(DEFENCE SECURITY ASIA) — Perolehan peluru berpandu BrahMos-A atau variannya yang lain untuk 18 pesawat pejuang Su-30MKM Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) bakal mengubah cara angkatan itu menjana, mengatur gerak, mempertahankan dan mempamerkan kuasa tempurnya tanpa membeli pesawat pejuang berat baharu.

Cadangan itu berkembang daripada minat awal Malaysia pada 2024 kepada permintaan teknikal pada 2025, sebelum mendapat pengiktirafan politik pada September 2026 apabila Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, mengesahkan berlangsungnya perbincangan penerokaan.

Bagaimanapun, Perdana Menteri menyerahkan penilaian terakhir mengenai kesesuaian operasi, keupayaan teknikal dan kemampuan kewangan sistem persenjataan berkenaan kepada TUDM sebagai pengguna akhir yang bertanggungjawab terhadap kesiagaan tempur negara.

Tiada kontrak perolehan dimeterai setakat ini, menjadikan BrahMos-A sebagai pilihan yang telah diperakui pada peringkat politik tetapi belum diluluskan sebagai keupayaan rasmi dalam struktur persenjataan TUDM.

Kos integrasi, tempoh pesawat tidak dapat dioperasikan, konfigurasi eksport, kedalaman stok peluru berpandu, sokongan penentuan sasaran dan persaingan dengan keutamaan pertahanan lain kekal sebagai faktor penentu sebelum keputusan dibuat.

BrahMos-A menawarkan peningkatan besar berbanding Kh-31A, Kh-29, Kh-59MK dan Kh-59ME menerusi gabungan jarak serangan jauh, peledak seberat 200 hingga 300 kilogram serta kelajuan berterusan antara Mach 2.8 hingga Mach 3.

Gabungan prestasi itu berpotensi mengubah geometri serangan maritim TUDM dengan membolehkan Su-30MKM melancarkan serangan dari kedudukan lebih selamat, jauh daripada lapisan pertahanan udara kapal perang yang menjadi sasaran.

Jarak eksport sekitar 290 kilometer, digabungkan dengan radius tempur Su-30MKM kira-kira 1,300 kilometer tanpa pengisian bahan api, membolehkan TUDM mengancam sasaran laut merentasi kawasan pendekatan strategik Malaysia.

Sokongan pengisian bahan api di udara oleh A400M boleh memperluas lagi jarak operasi dan pilihan paksi serangan, sekali gus meningkatkan ketidakpastian terhadap pihak lawan mengenai arah kemunculan pesawat pelancar.

Bagi TUDM, perolehan BrahMos-A bukan sekadar menambah sebuah peluru berpandu kerana senjata seberat 2.5 tan itu akan mempengaruhi ketersediaan pesawat, infrastruktur pengendalian, penjanaan sortie, perancangan misi, kemahiran kru dan penyelenggaraan.

Jejak logistiknya turut merangkumi pengukuhan pilon, kenderaan pemuat, kontena khas, kemudahan penyimpanan, peralatan ujian, simulator, data teknikal dan hubungan sokongan jangka panjang berasaskan kepakaran India serta seni bina pesawat Rusia.

Namun, keupayaan Malaysia tetap terbatas kerana jumlah pesawat yang kecil, muatan satu peluru berpandu bagi setiap pesawat, stok perang terhad, kerentanan pangkalan, kebergantungan kepada pesawat tangki dan seni bina perisikan yang belum dipastikan.

(KLIK SINI): Malaysia Intai BrahMos, Imbangan Kuasa Laut China Selatan Berubah?

BrahMos-A Bakal Mengubah Kuasa Tempur TUDM

Keupayaan serangan semasa Su-30MKM merangkumi peluru berpandu antikapal supersonik Kh-31A yang boleh dibawa dalam jumlah lebih banyak, tetapi jarak lazimnya sekitar 70 kilometer dan peledak kira-kira 90 kilogram mengehadkan geometri serangannya.

BrahMos-A mengubah persamaan itu menerusi jarak eksport lazim sekitar 290 kilometer, muatan konvensional lebih berat dan kelajuan berterusan Mach 2.8 hingga Mach 3 yang membolehkan pesawat pelancar berundur selepas melepaskan senjata.

Peluru berpandu sepanjang kira-kira lapan meter itu dilepaskan daripada titik tengah pesawat pada ketinggian antara 500 hingga 14,000 meter sebelum jatuh sekitar 100 hingga 150 meter dan mengaktifkan penggalak.

Selepas distabilkan oleh permukaan ekor yang diubah suai, enjin ramjet mengambil alih fasa penerbangan supersonik, sekali gus membolehkan BrahMos-A mengekalkan kelajuan tinggi sepanjang penerbangan dan bukan hanya ketika menghampiri sasaran.

