, penghapusan sekatan ekonomi dan pengunduran tentera Amerika daripada rantau tersebut.
Trump bagaimanapun menyifatkan pelan 10 perkara Iran hanya sebagai “asas yang boleh dilaksanakan” untuk perbincangan lanjut, bukannya penyelesaian yang telah diterima sepenuhnya oleh Washington.
Empat belas hari akan datang oleh itu bukan sekadar gencatan senjata, sebaliknya jeda operasi ketika kedua-dua kerajaan berusaha membentuk semula medan persaingan melalui diplomasi, isyarat strategik dan peperangan naratif.
BACA: Foto Terawal Dedah Kemusnahan Pesawat E-3G Sentry Amerika di Prince Sultan Air Base Arab Saudi Selepas Serangan Peluru Berpandu Iran
Pelan 10 Perkara Tehran Menyasarkan Keuntungan Strategik Jauh Melebihi Gencatan Senjata
Cadangan Iran bermula dengan tuntutan supaya Amerika Syarikat memberikan jaminan tidak menyerang yang mengikat dari segi undang-undang bagi menghalang operasi ketenteraan masa depan.
Tuntutan kedua mengkehendaki Iran terus mengekalkan kawalan terhadap Selat Hormuz, sekali gus memastikan Tehran mengekalkan pengaruh terhadap laluan maritim yang membawa hampir satu perlima bekalan minyak dunia.
Desakan Iran supaya dunia menerima pengayaan uranium secara berterusan membuktikan bahawa Tehran mahu program nuklearnya diiktiraf tanpa perlu memusnahkan infrastruktur teknologi sedia ada.
Tuntutan keempat dan kelima pula meminta semua sekatan utama dan sekatan sekunder Amerika ditarik balik, sekali gus membolehkan Iran kembali mengakses kewangan, eksport tenaga dan pelaburan antarabangsa.
Tehran juga mahu semua resolusi Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu serta resolusi Lembaga Gabenor Agensi Tenaga Atom Antarabangsa ditamatkan sepenuhnya.
Sekiranya tuntutan itu dipenuhi, struktur undang-undang antarabangsa yang selama ini mengehadkan program nuklear, peluru berpandu dan aktiviti serantau Iran akan terhapus.
Satu lagi tuntutan utama ialah pampasan kewangan terhadap kerosakan perang, iaitu isu yang amat rumit kerana Washington secara tradisinya menolak pembayaran terus kepada kerajaan lawan.
Cadangan Iran turut menuntut pengunduran menyeluruh tentera tempur Amerika daripada rantau itu, termasuk aset yang ditempatkan di Iraq, Syria, Teluk dan pangkalan sekitarnya.
Elemen terakhir pelan tersebut menghendaki semua operasi ketenteraan terhadap pasukan “paksi penentangan” dihentikan, termasuk terhadap Hezbollah, Houthi dan kumpulan sekutu Iran lain.
Rangka Kerja Rundingan 10 Perkara Tehran Untuk Rundingan di Islamabad
| No. | Tuntutan Iran | Kepentingan Strategik dan Ketenteraan-Politik |
|---|---|---|
| 1 | Komitmen Amerika Syarikat untuk tidak melakukan pencerobohan | Tehran menuntut jaminan rasmi daripada Amerika Syarikat bahawa Washington dan sekutu serantaunya tidak akan melancarkan serangan ketenteraan masa depan terhadap wilayah, kepimpinan, kemudahan nuklear atau infrastruktur ketenteraan Iran. |
| 2 | Kawalan Iran yang berterusan ke atas Selat Hormuz | Iran menegaskan bahawa Selat Hormuz mesti kekal di bawah kawalan maritim “terselaras” atau “dikawal” oleh Iran, dengan semua lalu lintas perdagangan dan prosedur laluan selamat dipantau terus oleh Angkatan Tentera Iran. |
| 3 | Pengiktirafan terhadap hak Iran untuk meneruskan pengayaan nuklear | Tehran mahu program pengayaan uranium miliknya diiktiraf sepenuhnya oleh masyarakat antarabangsa, sekali gus membolehkan Iran meneruskan aktiviti tersebut tanpa memusnahkan sentrifug, kemudahan atau infrastruktur nuklear sedia ada. |
| 4 | Penghapusan semua sekatan utama Amerika Syarikat terhadap Iran | Iran menuntut supaya semua sekatan ekonomi langsung Amerika Syarikat terhadap bank Iran, eksport minyak, institusi kewangan, sektor perkapalan, tenaga dan entiti kerajaan ditarik balik sepenuhnya. |
