(DEFENCE SECURITY ASIA) — Kor Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC) memaklumkan Tehran memansuhkan had jarak 2,000 kilometer (km) yang ditetapkannya sendiri bagi peluru berpandu balistik, sekali gus mengubah asas penilaian Eropah terhadap risiko serangan ke atas pangkalan yang menyokong operasi Amerika Syarikat.

Pada sidang media sempena Minggu Aeroangkasa IRGC di Tehran, jurucakapnya, Brigedier Jeneral Hossein Mohebbi, berkata, “Sekatan itu sudah ditarik balik bagi kami,” sekali gus menandakan perubahan dasar tanpa mendedahkan jarak maksimum atau status penempatan peluru berpandu jarak lebih jauh.

Mohebbi berkata Iran perlu “membuktikan keupayaan ini dalam amalan”, dengan kesan ketenteraan keputusan itu bergantung pada kemampuan Pasukan Aeroangkasa IRGC menghantar kepala peledak pada jarak lebih jauh ke sasaran yang dilindungi serta melancarkan peluru berpandu berulang kali ketika diserang.

Pengumuman itu menyusuli arahan Pemimpin Tertinggi Iran, Mojtaba Khamenei, supaya ancaman dibalas secara berkesan “tanpa batasan geografi” dan senarai sasaran yang meliputi aset Amerika Syarikat serta Israel dikemas kini, sekali gus mengaitkan pembangunan peluru berpandu dengan dasar tindak balas Tehran.

Arahan mengemas kini senarai itu meluaskan perancangan kontingensi Iran, manakala kerajaan Eropah masih perlu menilai sama ada Tehran sudah memilih pangkalan tertentu, memperuntukkan aset serangan atau meluluskan operasi terhadap kemudahan di wilayah mereka.

Had terdahulu secara teori sudah meletakkan sebahagian tenggara Eropah dalam jangkauan peluru berpandu yang dilancarkan dari barat laut Iran, manakala pemansuhannya membuka kemungkinan pangkalan lebih jauh ke barat perlu dinilai seperti pangkalan di rantau Teluk.

Pelancaran yang dilaporkan pada Mac ke arah Diego Garcia, pangkalan bersama Amerika Syarikat dan United Kingdom di Lautan Hindi, memberi petunjuk bahawa Iran sanggup cuba menyerang kemudahan jauh yang menyokong operasi ketenteraan lawannya di rantau itu.

Kedua-dua peluru berpandu yang dilaporkan dilancarkan gagal mengenai pangkalan itu, menyebabkan keupayaan Iran menghantar kepala peledak secara konsisten pada jarak setara terus menjadi persoalan, namun percubaan berkenaan sudah menimbulkan kebimbangan tentang ketahanan pangkalan sokongan jauh sebelum had itu dimansuhkan.

Risiko kepada Eropah turut bergantung pada cara kerajaan masing-masing membenarkan lapangan terbang dan pelabuhan digunakan bagi operasi Amerika Syarikat, kerana kebenaran transit, pengisian bahan api atau penempatan sementara pasukan boleh mengaitkan negara tuan rumah dengan operasi jauh dari wilayahnya.

Bagi Washington, ancaman yang berpotensi meliputi lebih banyak pangkalan luar negara boleh meningkatkan keperluan untuk memperkukuh pertahanan peluru berpandu, penyebaran aset dan lokasi persinggahan alternatif di Eropah serta Lautan Hindi, sekali gus menambah tekanan terhadap sumber yang diperlukan di Timur Tengah.

Tehran membuat pengumuman itu ketika pertempuran kembali tercetus berhampiran Selat Hormuz dan Qatar meneruskan usaha pengantaraan, memberi isyarat bahawa serangan lanjut terhadap Iran boleh membawa kesan melangkaui ruang udara dan perairan Teluk yang menyaksikan pertempuran terbaharu.

Kesan segera tertumpu pada perancangan pangkalan dan strategi cegah rintang, manakala perubahan berkekalan dalam imbangan ketenteraan bergantung pada prestasi peluru berpandu yang dapat disahkan, kesiagaan pelancaran dan kemampuan Iran mengekalkan stok bagi serangan berulang.

(BACA) “Kheybar Shekan”: Peluru Berpandu Iran Kini Guna Navigasi Anti Jamming, Kepala Peledak Boleh Manuver Cabar Israel

Mengapa Iran Pernah Mengehadkan Jarak Peluru Berpandu kepada 2,000 km

Pada Oktober 2017, Panglima IRGC ketika itu, Mejar Jeneral Mohammad Ali Jafari, berkata had berkenaan dikenakan “seperti yang ditetapkan oleh dasar pemimpin tertinggi Iran” kerana tentera dan kepentingan Amerika Syarikat sudah berada dalam jangkauan senjata yang mampu dikerahkan Tehran.