Prosedur pelancaran itu penting kerana pemisahan selamat senjata seberat 2,500 kilogram memerlukan sampul penerbangan yang disahkan, mekanisme pelepasan khusus, ketahanan struktur dan tatacara ketat ketika pesawat melakukan manuver atau pendaratan kecemasan.

Sistem panduannya dilaporkan menggabungkan navigasi inersia dengan kemas kini GPS, GLONASS atau NavIC sebelum radar aktif mengambil alih panduan terminal, namun prestasi sebenar konfigurasi eksport bergantung kepada integrasi dan persekitaran peperangan elektronik.

Penerbangan merapat permukaan laut pada ketinggian antara tiga hingga 15 meter mengecilkan ufuk radar dan memendekkan masa tindak balas, manakala serangan menjunam menawarkan geometri tambahan untuk membebankan pertahanan kapal.

Peledak letupan tinggi atau separa penembus perisai seberat 200 hingga 300 kilogram bergabung dengan tenaga kinetik besar, meningkatkan potensi melumpuhkan kapal perang atau infrastruktur berkubu berbanding peluru berpandu subsonik lebih ringan.

Su-30MKI India telah membuktikan seni bina bawaan dan pelancaran itu menerusi penerbangan pertama pesawat diubah suai pada 2016, ujian tembakan terhadap sasaran maritim pada November 2017 dan penyempurnaan integrasi pada 2019.

Bagi Malaysia, kepentingan sebenar BrahMos-A bukan sekadar kelajuannya, tetapi gabungan jarak, geometri pelancaran lebih selamat, kerumitan penerbangan terminal serta keupayaan menyerang sasaran laut dan darat dari jarak jauh.

Integrasi Boleh Mengecilkan Ketersediaan Pesawat TUDM

Integrasi BrahMos-A merupakan program kejuruteraan pesawat berskala besar dan bukannya sekadar kemas kini perisian kerana ia memerlukan pengukuhan struktur, pilon khusus, mekanisme pelepasan baharu serta perubahan sistem avionik dan kawalan tembakan.

Proses itu turut memerlukan penyelarasan antara peluru berpandu dengan pesawat, penyesuaian peralatan sokongan darat, ujian bawaan tanpa pelancaran serta beberapa siri ujian tembakan sebenar sebelum sistem boleh disahkan selamat untuk operasi.

Pengubahsuaian Su-30MKI India membuktikan kebolehlaksanaan teknikal pada keluarga Flanker, tetapi persamaan reka bentuk tidak menghapuskan keperluan pensijilan Malaysia kerana avionik, sistem peperangan elektronik, penyelenggaraan dan tadbir urus kelayakan udara Su-30MKM adalah berbeza.

Anggaran tempoh antara 12 hingga 18 bulan bagi setiap pesawat memperlihatkan cabaran pengurusan armada kerana pengubahsuaian semua Su-30MKM secara berturutan boleh mengehadkan ketersediaan operasi TUDM selama beberapa tahun.

TUDM masih perlu mengekalkan kesiagaan pertahanan udara, rondaan maritim, latihan juruterbang, penyertaan dalam latihan ketenteraan dan keupayaan menghadapi krisis ketika sebahagian pesawat menjalani pengubahsuaian, pensijilan serta ujian penerimaan.

Malaysia boleh mengehadkan integrasi kepada enam hingga lapan pesawat sebagai elemen serangan khusus, sekali gus menumpukan juruterbang, perancang misi, pasukan pemuat, peralatan ujian dan kepakaran peluru berpandu kepada sebuah unit khusus.

Pendekatan itu boleh mengurangkan kos dan tempoh gangguan armada, tetapi turut mewujudkan kelompok pesawat bernilai tinggi yang mudah dikenal pasti serta lebih terdedah kepada masalah kebolehkhidmatan, kemalangan atau serangan tertumpu.

Program naik taraf pertengahan hayat Su-30MKM di bawah Rancangan Malaysia Ke-13 menyediakan tempoh paling munasabah untuk integrasi kerana kerja struktur, avionik, radar dan persenjataan boleh dilaksanakan dalam satu pusingan pengubahsuaian.

Tawaran naik taraf India yang merangkumi peluru berpandu udara-ke-udara Astra mungkin membolehkan integrasi BrahMos-A digabungkan, tetapi skop terlalu luas boleh meningkatkan kos, risiko jadual, kerumitan konfigurasi dan kebergantungan kepada kepakaran asing.

Nilai sebenar perolehan akhirnya bergantung kepada jumlah pesawat yang kekal tersedia selepas integrasi kerana peluru berpandu berkuasa besar tidak menghasilkan pencegahan meyakinkan sekiranya terlalu sedikit Su-30MKM berada dalam keadaan siap misi.

