China-Russia Lancar “Joint Sea-2026” Dekat Taiwan, Cabar Dominasi Tentera Laut Amerika Syarikat di Indo-Pasifik

(DEFENCE SECURITY ASIA) — Ketibaan kapal perang Armada Pasifik Russia di Qingdao bagi latihan laut “Joint Sea-2026” menandakan peluasan terancang kebolehoperasian tentera laut China-Russia untuk mencabar keunggulan maritim Amerika Syarikat di Pasifik Barat.

Perancang tentera laut China dan Russia kini mengubah latihan dua hala yang bermula secara simbolik pada 2012 menjadi rangka operasi lebih tersusun, merangkumi peperangan anti-kapal selam, pertahanan udara, serangan tembakan hidup dan perintah bersama.

Latihan yang berlangsung dari 6 Julai hingga 13 Julai berhampiran Qingdao di wilayah Shandong itu berlaku ketika persaingan ketenteraan Indo-Pasifik semakin meningkat di sekitar Taiwan, Laut China Selatan dan pakatan Amerika Syarikat.

Aset Russia diketuai kapal kruiser peluru berpandu kelas Slava, Varyag, bersama frigat Surovy, kapal selam diesel-elektrik Ufa kelas Improved Kilo dan kapal penyelamat Igor Belousov sebelum bergabung dengan Tentera Laut China.

China pula mengerahkan kapal pembinasa peluru berpandu Type 052D Kaifeng dan Anshan, frigat Type 054A Wuhu, kapal bekalan Type 903 Kekexili Lake, kapal penyelamat Yangcheng Lake, sebuah kapal selam, helikopter dan marin.

Komposisi pasukan itu menunjukkan penekanan jelas terhadap operasi kumpulan tugas maritim bersepadu, menggabungkan keupayaan anti-permukaan, anti-kapal selam, pertahanan udara, bantuan logistik, penyelamat kapal selam dan jaringan perintah.

Pegawai pertahanan China menyifatkan latihan itu sebagai sebahagian pelan kerjasama ketenteraan tahunan untuk “bertindak balas bersama terhadap cabaran keselamatan dan menjaga keamanan serta kestabilan serantau.”

Walaupun kedua-dua negara menafikan latihan itu menyasarkan mana-mana negara ketiga, geografi operasi berhampiran Laut Kuning dan Laut China Timur tetap berkait dengan perancangan Jepun, kapal induk Amerika Syarikat dan seni bina deterrence Indo-Pasifik.

Rondaan maritim bersama selepas latihan di kawasan Pasifik yang belum diperincikan memperluas operasi melepasi perairan pesisir, membolehkan kedua-dua tentera laut membiasakan kehadiran gabungan di laluan laut strategik.

Pemerhati ketenteraan semakin melihat rondaan berulang ini sebagai mekanisme membina kebiasaan operasi dalam keadaan sebenar, bukan sekadar pameran diplomatik sementara untuk isyarat politik atau upacara ketenteraan.

Latihan itu berlangsung ketika Russia masih terikat dengan perang Ukraine, manakala China berdepan tekanan strategik berkaitan Taiwan, sekatan teknologi dan pembinaan pakatan Amerika Syarikat di rantaian pulau pertama serta kedua.

Joint Sea-2026 menjadi latihan ketenteraan dan instrumen isyarat geopolitik yang menunjukkan Beijing dan Moscow mampu menyelaraskan postur kuasa, logistik maritim dan koordinasi operasi di bawah tekanan strategik Barat.

Integrasi Tentera Laut China-Russia Melangkaui Kerjasama Simbolik

Joint Sea-2026 mencerminkan peralihan bertahap daripada latihan episodik kepada integrasi tentera laut lebih tersusun, yang boleh menyokong operasi maritim gabungan ketika krisis serantau atau kontingensi Indo-Pasifik berpanjangan.

Pengerahan kapal permukaan China dan Russia dalam formasi bercampur membolehkan kedua-dua pihak memperhalusi prosedur penyelarasan taktikal, termasuk liputan radar, pembahagian sasaran, urutan tembakan anti-udara dan pengurusan battlespace berlapis.

