(DEFENCE SECURITY ASIA) — India secara rasmi memulakan usaha menyertai Sistem Tempur Udara Masa Hadapan (Future Combat Air System) pimpinan Perancis, sekali gus membuka laluan kepada New Delhi untuk terbabit dalam pembangunan pesawat pejuang generasi keenam susulan pengunduran Jerman yang meruntuhkan struktur industri asal program Eropah itu.

Inisiatif berkenaan berpotensi mengubah FCAS daripada kerjasama Perancis-Jerman-Sepanyol yang dilanda pertikaian kepada perkongsian aeroangkasa strategik Perancis-India, menggabungkan teknologi pesawat tempur Eropah, kapasiti pembuatan India dan keperluan operasi Indo-Pasifik.

Kementerian Pertahanan India memaklumkan Jawatankuasa Tetap Parlimen Mengenai Pertahanan bahawa usaha tersusun telah dimulakan untuk menyertai bersama program pembangunan pesawat pejuang generasi keenam yang diterajui kerajaan Perancis itu.

Pendedahan tersebut meningkatkan status minat India melangkaui peringkat pemerhatian tidak rasmi, meskipun sehingga pertengahan Ogos 2026 belum ada perjanjian dua hala, komitmen kewangan, pembahagian kerja industri atau rangka kerja pemindahan teknologi yang mengikat secara sah diumumkan.

Jawatankuasa Parlimen itu mengenal pasti FCAS serta Program Tempur Udara Global (GCAP) kendalian Britain, Itali dan Jepun sebagai dua projek utama generasi keenam, sambil memberi amaran kelewatan menyertainya boleh menyebabkan Tentera Udara India ketinggalan dari segi teknologi.

Jawatankuasa berkenaan kemudian meminta laporan status terperinci, pelan hala tuju pembangunan dan jangka masa awal pemerolehan, mencerminkan peningkatan penelitian politik terhadap peralihan India daripada pesawat pejuang konvensional kepada sistem penerbangan tempur berangkaian dan kolaboratif.

FCAS menggabungkan Pesawat Pejuang Generasi Baharu (NGF) berteknologi halimunan dengan dron pembawa jarak jauh, pesawat pengiring tanpa pemandu dan awan tempur yang menghubungkan rangkaian sensor, persenjataan serta nod pemerintahan dalam persekitaran peperangan elektronik.

Seni bina “sistem dalam sistem” itu amat penting kerana penguasaan udara masa hadapan semakin bergantung kepada dominasi maklumat, kekuatan aset tanpa pemandu, peperangan elektronik dan kesalinghubungan berdaya tahan, bukan semata-mata perbandingan prestasi pesawat pejuang berawak.

Pendekatan India menyusuli keruntuhan komponen pesawat pejuang bersama FCAS pada 8 Jun 2026 apabila pertikaian industri dan perbezaan keperluan operasi yang berlarutan menyebabkan kerjasama Perancis-Jerman tidak lagi dapat dipertahankan secara komersial serta strategik.

Presiden Perancis, Emmanuel Macron dan Canselor Jerman, Friedrich Merz merumuskan bahawa Dassault Aviation serta Airbus gagal menyelesaikan pertikaian mengenai kepimpinan program, harta intelek, pembahagian kerja, kuasa reka bentuk dan kawalan kejuruteraan.

Perancis kini mempunyai kebebasan untuk meneruskan visi pesawat pejuang serasi kapal pengangkut pesawat dan berkeupayaan membawa senjata nuklear bersama rakan baharu, tetapi perlu menanggung risiko kewangan, teknologi serta jadual yang sebelum ini dikongsi tiga kerajaan Eropah.

India mampu menawarkan pelaburan, skala pengeluaran dan permintaan operasi, namun kejayaan kerjasama itu bergantung kepada jaminan akses kepada teknologi sensitif dan bukan penyertaan simbolik yang sekadar membiayai pesawat pejuang dikuasai sepenuhnya oleh Perancis.