Ayatollah Ali Khamenei, pemimpin tertinggi Iran ketika itu, kemudian berkata beliau mengekalkan had 2,000 km meskipun didesak membangunkan senjata berjarak 4,000 hingga 5,000 km, dengan mengutamakan ketepatan pada jarak yang sudah membolehkan Tehran mengancam musuh utamanya di rantau itu.

Dengan mengetengahkan had itu sebagai isyarat kepada Eropah, barisan panglima Iran cuba mengehadkan kesan diplomatik daripada pembinaan angkatan peluru berpandu yang mampu mengancam Israel dan pangkalan Amerika Syarikat di Timur Tengah, meskipun sebahagian Eropah secara teori sudah berada dalam jangkauan.

Had itu ditetapkan secara berasingan daripada perjanjian nuklear 2015 dan Resolusi 2231 Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), membolehkan kepemimpinan Iran mengubah dasar jarak peluru berpandunya untuk memberi isyarat peningkatan konflik tanpa menunggu rundingan diplomatik.

Had yang ditetapkan melalui keputusan politik boleh menentukan keutamaan kejuruteraan dan perancangan operasi, manakala pemansuhannya membolehkan kepemimpinan Iran mengubah keutamaan itu sebelum sebarang pertambahan bilangan peluru berpandu atau perubahan jenis senjata yang dikerahkan dapat dilihat.

Peralihan kuasa daripada Ali Khamenei kepada Mojtaba Khamenei selepas gelombang awal serangan Amerika Syarikat dan Israel pada Februari menjadikan keputusan itu lebih penting kerana Mojtaba menggugurkan had yang dipertahankan bapanya walaupun IRGC mendesak supaya jaraknya ditambah dengan ketara.

Keputusan itu memperluas pilihan Pasukan Aeroangkasa IRGC, namun para panglimanya masih memerlukan sistem penghantaran yang teruji, peralatan pelancaran yang sesuai dan kru yang mampu terus beroperasi selepas serangan terhadap kemudahan pemasangan, penyimpanan dan penempatan peluru berpandu Iran.

Dasar baharu itu membolehkan Tehran memberi isyarat bahawa ia sanggup membalas pada jarak lebih jauh, tetapi kesan cegah rintangnya bergantung pada keyakinan pihak lawan bahawa Iran mampu bertahan selepas serangan awal dan masih mengancam pangkalan yang diperlukan bagi meneruskan operasi.

Pemansuhan had itu juga boleh mendorong kerajaan Eropah berkongsi maklumat amaran peluru berpandu atau membincangkan perlindungan kemudahan yang digunakan tentera Amerika Syarikat, kerana ancaman terhadap infrastruktur operasi memberi negara tuan rumah kepentingan langsung dalam mengawal peluasan konflik.

Pemansuhan had itu serta-merta memperluas pilihan dasar Tehran, manakala ujian penerbangan yang berjaya boleh membantu mengesahkan ketepatan dan kebolehpercayaan peluru berpandu, sementara pengeluaran berterusan akan menunjukkan sama ada Iran mampu menggantikan senjata yang digunakan dalam konflik berpanjangan.

(BACA) [VIDEO] Peluru Berpandu Iran Semakin Bijak: Bagaimana Risikan Satelit China dan Rusia Mengalahkan Sistem Pertahanan Udara Patriot dan THAAD AS

Diego Garcia dan Batas Keupayaan Serangan Jarak Jauh

Dua peluru berpandu balistik dilaporkan dilancarkan pada Mac ke arah Diego Garcia, kira-kira 3,800 hingga 4,000 km dari Iran, menjadikan pangkalan logistik terpencil itu relevan kepada perancangan perang walaupun tiada bukti peluru mengenai sasaran atau serangan setara boleh diulangi.

Satu peluru berpandu dilaporkan gagal ketika dalam penerbangan, manakala sebuah kapal perang Amerika Syarikat dilaporkan melepaskan peluru berpandu pemintas SM-3 terhadap peluru kedua, namun hasil pintasan itu belum dapat dipastikan dan sukar dijadikan ukuran keberkesanan bagi pertempuran seterusnya.

Jarak ke Diego Garcia menunjukkan sejauh mana Iran dilaporkan cuba menyerang, manakala data penerbangan diperlukan untuk membezakan laluan yang dirancang daripada jarak sebenar yang dicapai setiap peluru berpandu sebelum mengalami kegagalan atau tidak lagi dapat dijejak.