Penyertaan Russia memberi China pendedahan terhadap pengalaman operasi Armada Pasifik, khususnya corak pengerahan kapal selam, rondaan maritim jarak jauh dan operasi blue-water yang melangkaui kawasan pesisir China.

Pada masa sama, China menawarkan Russia akses kepada infrastruktur logistik berkembang, kemudahan pelabuhan maju dan keupayaan bekalan semula yang penting kepada cita-cita Beijing mengekalkan kehadiran laut tetap di Indo-Pasifik.

Kehadiran kapal bekalan Type 903 Kekexili Lake menonjolkan bagaimana logistik tentera laut, bukan sekadar kapal tempur hadapan, menentukan ketahanan operasi, keupayaan force projection dan tekanan maritim berterusan.

Latihan peperangan anti-kapal selam bersama kekal penting kerana pengesanan dan penjejakan kapal selam menentukan kelangsungan kapal induk, kapal selam peluru berpandu balistik dan kumpulan tugas permukaan di koridor maritim dipertikai.

Kemasukan kapal penyelamat daripada kedua-dua tentera laut menunjukkan pengiktirafan bahawa operasi bawah laut membawa risiko strategik besar, terutama di perairan Pasifik yang semakin padat dengan sensor dan platform pesaing.

Operasi helikopter gabungan memperkukuh kebolehoperasian melalui corak carian anti-kapal selam bersepadu, tinjauan maritim, penyelarasan sasaran dan liputan sensor tersebar yang menyokong konsep peperangan pelbagai domain.

Perancang tentera kedua-dua negara berkemungkinan menilai ketahanan komunikasi selamat, kelangsungan peperangan elektronik dan keserasian rangkaian perintah kerana konflik laut masa depan bergantung kepada gabungan data masa nyata.

Walaupun integrasi operasi kedua-dua tentera laut masih belum mencapai taraf pakatan rasmi, latihan berulang secara beransur-ansur mengurangkan geseran yang pernah mengehadkan manuver maritim gabungan China-Russia.

Kesan terkumpul latihan sejak 2012 bukan hanya pada keupayaan tempur segera, tetapi pembinaan kebiasaan institusi yang membolehkan penyelarasan operasi lebih pantas ketika krisis serantau.

Rondaan Pasifik Meluaskan Tekanan Melepasi Laut Dekat China

Rondaan maritim Pasifik selepas latihan meningkatkan nilai geopolitik Joint Sea-2026 kerana ia mengalihkan kerjasama tentera laut dua hala daripada zon latihan tetap kepada perairan operasi lebih luas.

Rondaan gabungan membolehkan China dan Russia menunjukkan ketahanan operasi laut sambil mengumpul data mengenai corak trafik maritim, tindak balas pemantauan dan prosedur pemerhatian sekutu di koridor Pasifik.

Rondaan itu juga mengukuhkan cita-cita China untuk menormalkan kehadiran tentera laut di luar rantaian pulau pertama, yang berkait rapat dengan strategi anti-access dan area-denial Beijing.

Bagi Russia, penyertaan ini mengekalkan keterlihatan dan relevan strategik di Asia-Pasifik walaupun Moscow memberi tumpuan besar kepada Ukraine serta berdepan tekanan ekonomi akibat sekatan Barat.

Pengerahan Varyag membawa kepentingan simbolik dan operasi kerana kruiser itu kekal antara kapal permukaan Armada Pasifik Russia paling dikenali, dengan keupayaan menyelaras serangan maritim jarak jauh dan pertahanan udara.

Keupayaan China menjadi tuan rumah, menyokong dan mengintegrasikan pasukan laut Russia di Qingdao menegaskan kemunculan Beijing sebagai hab logistik maritim matang untuk operasi tentera laut multinasional.

Komponen rondaan maritim turut meningkatkan ketidaktentuan bagi perancang Amerika Syarikat dan sekutunya kerana pengerahan China-Russia yang selaras merumitkan pembahagian pengawasan, ramalan operasi dan tindak balas krisis.

