(DEFENCE SECURITY ASIA) — Dakwaan Iran bahawa ia telah berjaya menguji peluru berpandu balistik dengan jarak sejauh 10,000 kilometer, yang secara teori mampu meletakkan tanah besar Amerika Syarikat dalam lingkungan serangan, merupakan eskalasi paling signifikan dalam postur senjata strategik Tehran sejak bermulanya program peluru berpandu negara itu ketika Perang Iran–Iraq.

Kenyataan tersebut, yang disebarkan melalui media berkaitan kerajaan termasuk Agensi Berita Tasnim, telah diperkuatkan oleh ahli Parlimen Iran dan tokoh kanan sejajar rejim, khususnya Mohsen Zanganeh, ahli Majlis Iran, yang menyatakan secara terbuka, “Malam sebelum kelmarin kami telah menguji salah satu peluru berpandu paling canggih negara ini yang sebelum ini belum pernah diuji — dan ujian itu berjaya.”

Zanganeh menegaskan lagi keseriusan dakwaan tersebut dalam satu wawancara berasingan dengan mengulangi, “Dua malam lalu, kami menguji salah satu peluru berpandu paling maju negara ini yang belum pernah diuji setakat ini, dan ujian itu berjaya,” satu bahasa yang sengaja dibingkaikan oleh penganalisis Iran untuk menandakan keupayaan antara benua.

Retorik berkaitan ujian yang didakwa itu diselaraskan secara teliti dengan mesej yang dikaitkan dengan sumber rapat Kor Pengawal Revolusi Islam (IRGC), apabila Tasnim memetik seorang pegawai pertahanan tanpa nama yang menyatakan, “Ujian ini membuktikan komitmen tidak berbelah bahagi Iran terhadap kebergantungan kendiri dalam teknologi pertahanan,” selari dengan penekanan strategik Ayatollah Ali Khamenei.

Walaupun tiada agensi perisikan bebas yang mengesahkan profil penerbangan peluru berpandu balistik antara benua yang berjaya sepenuhnya, gabungan imej satelit dari Pelabuhan Angkasa Imam Khomeini, isyarat media sosial dan pendedahan Parlimen Iran telah memaksa perancang pertahanan Barat dan Asia menilai semula andaian lama mengenai garis masa ICBM Iran.

Dari sudut pencegahan strategik, peluru berpandu berfungsi dengan jarak 10,000 kilometer akan mengubah Iran daripada kuasa peluru berpandu serantau kepada aktor serangan global yang baharu muncul, sekali gus mengubah pengiraan ancaman dari Washington ke Brussels serta dari Tel Aviv ke Tokyo.

Dakwaan ini juga muncul ketika Iran berdepan ketidakstabilan dalaman berpanjangan, konflik proksi berterusan di Timur Tengah, serta kerjasama industri ketenteraan yang semakin mendalam antara Tehran dan Moscow, faktor-faktor yang secara kolektif meningkatkan kebolehpercayaan pembangunan senjata dipercepatkan dalam keadaan krisis.

Seperti yang pernah diingatkan seorang pegawai Iran dalam kenyataan yang tersebar luas dalam kalangan keselamatan serantau, “Amerika berada kira-kira 10,000 kilometer dari kami, dan kami boleh membawa kapal kami sehingga sekitar 2,000 kilometer daripadanya dan dari situ melancarkan peluru berpandu yang akan mengenai Washington, New York dan bandar-bandar Amerika yang lain,” satu amaran yang kini ditafsirkan sebagai pandangan strategik.

Sama ada Iran benar-benar mencapai kejayaan antara benua atau sedang melaksanakan strategi pencegahan berasaskan kekaburan terancang, implikasi dakwaan ini merebak merentasi seni bina pertahanan peluru berpandu global, rejim bukan proliferasi dan dinamik keselamatan Indo-Pasifik.

Evolusi Program Peluru Berpandu Balistik Iran: Dari Kebergantungan Scud ke Cita-Cita ICBM

Program peluru berpandu balistik Iran dibentuk di bawah tekanan kewujudan semasa Perang Iran–Iraq 1980–1988, apabila serangan udara dan peluru berpandu Iraq yang berterusan memaksa Tehran mencari keupayaan serangan balas asimetri dalam ketiadaan keunggulan udara atau pengebom strategik.