Rantaian Sasaran, Pangkalan dan Logistik Menentukan Kredibiliti

Keupayaan panduan terminal autonomi BrahMos-A tidak menghapuskan cabaran rantaian sasaran kerana TUDM perlu mengesan, mengelaskan, mengenal pasti, menjejak dan menilai kapal bergerak secara berterusan sebelum menghasilkan koordinat serangan tepat.

Pesawat peronda maritim, satelit, radar pantai, dron dan pangkalan hadapan seperti Terumbu Layang-Layang boleh menyumbang data sasaran, tetapi maklumat tersedia tidak menjelaskan seni bina pilihan Malaysia atau ketahanan hubungan antara sensor berkenaan.

Ketidakpastian itu amat penting di Laut China Selatan dan Selat Melaka kerana kepadatan trafik perkapalan menuntut piawaian pengenalpastian ketat, manakala kesilapan jejak, kelewatan kemas kini atau klasifikasi kabur boleh mencetuskan risiko diplomatik dan ketenteraan.

Perancang misi memerlukan prosedur baharu untuk pengesahan sasaran, penetapan laluan, pemilihan altitud, penilaian ancaman elektronik, pemadanan senjata, analisis risiko kerosakan sampingan dan penyelarasan selepas pelancaran bagi menjamin keberkesanan operasi.

Kematangan sistem pemerintahan dan kawalan justeru sama penting dengan kelajuan atau jarak peluru berpandu kerana data yang lewat, tidak lengkap atau tidak tepat boleh menggagalkan serangan meskipun BrahMos-A berfungsi seperti dirancang.

Latihan juruterbang dan pegawai sistem senjata perlu merangkumi bawaan berat, pemisahan selamat, kegagalan pelepasan, serangan maritim jarak jauh, pelancaran serentak, integrasi pesawat tangki serta penugasan semula secara pantas.

Kru darat pula memerlukan kemahiran berulang dalam pemuatan, pemeriksaan, penyimpanan selamat, pengangkutan dan pengasingan kerosakan, manakala latihan bersama India boleh mempercepat pembangunan doktrin kerana negara itu telah mengoperasikan profil pelancaran berkaitan.

Pangkalan Udara Gong Kedak dan lokasi operasi lain bakal menjadi nadi kredibiliti pencegahan, tetapi penumpuan peluru berpandu, pemuat khusus, peralatan ujian, anggota terlatih dan pesawat diubah suai mewujudkan sasaran bernilai tinggi.

Keperluan itu menuntut penyuraian aset, kemudahan penyimpanan diperkukuh, sistem berlebihan dan keupayaan memulihkan landasan dengan pantas, manakala pergantungan kepada A400M turut mewujudkan satu lagi mata kritikal yang boleh dikesan dan diserang.

Kredibiliti BrahMos-A akhirnya bergantung kepada sistem bersepadu yang menghubungkan sensor, pemerintah, pangkalan, pesawat tangki, Su-30MKM, peluru berpandu, juruteknik dan kru terlatih kerana tanpa rangkaian itu, senjata tersebut sekadar menjadi simbol mahal.

Malaysia Memperoleh Pencegahan Bergerak tetapi Terhad

Jika dioperasikan, Malaysia bakal menjadi negara ASEAN pertama memiliki peluru berpandu jelajah supersonik lancaran udara, sekali gus menawarkan mobiliti lebih tinggi berbanding bateri BrahMos darat Filipina kerana pesawat boleh dipindahkan dengan pantas.

Mobiliti itu membolehkan TUDM mengalihkan keupayaan serangan antara Semenanjung Malaysia dan Malaysia Timur, sekali gus memperluas liputan pencegahan merentasi pendekatan Selat Melaka, sektor Laut China Selatan serta kawasan berhampiran infrastruktur tenaga.

Keupayaan tersebut memaksa pihak lawan mempertimbangkan pelbagai paksi pelancaran dan bukannya hanya merancang tindak balas terhadap kedudukan bateri pantai yang diketahui, sekali gus meningkatkan ketidakpastian serta kos perancangan operasi mereka.

Di sekitar Beting Patinggi Ali dan kawasan yang menyaksikan kegiatan berterusan pengawal pantai atau kapal tinjauan China, BrahMos-A menyediakan pilihan tempur berintensiti tinggi di belakang pendekatan penguatkuasaan Malaysia ketika masa aman.

Namun, pemilikan BrahMos-A tidak semestinya menyelesaikan tekanan zon kelabu yang berlaku di bawah ambang konflik bersenjata kerana penggunaan peluru berpandu supersonik terhadap pencerobohan bukan ketenteraan membawa risiko eskalasi yang sangat besar.