Pelancaran pemintas dari kapal perang yang dilaporkan itu menggambarkan peranan pertahanan peluru berpandu bergerak dalam melindungi pangkalan terpencil, namun keberkesanannya semasa konflik lebih luas bergantung pada kedudukan kapal yang sesuai dan stok peluru berpandu pemintas yang mencukupi.

Khorramshahr-4 yang diubah suai untuk membawa kepala peledak lebih ringan ialah satu kemungkinan kerana pengurangan berat muatan boleh menambah jarak, namun pelancaran yang dilaporkan itu belum mengesahkan varian peluru berpandu, jenis kepala peledak atau ketepatan pada fasa akhir penerbangan.

Muatan lebih ringan masih boleh merosakkan peralatan terdedah atau mengganggu operasi jika dihantar dengan tepat, tetapi keberkesanannya berbeza mengikut sasaran kerana aset sokongan terdedah dan infrastruktur terlindung memerlukan daya musnah, ketepatan dan jumlah peluru berpandu yang berlainan.

Teknologi pelancaran angkasa Iran turut membuka laluan untuk menambah jarak peluru berpandu balistik, namun penggunaannya dalam perkhidmatan tentera memerlukan sistem yang mampu menghantar kepala peledak ketika memasuki semula atmosfera dan memenuhi keperluan kesiagaan serta daya tahan semasa perang.

Kegagalan peluru berpandu yang dilaporkan dalam penerbangan ke arah Diego Garcia memperlihatkan kelemahan bergantung pada sejumlah kecil senjata jarak jauh, kerana setiap kegagalan mengurangkan kekuatan serangan sebelum pihak bertahan perlu menggunakan peluru berpandu pemintas.

Bagi Amerika Syarikat dan United Kingdom, Diego Garcia membolehkan pesawat serta bekalan ditempatkan di luar Teluk untuk meneruskan operasi ketika pangkalan lebih hampir dengan Iran diancam, menyebabkan percubaan serangan yang gagal sekalipun mempengaruhi perancangan bantuan dan perlindungan pasukan.

Bagi perancang Eropah, beberapa penerbangan yang berjaya pada jarak setara dengan muatan yang mencerminkan penggunaan tempur akan memberi gambaran lebih jelas daripada insiden Mac, terutama jika penerbangan itu membuktikan ketepatan dan kebolehpercayaan untuk mengancam infrastruktur tentera dalam pertempuran berulang.

Bagaimana Jarak Tambahan Boleh Mengubah Perancangan Pangkalan NATO

Bergantung pada titik pelancaran di barat laut Iran, jarak nominal terdahulu sudah boleh mencapai sebahagian wilayah Greece dan Balkan, manakala Cyprus serta kawasan Mediterranean timur turut diambil kira ketika menilai risiko terhadap kemudahan yang menyokong operasi ketenteraan Barat.

Pangkalan Tentera Udara Diraja Britain di Akrotiri, Cyprus, menunjukkan bagaimana kepentingan sesebuah pangkalan kepada operasi serantau boleh mendorong persediaan menghadapi gangguan, meskipun Tehran belum menamakannya secara terbuka sebagai sasaran atau menunjukkan keupayaan menyerangnya dengan jayanya.

Kemudahan lebih jauh ke barat, termasuk di Itali dan Jerman, lazimnya memerlukan jarak melebihi had lama, justeru peningkatan prestasi peluru berpandu Iran yang dapat disahkan boleh memaksa perancang menilai semula lokasi bagi menempatkan kemudahan sokongan penting di luar Teluk.

Peta liputan menunjukkan lokasi yang mungkin dicapai peluru berpandu berdasarkan andaian tertentu, manakala penilaian operasi perlu mengambil kira titik pelancaran, muatan, kesiagaan dan kebolehpercayaan penerbangan untuk menentukan sama ada Iran mampu merosakkan kemudahan tertentu ketika bertempur.

Risiko terbesar mungkin melibatkan infrastruktur yang memastikan pesawat tempur terus beroperasi, kerana penyebaran pesawat ke beberapa pangkalan hanya mengekalkan keluwesan operasi jika bahan api, munisi, pasukan penyelenggaraan dan kemudahan komunikasi dapat disediakan tepat pada waktunya.

Penyebaran aset boleh mengehadkan kerosakan akibat satu serangan, namun penempatan anggota sokongan dan peralatan di lebih banyak pangkalan menambah keperluan pengangkutan serta boleh melambatkan penyediaan pesawat untuk misi seterusnya, khususnya jika rangkaian logistik yang sama menyokong beberapa medan operasi serentak.