Pada peringkat awal, Iran bergantung kepada peluru berpandu Scud-B dan Scud-C yang diimport dari Korea Utara dan Libya sebelum beralih pantas kepada pengubahsuaian tempatan serta kejuruteraan songsang, meletakkan asas industri kepada salah satu arsenal peluru berpandu paling pelbagai di dunia membangun.

Keluarga peluru berpandu Shahab, khususnya Shahab-3 dengan jarak sekitar 2,000 kilometer, menandakan pencegahan serantau pertama yang benar-benar berwibawa bagi Iran, meletakkan Israel, pangkalan Amerika di Teluk dan aset NATO di Turkiye dalam jangkauan serangan.

Menjelang awal 2000-an, Tehran beralih secara tegas kepada pendorongan bahan api pepejal dengan memperkenalkan sistem seperti Fateh-110, yang secara dramatik meningkatkan kesiapsiagaan pelancaran, kebolehselamatan dan fleksibiliti operasi berbanding peluru berpandu bahan api cecair yang lebih terdedah.

Penilaian perisikan pertahanan Amerika Syarikat pada 2019 menekankan fokus Iran terhadap panduan berketepatan tinggi, dengan kemajuan navigasi inersia dan panduan terminal mengurangkan ralat sasaran kepada “puluhan meter,” satu perkembangan yang memberi implikasi langsung terhadap misi serangan konvensional berketepatan tinggi.

Selepas konfrontasi Iran–Israel pada 2025, Iran mempercepatkan program pembinaan semula peluru berpandunya selepas mengalami kerugian ketara, dengan imej satelit dan data perkapalan mengesahkan ketibaan 1,000 tan metrik natrium perklorat di Bandar Abbas pada Februari 2025.

Penghantaran itu sahaja, dianggarkan bernilai USD 2–3 juta (sekitar RM9.4–14.1 juta), menggariskan keazaman Tehran untuk mengekalkan pengeluaran peluru berpandu volum tinggi walaupun berdepan sekatan antarabangsa yang berterusan.

Pendedahan Khorramshahr-5 pada Julai 2025, yang didakwa memiliki jarak 12,000 kilometer, menandakan pengisytiharan paling jelas niat antara benua Iran, apabila ahli Majlis Abolfazl Zohrevand mendakwa “10 daripadanya boleh menyebabkan kerosakan setara dua atau tiga bom nuklear.”

Perkembangan ini selari dengan amaran perisikan Israel sejak 2012 yang menilai Iran sedang membangunkan peluru berpandu kelas 10,000 kilometer, satu program yang dilaporkan mendapat kelulusan langsung Ali Khamenei selepas penyambungan projek jarak jauh seperti Shehab-4 dan Shehab-5.

Yang paling kritikal, program kenderaan pelancar angkasa (SLV) Iran yang sering dipertahankan sebagai awam terus mencerminkan teknologi teras ICBM, mengukuhkan penilaian Barat bahawa keupayaan orbit berfungsi sebagai pemangkin serangan antara benua terselindung.

Menganalisis Dakwaan Peluru Berpandu 10,000 Kilometer: Bukti, Mesej dan Isyarat Strategik

Dakwaan paling jelas mengenai ujian peluru berpandu antara benua Iran muncul pada penghujung 2025, apabila Tasnim melaporkan pada 7 November 2025 bahawa ICBM terbaharu Iran “hampir sedia untuk perkhidmatan,” satu frasa yang sengaja dipilih untuk menggambarkan kematangan operasi.

Tidak lama kemudian, media sejajar negara menyiarkan rakaman Ali Khamenei memperkenalkan apa yang digambarkan sebagai “senjata raksasa” dengan jarak 10,000 kilometer, secara terang-terangan dibingkaikan sebagai mampu menyerang Amerika Syarikat untuk khalayak antarabangsa.

Petunjuk paling ketara muncul pada September 2025 apabila imej satelit komersial merakam aktiviti pelancaran luar biasa di Pelabuhan Angkasa Imam Khomeini, serentak dengan ketiadaan pelancaran angkasa yang diumumkan lebih awal.