Pihak berkuasa maritim Jepun memantau pergerakan kapal Russia secara berhati-hati, mencerminkan kebimbangan bahawa rondaan dua hala berulang boleh meningkatkan tekanan gabungan berhampiran laluan maritim Jepun.

Lokasi latihan berhampiran Qingdao memberikan keterlihatan geopolitik maksimum kerana Laut Kuning dan Laut China Timur kekal medan utama dalam kontingensi Taiwan, perancangan pertahanan Jepun dan postur hadapan Amerika Syarikat.

Rondaan berulang menyumbang kepada normalisasi aturan maritim Pasifik yang lebih dipertikai, apabila dominasi tentera laut Amerika Syarikat semakin berdepan cabaran diselaras daripada kuasa laut pesaing.

Joint Sea-2026 Merumitkan Seni Bina Pakatan Amerika Syarikat

Rentak latihan laut China-Russia yang semakin kerap bersilang terus dengan usaha Amerika Syarikat mempercepat pembinaan gabungan, termasuk QUAD, AUKUS, kerjasama Jepun-Filipina dan koordinasi trilateral Indo-Pasifik.

Beijing dan Moscow kelihatan semakin berusaha menangkis persepsi pengasingan strategik dengan mempamerkan keupayaan ketenteraan terselaras ketika Washington memperluas perkongsian pertahanan di pinggir maritim China.

Joint Sea-2026 menambah kerumitan perancangan untuk United States Indo-Pacific Command kerana koordinasi laut China dan Russia berpotensi meregangkan sumber pengawasan, risikan dan pengurusan krisis di kawasan operasi luas.

Walaupun pakej pasukan yang terlibat masih sederhana berbanding latihan multinasional besar Amerika Syarikat atau NATO, nilai isyarat politiknya jauh mengatasi skala tempur segera latihan tersebut.

Latihan ini sengaja memperkukuh ketidaktentuan mengenai bagaimana China dan Russia mungkin menyelaras ketika krisis masa depan melibatkan Taiwan, Semenanjung Korea atau zon maritim dipertikai.

Kekaburan strategik itu sendiri menjadi mekanisme deterrence kerana perancang sekutu perlu mengambil kira senario aktiviti laut China-Russia yang berlaku serentak di beberapa medan dan domain operasi.

Masa pelaksanaan latihan turut membawa kepentingan geopolitik kerana ia berlaku ketika ketegangan Ukraine, pertikaian Laut China Selatan dan perbahasan kontingensi Taiwan terus menekan sekutu Amerika Syarikat.

Pegawai China dan Russia terus menggambarkan latihan ini sebagai kerjasama pertahanan untuk kestabilan serantau, namun negara jiran tetap menilainya melalui lensa imbangan kuasa Pasifik yang berubah.

Pemerhati ketenteraan serantau semakin memantau sama ada latihan Joint Sea masa depan akan berkembang kepada integrasi perintah lebih maju, operasi amfibia lebih besar atau pengerahan lebih lama.

Joint Sea-2026 akhirnya berfungsi bukan sekadar latihan tentera laut, tetapi kempen komunikasi strategik untuk membentuk persepsi terhadap struktur keselamatan multipolar yang sedang muncul dalam aturan Indo-Pasifik.

Logistik Tentera Laut Menjadi Isyarat Strategik Utama

Antara aspek paling penting dalam Joint Sea-2026 ialah penekanan jelas terhadap infrastruktur sokongan, operasi bekalan semula dan logistik maritim bagi menyokong pengerahan tentera laut multinasional berpanjangan.

Persaingan tentera laut moden semakin kurang bergantung kepada prestasi platform tunggal, tetapi lebih kepada keupayaan mengekalkan armada tersebar yang beroperasi berterusan merentasi jarak maritim luas.

Peranan China sebagai tuan rumah membawa makna strategik besar kerana Qingdao berfungsi sebagai tapak demonstrasi keupayaan Beijing menyokong operasi maritim multinasional melalui pelabuhan dan seni bina bekalan semula.

Penyertaan kapal bekalan Type 903 menandakan tumpuan operasi terhadap prosedur sustainment di laut, yang penting untuk mengekalkan tempo tentera laut ketika pengerahan jauh daripada rangkaian pesisir.