| 5 | Penghapusan semua sekatan sekunder | Tehran turut mahu Amerika Syarikat menamatkan hukuman dan sekatan yang dikenakan terhadap kerajaan asing, syarikat, bank dan firma perkapalan yang menjalankan urusan perdagangan dengan Iran. |
| 6 | Penamatan semua resolusi Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu terhadap Iran | Iran mahu semua langkah dan resolusi Majlis Keselamatan PBB yang masih berkaitan dengan program nuklear, aktiviti peluru berpandu dan kedudukan keselamatan serantaunya dibatalkan sepenuhnya. |
| 7 | Penamatan semua resolusi Lembaga Gabenor Agensi Tenaga Atom Antarabangsa | Tehran mahu semua resolusi Agensi Tenaga Atom Antarabangsa berkaitan pemeriksaan, dakwaan ketidakpatuhan dan keperluan pemantauan program nuklear Iran ditarik balik secara rasmi. |
| 8 | Pembayaran pampasan kepada Iran bagi kerosakan perang | Iran menuntut pampasan kewangan, yang kadangkala digambarkan sebagai dana pembinaan semula, bagi kerosakan akibat serangan terhadap kemudahan ketenteraan, infrastruktur dan kawasan awam. |
| 9 | Pengunduran semua tentera tempur Amerika Syarikat dari rantau tersebut | Tehran menuntut pengeluaran semua tentera tempur Amerika, pesawat, aset tentera laut, sistem peluru berpandu dan anggota tentera daripada pangkalan di Teluk, Iraq, Syria dan kawasan sekitarnya. |
| 10 | Penamatan perang di semua medan, termasuk terhadap “Paksi Penentangan” | Iran mahu semua operasi ketenteraan dihentikan bukan sahaja terhadap Iran, tetapi juga terhadap organisasi sekutunya termasuk Hezbollah, Houthi dan kumpulan lain yang disokong Tehran di seluruh rantau itu. |
Dua Minggu Untuk Trump Mengekalkan Pilihan Ketenteraan Sambil Menguji Niat Sebenar Iran
Pendekatan Trump amat berbeza kerana Washington menegaskan bahawa penggantungan pengeboman hanya berlangsung selama dua minggu dan bergantung kepada pembukaan segera Selat Hormuz.
Rumah Putih oleh itu terus menggambarkan persetujuan tersebut sebagai susunan taktikal bersyarat, bukannya pengiktirafan terhadap tuntutan politik atau cita-cita strategik Iran.
Pegawai Amerika berhujah bahawa Tehran hanya memasuki rundingan selepas gagal menahan tekanan ketenteraan berpanjangan, termasuk serangan berulang terhadap infrastruktur dan rangkaian logistik Iran.
Dengan enggan menyokong keseluruhan pelan Iran secara terbuka, Trump mengekalkan kebebasan untuk menyambung semula operasi ketenteraan sekiranya rundingan gagal atau Hormuz kembali terancam.
Pendekatan tersebut membolehkan Washington mengekalkan tekanan paksaan sambil pada masa sama mengurangkan kebimbangan pasaran tenaga dunia yang amat sensitif terhadap gangguan Hormuz.
Amerika Syarikat juga kelihatan berusaha mengelakkan tanggapan bahawa ia menerima pengaruh Iran ke atas rantau tersebut selepas bertahun-tahun melabur dalam pangkalan dan pakatan.
Atas sebab itu, Trump menggambarkan rundingan Islamabad sebagai ujian sama ada Iran benar-benar bersedia berkompromi atau sekadar memanfaatkan ruang operasi sementara.
Tafsiran Washington menjadikan rundingan akan datang sebagai proses pengesahan yang menumpukan perhatian terhadap tingkah laku Iran, akses maritim dan aktiviti tenteranya sepanjang jeda.
Selat Hormuz Kini Menjadi Medan Pertempuran Utama Dalam Rundingan Amerika-Iran
Elemen paling penting dalam rundingan ini ialah Selat Hormuz kerana kedua-dua kerajaan menyedari bahawa laluan sempit itu merupakan alat tekanan paling berkuasa.
Iran mendakwa ia mempunyai hak berterusan ke atas pergerakan di Hormuz kerana selat tersebut bersempadan dengan wilayah Iran dan terdedah kepada keupayaan tenteranya.
Keupayaan itu termasuk armada laut, bateri peluru berpandu, sistem radar, dron pengawasan dan rangkaian penderiaan yang membolehkan Iran memantau setiap kapal.