Tempat perlindungan diperkukuh, pusat pemerintahan alternatif dan keupayaan pembaikan boleh mengurangkan kesan serangan yang mengenai sasaran, sekali gus membolehkan negara NATO meneruskan operasi walaupun sukar mengekalkan liputan peluru berpandu pemintas di semua lokasi yang mungkin diancam.

Apabila kawasan yang berpotensi diancam semakin luas, data penjejakan segera dan perkongsian penilaian amaran peluru berpandu memberi negara tuan rumah masa untuk melindungi anggota, mengurus trafik udara dan menyelaras tindak balas pertahanan sebelum butiran pelancaran yang disyaki dapat dipastikan.

Kerajaan Eropah akan menentukan sendiri akses ke pangkalan dan tahap penglibatan tentera, namun kemungkinan Tehran membalas sokongan terhadap serangan Amerika Syarikat memberi mereka sebab untuk menilai bersama kegiatan yang mendedahkan infrastruktur masing-masing kepada ancaman dan pelan kontingensi yang perlu diselaraskan.

Jika Iran membuktikan keupayaan mengancam pangkalan sokongan jauh, NATO mungkin perlu menyesuaikan atur gerak tenteranya sebelum sebarang serangan di bumi Eropah, dengan mengimbangi perlindungan hab sedia ada dengan kos dan kerumitan menyediakan pangkalan alternatif yang mampu mengambil alih operasi.

Pengeluaran Peluru Berpandu Bawah Tanah dan Logistik Tindak Balas Iran

Kor Pengawal Revolusi Islam Iran (IRGC) mendakwa membina “bandar pengeluaran peluru berpandu” di bawah tanah bagi melindungi jentera dan kapasiti pemasangan, sekali gus membolehkan Tehran menggantikan peluru berpandu yang musnah atau sudah dilancarkan dalam beberapa gelombang pertempuran.

Pengeluaran bawah tanah hanya dapat memanjangkan daya tahan Iran jika pekerja, komponen dan peluru berpandu siap dapat bergerak melalui rangkaian logistik yang masih berfungsi, kerana kerosakan pada laluan masuk, kemudahan utiliti atau rangkaian pengangkutan boleh melambatkan penghantaran ke unit pelancar walaupun jentera terselamat.

Dakwaan jurucakap IRGC, Brigedier Jeneral Hossein Mohebbi, bahawa Iran tidak lagi bergantung pada komponen asing atau kejuruteraan songsang meletakkan kemandirian industri sebagai kelebihan ketenteraan, namun keupayaan mengekalkan pengeluaran ketika diserang akan menjadi ukuran lebih kukuh bagi sistem yang berbeza keperluan pembuatan dan bekalannya.

Pasukan Aeroangkasa IRGC menyebut Arman dan Third of Khordad sebagai antara contoh eksport senjata Iran, namun keupayaan menghasilkan serta mengeksport sistem pertahanan udara memberi gambaran terhad tentang kadar pengeluaran yang diperlukan untuk menggantikan peluru berpandu balistik jarak lebih jauh ketika perang.

Kemudahan pemasangan terlindung boleh memastikan pengeluaran diteruskan ketika dibedil, tetapi serangan terhadap rangkaian pengangkutan, saluran komunikasi pemerintahan atau peralatan sokongan boleh melambatkan penempatan peluru berpandu yang sudah siap dan mengehadkan jumlah yang boleh dilancarkan dalam tempoh singkat.

Program peluru berpandu jarak lebih jauh turut bersaing dengan sistem jarak dekat untuk mendapatkan kapasiti pengeluaran dan sokongan, memaksa Tehran mengimbangi nilai strategik memiliki sejumlah kecil senjata yang mampu menyerang sasaran jauh dengan jumlah peluru berpandu yang diperlukan untuk meneruskan operasi berhampiran Iran.

Kemudahan bawah tanah menyukarkan penilaian terhadap baki persenjataan Iran selepas serangan ke atas infrastrukturnya, kerana kerosakan yang kelihatan di permukaan memberi gambaran terhad tentang stok terlindung, manakala dakwaan kilang terselamat tidak menjelaskan jumlah senjata siap guna yang sampai kepada unit operasi.

Dakwaan Mohebbi bahawa tentera Iran menembak jatuh kira-kira 260 pesawat dan dron musuh masih belum disahkan, manakala angka gabungan tanpa pecahan jenis pesawat atau butiran pertempuran menyukarkan penilaian terhadap keupayaan Iran melindungi rangkaian pengeluaran dan pelancarannya daripada serangan udara berterusan.