Pengakuan televisyen Mohsen Zanganeh, yang menyatakan, “Kami sedang menjalankan ujian keselamatan peluru berpandu jarak antara benua,” merupakan antara kes jarang seorang ahli parlimen Iran mengakui ujian kelas ICBM secara terbuka.

Menjelang November 2025, media Iran mula merujuk kepada Shahab-6, sistem yang lama diperkatakan dan dipercayai penganalisis Barat menggunakan pendorongan berperingkat, sebagai berada dalam fasa ujian lanjutan dengan jarak nominal 10,000 kilometer.

Satu hantaran Facebook awal 2026 meningkatkan naratif dengan mendakwa ujian “peluru berpandu lintas benua” ke arah Laut Siberia, kononnya dengan kebenaran Rusia untuk lintasan ruang udara.

Satu hantaran tular menyatakan, “Mesejnya jelas kepada Trump — peluru berpandu Iran boleh mencapai mana-mana tempat di dunia,” menekankan niat Tehran mengeksploitasi kekaburan strategik sebagai pengganda pencegahan.

Penguatan media sosial berterusan dengan kenyataan, “TERKINI: Media Iran mendakwa telah menguji peluru berpandu jarak jauh 10,000 km yang berpotensi mencapai sebahagian Amerika Syarikat, pengesahan rasmi masih menunggu.”

Walaupun maklumat melimpah, pengesahan bebas masih tiada, dengan penganalisis skeptikal menegaskan ujian ICBM sebenar memerlukan pemisahan berperingkat yang disahkan, kemasukan semula atmosfera berjaya dan panduan tepat jarak antara benua.

Pakar Barat memberi amaran bahawa jarak melebihi 5,000 kilometer lazimnya memerlukan ujian berulang selama bertahun-tahun, menimbulkan persoalan sama ada Iran benar-benar mencapai kejayaan atau sengaja membesar-besarkan kemajuan berperingkat.

Reaksi Antarabangsa: Kebimbangan Strategik, Langkah Senyap dan Pengiraan Kuasa Besar

Amerika Syarikat bertindak berhati-hati tetapi tegas, apabila pegawai Pentagon enggan mengesahkan ujian tersebut sambil menegaskan kebimbangan lama bahawa program peluru berpandu dan angkasa Iran bersifat dwi-guna dan bercanggah dengan niat pertahanan yang diisytiharkan.

Penilaian Kongres Amerika Syarikat pada 2025 memberi amaran bahawa kemajuan SLV Iran boleh memendekkan garis masa kepada ICBM yang berdaya guna ketenteraan, satu kesimpulan yang kini kelihatan tepat.

Dalam pengiraan strategik pentadbiran Trump, pemesejan Iran yang membingkaikan peluru berpandu itu sebagai mampu mencapai Washington, D.C. ditafsir sebagai cabaran langsung terhadap kredibiliti pencegahan Amerika.

Israel, yang laporan perisikan menunjukkan telah menggagalkan usaha berkaitan ICBM Iran beberapa kali sejak 2011, meningkatkan tahap kesiapsiagaan sambil mengekalkan pendirian senyap selaras doktrin pencegahan pra-emptifnya.

Agensi perisikan Eropah menyatakan kebimbangan bahawa peluru berpandu 10,000 kilometer akan meletakkan ibu kota utama dalam jangkauan teori, menghakis perlindungan geografi tradisional.

Dakwaan media sosial bahawa “Rusia membekalkan peluru berpandu Iskander kepada Iran” kekal tidak disahkan, namun mencerminkan kebimbangan lebih luas terhadap konvergensi ketenteraan Tehran–Moscow.

Jika benar Rusia membenarkan lintasan ruang udara untuk ujian Iran, ia akan menandakan eskalasi mendalam kerjasama strategik menentang Barat.

China pula mungkin mengira tekanan strategik Iran mampu mengalihkan fokus Amerika di Indo-Pasifik, walaupun secara rasmi kekal komited kepada bukan proliferasi.