Keruntuhan FCAS Membuka Ruang Strategik kepada India

Perancis dan Jerman melancarkan FCAS pada 2017 sebelum disertai Sepanyol pada 2019 bagi menggantikan armada Rafale Perancis serta Eurofighter Typhoon milik Jerman dan Sepanyol menerusi sistem tempur udara berangkaian yang dijangka beroperasi sekitar 2040.

Nilai keseluruhan program itu diunjurkan mencecah hampir €100 bilion atau kira-kira AS$115 bilion (RM460 bilion), menjadikan penguasaan industri amat penting kerana pemilikan harta intelek berpotensi menentukan eksport pesawat tempur Eropah untuk beberapa dekad.

Dassault mengetuai pembangunan komponen Pesawat Pejuang Generasi Baharu, manakala Airbus mewakili kepentingan Jerman dan Sepanyol, sekali gus mewujudkan pertindihan kuasa dalam projek yang memerlukan penyepaduan luar biasa rapat antara industri aeroangkasa nasional yang saling bersaing.

Pertikaian semakin meruncing apabila Paris menuntut kuasa mutlak terhadap reka bentuk pesawat, sedangkan Berlin dan Madrid mahukan penyertaan industri bermakna yang setimpal dengan sumbangan kewangan, kemampuan teknologi serta jumlah pesawat yang dirancang untuk diperoleh.

Perbezaan keperluan operasi turut melemahkan kerjasama kerana Perancis memerlukan pesawat serasi kapal pengangkut pesawat dan mampu melaksanakan misi cegah rintang nuklear, sedangkan Jerman tidak mempunyai keperluan penerbangan tentera laut setara serta mengamalkan kerangka penghantaran senjata nuklear berbeza.

Perbezaan itu mempengaruhi dimensi kerangka pesawat, pengukuhan struktur, jarak operasi, penyepaduan persenjataan dan kos pembangunan, sekali gus membuktikan bahawa kompromi politik sahaja tidak mampu menyelaraskan profil misi ketenteraan yang bertentangan.

Komponen pesawat berawak itu akhirnya ditamatkan meskipun perancangan demonstrator telah dilaksanakan dan penerbangan sulung disasarkan pada 2028 atau 2029, perkembangan yang berpotensi menjejaskan jadual penggantian armada Rafale serta Eurofighter yang semakin berusia.

Beberapa komponen FCAS lain, khususnya awan tempur, mungkin diteruskan tetapi hubungannya dengan pesawat pejuang yang dibangunkan Perancis secara bebas masih belum jelas kerana piawaian rangkaian, seni bina keselamatan dan pemilikan nasional memerlukan persetujuan lanjut.

Pengunduran Jerman membuka ruang rundingan kepada India, namun pada masa sama memperlihatkan bahaya utama program itu kerana perkongsian tanpa pembahagian kuasa yang jelas boleh mengulangi pertikaian pembahagian kerja serta harta intelek yang memecahkan FCAS.

New Delhi perlu menilai sama ada Perancis benar-benar mahukan rakan pembangunan setara atau sekadar memerlukan modal, tempahan dan sokongan pembuatan India untuk menyelamatkan program generasi keenam itu selepas kehilangan kekuatan kewangan Jerman.

Krisis Skuadron Pejuang India Mendorong Strategi Generasi Keenam

Tentera Udara India kini mengoperasikan kira-kira 29 skuadron pesawat pejuang berbanding kekuatan dibenarkan sebanyak 42 skuadron, mewujudkan kekurangan 13 skuadron yang mengehadkan keupayaannya menghadapi China dan Pakistan secara serentak di medan operasi berasingan.

Kekurangan itu boleh menjadi semakin kritikal apabila kira-kira 110 hingga 120 pesawat Jaguar dalam enam skuadron mula ditamatkan perkhidmatan antara 2028 dan pertengahan 2030-an, kecuali penghantaran pesawat pengganti dipercepatkan bagi menampung kehilangan aset legasi.

FCAS tidak mampu menyelesaikan krisis jumlah pesawat dalam jangka pendek kerana pesawat generasi keenam masih memerlukan tempoh panjang sebelum mencapai status operasi, tetapi penyertaan India boleh menghalang struktur angkatan udaranya daripada menjadi usang selepas 2040.

