Super Lynx TLDM Terpaksa Mendarat Cemas di Pantai Klebang, Operasi Salvaj dan Siasatan Dilancarkan

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Sebuah helikopter peperangan anti-kapal selam (ASW) Super Lynx milik Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) telah dipaksa melaksanakan pendaratan kecemasan di perairan Pantai Klebang, Melaka, lewat malam tadi, sekali gus mencetuskan operasi menyelamat dan salvaj segera dalam suasana perhatian awam yang meningkat secara mendadak.

Dalam satu kenyataan rasmi, TLDM mengesahkan bahawa insiden tersebut berlaku pada jam 10.50 malam ketika helikopter berkenaan sedang melaksanakan penerbangan demonstrasi sempena Sambutan Hari Ulang Tahun ke-60 Grup Gerak Khas (GGK), sebuah unit operasi khas elit di bawah naungan Tentera Darat Malaysia. 

Pihak TLDM memaklumkan bahawa empat kru udara berada di dalam pesawat ketika kejadian berlaku, dan kesemua mereka telah berjaya diselamatkan dari lokasi insiden sebelum dibawa ke Hospital Melaka bagi menjalani pemeriksaan perubatan lanjut mengikut prosedur keselamatan penerbangan ketenteraan standard.

“Kesemua kru berada dalam keadaan sedar, stabil dan kini berada di bawah pemantauan rapi pasukan perubatan,” menurut kenyataan tersebut, yang menegaskan bahawa tiada kematian atau kecederaan mengancam nyawa dilaporkan hasil daripada pendaratan kecemasan itu.

TLDM turut memaklumkan bahawa tindakan segera telah diambil bagi menyelaras operasi salvaj terhadap helikopter yang terlibat, sambil pada masa yang sama menubuhkan sebuah Lembaga Siasatan bagi menjalankan penyiasatan menyeluruh terhadap faktor teknikal dan operasi yang membawa kepada kejadian tersebut.

Dalam satu seruan jelas bagi memelihara integriti operasi serta ketelusan siasatan, TLDM menggesa orang ramai supaya tidak menularkan sebarang video atau imej kejadian, dengan mengambil kira sensitiviti keselamatan serta keperluan memastikan proses siasatan dapat dijalankan tanpa sebarang gangguan luar.

Tekanan Operasi terhadap Armada Super Lynx TLDM

Insiden ini sekali lagi menyorot tekanan operasi yang semakin meningkat terhadap armada helikopter Super Lynx Mk300 TLDM yang semakin berusia, yang sejak tahun 2003 telah menjadi tonggak utama keupayaan penerbangan kapal TLDM dalam menyokong operasi maritim, peperangan anti-kapal selam dan keselamatan perairan negara.

Helikopter Super Lynx telah dibangunkan oleh AgustaWestland, yang dahulunya dikenali sebagai GKN Westland Helicopters, sebagai sebuah pesawat rotor maritim berkeupayaan tinggi yang direka khusus untuk beroperasi dari kapal tempur permukaan dalam keadaan laut mencabar serta persekitaran operasi yang dipertikaikan.

Dalam konfigurasi ketenteraan lautnya, Super Lynx merupakan sebuah platform benar-benar pelbagai peranan yang dioptimumkan untuk peperangan anti-permukaan, peperangan anti-kapal selam (ASW), mencari dan menyelamat, pengawasan maritim serta pelbagai misi sokongan armada yang berintensiti tinggi.

Di peringkat global, dianggarkan sekitar 200 buah helikopter Super Lynx masih beroperasi bersama 11 buah tentera laut di seluruh dunia, dengan rekod operasi yang merangkumi penugasan tempur sebenar termasuk semasa Operasi Iraqi Freedom, sekali gus mengukuhkan reputasinya sebagai aset maritim yang telah diuji dalam konflik.