Secara kolektif, reaksi ini menunjukkan bahawa walaupun dakwaan tidak disahkan, naratif ICBM mampu membentuk tingkah laku strategik global.

Analisis Teknikal dan Strategik: Keupayaan, Kekangan dan Logik Pencegahan

Dari sudut teknikal, ICBM dengan kemampuan membedil sasaran sejauh 10,000 kilometer menuntut sistem pendorongan berperingkat yang stabil, pemisahan tahap yang boleh dipercayai, kenderaan kemasukan semula tahan haba ekstrem serta sistem panduan berketepatan tinggi yang mampu beroperasi dalam persekitaran hipersonik, kerana kegagalan pada mana-mana rantaian ini akan menukar “jarak di atas kertas” kepada keupayaan yang tidak boleh digunakan secara ketenteraan.

Penganalisis mengandaikan reka bentuk Iran berkemungkinan meminjam arkitektur daripada garis Khorramshahr atau konsep Shahab-6, sambil mengeksploitasi pendorongan hibrid pepejal-cecair untuk mengimbangi jarak, kelangsungan pelancar dan keperluan logistik, kerana bahan api pepejal meningkatkan kesiapsiagaan manakala elemen cecair boleh menyokong profil tenaga bagi capaian lebih jauh.

Anggaran muatan antara 500 hingga 1,000 kilogram bukan sekadar angka teknikal, tetapi penunjuk logik strategik, kerana julat ini memadai untuk hulu ledak konvensional berkuasa tinggi atau secara teori hulu ledak nuklear, sekali gus memaksa lawan merancang pertahanan berasaskan senario terburuk walaupun Tehran terus menafikan niat persenjataan nuklear.

Kos seunit sekitar USD 10–20 juta (RM47–94 juta) perlu difahami sebagai pelaburan pencegahan yang “kos efektif” dalam kerangka asimetri, kerana beberapa misil jarak jauh yang kredibel boleh memaksa musuh membelanjakan puluhan bilion dolar untuk sensor, pemintas, sistem amaran awal dan postur kesiapsiagaan, mewujudkan ketidakseimbangan kos yang menguntungkan Iran.

Iran tidak memerlukan jumlah besar ICBM untuk mencapai kesan pencegahan yang signifikan, kerana logik deterrence lebih bergantung pada kebolehselamatan dan kebarangkalian serangan balas yang tidak dapat dielakkan, di mana beberapa sistem yang sukar dikesan dan mampu dilancarkan semula sudah cukup untuk membentuk kalkulus risiko politik di pihak lawan.

Doktrin peluru berpandu Iran menekankan impak psikologi, penguasaan naratif dan isyarat ketidakpastian, kerana dalam ketiadaan keunggulan udara atau armada strategik, Tehran menggunakan ancaman yang munasabah untuk mengunci perhatian lawan, memanjangkan masa tindak balas mereka, dan memaksa pelarasan postur ketenteraan tanpa perlu memasuki konflik terbuka.

Namun, sistem pertahanan peluru berpandu seperti THAAD, Arrow dan Aegis masih menjadi kekangan operasi yang nyata, kerana keberkesanan pencegahan ICBM bukan hanya pada jarak, tetapi juga pada kebolehan menembusi pertahanan melalui kelajuan terminal, profil lintasan, umpan, dan potensi serangan serentak yang dapat mengatasi kapasiti pemintas lawan.

Pengalaman konflik 2025 mengukuhkan keperluan redundansi dan pengeluaran pantas, kerana sebarang kemerosotan inventori akibat serangan balas atau sabotaj akan melemahkan pencegahan, maka keupayaan untuk mengisi semula stok secara cepat menjadi komponen strategik yang sama penting dengan prestasi misil itu sendiri.

Dalam konteks ini, dakwaan ICBM berfungsi sebagai isyarat pencegahan dan alat tawar-menawar berimpak tinggi, kerana ia membolehkan Iran meningkatkan leverage rundingan, menguji garis merah lawan, dan memaksa pembacaan semula risiko global walaupun keupayaan sebenar masih beroperasi dalam spektrum antara demonstrasi teknologi dan kesiagaan ketenteraan penuh.