Kesediaan Tehran membenarkan laluan selamat semasa gencatan senjata sementara kini dipersembahkan di dalam negara sebagai konsesi yang diberikan daripada kedudukan kuat.
Washington bagaimanapun menegaskan bahawa pembukaan semula Hormuz secara segera dan sepenuhnya merupakan syarat minimum sebelum proses diplomatik lebih luas diteruskan.
Pertikaian ini mempunyai kesan global kerana ketidakstabilan berpanjangan di Hormuz boleh mengganggu penghantaran minyak, meningkatkan premium insurans dan menggoncang pasaran tenaga.
Rujukan Iran terhadap “kekangan teknikal” bagi pergerakan maritim menunjukkan Tehran mahu terus mengawal pemeriksaan kapal, masa pelayaran dan laluan perdagangan.
Formula itu membolehkan Iran mengekalkan kawalan operasi terhadap laluan strategik tersebut sambil pada masa sama mendakwa ia melindungi perdagangan antarabangsa.
Perebutan terhadap Hormuz akhirnya mencerminkan persaingan lebih besar antara matlamat kebebasan pelayaran Amerika dan usaha Iran menginstitusikan pengaruh maritim serantau.
Peranan Islamabad Mewujudkan Pusat Diplomatik Baharu Dalam Krisis Serantau
Kemunculan Pakistan sebagai orang tengah merupakan antara perkembangan paling penting kerana Islamabad kini berada pada kedudukan unik antara Washington dan Tehran.
Pegawai Iran secara terbuka mengucapkan terima kasih kepada Shehbaz Sharif dan kepimpinan tentera Pakistan, menunjukkan Islamabad memainkan peranan langsung dalam perjanjian tersebut.
Keputusan mengadakan rundingan di Islamabad turut memberikan Pakistan kepentingan diplomatik baharu ketika penjajaran kuasa serantau semakin berubah dan tidak menentu.
Pakistan mempunyai hubungan kerja dengan Iran dan Amerika Syarikat, sambil pada masa sama mengekalkan pengaruh dalam kalangan negara Teluk dan dunia Islam.
Bagi Tehran, pengantaraan Pakistan menyediakan saluran diplomatik yang boleh diterima tanpa perlu bergantung secara langsung kepada kuasa Eropah atau negara Teluk.
Bagi Washington pula, Islamabad menawarkan lokasi yang cukup berkecuali untuk meneruskan rundingan tanpa mewujudkan tanggapan bahawa Amerika menerima syarat Iran.
Penglibatan tentera Pakistan juga penting kerana sebarang persetujuan masa depan berkaitan Hormuz dan kedudukan tentera serantau memerlukan mekanisme penguatkuasaan yang dipercayai.
Peranan baharu Islamabad oleh itu berpotensi berkembang melepasi fungsi pengantara dan akhirnya merangkumi penyelarasan keselamatan maritim serta jaminan diplomatik serantau.
Gencatan Senjata Dua Minggu Boleh Menjadi Kejayaan Diplomatik Atau Sekadar Jeda Taktikal
Iran mengisytiharkan kemenangan kerana rejimnya berjaya bertahan daripada serangan awal, mengekalkan perpaduan dalaman dan mengelakkan kejatuhan segera walaupun berdepan tekanan luar.
Tehran juga percaya bahawa jeda sementara itu mengesahkan strategi rundingannya kerana Washington memasuki rundingan tanpa mencapai objektif ketenteraan yang diisytiharkan.
Amerika Syarikat bagaimanapun berhujah bahawa Iran menerima rundingan hanya selepas menyedari konfrontasi berterusan boleh menyebabkan kerosakan lebih besar.
Kedua-dua tafsiran tersebut mengandungi unsur kebenaran strategik kerana tiada pihak mencapai kemenangan mutlak dan tiada pihak mengalami kekalahan menyeluruh.
Tempoh empat puluh lapan hingga tujuh puluh dua jam akan datang amat penting kerana pelaksanaan di Hormuz akan menentukan sama ada kedua-dua pihak benar-benar mahu berkompromi.
Sekiranya perkapalan kembali beroperasi tanpa insiden dan operasi ketenteraan terus dihentikan, rundingan Islamabad boleh menjadi proses diplomatik paling penting sejak beberapa tahun.
Namun, sekiranya mana-mana pihak menuduh lawannya melanggar perjanjian sementara tersebut, gencatan senjata boleh runtuh sebelum rundingan sebenar bermula.
Persetujuan semasa oleh itu tidak wajar dilihat sebagai penamat krisis, sebaliknya permulaan kepada perebutan geopolitik yang jauh lebih rumit dan berbahaya.