Keupayaan Persenjataan dan Dominasi Anti-Permukaan

Bagi misi serangan permukaan, helikopter Super Lynx boleh dipersenjatai dengan sehingga empat butir peluru berpandu anti-kapal Sea Skua, satu konfigurasi yang telah lama digunakan oleh TLDM bagi membekalkan frigat dan korvetnya dengan keupayaan serangan organik melepasi ufuk radar.

Peluru berpandu Sea Skua telah dibangunkan oleh MBDA, yang asalnya oleh British Aerospace sebelum disepadukan ke dalam MBDA UK, dan menawarkan keupayaan serangan jarak berdiri sehingga 25 kilometer, membolehkan helikopter laut menyerang sasaran permukaan musuh tanpa memasuki zon pertahanan titik kapal lawan.

Menggunakan pencari radar aktif dan profil penerbangan paras rendah jenis sea-skimming, Sea Skua dioptimumkan untuk menewaskan bot serangan pantas, bot peluru berpandu serta kapal permukaan berperisai ringan dalam persekitaran pesisir yang kompleks dan sesak, di mana masa tindak balas amat terhad.

Dari sudut operasi, peluru berpandu ini mengubah peranan helikopter laut daripada sekadar platform sensor kepada nod serangan kritikal dalam rantaian pemusnahan maritim teragih, membolehkan kapal permukaan memprojek kuasa tembakan tanpa mendedahkan diri kepada ancaman langsung musuh.

Selain Malaysia, beberapa tentera laut lain termasuk United Kingdom, Bahrain dan Jerman turut mengintegrasikan Sea Skua ke dalam armada Super Lynx masing-masing, terutamanya apabila digandingkan dengan radar maritim Seaspray bagi memaksimumkan jarak pengesanan dan keberkesanan serangan.

Keupayaan ASW dan Kelangsungan Operasi

Bagi peperangan bawah permukaan, Super Lynx juga boleh dilengkapi dengan bom kedalaman serta torpedo ringan, sekali gus memperkukuh nilainya sebagai platform ASW yang mampu beroperasi di kawasan sempit pesisir dan juga laluan laut terbuka berintensiti tinggi.

Helikopter ini dikuasakan oleh dua enjin Rolls-Royce yang menyediakan tahap redundansi, margin prestasi dan kebolehmandirian yang diperlukan bagi operasi berterusan di atas laut, khususnya dalam persekitaran berisiko tinggi yang memerlukan kebolehpercayaan sistem maksimum.

Namun, apabila armada Super Lynx menghampiri had hayat ekonomi dan operasi, tumpuan semakin terarah kepada pengganti berpotensi, dengan AW159 Wildcat yang dibangunkan oleh Leonardo sering disebut sebagai calon utama dalam perancangan jangka panjang TLDM.

AW159 Wildcat secara meluas dianggap sebagai antara helikopter laut paling moden dan berkeupayaan tinggi di pasaran semasa, yang sejak awal direka untuk melaksanakan misi peperangan anti-kapal selam dan anti-permukaan merentasi spektrum operasi maritim yang luas.

Selain peranan tempur teras, Wildcat turut direka bagi melaksanakan misi risikan, pengawasan, pemerolehan sasaran dan peninjauan (ISTAR), pemintasan maritim serta sokongan armada berasaskan rangkaian, sejajar dengan doktrin peperangan laut moden.

Keupayaan operasi Wildcat turut dibuktikan melalui pemilihannya oleh Tentera Laut Korea Selatan dan Tentera Laut Filipina, yang masing-masing beroperasi dalam persekitaran perairan pesisir dan kepulauan yang mempunyai persamaan strategik dengan domain maritim Malaysia.

Persaingan Penggantian dan Program RMK-13

Dalam masa yang sama, Korea Aerospace Industries (KAI) turut dilihat memposisikan dirinya sebagai pencabar serius dalam persaingan helikopter ASW TLDM, dengan syarikat itu dijangka menawarkan helikopter Marineon Marine Operation Helicopter (MOH), iaitu varian marin keluarga Surion.