Kenyataan Mohebbi bahawa Iran boleh menyerang lawan “di lokasi yang tidak dijangkanya” menjelaskan nilai strategik mengancam pangkalan jauh, kerana ketidakpastian tentang lokasi tindak balas boleh memaksa pihak lawan menyebarkan pertahanan ke lebih banyak pangkalan daripada yang mampu diserang Iran.

Daya tahan strategi itu bergantung pada imbangan antara kadar pelancaran dan penggantian stok, kerana keupayaan menyerang berulang kali selepas dibedil akan memaksa pihak lawan mengekalkan perlindungan pangkalannya, manakala pelancaran sekali-sekala terutama menunjukkan jangkauan senjata dan keazaman politik Tehran.

Ketegangan di Selat Hormuz dan Ujian yang Boleh Mengubah Penilaian Ancaman

Perang tercetus pada 28 Februari apabila serangan bersama Amerika Syarikat dan Israel membunuh Ali Khamenei serta menyasarkan infrastruktur peluru berpandu dan pertahanan udara Iran, mencetuskan persaingan antara usaha menyekat pelancaran dengan langkah Tehran mengekalkan keupayaan membalas.

Iran membalas dengan melancarkan peluru berpandu dan dron terhadap Israel serta pangkalan Amerika Syarikat di rantau Teluk, di samping mengumumkan penutupan Selat Hormuz yang mengaitkan tekanan ketenteraan ke atas pangkalan hadapan dengan gangguan laluan perkapalan penting kepada pasaran tenaga.

Gencatan senjata pada April hasil pengantaraan Pakistan dan Memorandum Islamabad pada Jun membuka ruang untuk membuka semula Selat Hormuz serta merundingkan pertikaian lebih luas, namun tamatnya memorandum itu pada Ogos menyebabkan perkapalan dan kemudahan tentera kembali terdedah kepada pertempuran.

Serangan terhad Amerika Syarikat berhampiran Selat Hormuz pada awal November sekali lagi menyasarkan pertahanan udara Iran, manakala dakwaan Mohebbi yang belum disahkan bahawa sebuah pesawat Amerika terkena tembakan menunjukkan bagaimana hasil pertempuran yang dipertikaikan boleh mempengaruhi penilaian ancaman di selat itu.

Qatar meneruskan pengantaraan ketika Washington dan Tehran mempertimbangkan tindakan ketenteraan lanjut, menjadikan pengumuman pemansuhan had jarak itu penting kepada rundingan kerana ancaman terhadap kemudahan sokongan di luar negara boleh meningkatkan kos peluasan konflik ketika perbincangan tertumpu pada perkapalan dan pertikaian lain.

Bagi negara Teluk yang menempatkan tentera Amerika Syarikat, pemansuhan had itu membawa sedikit perubahan kepada risiko segera kerana pangkalan mereka sudah berada dalam jangkauan peluru berpandu Iran, namun ancaman terhadap hab sokongan jauh boleh menyukarkan penghantaran bantuan ketenteraan dan bekalan.

Bagi Amerika Syarikat, keperluan pertahanan serentak di Eropah, rantau Teluk dan Lautan Hindi merumitkan pengagihan aset, kerana penugasan kapal perang atau peluru berpandu pemintas ke satu kawasan boleh mengehadkan pilihan tindak balas apabila tenteranya menghadapi ancaman di kawasan lain.

Kenyataan Mohebbi mengenai persediaan sekiranya kepemimpinan Iran menyemak semula doktrin nuklearnya menyentuh soal berasingan, kerana pemansuhan had jarak peluru berpandu membuka kemungkinan senjata dihantar lebih jauh, manakala sebarang perubahan pendirian nuklear memerlukan bukti tersendiri.

Bukti paling kukuh bahawa Iran sudah meluaskan jangkauan operasinya ialah penerbangan berulang melepasi had lama dengan data muatan yang boleh dipercayai, unit pelancar yang dapat dikenal pasti dan petunjuk pengeluaran berterusan, yang membezakan percubaan semasa perang daripada keupayaan mengekalkan operasi.

Eropah berdepan perubahan dalam perancangan menghadapi peluasan konflik sebelum sebarang pertambahan jarak operasi dapat disahkan, manakala kesan jangka panjang terhadap keselamatannya bergantung pada keupayaan Iran mengekalkan serangan konvensional yang boleh diharap terhadap pangkalan yang menyokong operasi tentera bersekutu.