Pelaburan radar dan dron di Terumbu Layang-Layang boleh menjadi lebih berkesan sekiranya dihubungkan kepada rangkaian serangan jarak jauh, tetapi sensor hadapan berkenaan juga berpotensi menjadi sasaran utama ketika krisis tercetus.

Walaupun bilangannya kecil, Su-30MKM bersenjata BrahMos-A boleh meningkatkan kos perancangan armada lawan dengan memendekkan masa amaran serta memaksa penggunaan rondaan pertahanan lebih luas, perlindungan udara, peperangan elektronik dan kapal pengiring tambahan.

Singapura dengan F-35, program Rafale Indonesia, pemodenan Su-30 Vietnam dan BrahMos pantai Filipina memperlihatkan bahawa potensi perolehan Malaysia merupakan sebahagian peralihan serantau kepada pengesanan berdaya tahan serta serangan berketepatan tinggi.

Bagi China, perolehan itu boleh merumitkan perkiraan risiko operasi laut tanpa menyamai strategi pembendungan berasaskan pakatan kerana Kuala Lumpur masih mengekalkan hubungan ekonomi dengan Beijing dan berkemungkinan membingkainya sebagai pertahanan berdaulat.

Kesan strategiknya ialah pencegahan melalui ketidakpastian kerana Malaysia boleh memindahkan keupayaan serangan berkelajuan tinggi antara medan operasi, meskipun jumlah pesawat, kedalaman stok peluru berpandu dan kekuatan armadanya belum mencukupi untuk menguasai laut.

(KLIK SINI): India Naik Taraf 20 Lagi Buah Su-30MKI Berkemampuan Bawa Varian Peluru Berpandu Kruis BrahMos-A

Kos, Risiko Bekalan dan Isyarat Strategik

Harga sebuah peluru berpandu standard sekitar AS$3.5 juta dan hampir AS$4.85 juta bagi model jarak lanjutan tidak menggambarkan keseluruhan kos program kerana integrasi, pengubahsuaian pesawat, ujian dan infrastruktur memerlukan perbelanjaan tambahan besar.

Kos keseluruhan turut merangkumi simulator, latihan, peralatan sokongan, alat ganti dan stok perang, manakala anggaran AS$50 juta hingga AS$70 juta bagi setiap pesawat untuk pakej naik taraf lebih luas menunjukkan skala kemungkinan pelaburan.

Bagaimanapun, perbelanjaan khusus bagi integrasi BrahMos-A tidak dapat dipastikan berdasarkan maklumat tersedia kerana jumlah sebenar bergantung kepada skop pakej, pembahagian kerja industri, tanggungjawab pensijilan dan konfigurasi eksport yang dipilih Malaysia.

Perbelanjaan pertahanan Malaysia sekitar 1.2 peratus daripada Keluaran Dalam Negara Kasar dengan sasaran 1.5 peratus menjelang 2030 perlu menampung serentak pesawat FA-50, peluru berpandu tentera laut, kenderaan perisai dan pemodenan armada.

Setiap peruntukan kepada integrasi serta inventori BrahMos-A mempunyai kos peluang kerana dana sama tidak boleh digunakan untuk meningkatkan ketersediaan pesawat, memperoleh sensor perisikan, memperkukuh pangkalan, menambah kesiagaan pesawat tangki atau membeli pesawat masa hadapan.

Pengubahsuaian semua 18 pesawat akan memaksimumkan fleksibiliti penugasan, tetapi elemen khusus enam hingga lapan Su-30MKM boleh mengawal kos dan gangguan operasi dengan menerima risiko penumpuan aset serta keupayaan lonjakan yang lebih rendah.

Keselamatan bekalan menimbulkan ketidakpastian kerana BrahMos Aerospace menggabungkan penyertaan India dan Rusia, sekali gus mempelbagaikan pembekal Malaysia tetapi mewujudkan kebergantungan rentas sempadan terhadap kebenaran eksport, komponen, data teknikal dan naik taraf.

Pengalaman Malaysia berhubung pembatalan lesen Naval Strike Missile dari Norway untuk kapal tempur pesisir kelas Maharaja Lela menunjukkan bagaimana keputusan sebuah negara pembekal boleh menjejaskan perancangan keupayaan dan jadual program pertahanan utama.

Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, menyifatkan perbincangan berkenaan sebagai kerjasama peringkat awal berasaskan kepercayaan dengan India, tetapi tetap menyerahkan penilaian kepada TUDM tanpa menandakan keputusan perolehan telah dibuat.

Kesimpulannya, BrahMos-A boleh mengubah sebahagian Su-30MKM menjadi platform serangan laut dan darat jarak jauh, tetapi hanya ketersediaan pesawat, rantaian sasaran berdaya tahan, logistik mampan, stok mencukupi dan pembiayaan berdisiplin mampu menjadikannya pencegah kredibel.