India perlu melaksanakan pemodenan berlapis menerusi pertambahan Tejas, pemerolehan Rafale tambahan, naik taraf Su-30MKI dan pembangunan Pesawat Tempur Sederhana Termaju (AMCA), sambil melindungi dana bagi membangunkan keupayaan generasi baharu sebenar.

Program AMCA buatan tempatan menyasarkan penerbangan sulung sekitar 2028 atau 2029, meletakkan tempoh pembangunannya hampir sejajar dengan jadual asal demonstrator FCAS, meskipun kedua-duanya memenuhi tahap peralihan teknologi serta operasi yang berbeza.

AMCA akan membina asas teknologi halimunan generasi kelima India, manakala FCAS berpotensi memperkenalkan kerjasama lebih mendalam antara platform berawak dan tanpa pemandu, penderiaan teragih, pengurusan misi berasaskan kecerdasan buatan serta penggunaan senjata kolaboratif.

Pengendalian kedua-dua program boleh mempelbagaikan kemampuan dan mengurangkan kebergantungan strategik India, tetapi pembangunan selari turut memberi tekanan kepada tenaga kejuruteraan, kemudahan ujian, penyelidikan sistem pendorongan serta peruntukan modal pertahanan yang terhad.

Konsep generasi keenam berpotensi merangkumi teknologi halimunan semua sudut, enjin kitaran berubah, peperangan elektronik termaju, integrasi siber, senjata tenaga terarah dan kerjasama autonomi, walaupun beberapa keupayaan itu masih dalam pembangunan serta belum dijamin pelaksanaannya.

Teknologi berkenaan membolehkan formasi kecil pesawat berawak mengawal aset tanpa pemandu jenis boleh guna semula atau pakai buang, sekali gus memperluas liputan sensor dan kapasiti persenjataan sambil merumitkan proses penyasaran serta tindak balas pertahanan udara musuh.

Cabaran utama India adalah mengimbangi keperluan segera memulihkan kekuatan skuadron dengan pelaburan bagi keupayaan masa hadapan kerana tumpuan berlebihan terhadap salah satu keperluan boleh mencetuskan kelemahan semasa atau kemunduran teknologi dalam jangka panjang.

Penjajaran Perancis-India Melangkaui Pesawat Pejuang

Potensi kerjasama FCAS dibina atas hubungan pertahanan kukuh merangkumi 36 pesawat Rafale Tentera Udara India, pemerolehan Rafale-M untuk tentera laut, kapal selam Scorpene serta perbincangan mengenai sistem pendorongan, persenjataan dan pembuatan aeroangkasa termaju.

India dan Perancis telah meneliti kerjasama generasi keenam ketika Dialog Pertahanan Tahunan pada Februari 2026 yang membabitkan Menteri Pertahanan India, Rajnath Singh dan rakan sejawatnya dari Perancis, sebelum perkongsian pesawat pejuang Perancis-Jerman runtuh secara rasmi.

Pertemuan Perdana Menteri India, Narendra Modi dan Presiden Macron di Nice pada Jun 2026 meningkatkan hubungan kedua-dua negara kepada “Perkongsian Strategik Global Khas” dengan penekanan terhadap reka bentuk, pembangunan dan pengeluaran bersama platform pertahanan canggih.

Kerangka politik itu mampu mempercepatkan rundingan FCAS, namun istilah diplomatik tidak boleh menggantikan kejelasan kontrak meliputi akses kod sumber, hak eksport, pemilikan harta intelek, kedaulatan naik taraf dan tanggungjawab pengeluaran domestik.

India mungkin memilih sebuah rakan asing utama kerana proses membuat keputusan secara dua hala dapat mengurangkan ketegangan institusi yang lazim berlaku dalam program multinasional, walaupun kebergantungan tertumpu akan meningkatkan pengaruh Perancis terhadap teknologi serta jadual pembangunan.