Program Marineon dan Surion dibangunkan berdasarkan pengalaman operasi luas Korea Selatan menggunakan helikopter buatan Amerika Syarikat dan Eropah, sambil mengintegrasikan sistem misi matang sedia ada pasaran serta seni bina modular yang disesuaikan untuk operasi maritim.

Dalam konfigurasi fleksibel, Marineon MOH boleh dipersenjatai dengan peluru berpandu udara-ke-permukaan, peluru berpandu udara-ke-udara, torpedo ringan, mesingan berat, Gatling gun serta pelbagai persenjataan khusus misi mengikut keperluan operasi TLDM.

Pakej sensor helikopter tersebut boleh merangkumi sonobuoy, Electronic Support Measures (ESM), sistem Forward Looking Infra-Red (FLIR), radar carian maritim serta penderia sokongan misi lain yang mencerminkan falsafah reka bentuk pelbagai domain.

Paling kritikal bagi misi ASW, Marineon MOH juga boleh dilengkapi dengan sonar celup, membolehkannya mengesan, menjejak dan menyerang ancaman kapal selam musuh, sekali gus meletakkannya sebagai calon berdaya saing bagi keperluan helikopter ASW kapal TLDM masa hadapan.

Dalam satu wawancara terdahulu, bekas Panglima Tentera Laut, Abdul Rahman Ayob, mendedahkan bahawa hanya empat daripada enam helikopter Super Lynx Mk300 TLDM masih beroperasi pada ketika itu bagi menyokong keperluan latihan dan operasi armada.

“TLDM kini mengendalikan empat daripada enam helikopter untuk operasi peranan maritim bagi menyokong keperluan operasi dan latihan armada,” katanya, sambil menjelaskan bahawa dua lagi pesawat diletakkan di bawah Penyimpanan Jangka Panjang (LTS).

“Dua pesawat selebihnya diletakkan di bawah LTS berikutan ketiadaan sokongan logistik yang diperlukan,” tambah beliau, sekali gus menggambarkan cabaran kebolehsenggaraan yang semakin ketara terhadap armada yang telah lama berkhidmat.

Beliau turut mengesahkan bahawa armada Super Lynx Mk300 sememangnya akan digantikan, satu langkah yang dijangka meningkatkan secara signifikan keupayaan penerbangan laut TLDM bagi peranan tempur maritim khusus yang semakin kompleks.

Pada tahun lalu, Kementerian Pertahanan Malaysia telah mendaftarkan satu program perolehan helikopter peperangan anti-kapal selam baharu untuk TLDM di bawah Rancangan Malaysia Ke-13 (RMK-13), yang dijadualkan bermula pada tahun 2026.

Menurut Menteri Pertahanan, Mohamed Khaled Nordin, perolehan helikopter ASW baharu itu bertujuan menyokong Pelan Transformasi Armada TLDM “15 ke 5”, yang memberi penekanan kepada rasionalisasi, pemodenan dan peningkatan keupayaan tempur keseluruhan.

“TLDM kini sedang merancang perolehan helikopter tempur baharu bagi menggantikan Super Lynx di bawah program perolehan helikopter ASW yang telah didaftarkan dalam RMK-13,” katanya dalam jawapan bertulis Parlimen.

“Perolehan ini bertujuan memenuhi sasaran penjajaran Pelan Transformasi TLDM 15 ke 5,” tambah beliau, menandakan komitmen kerajaan terhadap pemerkasaan keupayaan peperangan bawah permukaan negara.

TLDM dilaporkan telah mengeluarkan Permintaan Cadangan (RFP) bagi perolehan enam buah helikopter ASW, yang menjadi langkah rasmi pertama ke arah program penggantian jangka panjang bagi armada Super Lynx Mk300 sedia ada.

RFP tersebut bertujuan menggantikan enam helikopter Super Lynx Mk300 TLDM, yang kini hanya empat masih beroperasi, ketika armada itu mencapai usia perkhidmatan 21 tahun, satu pencapaian yang semakin menegaskan keperluan mendesak untuk peremajaan keupayaan penerbangan laut Malaysia. — DEFENCE SECURITY ASIA