Penyertaan Russia pula menunjukkan tekad Moscow mengekalkan akses operasi di Pasifik walaupun menghadapi tekanan ekonomi, tuntutan perang dan keperluan pasukan lain berkaitan medan keselamatan Eropah.

Dimensi logistik juga memperkukuh aspirasi jangka panjang China untuk mengubah Tentera Laut Pembebasan Rakyat menjadi kuasa global yang mampu melaksanakan pengerahan blue-water berterusan.

Keupayaan penyelamat kapal selam dalam latihan menunjukkan kesedaran kedua-dua tentera laut bahawa peperangan bawah laut kini antara domain paling berbahaya dan menentukan dalam konflik maritim masa depan.

Operasi penyelamat bersepadu turut membolehkan ujian kebolehoperasian ketika kontingensi bukan tempur, sekali gus memperbaiki prosedur penyelarasan yang boleh dipindahkan kepada pengurusan krisis maritim.

Perancang pertahanan Barat memantau latihan berfokus sustainment ini kerana ketahanan logistik sering menentukan sama ada force projection kekal meyakinkan ketika krisis berpanjangan dan laluan bekalan terganggu.

Joint Sea-2026 menunjukkan bahawa logistik maritim, integrasi bekalan semula dan ketahanan operasi semakin menentukan imbangan kuasa laut sebenar dalam persaingan strategik Indo-Pasifik.

Penjajaran Maritim China-Russia Masih Bukan Pakatan Rasmi

Walaupun kerjasama operasi semakin berkembang, Joint Sea-2026 belum menjadi bukti kewujudan pakatan ketenteraan rasmi China-Russia yang mampu melaksanakan peperangan gabungan sepenuhnya dalam semua domain.

China dan Russia masih mengekalkan keutamaan geopolitik berbeza kerana Beijing tertumpu kepada Taiwan, Laut China Selatan dan persaingan maritim Indo-Pasifik, manakala Moscow tertumpu kepada Eropah dan Ukraine.

Kebolehoperasian antara kedua-dua tentera laut kekal terpilih, bukan menyeluruh, dengan latihan lebih tertumpu kepada peningkatan prosedur penyelarasan berbanding pembentukan struktur perintah bersama seperti pakatan rasmi.

Pemerhati ketenteraan turut mengingatkan bahawa latihan dua hala berulang masih memiliki unsur teater politik kuat, bertujuan memaksimumkan isyarat deterrence tanpa semestinya membuktikan perancangan perang gabungan penuh.

Namun begitu, latihan berulang secara beransur-ansur menormalkan penjajaran strategik Beijing-Moscow sambil mengukuhkan persepsi antarabangsa bahawa kedua-dua kuasa semakin menyelaras tentangan terhadap pengaruh Amerika Syarikat.

Kepentingan strategik jangka panjang terletak pada kebiasaan institusi terkumpul, kepercayaan operasi yang berkembang dan corak kerjasama maritim semakin dapat diramal oleh aktor serantau.

Joint Sea-2026 juga menunjukkan bagaimana persaingan laut multipolar semakin berlaku di bawah ambang konfrontasi langsung melalui isyarat berterusan, rondaan berulang, pengerahan tersebar dan peluasan akses operasi.

Bagi Amerika Syarikat dan sekutunya, cabaran utama ialah mengurus persekitaran keselamatan apabila koordinasi maritim China-Russia semakin merumitkan deterrence tanpa mencetuskan konfrontasi ketenteraan terbuka.

Jepun, Australia dan Filipina berkemungkinan meningkatkan penyelarasan pengawasan maritim, pelaburan peperangan anti-kapal selam dan kesiagaan tentera laut bersepadu apabila kebiasaan operasi China-Russia terus berkembang.

Joint Sea-2026 akhirnya menjadi langkah kecil tetapi signifikan ke arah aturan maritim Indo-Pasifik yang lebih dipertikai, apabila aktiviti tentera laut China-Russia mencabar andaian dominasi Barat tanpa gangguan.