Penjajaran operasi kedua-dua negara juga lebih kukuh kerana Perancis dan India mengoperasikan kapal pengangkut pesawat serta memiliki keupayaan penghantaran senjata nuklear, membolehkan penyelarasan keperluan operasi maritim, penembusan jarak jauh, kebolehmandirian dan serangan strategik.

Varian FCAS yang serasi dengan kapal pengangkut pesawat boleh menarik perhatian India bagi perancangan penerbangan tentera laut masa hadapan, namun proses penyesuaian itu memerlukan struktur lebih berat, gear pendaratan diperkukuh, ketahanan kakisan dan pengendalian kelajuan rendah yang lebih baik.

Industri Perancis bakal memperoleh tempahan, pelaburan dan kapasiti pembuatan India, manakala New Delhi boleh menuntut penyertaan dalam reka bentuk termaju, integrasi rantaian bekalan serta akses kepada teknologi yang tidak ditawarkan melalui pembelian pesawat konvensional.

Rundingan mengenai pakej tambahan Rafale untuk India yang sering dikaitkan dengan kira-kira 114 pesawat dan pengeluaran tempatan berskala besar boleh menyediakan asas industri bagi pembuatan FCAS sekiranya kedua-dua projek itu dihubungkan menerusi perjanjian kontrak.

Bagaimanapun, menghubungkan pemerolehan Rafale tambahan dengan penyertaan FCAS boleh meningkatkan kuasa tawar-menawar kedua-dua pihak, sekali gus menuntut ketelusan bagi membezakan pembelian pesawat segera daripada penyertaan jangka panjang dalam pembangunan pesawat tempur berdaulat.

Pemindahan Teknologi dan Pembahagian Kerja Bakal Menentukan Kejayaan

India sebelum ini menarik diri daripada kerjasama pembangunan pesawat pejuang generasi kelima Rusia berikutan kebimbangan mengenai pembahagian kerja, kos, prestasi dan akses teknologi, sekali gus mewujudkan rujukan institusi penting bagi sebarang rundingan FCAS.

New Delhi dijangka tidak menganggap pemasangan akhir atau pengeluaran komponen semata-mata sebagai penyertaan generasi keenam yang memadai, terutama ketika dasar Atmanirbhar Bharat mengutamakan kepakaran reka bentuk tempatan, kedaulatan pengeluaran dan kawalan sepanjang kitaran hayat.

Kerjasama bermakna memerlukan jurutera India terbabit secara langsung dalam reka bentuk aerodinamik, seni bina sistem misi, bahan halimunan, peperangan elektronik, gabungan sensor, integrasi sistem pendorongan serta kerangka keselamatan awan tempur.

Bagaimanapun, Perancis perlu melindungi teknologi berkaitan cegah rintang nuklear, ciri jejak halimunan dan sistem misi berdaulat, sekali gus mewujudkan batasan yang mungkin bercanggah dengan tuntutan India terhadap pemindahan pengetahuan tanpa sekatan.

Kerjasama pembangunan enjin dengan Safran boleh menjadi faktor strategik penentu kerana sistem pendorongan kekal antara kekangan terbesar industri aeroangkasa India, manakala pembangunan enjin kitaran berubah atau adaptif memerlukan pelaburan berterusan melangkaui aturan pemindahan teknologi konvensional.

Awan tempur menimbulkan cabaran keselamatan yang sama sensitif kerana kesalingoperasian memerlukan pautan data dipercayai, protokol bersama, daya tahan siber dan kawalan akses terhadap maklumat yang dikongsi antara pesawat berawak, dron, satelit serta nod darat.

Pesawat pembawa tanpa pemandu boleh meningkatkan kekuatan tempur India tanpa pertambahan setara pesawat berawak, namun keberkesanannya bergantung kepada komunikasi berdaya tahan, navigasi autonomi dan pengeluaran kos efektif pada skala operasi yang mencukupi.

Pembahagian kerja industri juga perlu mencerminkan risiko sebenar pembuatan dan bukannya peratusan ditentukan secara politik kerana pengeluaran yang tidak disepadukan dengan baik boleh mencetuskan kelewatan pensijilan, kelemahan rantaian bekalan serta perbezaan konfigurasi yang menjejaskan kesiagaan armada.