Kekaburan Strategik dalam Era Proliferasi Peluru Berpandu

Dakwaan ujian peluru berpandu 10,000 kilometer oleh Iran telah mengubah landskap persepsi ancaman global kerana ia memaksa perancang ketenteraan lawan merangka pelan kontingensi berasaskan “keupayaan maksimum” yang mungkin, bukannya menunggu bukti muktamad, sekali gus menaikkan kos pencegahan dan kesiapsiagaan tanpa Iran perlu menambah bilangan pelancar.

Ketiadaan pengesahan bebas tidak mengurangkan kesan strategik kerana pencegahan moden semakin bergantung kepada psikologi ketidakpastian, permainan isyarat dan pengurusan risiko reputasi, di mana “kemungkinan boleh berlaku” sering lebih berpengaruh terhadap keputusan politik dan peruntukan pertahanan berbanding “pengesahan telah berlaku.”

Kemungkinan capaian antara benua, walaupun masih dipersoal, memaksa Amerika Syarikat dan sekutu menilai semula lapisan pertahanan peluru berpandu serta rangka amaran awal, kerana perubahan kecil pada anggaran jarak dan ketepatan boleh mencetuskan keperluan pelaburan baharu yang mahal untuk sensor, pemintas dan kesiapsiagaan tindak balas strategik.

Bagi Asia-Pasifik, termasuk ASEAN yang bergantung kepada aliran tenaga dari Teluk, tekanan geopolitik akibat pemesejan peluru berpandu Iran berpotensi mencetuskan kesan domino terhadap harga tenaga, insurans maritim, dan penempatan aset tentera laut kuasa besar, sekali gus mengimport ketidakstabilan Timur Tengah ke dalam kalkulus keselamatan ekonomi serantau.

Perlumbaan bajet pertahanan di Asia dipercepat bukan semata-mata oleh ancaman setempat, tetapi oleh proliferasi lintas wilayah yang mengubah pengiraan risiko global, kerana setiap peningkatan kapasiti jarak jauh di satu teater cenderung memacu tindak balas berantai melalui perolehan radar, pertahanan udara berlapis, dan pengukuhan keupayaan serangan balas.

Konvergensi teknologi angkasa dan peluru berpandu menjejaskan rejim kawalan senjata kerana platform dwi-guna membolehkan kemajuan strategik berlaku di bawah naratif “program awam,” sekaligus menyukarkan komuniti antarabangsa membezakan antara pembangunan SLV yang sah dengan penghasilan keupayaan ICBM yang terselindung.

Iran mengeksploitasi jurang antara kadar kemajuan teknologi yang pantas dan diplomasi yang lambat dengan menggunakan kekaburan sebagai pendorong pencegahan, kerana setiap kelewatan proses pengesahan memberi ruang kepada Tehran membina momentum naratif, menguji reaksi lawan, dan mengoptimumkan strategi tanpa menanggung beban kos eskalasi terbuka.

Model pencegahan berasaskan kekaburan ini mendorong peniruan oleh kuasa lain kerana ia menawarkan pulangan strategik tinggi dengan risiko terkawal, iaitu negara boleh memaksa musuh berbelanja besar dan mengubah postur pertahanan melalui “ancaman yang munasabah,” walaupun keupayaan sebenar masih berkembang secara berperingkat.

Risiko eskalasi kini lebih dipacu salah tafsir keupayaan daripada niat, kerana keadaan kabur mewujudkan tekanan membuat keputusan dalam masa singkat, meningkatkan kemungkinan tindak balas berlebihan, dan membuka ruang kepada salah kira—terutama apabila maklumat medan strategik dibentuk oleh perang naratif dan bukannya data teknikal yang telus.

Sama ada gimik atau kejayaan sebenar, naratif ICBM Iran menegaskan bahawa dalam persaingan kuasa era moden, kekaburan strategik telah berevolusi menjadi “senjata” yang mampu memindahkan tekanan kepada lawan, mengubah peruntukan sumber, dan mencipta kesan pencegahan global tanpa memerlukan pendedahan keupayaan sepenuhnya.

— DEFENCE SECURITY ASIA