Sebarang perjanjian mesti menetapkan kuasa eksport dengan jelas kerana India mungkin mahu menjual pesawat kepada negara ketiga atau membangunkan varian terbitan, sedangkan Perancis berkemungkinan mengenakan sekatan bagi melindungi harta intelek, hubungan strategik dan kedudukan Rafale dalam pasaran.

Sehingga struktur pembiayaan, kepimpinan reka bentuk dan sempadan teknologi berdaulat didedahkan, inisiatif itu perlu dianggap sebagai penerokaan tersusun dan bukannya pengesahan bahawa India secara rasmi menyertai FCAS atau memilih pesawat pejuang generasi keenamnya.

FCAS Berpotensi Mengubah Kuasa Udara Indo-Pasifik dan Industri Pertahanan Global

Penyertaan India akan memberikan FCAS dimensi Indo-Pasifik dengan menghubungkan kepentingan strategik Perancis kepada keperluan New Delhi menghadapi pesawat tempur, peluru berpandu jarak jauh, pertahanan udara bersepadu dan sistem tanpa pemandu China yang semakin canggih.

Gabungan berangkaian FCAS-AMCA berpotensi mengagihkan sensor dan persenjataan merentasi platform berawak serta tanpa pemandu, meningkatkan kebolehmandirian ketika menembusi pertahanan udara padat sambil memperluas jangkauan penyasaran India di kawasan maritim dan daratan.

Keupayaan sedemikian akan mempengaruhi perancangan ketenteraan melangkaui Asia Selatan kerana China perlu mengambil kira ancaman pesawat halimunan, dron kolaboratif dan persenjataan berangkaian yang beroperasi dari pangkalan India secara tersebar serta berpotensi daripada kumpulan tempur kapal pengangkut pesawat.

Pakistan juga akan memantau perkembangan program itu, namun tempoh pembangunan FCAS bermakna tindak balas segeranya lebih berkemungkinan melibatkan pesawat China, sistem pertahanan udara, keupayaan peperangan elektronik dan aset tanpa pemandu berbanding projek tempatan setanding.

Bagi Perancis, perkongsian dengan India boleh mengekalkan skala industri aeroangkasa selepas pengunduran Jerman, selain memperkukuh kedudukan Paris sebagai kuasa pesawat tempur autonomi di luar program Amerika Syarikat dan struktur GCAP pimpinan Britain.

Bagi India, penyertaan dalam FCAS boleh mengurangkan kebergantungan terhadap platform Rusia tanpa meletakkannya di bawah pergantungan eksklusif kepada teknologi Amerika Syarikat, selaras dengan strategi perkongsian pelbagai hala dan autonomi strategiknya.

Bagaimanapun, program itu akan mewujudkan keperluan logistik besar merangkumi penyelenggaraan khusus, infrastruktur perisian selamat, peralatan sokongan dron, kemudahan memulihkan lapisan halimunan, storan senjata canggih dan rantaian bekalan multinasional berdaya tahan.

Operasi tersebar di Indo-Pasifik menuntut semua sistem berfungsi ketika berdepan serangan peluru berpandu, gangguan elektronik dan komunikasi yang dipertikaikan, menjadikan kebolehatugasan serta kemampanan operasi sama penting dengan ciri halimunan atau prestasi maksimum pesawat.

Minat yang dinyatakan India mencerminkan cita-cita strategik dan bukannya kepastian pemerolehan, manakala pengunduran Jerman membuka peluang baharu tanpa menghapuskan pertikaian tadbir urus, pembiayaan serta teknologi yang menggugat program asal FCAS.

Ujian penentu adalah sama ada Perancis dan India mampu menterjemahkan kepentingan strategik bersama kepada pembahagian kuasa kejuruteraan yang adil, jadual pembangunan realistik dan postur angkatan mampan tanpa menjejaskan AMCA, pemulihan segera skuadron atau kedaulatan teknologi nasional.